Войти

Sabah BTQ dəmir yolu xətti istifadəyə veriləcək - Foto

Gündəm

İyunun 2-də Gürcüstanın Axalkalaki dəmir yolu və logistika kompleksində regionun mühüm yükdaşıma marşrutlarından biri olan Bakı-Tbilisi-Qars (BTQ) dəmir yolu xəttinin modernləşdirilmədən sonra istifadəyə verilməsi ilə bağlı tədbir keçiriləcək.

Mediaxeberleri.Az xəbər verir ki, tədbirdə Azərbaycan, Gürcüstan və Türkiyənin rəsmi şəxsləri, dəmir yolu və liman administrasiyalarının rəhbərləri iştirak edəcəklər.

Qeyd edək ki, mayın 18-də Bakıda Azərbaycan Respublikasının Prezidenti cənab İlham Əliyev və Gürcüstanın Baş naziri İrakli Kobaxidzenin iştirakı ilə Azərbaycanın rəqəmsal inkişaf və nəqliyyat naziri Rəşad Nəbiyev və Gürcüstanın iqtisadiyyat və davamlı inkişaf naziri Mariam Kvrivişvili tərəfindən Bakı–Tbilisi–Qars yeni dəmir yolu xətti layihəsinin həyata keçirilməsi çərçivəsində Marabda–Türkiyə Respublikası sərhədinə qədər (Kartsaxi) dəmir yolu sahəsinin reabilitasiyası, rekonstruksiyası, inşası üzrə Koordinasiya Şurasının 41-ci iclasının Protokolu imzalanıb. Bu sənədlə BTQ dəmir yolu layihəsi üzrə modernləşdirmə işlərinin tamamlanması və yekun qəbulu təsdiq edilib.

2024-cü ildə “Azərbaycan Dəmir Yolları” QSC (ADY) tərəfindən Orta Dəhlizin mühüm seqmentlərindən olan BTQ-nin imkanlarının artırılması məqsədilə xəttin Gürcüstan ərazisindən keçən 184 kilometrlik hissəsində modernləşdirmə işləri aparılıb.

5 mərhələdən ibarət layihə 13 dəmir yolu stansiyası, 55 körpü, 8 dartı yarımstansiyası, 320 bina və süni mühəndis qurğularını (körpü, yolötürücü, keçid və s.) əhatə edib. Layihə çərçivəsində 30,3 km uzunluğunda yeni dəmir yolu xətti, təkər cütlərinin dəyişdirilməsi stansiyası, 153,1 km uzunluğunda mövcud dəmir yolunun reabilitasiya və rekonstruksiyası üzrə işlər həyata keçirilib.

Görülmüş işlər nəticəsində BTQ-nin illik yük ötürmə qabiliyyəti 1 milyon tondan 5 milyon tona çatdırılıb, bu xətt Çin və Mərkəzi Asiyadan Avropaya doğru daha funksional quru marşrutlardan birinə çevrilib.


Kartofun dağılmaması üçün aşpazların istifadə etdiyi üsul

Gündəm

Hər evdar qadın bilir ki, kartof ya yumşaq və ovulan, ya da sulu və dadsız alınır. Bəzən isə nəticə insanların diqqət etmədiyi çox kiçik bir detaldan asılı olur. Təcrübəli aşpazlar dəfnə yarpağından yalnız ətir üçün istifadə etmirlər. Məlum olub ki, bu ədviyyat kartofun quruluşuna da ciddi təsir göstərir.


Mediaxeberleri.Az Lent.az-a istinadən xəbər verir ki, kulinariya mütəxəssislərinin sözlərinə görə, dəfnə yarpağının tərkibində olan efir yağları kartofdakı nişastanın formasını qorumağa kömək edir. Bu səbəbdən kartof həddindən artıq dağılmır və pürə halına düşmür. Bundan əlavə, dəfnə yarpağı kartofun səthini bir qədər “qurudur”. Nəticədə kartof daha sıx, ovulan və iştahaaçan tekstura alır.


Bəzi evdar qadınlar dəfnə yarpağını əvvəldən, bəziləri isə sonuna yaxın yeməyə əlavə edir. Lakin mütəxəssislər bildirirlər ki, ən yaxşı nəticə onu ilk dəqiqələrdə qazana atdıqda əldə olunur. Vacib məqamlardan biri də budur ki, dəfnə yarpağı uzun müddət qaynamamalıdır. Əks halda yeməyə acı dad verə bilər. Aşpazlar qeyd edirlər ki, dəfnə yarpağı xüsusilə tez dağılan kartof növlərində daha yaxşı nəticə verir. O, yumşaq kartofların belə formasını saxlamağa kömək edir.
 

Maraqlıdır ki, dəfnə yarpağı kartofun qoxusuna da təsir edir. O, köhnə kartofda yaranan xoşagəlməz qoxuları neytrallaşdırmağa kömək edir. Bir çox insan düşünür ki, dəfnə yarpağı yalnız şorbalar üçün uyğundur. Halbuki qaynadılmış kartofda da onun ətri və dadı çox yaxşı hiss olunur. Kartof salat üçün bişiriləndə dəfnə yarpağı xüsusilə faydalıdır. Kartof tikələri bütöv qalır və əzilib dağılmır. Peşəkar aşpazlar dəfnə yarpağından sobada bişirmə zamanı da istifadə edirlər. Bu, yeməyə daha zəngin aroma verir. Mütəxəssislər həddindən artıq istifadə etməməyi tövsiyə edirlər. Bir qazan üçün bir və ya iki dəfnə yarpağı kifayət edir. Çox istifadə olunduqda dad ağırlaşa bilər.


Dəfnə yarpağının yüngül antiseptik təsiri də var. Bu isə yeməyin təravətini daha uzun müddət qorumağa kömək edir. Bəzi evdar qadınlar dəfnə yarpağını sarımsaqla birlikdə istifadə etsə də, mütəxəssislər bu ətirləri ayırmağı məsləhət görürlər. Çünki sarımsaq dəfnənin incə ətrini kölgədə qoya bilər. Dəfnə yarpağı ilə bişirilən kartof daha ifadəli və dadlı alınır. Sadə bir əlavənin yeməyin dadını nə qədər dəyişdirdiyini isə bir çox insan ilk dəfə sınayanda anlayır. Bu kiçik kulinariya sirri illərdir nəsildən-nəslə ötürülür. Bir dəfə bu üsulu sınayanlar isə köhnə qaydaya qayıtmırlar.

Köhnədir deyə atmayın: Bu əşyalar sizi milyonçu edə bilər

Gündəm

Texniki baxımdan, 20 ildən artıq yaşı olan hər bir əşya "vintaj" hesab edilə bilər. Lakin insanlar bu anlayışı düşündükdə adətən "Beanie Babies" oyuncaqlarını deyil, vinil plastinkaları və metal materialdan hazırlanmış köhnə oyuncaqları xatırlayırlar.

Mediaxeberleri.Az Valyuta.az-a istinadən xəbər verir ki, əgər siz kolleksiyaçı, əşyalarını saxlayan biri və ya sadəcə köhnə əşyaları atmağa qıymayan şəxssinizsə, fərqində olmadan böyük məbləğdə pula sahib ola bilərsiniz. 1970-ci illər özünəməxsus mədəni və estetik dəyişikliklərlə yadda qaldığından, həmin dövrdən qalan bir çox vintaj əşyalar bu gün yüksək qiymətləndirilir.

1970-ci illər cəsarətli üslublar, inqilabi musiqi və mühüm texnoloji yeniliklərlə zəngin olub. Bu dövrə aid əşyalar yalnız nadir olduqları üçün deyil, həm də daşıdıqları xatirələr və hekayələr səbəbindən kolleksiyaçılar tərəfindən böyük maraq görür. Əlavə gəlir əldə etmək üçün nənənizin köhnə "Pyrex" qablarını hərraca çıxarmağa ehtiyac olmaya bilər.

İstər məşhur vintaj oyuncaqlar, istər "Boy Scout" xatirə əşyaları, istərsə də məhdud sayda buraxılmış komiksləriniz olsun - onların real dəyərini ciddi şəkildə aşağı qiymətləndirə bilərsiniz. Kolleksiyaçılar yaxşı vəziyyətdə qorunmuş orijinal nümunələrə yüksək məbləğ ödəməyə hazırdırlar.

Aşağıda çardaqda və ya zirzəmidə saxladığınız halda sizə böyük qazanc gətirə biləcək beş kolleksiya əşyası təqdim olunur:

Vintaj "Apple" kompüterləri

"Apple" kompüterləri qısa müddətdə şəxsi kompüter bazarında inqilab etdi və bu proses 1970-ci illərdə başladı. 1976-cı ildə təqdim edilən "Apple I Computer" şirkətin ilk məhsulu kimi kolleksiyaçılar üçün xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Bu cihaz Stiv Cobs və Stiv Voznyak tərəfindən hazırlanıb və texnologiya inqilabının simvollarından biri hesab olunur.


1977-ci ildə satışa çıxarılan "Apple II" modeli həmin dövrdə təxminən 1300 dollara satılırdı. Bu gün isə onun dəyəri 6600 dollardan çox ola bilər. Monitoru, ayrıca klaviaturası, korpusu və beş rəngli qrafik görüntüsü qorunub saxlanılıbsa, onu satmaq sərfəli ola bilər.

Kolleksiyaçılar xüsusilə işlək vəziyyətdə və orijinal qutusu ilə qorunan "Apple-1" modellərinə böyük maraq göstərirlər. Belə nadir nümunələr hərraclarda 220 min dollara qədər qiymətə satılıb.

Klassik video oyunlar

1970-ci illər video oyun sənayesinin "qızıl dövrü" hesab olunur. Həmin illərdə təqdim edilən bir çox oyun konsolu və oyunlar bu gün həm oyunçular, həm də kolleksiyaçılar üçün dəyərlidir. 1977-ci ildən sonra "Atari 2600" adı ilə tanınan "Atari" video kompüter sistemi bu sahədə öncüllərdən olub.

Bəzi nümunələr:

"Space Invaders" ("Atari 2600", 1978): 75-1450 dollar

"Pong" ("Atari Pong C-100", 1972): 100-150 dollar

"Asteroids" (orijinal arcade aparatı, 1979): təxminən 1200 dollar

Yaxşı vəziyyətdə qorunmuş "Atari" konsolları və nadir oyun kartricləri minlərlə dollara satılır. Xüsusilə orijinal vəziyyətdə saxlanılmış arcade və ev oyunlarının dəyəri 1000-5000 dollar arasında dəyişə bilər.

Məşhur oyuncaqlar

1970-ci illər oyuncaqlar üçün də uğurlu dövr olub. Xüsusilə 1977-ci ildə "Star Wars" filminin təqdimatından sonra bu seriyaya aid fiqurlar sürətlə populyarlaşıb. Oyuncaq nə qədər nadirdirsə, qiyməti də bir o qədər yüksək olur.

Ən bahalı nümunələrdən bəziləri:

Raket atan "Boba Fett" prototipi (1979): hərracda 204 435 dollara satılıb

İkiqat teleskopik işıq qılınclı "Obi-Wan Kenobi" (1977): 2018-ci ildə 76 min dollara satılıb

"Double Telescoping Darth Vader" (1977): qutusunda saxlanılan nümunə 24 500 dollara alınıb

Xüsusilə orijinal qablaşdırmada və ideal vəziyyətdə qorunan modellər həm kino tarixi baxımından, həm də investisiya kimi yüksək qiymətləndirilir.

Vintaj moda

1970-ci illərin moda dünyası məşhur dizaynerlərin və ilk supermodellərin dəbdə olan kolleksiyaları ilə yadda qalıb. "Gucci", "Halston", "Bob Mackie", "Yves Saint Laurent" və "Dior" kimi brendlərin həmin dövrə aid geyimləri kolleksiyaçılar arasında böyük maraq doğurur.

Belə geyimlərin qiyməti vəziyyətindən və modelindən asılı olaraq yüzlərlə, hətta minlərlə dollara çata bilər. Əgər şkafınızda yaxşı vəziyyətdə qorunan 1970-ci illərə aid geyimlər varsa, onları onlayn platformalarda satmaq mümkündür.

Retro elektronika

1970-ci illərin sonlarında şəxsi elektronika sahəsində mühüm yeniliklər baş verdi. 1979-cu ildə təqdim edilən "Sony Walkman TPS-L2" bu gün "eBay" kimi platformalarda 2300 dollardan yuxarı qiymətə satılır. Orijinal "Sony Trinitron" rəngli televizorları isə kolleksiyaçılar arasında 1000 dollardan çox dəyərə malikdir.

Müasir dövrdə köhnə elektronikanı tez-tez yenisi ilə əvəz etsək də, bəzi retro cihazlar hələ də yüksək dəyərini qoruyur. Köhnə televizor və ya "Walkman" cihazınızı atmazdan əvvəl onun bazar qiymətini araşdırmaq faydalı ola bilər.

Yuxusuzluq üçün kəklikotu çayının möcüzəvi faydaları

Gündəm

Yuxusuzluq bu gün bir çox insanın qarşılaşdığı bir problemdir. Bu problemi təbii çayla asanlıqla həll edə bilərsiniz.


Mediaxeberleri.Az Medicina.az-a istinadən xəbər verir ki, yuxusuzluq həm fiziki, həm də zehni sağlamlığa mənfi təsir göstərər.

Kəklikotu çayı yuxu problemləri ilə mübarizə aparmaq üçün ən təsirli bitki çaylarından biridir.

Kəklikotu çayı təkcə yuxusuzluq üçün deyil, həm də bir çox sağlamlıq problemləri üçün faydalıdır.

Kəklikotu çayı kəklikotu bitkisinin yarpaqlarından əldə edilən bitki çayıdır. Kəklikotu qədim zamanlardan bəri həm qidaya, həm də dərman içkilərinə əlavə edilən bir bitkidir. Kəklikotu, antioksidan xüsusiyyətləri sayəsində bədəni toksinlərdən təmizləyir, immunitet sistemini gücləndirir və infeksiyalardan qoruyur. Kəklikotu çayı xüsusilə soyuqdəymə və qripin qarşısını almaqda təsirlidir. Kəklikotu çayı pandemiyadan sonra populyarlığını artırıb.

FAYDALARI

Yatmazdan əvvəl içildikdə, yuxuya getməyi asanlaşdırır və daha dərin yuxu təmin edir. Kəklikotu çayı iltihab, infeksiya, eqzema, sızanaq və göbələk infeksiyaları kimi dəri problemlərinin qarşısını alır və sağaldır. Həzmi asanlaşdırır və mədə və bağırsaq sağlamlığını qoruyur. Soyuqdəymə, qrip, burun axıntısı, öskürək, boğaz ağrısı və burun axıntısı kimi problemlərin qarşısını alır və yüngülləşdirir. Saç follikullarını qidalandırır, saç tökülməsinin qarşısını alır və saçları daha sağlam və parlaq edir. Maddələr mübadiləsini sürətləndirir, yağ yandırmasını artırır və iştahanı nəzarətdə saxlayır. Bronxit üçün faydalıdır. Kəklikotu çayı bronxit, astma və allergiya kimi tənəffüs yolları xəstəlikləri üçün faydalıdır. Bədəni mikroblardan təmizləyir. Kəklikotu çayı zərərli mikrobları təmizləyir və infeksiyalardan qoruyur.

Qazi: “Gözüm şişmişdi, Adil Əliyev bildirdi ki, quru çayı gözünün üstünə qoy, şişi çəkir…”

Gündəm

Suraxanı Rayon İcra Hakimiyyətinin başçısı Adil Əliyevin Hövsan qəsəbəsində yerləşən 118 nömrəli tam orta məktəbdə keçirilən səyyar qəbul zamanı qazi Vətən Cəfərliyə dediyi ifadələr sosial şəbəkələrdə geniş müzakirələrə səbəb olub.

 

Mediaxeberleri.Az xəbər verir ki, yayılan videogörüntülərdə icra başçısının “Qaziyə yaşıl çay verin içsin, sonra paketi də gözünün üstünə qoysun, keçib gedəcək” deməsi istifadəçilər tərəfindən tənqid edilib.

 

Məsələ ilə bağlı icra başçısına yaxın şəxslər, eyni zamanda qazi Vətən Cəfərli sözügedən ifadələrin zarafat xarakterli olduğunu bildiriblər.

 

Vətən Cəfərli yayılan görüntülərin həqiqəti əks etdirmədiyini qeyd edib: “Səhhətimlə bağlı problemi cənab icra başçısı Adil Əliyevə müraciət etdim. A.Əliyev mənə bildirdi ki, əziyyət çəkdiyin problemi qaydasına qoyacağıq. Mənim bir gözümdə digəri ilə müqayisədə kiçilmə var, bir az da şişmişdi. Cənab başçı səbəbini soruşdu, bildirdim ki, soyuqlamadan bu haldadı. O da təbii məlhəm olaraq bildirdi ki, quru çayı gözünün üstünə qoy, şişi çəkir. Bu video isə belə səsli formada paylaşıldı. Videonu social şəbəkə platformalarında tam ayrı şəkildə insanlara çatdırılıb. Cənab başçı Adil Əliyev hər zaman müharibədən öncə və sonra da şəhid ailələrinə və qazilərə göstərdiyi diqqət və qayğı ilə seçilmiş Azərbaycan oğludur. Hər zaman çalışıb ki, xalqın, millətin çəkdiyi problemləri aradan qaldırsın”.

"Dövlət uşağa verilən dəstəyi xərc kimi deyil, gələcəyin iqtisadiyyatına qoyulan sərmayə kimi görməlidir" - Vahid Mustafayev

Gündəm

Azərbaycanda qəribə bir ənənə formalaşıb. Ölkədə hansısa ciddi sosial problem ortaya çıxan kimi hamı danışmağa başlayır - deputatlar danışır, jurnalistlər təkrarlayır, ekspertlər rəy bildirir, sosial şəbəkələr pıçıldaşır. Bir neçə gün ərzində televiziya efirləri “narahatıq”, “düşünməliyik”, “araşdırılmalıdır” tipli cümlələrlə dolur. Sonra isə hər şey sakitləşir. Problem digəri ilə əvəzlənir. Və hər şey yenidən başlayır.

 

Uşaq pulu məsələsi də illərdir belədir. Bu mövzu Azərbaycan cəmiyyətində artıq sosial məsələdən çox psixoloji gərginliyə çevrilib. Çünki vətəndaş anlamır: əgər dünyanın böyük hissəsində dövlət uşağı strateji sərvət hesab edirsə, niyə Azərbaycan bu məsələyə sanki əlavə yük kimi baxır? Ən maraqlısı isə budur ki, mübahisə edən tərəflərin heç biri real təklif və ya model təqdim etmir.

 

Bir tərəf deyir - Hamıya uşaq pulu verilsin! Digər tərəf isə dərhal cavab verir - Büdcə çatmaz! İnsanlar işləməz! Asılılıq yaranar! Pulu yoxdursa, niyə uşaq dünyaya gətirir? Və müzakirə burada bitir. Sanki söhbət dövlətdən yox, zərərdə olan hansısa özəl şirkətin maliyyə iclasından gedir.

 

Halbuki dövlət biznes layihəsi deyil. Şirkət gəlir üçün yaşayır. Dövlət isə insan üçün. Şirkət zərər edən filialını ləğv edə bilər. Dövlət isə öz vətəndaşını ləğv edə bilməz. Məsələ məhz burada başlayır.

 

HÖKUMƏT NİYƏ QORXUR?

 

Ədalətli olmaq lazımdır. Dövlətin də öz arqumentləri var. Azərbaycanda 14 yaşına çatmamış 2 milyondan çox uşaq var. Dövlət hər birinə ayda 100 AZN müavinat versə, bu, büdcəyə ayda 200 milyon AZN, ildə isə 2,5 milyard çox vəsaitə başa gələcək. Üstəlik hökumət qorxur ki - insanlar uşaq pulu üçün sistemdən istifadə edər (korrupsiya və digər saxta müavinatlar), əmək bazarında passivlik yaranar, dövlət daimi ağır öhdəlik altına girər.

 

Bu qorxuların müəyyən iqtisadi əsası var. Amma problem ondadır ki, Azərbaycan uzun illərdir bu məsələni yalnız xərc kimi hesablayır. Heç bu məsələ ilə bağlı digər vacib sualı vermir:

 

Bəs uşaq pulunun verilməməsinin qiyməti nə qədərdir?

 

Bəli, uşaq pulunun verilməməsinin də qiyməti var:

 

- Demoqrafik geriləmə, ailələrin dağılması, doğum səviyyəsinin azalması,

 

- Kölgə iqtisadiyyatının böyüməsi, rəsmi maaşların gizlədilməsi,

 

- Sosial aqressiya, gənclərin ölkədən getməsi və nəticə olaraq ölkənin sürətlə qocalması.

 

Və bunların hər biri gələcəkdə dövlətə bu gün qənaət etdiyi vəsaitdən qat-qat baha başa gələ bilər. Dövlət gərək qənaət etdiyini düşündüyü yerdə gələcəyini itirməsin.

 

DÜNYA NİYƏ UŞAQ PULU VERİR?

 

Bu gün Almaniya, İsveç, Norveç, Fransa, Yaponiya və hətta doğum böhranı yaşayan Cənubi Koreya uşağa dövlət dəstəyi verir. Bəziləri bunu sosializm hesab edir. Əslində isə bu, çox sərt dövlətçilikdir. Çünki həmin ölkələr anlayır - Neft tükənir, qızıl azalır, şirkətlər müflisləşir, siyasi ittifaqlar dəyişir. Amma dövlətin gələcəyinə ümid verən yeganə resurs daim yaşayır - o da uşaqdır. Məsələnin ironiyası ondadır ki, dünyanın ən kapitalist iqtisadiyyatları belə bu həqiqəti anlayıb.

 

Çünki müasir dövlətlər artıq uşağa “xərc” kimi yox, gələcəyin vergi ödəyicisi, alimi, mühəndisi, müəllimi, həkimi və bu dövləti düşmənlərdən qoruyan əsgəri kimi baxırlar. Bir uşaq bəzən gələcəkdə on illərlə dövlət büdcəsini dolduracaq iqtisadi subyektə çevrilir. Bir uşaq bəzən gələcəkdə Şərqdə ilk Azərbaycan Demokratik Respublikasını yaradan Məhəmməd Əmin Rəsulzadə olur. Digəri ölkəni min bir sınaqdan çıxararaq müasir dövlətə çevirən Heydər Əliyev olur. Onun övladı İlham Əliyev isə minlərlə digər Azərbaycan ailəsinin böyütdüyü övladlarla birlikdə itirilmiş torpaqları geri qaytarır.

 

Bəs Lüdviq van Betxoven, Viktor Hüqo, Mixail Lomonosov, Çarli Çaplin və Hacı Zeynalabdin Tağıyev? Tarix göstərir ki, dahilər adətən saraylarda yox, həyatın çətinlikləri içində yetişirlər. Dövlət isə məhz ona görə dövlət adlanır ki, gələcəyin Tağıyevini, Rəsulzadəsini, Əliyevini onların Vətənə verəçəklərini bugünkü imkanları ilə ölçməsin. Bu səbəbdən inkişaf etmiş ölkələr uşağa verilən dəstəyi sədəqə kimi yox, strateji sərmayə kimi qəbul edirlər.

 

AZƏRBAYCANDAKI ƏSAS PROBLEM NƏDİR?

 

Azərbaycanın bu günkü problemi sosializmdən kapitalizmə keçid deyil. Problem daha dərindir. Niyəsə çoxları kapitalizmi dövlət modeli kimi deyil, biznes layihəsi kimi başa düşür. Bu yanlış yanaşmanın dərinləşdiyi modeldə:

 

* vətəndaş “insan” yox, “xərc və ya qazanc maddəsi” olur;

* sosial siyasət “sərmayə” yox, “ziyan” kimi görünür;

* uşaq isə gələcəyin resursu yox, əlavə maliyyə problemi hesab edilir.

 

Bu səbəbdən bəzən efirlərdə və ya sosial şəbəkələrdə çox təhlükəli fikirlər səslənir: “Pulun yoxdur, niyə uşaq dünyaya gətirirsən?” Bu fikri səsləndirənlər bəlkə də iqtisadi məntiqə əsaslandıqlarını düşünürlər. Lakin dövlətçilik yalnız iqtisadi məntiqdən ibarət deyil.

 

Dövlətin vəzifəsi yalnız gəlir və xərcləri hesablamaq yox, həm də cəmiyyətin gələcəyini qorumaqdır. Çünki belə çıxır ki, yalnız imkanlı insanların uşaq sahibi olmaq hüququ var. Bəs adi insanlar sevib sevilə bilmz? Ailə qura bilməz? Həyata uşaq gətirə bilməz? Yəni yoxsul ailənin gələcək yaratmaq haqqı yoxdur? Bəs Lüdviq van Betxoven, Viktor Hüqo, Mixail Lomonosov, Çarli Çaplin və Hacı Zeynalabdin Tağıyev?

 

Tarix göstərir ki, dahilər adətən yoxsul ailələrdən çıxırlar. Bu artıq sosial məsələ deyil. Bu, dövlətin öz vətəndaşı ilə münasibət fəlsəfəsidir. Əgər dövlət yalnız iqtisadi səmərəliliklə düşünəcəksə, onda sabah yaşlı insan da, əlil və xəstə vətəndaşlarımız da “səmərəsiz yük” hesab edilə bilər. Halbuki dövlətin mahiyyəti məhz zəifi qorumaqdır. Yoxsa dövlətlə baqqal dükanı arasında fərq qalmaz.

 

BƏS ÇIXIŞ YOLU NƏDİR?

 

Dünyada ciddi ziyalılar və ekspertlər artıq “uşaq pulu verilsinmi?” sualını yox, “necə verilsin ki, həm ailəyə kömək etsin, həm dövlət büdcəsini dağıtmasın?” sualını müzakirə edirlər. Məsələ “hamıya pul paylamaq” deyil. Məsələ ağıllı sosial model qurmaqdır. Və əslində bunun üçün elə də fantastik büdcələr lazım deyil. Aşağıdakı təkliflər də məhz bu məntiqdən doğur.

 

  1. Gəlirə görə diferensial system
  2.  

Unutmaq lazım deyil ki, belə proqramlarda dövlət birbaşa pul yox, ağıllı sosial dəstək modeli yaratmalıdır. Yəni dövlət sadəcə pul paylamır, ailənin yükünü azaldır. Bu çox mühüm fərqdir. Məsələn:

- aylıq gəliri, aktivləri və əmanətləri yüksək olan ailələrə uşaq pulu verilməyə bilər;

- dəstək əsasən gəliri müəyyən səviyyədən aşağı olan ailələrə yönəldilə bilər.

 

Xarici ölkələrdə bunun adı Means-Tested Benefit — yəni “yoxlanılmış dəstək” modelidir. Bu həm büdcəni qoruyar, həm də sosial ədaləti təmin edər. Axı uşaq pulu imkanlı vətəndaşın deyil, dövlət dəstəyinə ehtiyacı olan ailənin haqqıdır.

 

2. Vergi güzəşti modeli

 

Mən ən maraqlı çıxış yollarından birini məhz bunda görürəm. Uşaqlı ailələr maaşlarından tutulan gəlir vergisinin müəyyən hissəsindən azad edilə bilər. Məsələn:

- 1 uşağa görə 25%;

- 2 uşağa görə 40%;

- 3 uşağa görə 60%;

- 4 və daha çox uşağa görə daha böyük güzəştlər.

 

Beləliklə - vətəndaş real dəstək alır, insanlar maaşlarını gizlətməyə maraqlı olmur, dövlət böyük birbaşa xərc çəkmir, kölgə iqtisadiyyatı azalır, rəsmi əmək bazarı böyüyür. Bu artıq sosial yardımla yanaşı iqtisadiyyatın leqallaşdırılması modeli kimi də qəbul oluna bilər.

 

3. Müvəqqəti işsiz ailə dəstəyi

İşsiz valideynlərə minimum əmək haqqının müəyyən hissəsi qədər müvəqqəti uşaq dəstəyi verilə bilər. Amma paralel olaraq:

- dövlət həmin ailəni işlə təmin etməli;

- peşəsi olmayan vətəndaşlar üçün peşə hazırlığı proqramları yaratmalı;

- dəstəyi mərhələli şəkildə azaltmalıdır.

 

Nəticə olaraq:

- vətəndaş küçədə qalmır və sosial sistemə qoşulmağa motivasiya edilir,

- sistem daimi asılılıq yaratmır, vətəndaşlar dövlətin ehtiyacı olan peşələri öyrənirlər,

- maaşlar zərfdə alınmır - real əmək haqqı gizlədilmir,

- ən əsası isə sosial fondlar zərər görmür.

 

4. Puldan daha vacib olan sosial paketlər

Müasir dünyada ailəyə dəstək təkcə pul deyil. Müxtəlif sosial paketlər bəzi hallarda imkansız ailələrə real dəstək olur:

- ictimai nəqliyyatda güzəştlər (məktəbli kartları və ailə kartları),

- pulsuz dövlət səhiyyəsi (pulsuz peyvənd, pulsuz pediatr xidməti, uşaqlar üçün həyati vacib dərman təminatı),

- pulsuz dövlət təhsili (pulsuz kitablar, məktəb ləvazimatı);

- üçüncü və sonrakı uşaqlara əlavə demoqrafik bonuslar (çoxuşaqlı ailələr üçün ipoteka üstünlükləri və aşağı faizli kreditlər).

 

Bunlar dövlət üçün daha ucuz, ailə üçün isə effektiv mexanizmlərdir.

 

ƏSAS MƏSƏLƏ NƏDİR?

 

Əsas məsələ budur ki, dövlət uşağı problem kimi görməsin. Çünki tarix göstərir: əhalisini  zəiflədən dövlətlər sonda iqtisadiyyatını da itirirlər. Bu gün Avropa, ABŞ, Rusiya, Yaponiya və bir çox digər ölkələr demoqrafik böhran yaşayırlar. Gənclər gec evlənirlər. Daha az uşaq sahibi olurlar. Bəzən isə ümumiyyətlə ailə qurmaqdan imtina edirlər.

 

Bu, yalnız bir iqtisadi sistemin deyil, müasir urbanizasiya, istehlak cəmiyyəti və həyat bahalaşmasının yaratdığı qlobal demoqrafik böhrandır. Azərbaycan da sürətlə bu istiqamətdə gedir. Lakin bu problem bu gün həll olunarsa, gələcək üçün ciddi təminat yarada bilər.

 

Əgər dövlət bu gün bir avtomobil yolunun tikintisini gələcəyə sərmayə hesab edirsə, niyə gələcəyin müəllimini, həkimini, mühəndisini və əsgərini böyüdən ailəyə verilən dəstək sərmayə hesab olunmur?Axı tikilən yoların yolçuları məhz İnsanlardır. İnsan isə uşaqdan başlayır.

 

VƏ ƏN SONDA...

 

Bir daha təkrarlamaq istəyirəm - Dövlətin ən böyük sərvəti neft deyil — o tükənir. Qızıl deyil — o satılır. Şirkətlər deyil — onlar müflisləşə bilir. Siyasi ittifaqlar deyil — onlar dəyişir. Dövlətin ən böyük sərvəti insandır. İnsanın ən böyük davamı isə uşaqlardır.

 

Dövlət uşağa verilən dəstəyi xərc kimi deyil, gələcəyin iqtisadiyyatına qoyulan sərmayə kimi görməlidir. Bu məqalədə mən “uşaq pulu”nu sovet tipli sosializm kimi yox, dövlətlə vətəndaş arasında strateji müqavilə kimi təqdim edirəm. Biznes layihəsində zərər edən filial ləğv oluna bilər. Amma dövlət öz vətəndaşını ləğv edə bilməz. Çünki dövlətin əsas məqsədi mənfəət deyil. Davamlılıqdır.

 

Vahid Mustafayev

 

ANS-in prezidenti

İsrail səfirliyi Azərbaycan xalqını Qurban bayramı münasibətilə təbrik edib - FOTO

Gündəm

İsrailin Bakıdakı səfirliyi Azərbaycan xalqını Qurban bayramı münasibətilə təbrik edib.

 

Bununla bağlı səfirliyin "X" hesabında paylaşım edilib:

 

"Qurban Bayramınız mübarək! Bu mübarək gün münasibətilə qardaş Azərbaycan xalqına və bütün müsəlman dünyasına sülh, bərəkət və xoşbəxtlik arzulayırıq. Qoy bu müqəddəs bayram birlik, mərhəmət və bölüşmə ruhunu daha da gücləndirsin. Qurban Bayramı sizə və ailələrinizə sağlamlıq, firavanlıq və ruzi-bərəkət gətirsin".

Sənədsiz evlərə amnistiya veriləcək? – AÇIQLAMA

Gündəm

Azərbaycanda uzun illərdir mövcud olan sənədsiz tikililər cəmiyyətin ən mürəkkəb problemlərdən biri olaraq qalır. Ölkəmizdə artıq müəyyən müddətdir ki, əmlak amnistiyasının verilməsi ilə bağlı müzakirələr aparılır. Bu qərarın zəruriliyini bildirənlərlə yanaşı, qərarın veriləcəyi təqdirdə qanunsuz tikililərin arta biləcəyini də deyənlər az deyil.

 

Mövzu ilə bağlı Pravda.az-a açıqlama verən iqtisadçı Rəşad Həsənovun sözlərinə görə, hazırda müzakirə olunan əmlak amnistiya məsələsi əslində bu günə qədər müvafiq istiqamətdə həyata keçirilən siyasətlərin və aidiyyatı üzrə nəzarəti təşkil etməli olan dövlət qurumlarının fəaliyyətinin nəticəsi kimi ortaya çıxır.

O bildirib ki, əslində bu istiqamətdə bu qədər boşluqlar və nəzarətsizlik olmasaydı, zamanında tədbirlər görülsəydi, təbii ki, bu qədər böyük miqyaslı mülkiyyət hüququ olmayan sənədsiz evlər olmazdı: “Bu, əvvəlki dövrlərdə həyata keçirilən dövlət qurumlarının fəaliyyətindəki çatışmazlıqlardan qaynaqlanıbsa, nəticələrin aradan qaldırılması da təbii ki, bu və ya digər şəkildə hökumət qarşısında dayanan əsas çağırışlardandır. Kifayət qədər böyük sosial qrupdan 1,5 milyon şəxsdən, təxminən 500 mindən artıq sənədsiz evlərdən söhbət gedir. Bu əmlaklar amnistiya edilməzsə, rəsmiləşdirilməsi ilə bağlı qərar qəbul edilməzsə, həm mülkiyyət hüquqlarının pozulması, böyük bir sosial qrupun, əhalinin təxminən 15 faizinin mülkiyyətdən daha səmərəli istifadə etməsi imkanlarının, eyni zamanda bu istiqamətdə mövcud müdafiə və sığorta mexanizmlərindən istifadə imkanlarının məhdudlaşması, dövlətin bu əmlaklardan yığmalı olduğu fiskal gəlirlərin əhatə dairəsinin daralması kimi neqativ nəticələr yaradacaq”.

 

R.Həsənov vurğulayıb ki, indiki şərtlər daxilində amnistiyanın verilməsi zəruri çağırışlardandır: “Əmlak amnistiyası verilməlidir. Bu istiqamətdə təbii ki, fərqli mexanizmlər ortaya qoyula bilər. Burada paralel olaraq müəyyən risksiz zonalarda olan sənədsiz evlərin rəsmiləşdirilməsi, bu rəsmiləşdirməyə əlavə komissiyaların tətbiq edilməsi, buradan toplanan vəsaitlərin riskli, təhlükəli zonalarda olan mənzillərin kompensasiya edilərək sökülməsi ilə bağlı paralel mexanizmin icra edilməsinin maliyyələşdirilməsinə yönəldilə bilər. Bununla bağlı müxtəlif dünya təcrübəsi də var. Hətta Azərbaycanda da bəzi hallarda bu istiqamətdə oxşar siyasətin formalaşdırılmasına təsadüf edirik. Düşünürəm ki, burada kompleks bütün tərəflərin hüquqlarının bu və ya digər şəkildə təmin edən model əsasında amnistiya siyasəti hazırlanıb və mütləq həyata keçirilməlidir. Bu yanaşmanın hansısa formada təşfiqedici olmasının qarşısını almaq məqamına gəldikdə isə burada diqqət ediləsi istiqamətlər fərqlidir. Vətəndaş bu istiqamətdə dövlət siyasətinin və nəzarət çərçivələrinin təkmilləşməsi, nəzarəti həyata keçirən qurumların bu və ya digər şəkildə fəaliyyətinin şəffaflaşdırılması, bu istiqamətdə tənzimləyici tələblərinin sərtləşdirilməsi inzibati tələblərin gücləndirilməsi yolu ilə bu təşəbbüslərin qarşısı alına bilər. Amnistiyadan sonrakı dövrdə bənzər aktların vətəndaşlar tərəfindən həyata keçirilməsi sərt şəkildə cəzalandırılmaqla problem həll oluna bilər. Yəni problemin həlli bu gün milyon yarım insanın yaşadığı 500 mindən artıq evlərin sənədləşdirilməməsi və bu istiqamətdə amnistiyanın verilməməsi deyil. Bu yanaşma doğru deyil”.

 

Şəhanə Quliyeva

Qarabağ atları Almaniyada - Foto

Gündəm

Almaniyanın Axen şəhərində keçirilən və dünya atçılıq idmanının ən nüfuzlu tədbirlərindən biri hesab olunan "CHIO Aachen" çərçivəsində Azərbaycan Atçılıq Federasiyasının 150 nəfərdən artıq nümayəndə heyəti uğurla iştirak edib.

Federasiyadan Mediaxeberleri.az-a bildirilib ki, yarışlar Almaniyanın məşhur Soers kompleksində yerləşən, 40 min tamaşaçı tutumuna malik Hauptstadion arenasında keçirilib.

Qeyd olunub ki, tədbir çərçivəsində təşkil olunanxüsusi "Horse & Symphony" proqramında və Azərbaycan Respublikası Dövlət Sərhəd Xidmətinin Hərbi Orkestri "CHIO Aachen" orkestr kollektivi ilə birgə çıxış edib.

Azərbaycanın qədim atçılıq ənənələrini özündə əks etdirən Qarabağ və Dilbaz atları xüsusi maraq doğurub, milli musiqi elementləri və mədəni kompozisiyalar tədbir iştirakçıları tərəfindən alqışlarla qarşılanıb.

Azərbaycan Çinə başsağlığı verdi

Gündəm

Azərbaycan Xarici İşlər Nazirliyi (XİN) Çinə başsağlığı verib.

Mediaxeberleri.az xəbər verir ki, bu barədə XİN-in X hesabında paylaşım edilib.

"Çinin Şansi əyalətindəki kömür mədənində baş verən və çoxlu sayda insanın həyatını itirməsinə və yaralanmasına səbəb olan faciəvi partlayışdan dərindən kədərlənirik.

Həyatını itirənlərin ailələrinə və yaxınlarına dərin başsağlığı verir, yaralananların hamısına tezliklə və tam sağalma arzulayırıq.

Xilasetmə və bərpa işlərində çalışan səlahiyyətli orqanlarla və fövqəladə hallara müdaxilə qüvvələri ilə həmrəyliyimizi ifadə edir və bu faciədən zərər çəkən bütün insanların kədərini paylaşırıq", - XİN-dən qeyd olunub.

В будущее В прошлое

Навигация