Orta maaş son 12 hesabat ayında 94 manat, iyul ayında isə 3 manat 40 qəpik artıb.

Dövlət Statistika Komitəsi iqtisadiyyatda işləyənlərin sayı və əməkhaqqı barədə məlumatları açıqlayıb. 2023-cü ilin yanvar-iyul aylarında ölkə iqtisadiyyatında muzdla çalışan işçilərin orta aylıq nominal əməkhaqqı əvvəlki ilin müvafiq dövrünə nisbətən 11,3 faiz artaraq 925,3 manat olub. İqtisadiyyatın mədənçıxarma sənayesi, maliyyə və sığorta fəaliyyəti, peşə, elmi və texniki fəaliyyət, eləcə də informasiya və rabitə sahələrində orta aylıq nominal əməkhaqqı daha yüksək olub.

Qeyd edək ki, 2023-cü ilin yanvar-iyun aylarında ölkə iqtisadiyyatında muzdla çalışan işçilərin orta aylıq nominal əməkhaqqı əvvəlki ilin müvafiq dövrünə nisbətən 11,5 faiz artaraq 921,9 manat olmuşdu. 2022-ci ilin yanvar-iyul aylarında isə ölkə iqtisadiyyatında muzdla çalışan işçilərin orta aylıq nominal əməkhaqqı əvvəlki ilin müvafiq dövrünə nisbətən 14,1 faiz artaraq 831,3 manat olmuşdu. 2023-cü il avqustun 1-i vəziyyətinə ölkə iqtisadiyyatında muzdla çalışan işçilərin sayı 1 milyon 706,5 min nəfər olmuş, onlardan 891,7 min nəfəri iqtisadiyyatın dövlət sektorunda, 814,8 min nəfəri isə qeyri-dövlət sektorunda fəaliyyət göstərib.

Muzdla işləyənlərin 19,0 faizi təhsil, 18,7 faizi ticarət; nəqliyyat vasitələrinin təmiri, 12,8 faizi sənaye, 8,5 faizi əhaliyə səhiyyə və sosial xidmətlərin göstərilməsi, 6,5 faizi dövlət idarəetməsi və müdafiə; sosial təminat, 6,4 faizi tikinti, 4,3 faizi nəqliyyat və anbar təsərrüfatı, 3,7 faizi peşə, elmi və texniki fəaliyyət, 3,5 faizi kənd təsərrüfatı, meşə təsərrüfatı və balıqçılıq, 2,1 faizi maliyyə və sığorta fəaliyyəti, 14,5 faizi isə iqtisadiyyatın digər sahələrində məşğul olublar. Qeyd edək ki, ötən dövrdə ölkədə bir çox məhsulların qiymətində artım müşahidə olunub.

Ölkədə orta maaş ildə 94 manat artıbsa, bu, mövcud bahalaşma ilə nə dərəcədə mütənasibdir?

Mediaxeberleri.AZ-ın məlumatına görə, iqtisadçı-ekspert Natiq Cəfərli “Cümhuriyət”-ə bildirib ki, orta aylıq əmək haqqının hesablanma düsturu yalnışdır və reallığı əks etdirmir:

“Çünki sektorlar üzrə hesablanır. Yəni bir neçə əsas iqtisadiyyatın bölmələri üzrə orta aylıq əmək haqqı hesablanıb sonradan onların cəmi istisadi seqmentlər üzrə bölünür. Bizdə elə seqmentlər var ki, orada əhali az işləyir, ancaq maaşları yüksəkdir. Məsələn, bank sektorunda 9 minə yaxın insan çalışır, ancaq orada maaş çox yüksəkdir. Orada 1500-2000 arası maaş alanlar var. Neft sektorunda cəmi 50 min insan çalışır, maaş yüksəkdir. Ancaq təhsil sekorunda 270 min insan çalışsa da, maaş daha aşağıdır.

Lakin hesablama qaydası budur ki, bütün seqmentlər üzrə orta aylıq əmək haqqı hesablanıb sonra ümumi seqmentlərin sayına bölünməklə ölkə üzrə orta aylıq əmək haqqı hesablanır. Birincisi, bu düstur yalnışdır. Bunu dəyişməyə ehtiyac var. Daha yaxşı olardı ki, seqmentlər üzrə orta aylıq əmək haqqının nə qədər artdığını Dövlət Statistika Komitəsi açıq şəkildə bəyan eləsin. Orada çalışan insanların sayının nə qədər olduğunu söyləsin, o zaman biz ümumi mənzərəni görə bilərik”.

Ekspert bildirib ki, ölkədə rəsmi inflyasiya 12, ərzaq inflyasiyası isə 14 faizdir:

“Bu, rəsmi rəqəmlərdir. Ərzaq inflyasiyasını ən çox işlədilən gündəlik mallara uyğun olaraq hesablanması aparılsa məlum olacaq ki, həmin 30 adda gündəlik tələbat mallarında qiymət artımı 30-35, bəzi hallarda 40 faizə çatıb. Bu, onu göstərir ki, inflyasiyanın gətirdiyini hətta rəsmi rəqəmlərlə maaş artımını hesablasaq belə, kompensasiya etmir. Bahalaşma, əsasən də ərzaq qiymətlərinin artımı daha yüksəkdir. Ona görə də bu məsələlərdə belə parametrlərlə hesablamalar aparmaq daha düzgündür.

Həm seqmentlərlə, sektorlar üzrə maaş artımının dəqiq ifadələri Dövlət Statistika Komitəsində var, onları açıqlasalar, daha yaxşı olar. Bu zaman biz bilərik ki, təhsildə, səhiyyədə nə qədər artım olub. Yaxud bank, neft sektorunda, istehsalda, xidmətdə nə qədər maaş artımı var. O zaman biz biləcəyik ki, həmin insanların dolanışığına necə təsir göstərib”.

Bundan başqa, ekspert hesab edir ki, əsas ərzaq inflyasiyası gündəlik tələbat mallarına uyğun olaraq hesablanması daha doğru olar:

“Çünki ərzaq indeksi hesablanarkən yüzlərlə məhsul növü, qiymət dəyişiklikləri hesablanır. Ancaq Azərbaycanda və dünya orta statistik hesablamalarda belədir ki, gündəlik tələbatda 30 adda məhsul istehlak edilir. Bunlar un məmulatları, qarabaşaq, qırmızı ət, toyuq əti, yumurtadır ki, bunların qiymətinin hansı formada dəyişməsini bilmək və buna uyğun olaraq da maaş artımı ilə bağlı fikir yürütmək daha doğru olardı”.