Səhər tezdən günəş işığı qəbul etmək həm zehni, həm də fiziki sağlamlığınıza müxtəlif yollarla fayda verə bilər. Əslində qaranlıq düşəndə yatmalı və günəşlə birlikdə oyanmalıyıq, lakin bioloji saatlarımız müasir həyat tərəfindən pozulub.

Mediaxeberleri.Az bildirir ki, parlaq flüoresan tavan işıqları və ekranlardan gələn mavi işıqlar melatonin səviyyəsini aşağı salaraq gecələr yatmağı çətinləşdirə bilər. Vəziyyət belə olduqda, yəni bədənimiz melatonin istehsalına başladığı vaxtlarda işıqları açıq saxladığımız üçün bioloji saatımız balansdan çıxır. Lakin səhər günəş işığı təbiətlə və özümüzlə yenidən harmoniya qurmağımıza kömək edə bilər. Günəş yalnız fiziki bədənimizi qidalandırmır, eyni zamanda ruhu da gəncləşdirir.

Səhərlər açıq havada olmaq yuxu keyfiyyətini artırır

Zəhmimiz və bədənimiz səhər günəş işığından böyük dərəcədə faydalanır. Gözlərin iki milyondan çox işlək hissəsi var və sirkadian ritminizi (bioloji saat) qorumaq üçün tam spektrli günəş işığına ehtiyac duyur. Səhər günəş işığı gözə daxil olduqda, beyinə və bədənə çox vacib siqnallar göndərir. Məsələn, günəş işığı bir növ zəngli saat rolunu oynayır və hipofiz vəzinə oyanmaq vaxtı gəldiyini xəbər verir. Hipofiz vəzi buna kortizol və serotonin ifraz edərək cavab verir ki, bunların hər ikisi bədəninizi qarşıdakı günə hazırlayır. Eyni zamanda, səhər işığı melatonin istehsalını dayandırır. Bununla belə, epifiz vəzi günün növbəti saatlarında serotonini melatoninə çevirərək gecə vaxtı yuxululuq yaradır. Bədənimizdəki hər bir hüceyrə düzgün işləmək üçün enerji mənbəyi kimi işıqdan asılıdır. Daxili məkan (otaq) işığı müəyyən faydalar təmin etsə də, günəş işığının gücü və sağaldıcı xüsusiyyətləri ilə müqayisə oluna bilməz. Günəş işığı gözlərimizə daxil olduqda "fotobiomodulyasiya" vasitəsilə bədənimizə bələdçilik edir. Bu, işığın qidadan gələn enerjini hüceyrələri gücləndirmək üçün lazım olan enerjiyə çevirən hüceyrə mitoxondriləri ilə necə qarşılıqlı əlaqədə olduğunu ifadə edir. Xülasə, səhər günəş işığı sadəcə yuxulu hissi üzərinizdən atmağa kömək etmir. O, gündəlik işlərinizi yerinə yetirməyinizi təmin edən serotonin və kortizol kimi vacib hormonların istehsalına kömək edir. Serotonin bioloji saatımızı tənzimləyən melatoninin xəbərçisi olduğu üçün, səhər günəş işığı həm də hər gecə bərpaedici yuxu almağımızı təmin edir. Nəhayət, səhər günəşi bədənimizdəki trilyonlarla hüceyrəyə enerji verərək bizi qarşıdakı günə hazırlayır.

Səhər günəş işığı almaq daha yaxşı əhvali-ruhiyyə yaradır

Artıq bilirik ki, səhər günəş işığı hipofiz vəzi vasitəsilə serotonin ifrazına kömək edir. Serotonin təkcə gecələr yatmağınız üçün lazım deyil; o, həm də pozitiv əhvali-ruhiyyə üçün çox vacibdir. Səhərlər tam spektrli günəş işığı qəbul etdiyimiz zaman bədəndə serotonin istehsalı artır və bu, depressiyanın qarşısını almağa kömək edir. Bir çox həkim mövsümi depressiyadan əziyyət çəkən insanlar üçün işıq terapiyası tövsiyə edir. Çox günəş işığı olmayan soyuq iqlimlərdə yaşayanlara "işıq qutuları" (light boxes) adlanan parlaq otaq işıqlarından istifadə etmək məsləhət görülə bilər. Lakin bu süni işıqlar belə günəş işığının möhtəşəm səviyyəsi ilə müqayisə oluna bilməz. Buludlu bir qış günündə belə günəş, daxili məkan işıqlandırmasının gücünü qat-qat üstələyən 1000 və ya daha yüksək lüks (lux) səviyyəsində işıq istehsal edir. Günəşli yay günlərində isə günəş işığı otaqdakı flüoresan işıqlandırmadan 11-43 dəfə daha yüksək işıq səviyyəsi təmin edə bilir. Ona görə də, bu günlərdə özünüzü yorğun və ya halsız hiss edirsinizsə, hər gün ən azı 30 dəqiqə birbaşa günəş işığı aldığınızdan əmin olun. Səhər günəşi daha çox üstünlük təşkil edir, lakin günün istənilən vaxtındakı günəş işığı əhvali-ruhiyyənizi yaxşılaşdırmağa kömək edəcəkdir.
 

Səhər günəş işığına məruz qalmaq fiziki sağlamlığı yaxşılaşdırır
 

Səhər günəşi təkcə psixi sağlamlığınızı gücləndirmir və daha yaxşı yatmağınıza kömək etmir. O, həmçinin stres səviyyəsi və görmə qabiliyyəti kimi fiziki sağlamlıq göstəricilərini də yaxşılaşdırır. Araşdırmalar sübut edir ki, günəş işığının çatışmazlığı miopiya (yaxından görmə zəifliyi) riskini artıran amillərdən biridir. Bu vəziyyət daxili məkan işığının təbii günəş işığından çox daha zəif olması və adətən saatlarla ekranlara və ya kitablara baxmağımız səbəbindən baş verir. Gözlərimiz uzun müddət tək bir obyektə zillənməməli, əksinə, gün ərzində ətrafımızı müəyyən bir məsafədən süzməlidir. Biz gündüz canlıları olduğumuz üçün bədənimiz günəş və ayın dövrləri ilə sinxronlaşır. Bu təbii dövrdən qopduqda sağlamlıq problemləri yaranır. Sadəcə olaraq, daha çox çölə çıxmaq müasir dünyadakı bir çox narahatlıqlarımızı aradan qaldıra bilər. Günəş işığı bədəndə ağ qan hüceyrələrinin (leykositlərin) istehsalını artırmağa kömək edərək infeksiyaların və bakteriyaların qarşısını alır. Bundan əlavə, səhər günəşi qan təzyiqini aşağı saldığı sübut edilmiş azot-oksid (nitric oxide) ifrazını tətiklədiyi üçün ürək sağlamlığını yaxşılaşdıra bilər. Günəş işığına məruz qalmaq həmçinin kolorektal (yaxın bağırsaq), prostat, döş xərçəngi və qeyri-Hodgkin limfoması kimi müəyyən xərçəng növlərinin riskini azalda bilər. Alimlər müəyyən ediblər ki, artan D vitamini, güclənən immunitet sistema və sirkadian ritmin tənzimlənməsi xərçəng risklərinin azaldılmasında mühüm rol oynayır.

Səhər günəşi arıqlamağa kömək edir
 

Əgər arıqlamağa çalışırsınızsa, səhər tezdən qəbul edilən günəş işığı sizə kömək edə bilər. Bir araşdırmaya görə, səhər günəş işığı alan insanların gün ərzində daha az çəkili olduğu bəlli olub. Piylənmədən əziyyət çəkən qadınlar üzərində aparılan digər bir araşdırmada isə üç həftə ərzində hər gün ən azı 45 dəqiqə səhər işığına (saat 06:00 ilə 09:00 arasında) məruz qalmağın bədən piyinin və iştahanın azalmasına səbəb olduğu aşkar edilib. Çoxumuz gərgin iş qrafiki səbəbindən səhər oyandıqdan sonra yəqin ki, dərhal çölə çıxmırıq. Lakin tədqiqatlar sübut edir ki, səhərlər günəş işığına məruz qalmaq yuxu keyfiyyətini, əhvali-ruhiyyəni və fiziki sağlamlığı əhəmiyyətli dərəcədə yaxşılaşdırır.

Qəsdən sağlamlığa az ağır zərər vurma, adam oğurluğu və əzab verməkdə təqsirləndirilən "Qurtuluş" Reabilitasiya Mərkəzinin rəhbəri Ceyhun Salmanov və mərkəzin daha iki əməkdaşının cinayət işi üzrə məhkəmə iclası keçirilib.

Mediaxeberleri.Az Oxu.az-a istinadla xəbər verir ki, Sumqayıt Şəhər Məhkəməsində hakim Fərid Nəsimiyevin sədrliyi ilə keçirilən prosesdə zərərçəkmişlər və şahidlər ifadə veriblər.

Zərərçəkmiş şəxs Raqif Babayev ifadəsində bildirib ki, reabilitasiya mərkəzində müalicə alması üçün valideynləri müraciət ediblər:

"Mingəçevir şəhərində yaşayıram. Valideynlərim həmin reabilitasiya mərkəzinə müraciət etdilər. Kazino-qumar oyunlarından əziyyət çəkirdim. Mənə reabilitasiya mərkəzində bildirildi ki, 6 ay burada qalacaqsan. Getmək istəyirdim. Orada yad cisimlər - əşyalar udmuşam. Bunu etiraz olaraq edirdim. Buna görə təqsirləndirilən şəxslər məni döydülər. Döyənlər arasında Ceyhun Salmanov olmayıb. Buna görə üz və qulaq nahiyəmdən ağır xəsarətlər almışdım. Bundan başqa etiraz əlaməti olaraq dama çıxmışdım. 6-7 saat orada qaldım. Buna görə polis gəldi. Reabilitasiya mərkəzində qalmaq istəmədiyim barədə valideynlərimə demişdim. Orada olanda nəzarət altında çölə çıxırdım. Təqsirləndirilən şəxslər barədə heç bir şikayətim yoxdur".

Zərərçəkmiş şəxsin anası şahid qismində ifadə verib. O bildirib ki, oğlu kazino və qumar oyunları asılılığından əziyyət çəkirdi:

"Bu reabilitasiya mərkəzi barədə məlumatı "TikTok" sosial platformasında əldə etdim. Mərkəzə müraciət etdim və 3-ə yaxın əməkdaş gecə 3-də gəlib oğlumu götürdülər. İlk olaraq oğlum narazı idi. Sonra könüllü razılaşdı. Mərkəzə ayda 1000 manat ödəniş etməli idim. Pulları kart hesabına atmışdım. Heç bir şikayətim yoxdur".

Daha sonra zərərçəkmiş qismində məşhur skripka ifaçısı Ramil Həsənov dindirilib. O, narkotik istifadəçisi olduğunu deyib:

"Ailədə üç uşaq idik. Qurban adlı tanışıma müraciət etdim. O da məni reabilitasiya mərkəzinə gətirdi. Əvvəlcə 2-ci korpusda idim, daha sonra 1-ci korpusa yerləşdirildim. Orada narazılıq etdim ki, darıxıram, sıxılıram. Digər zərərçəkəni də orada tanımışam. Prokurorluq əməkdaşları gələndə artıq mən bildirdim ki, buradan getmək istəyirəm. Mən mərkəzdə təxminən 2 ay qaldım. Orada olan ciddi nizam-intizama dözə bilmirdim. Orada mənə qarşı şiddət olmayıb. Məni ora dostlarım aparmışdı və ödənişləri onlar edirdilər. Ora gələndə mən könüllülüklə bağlı imza atmışdım. Orada sağalanlar çox idi. Elə mən özüm də 2 ay orada qaldım və nəticə müsbət oldu. Təqsirləndirilən şəxslər barədə heç bir şikayətim yoxdu. Birinci dəfə çıxmaq istəyirdim deyə şikayətçi idim".

Məhkəmənin növbəti iclası iyulun 1-nə təyin edilib.

Xatırladaq ki, "Qurtuluş Reabilitasiya Mərkəzi" MMC-nin Sumqayıt şəhəri ərazisində yerləşən müəssisəsində baş verən qanunsuzluqlarla Sumqayıt Şəhər Prokurorluğunda cinayət işi başlanaraq ibtidai istintaq aparılıb. İlkin istintaq tədbirləri əsasında sözügedən MMC-nin direktoru Ceyhun Salmanovun Elşad Məhərrəmov, Natiq Əliyev və istintaqa məlum olmayan digərləri ilə qabaqcadan əlbir olaraq ayrı-ayrı vaxtlarda 7-dən çox şəxsi zor tətbiq etməklə və aldatmaqla mərkəzin Sumqayıt şəhəri, Corat qəsəbəsində yerləşən müəssisəsinə (yaşayış evinə) gətirmələri, orada iradələri ziddinə və qanunsuz olaraq azadlıqdan məhrum edilməklə saxlamaları, saxlanıldıqları müddətdə həmin şəxsləri yaxınları ilə əlaqə saxlamaq imkanından, o cümlədən mobil telefon və digər rabitə imkanlarından məhrum etmələri, müxtəlif formada fiziki və psixi iztirablarla onlara əzab vermələri, saxlanılan şəxslərdən bir neçəsinin sağlamlığına xəsarət yetirmələrinə əsaslı şübhələr müəyyən edilib. Hər üç şəxs təqsirləndirilən şəxs qismində cinayət məsuliyyətinə cəlb olunub və barələrində prokurorun təqdimatı əsasında Sumqayıt Şəhər Məhkəməsinin qərarı ilə həbs qətimkan tədbiri seçilib.

Toplanmış sübutlar əsasında Ceyhun Salmanov, Elşad Məhərrəmov və Natiq Əliyevə qarşı Cinayət Məcəlləsinin 145.2.1 və 145.2.4-cü (qabaqcadan əlbir olan bir qrup şəxs tərəfindən iki və daha çox şəxsi qanunsuz azadlıqdan məhrum etmə) maddələri ilə ittiham irəli sürülüb.

Səhər tıxacları yoxdur, ofis geyimi məcburi deyil, rəhbərin baxışları hiss olunmur… Evdən işləmək modeli ilk baxışda kifayət qədər rahat və cəlbedici görünür. Lakin "Science” jurnalında dərc edilən genişmiqyaslı araşdırma bu mənzərənin arxasında daha fərqli bir reallığın ola biləcəyini göstərir.

Mediaxeberleri.Az “Qaynarinfo”ya istinadla xəbər verir ki, tədqiqatçılar 2011–2024-cü illər arasında ABŞ-da 588 mindən çox insanı əhatə edən beş böyük sorğunun nəticələrini analiz edib. Pandemiya dövrü istisna edilsə də, nəticələr kifayət qədər aydın olub: evdən işləyənlər ofisə gedənlərlə müqayisədə daha yüksək səviyyədə depressiya əlamətləri, antidepresan istifadəsi və psixoloji dəstəyə ehtiyac nümayiş etdirir.

Yalnız yaşayanlar daha həssas qrupdadır

Məlumatlara görə, evdən işləyib tək yaşayan şəxslərdə psixoloji problemlərin artma riski daha da yüksəlir. Birgə yaşayan insanlarla müqayisədə bu göstərici təxminən iki dəfə çoxdur. Fiziki sağlamlıq xərclərində ciddi dəyişiklik müşahidə olunmasa da, psixoloji müalicə və dərman istifadəsinin artması diqqət çəkir.

Norveçdə aparılan başqa bir araşdırma isə həftədə 15 saatdan çox evdən işləyənlərin alkoqol istifadəsinə daha çox meylli olduğunu göstərib. ABŞ-da keçirilən bir sorğuda isə evdən çalışan hər beş nəfərdən birinin iş saatlarında alkoqol və ya stimullaşdırıcı maddə istifadə etdiyini etiraf etdiyi qeyd olunub.

Ümumilikdə, evdən işləmək azadlıq hissi yaratsa da, sosial təmasların azalması insan psixologiyasına mənfi təsir göstərə bilər. Araşdırmalar ən azından bu istiqamətdə xəbərdarlıq edir.

Ermənistanın sabiq prezidenti Robert Köçəryan ötən gün ölkədən qaçarkən hava limanında saxlanılıb. Ermənistanın Baş naziri Nikol Paşinyanın seçkidən sonra sabiq prezidentlər Köçəryan-Sərkisyanla bağlı cinayət işinə yenidən baxılacağının anonsunu verməsi bu baxımdan diqqət çəkir.

Ermənistanda Azərbaycan vətəndaşlarının adına qeydiyyatda olan heç bir daşınmaz əmlak yoxdur. 2025-ci ildə isə Türkiyə vətəndaşları respublikada yalnız 4 daşınmaz əmlak əməliyyatı həyata keçiriblər.

Mediaxeberleri.Az Modern.az-a istinadla xəbər verir ki, bu barədə “Sputnik Ermənistan” agentliyi məlumat yayıb.

Qurumun məlumatına görə, ötən il Türkiyə vətəndaşları İrəvanın Kentron inzibati rayonunda bir mənzil alıb, həmçinin Kotayk vilayətinin Jrvej kəndində iki mənzil və bir torpaq sahəsi satıblar.

“Ermənistan Respublikasında Azərbaycan vətəndaşları tərəfindən qeydiyyatda olan heç bir əmlak yoxdur”, - deyə Kadastr Komitəsi bildirib.

Həmçinin qeyd olunub ki, 2026-cı ilin yanvar-aprel aylarında Türkiyə vətəndaşları Ermənistanda daşınmaz əmlakla bağlı heç bir əməliyyat aparmayıblar.

Ümumilikdə 2025-ci ildə xarici vətəndaşların iştirakı ilə 4 413 daşınmaz əmlak əməliyyatı qeydə alınıb. Xaricilər 2 014 obyekt alıb, 2 524 obyekt isə satıblar.

Xarici alıcılar arasında ən çox tələb olunan əmlak növləri mənzillər, torpaq sahələri və qarajlar olub. Əməliyyatların əksəriyyəti İrəvanda həyata keçirilib. Kotayk və Lori bölgələri də aktiv regionlar sırasında yer alıb.

Ermənistanda daşınmaz əmlak alan əcnəbilər arasında ilk yeri Rusiya vətəndaşları tutur. Onların ardınca ABŞ və İran vətəndaşları gəlir. Əmlak alanlar arasında həmçinin Suriya, Avropa ölkələri və digər MDB dövlətlərinin vətəndaşları da var.

2026-cı ilin birinci rübündə xarici vətəndaşlar 525 əmlak alıb, 572 əmlak isə satıblar. Əməliyyatların böyük hissəsini mənzillər, torpaq sahələri, yaşayış evləri və qarajlar təşkil edib.

Kadastr Komitəsinin məlumatına əsasən, 2023-cü ildə Türkiyə vətəndaşları Ermənistanda 3 mənzil alıblar və bunların hamısı İrəvanda yerləşib. 2023-cü ildə Azərbaycan vətəndaşları əmlak almayıb. 2022-ci ildə isə onlar İrəvan və Lori bölgəsində iki daşınmaz əmlak əldə ediblər.

Ukraynanın işğal olunmuş Krım yarımadasındakı hərbi obyektlərə və logistik xətlərə endirdiyi silsilə zərbələr Rusiya hərbi rəhbərliyini ciddi qərarlar verməyə məcbur edir. Krımdakı “Ateş” partizan hərəkatı Rusiya Qara Dəniz Donanması komandanlığının idarəetmə orqanlarını Sevastopoldan Novorossiysk şəhərinə köçürməyi planlaşdırdığı barədə məlumat yayıb.

Medıaxeberlerı.Az xəbər verir ki, bu barədə hərəkatın rəsmi "Telegram" kanalında bəyanat yer alıb.

Məlumatda bildirilir ki, hazırda donanmanın qərargah strukturlarında Sevastopolda qalan idarəetmə mərkəzlərinin Novorossiyskə daşınması planları üzərində iş gedir:

“Yarımadakı əvvəlki dislokasiya yerləri, o cümlədən Qoqol küçəsindəki aviasiya qərargahı ardıcıl olaraq öz funksionallığını itirir. Komandanlıq çıxış yolu axtarır”.

Partizanlar Ukrayna Müdafiə Qüvvələrinin sözügedən qərargaha endirdiyi dağıdıcı zərbəni xatırladaraq, həmin vaxtdan bəri Krıma hücumların daha da intensivləşdiyini və işğalçılar üçün logistik vəziyyətin kəskin şəkildəpisləşdiyini vurğulayıblar.

Hərbi mənbələrdən daxil olan məlumatlara görə, donanma daxilində artıq ciddi təşviş hökm sürür: “Bəzi rusiyalı zabitlər rəsmi sərəncamı gözləmədən köçməklə bağlı praktiki məsələlərlə məşğul olmağa başlayıblar. Onlar ailələrini köçürür, apara bilməyəcəkləri əmlaklarını satır və Novorossiyskdə yerləşməyə çalışırlar. Donanma rəhbərliyində isə əhval-ruhiyyə tamamilə aşağı düşüb. İdarəetmə orqanlarının köçürülməsi – Krımdakı donanma infrastrukturuna göstərilən sistematik təzyiqin məntiqi nəticəsidir”.

"Ateş" hərəkatı qeyd edir ki, qərargah strukturlarının Krımda saxlanılması işğalçılar üçün getdikcə daha baha başa gələn və riskli bir qərara çevrilir. Hadisələrin hazırkı inkişaf ssenarisini nəzərə alsaq, yaxın aylar Krımdakı Rusiya qüvvələri üçün müharibənin başlanğıcından bəri ən ağır dövr ola bilər.

Rasi

"AzPolitika.info"

Supermarket rəflərində onlarla oxşar duz növünə rast gəlmək olar. Qablaşdırmadakı "təbii" və "əlavəsiz" etiketlər çox vaxt çaşdırıcı olur. Bir çox insan süfrəsinə qoyduqları məhsulun həqiqətən yüksək keyfiyyətli olub-olmadığını müəyyən etməkdə çətinlik çəkir.

Mediaxeberleri.Az-ın xəbərinə görə, bununla belə, kiçik detallar düzgün seçim etməyi daha da asanlaşdıra bilər. Bəs duzun həqiqi olub-olmadığını necə müəyyən etmək olar?

Təbii qidalanmaya maraq artdıqca, əsl duz mövzusu daha geniş müzakirə mövzusuna çevrilib. Xüsusilə qaya duzu və dəniz duzuna üstünlük verənlər məhsulun tərkib hissələrinə diqqət yetirirlər.

Bənzər görünsələr də, bəzi məhsullar geniş emaldan keçir və bu da onların mineral tərkibini azaldır. Buna görə də, almzadan əvvəl bir neçə əsas məqamı bilmək vacibdir.

Əsl duzun ən fərqli xüsusiyyəti rənginin mükəmməl ağ olmamasıdır. Yüngül boz və ya çəhrayı tonlar təbii mineralların qorunub saxlanıldığını göstərə bilər. Həddindən artıq parlaq və vahid görünən məhsullar adətən intensiv təmizləmə prosesindən keçir. Təbii quruluş qorunduqda, kristallar arasında kiçik rəng dəyişiklikləri baş verə bilər.

Təbii məhsullar ətraf mühitdən nəm uda bilər. Buna görə də, qablaşdırmanın içərisində kiçik bir topaqlar görünə bilər. Axıcılığını qoruyan məhsullarda qatqı maddələrinin olması ehtimalı daha yüksəkdir. Tərkib hissələrinin siyahısı, xüsusən də uzun müddət eyni formada qalan növlər üçün diqqətlə araşdırılmalıdır.

Dən strukturu da keyfiyyət haqqında ipucları verir. Əsl qaya duzu nizamsız kristal formasına malikdir. Bütün hissələr eyni ölçüdə görünmür. Lakin fabrik emalından keçmiş məhsullar kifayət qədər standart görünüşə malikdir. Təbii sınıqlar və müxtəlif ölçülər məhsulun süni şəkildə dəyişdirilmədiyini göstərə bilər.

Təbii duz sadəcə güclü duzlu bir dad buraxmır. Mineral tərkibinə görə daha yumşaq və daha balanslı bir dad yaradır. Ağızda kəskin yanma hissi yaradan məhsullar həddindən artıq emal olunmuş ola bilər. Buna görə də, hətta az miqdarda belə əhəmiyyətli bir göstərici ola bilər.

Qablaşdırmadakı tərkib hissəsi həmişə oxunmalıdır. Sadəcə "duz" yazılan məhsullar daha etibarlı hesab olunur. Tıxanma əleyhinə maddələr və ya digər kimyəvi komponentlər ehtiva edən variantlar daha az təbii ola bilər. Nüfuzlu bir istehsalçı seçmək və məhsulun mənbəyini araşdırmaq da düzgün seçim etmək üçün vacibdir.

Azərbaycan dövlətçiliyinin xarakterini biz 4 istiqamətdə-mərhələdə götürə bilərik. Birinci istiqamət Azərbaycan dövlətinin qurulmasıdır. Bu quruluşun da əsas mahiyyəti bizim dövlətçiliyin təməlinin atılması olub.

İkincisi, Azərbaycanda milli dövlətçilik şüurunun dirçəlməsinə xidmət edən Milli Dirçəliş mərhələsidir. Bu da milli azadlıq hərəkatı ilə bağlıdır. Mərhələnin sonu isə Azərbaycan müstəqilliyinin bərpa olunması ilə yekunlaşıb.

Üçüncüsü, Milli Qurtuluş - bərpa olunmuş müstəqilliyin qorunması, onun təhlükədən qurtarılmasıdır və bu, bilavasitə Heydər Əliyevin xidməti və onun hakimiyyətə gəlişi ilə bağlı məsələdir.

Dördüncüsü isə Azərbaycan dövlətinin Qurtuluşdan sonrakı Quruluş dönəmidir ki, bu da dövlət başçısı İlham Əliyevin və onun rəhbərliyi altında Qarabağın işğaldan azad olunmasından sonra başlayan və bu gün də davam edən prosesdir.

Bu sözləri Mediaxeberleri.az-a açıqlamasında millət vəkili Fazil Mustafa bildirib.

F.Mustafanın sözlərinə görə, mərhələləri ard-arda sadaladıqca Azərbaycan dövlətinin bütövlüyünü və gəldiyi tarixi istiqamətləri daha dərindən anlaya bilərik:

“Hesab edirəm ki, Milli Qurtuluş Günü də Azərbaycanın suverenliyinin tam mənada bərpa olunmasına gətirən yolun başlanğıcıdır. Bu tarix və bu zəmin olmasa, torpaqlarımızı işğaldan azad etmək çox çətin və mümkünsüz olardı.

Buna görə də bu mərhələlərdə xidməti olan hər bir liderimiz, vətəndaşımız və azərbaycanlımız bizim üçün bir dəyərdir. Milli Qurtuluş Günü də Azərbaycan dövlətinin böyük bir təhlükədən xilas olunması tarixi kimi yaddaşlarda qalacaq. Bu səbəblə də dövlətimiz və cəmiyyətimiz bu hadisəni ən əhəmiyyətili hadisədən biri kimi qeyd edir”.

Deputat vurğulayıb ki, bütövlükdə Heydər Əliyevin qurduğu sistem və diplomatik qabiliyyət bütün proseslərdə nəticələrin Azərbaycanın xeyrinə həll olunmasında, həmçinin Qarabağın de-yure Azərbaycandan alınması cəhdinin qarşısının alınmasında müstəsna rol oynadı.

13 iyun tarixində Azərbaycan Respublikasının xarici işlər naziri Ceyhun Bayramov ABŞ Beynəlxalq İnkişaf Maliyyə Korporasiyasının (DFC) baş icraçı direktoru Ben Blak ilə görüşüb.

XİN-dən Medıaxeberlerı.az-a verilən məlumata görə, görüş zamanı Azərbaycan-ABŞ çoxşaxəli əməkdaşlığının inkişaf perspektivləri, enerji, nəqliyyat-tranzit, yüksək texnologiyalar və investisiya imkanları müzakirə edilib.

Bununla yanaşı, Azərbaycanın Avropa ilə Mərkəzi Asiya arasında strateji bağlantılarda əhəmiyyətli rolu, liman və logistika infrastrukturu, enerji təhlükəsizliyi məsələləri, eləcə də regional nəqliyyat layihələri ətrafında fikir mübadiləsi aparıblar.

Tərəflər Azərbaycan ilə ABŞ arasında münasibətlərin inkişafında 2025-ci ildə keçirilmiş tarixi Vaşinqton sammitinin xüsusi əhəmiyyətini vurğulayaraq, həmin görüşün ikitərəfli əməkdaşlığın yeni istiqamətlər üzrə genişləndirilməsi üçün mühüm zəmin yaratdığını bildirib. Bu çərçivədə iqtisadiyyat, enerji, nəqliyyat bağlantıları və yüksək texnologiyalar, habelə təhlükəsizlik kimi sahələrdə əməkdaşlığın dərinləşdirilməsi üçün Strateji Tərəfdaşlıq Xartiyasının imzalanması məmnunluqla qeyd edilib. Bu çərçivədə görülən işlər müzakirə edilib.

Regional nəqliyyat layihələri çərçivəsində Azərbaycanın əsas hissəsi ilə onun Naxçıvan Muxtar Respublikası arasında maneəsiz bağlantını təmin edəcək TRİPP layihəsinin icrası məsələləri nəzərdən keçirilib.

Tərəflər həmçinin qarşılıqlı maraq doğuran digər ikitərəfli və regional məsələlər ətrafında fikir mübadiləsi aparıblar.

İyunun 5-də CNN-in "İsrail İran müharibəsi zamanı region üzrə gizli şəbəkənin bir hissəsi olaraq Azərbaycana qoşun göndərdi" başlıqlı məqaləsində Azərbaycanla bağlı yazılanların həqiqəti əks etdirmədiyi və bunun informasiya təxribatı olduğuna dair Xarici İşlər Nazirliyi, Milli Məclisin Xarici müdaxilələrə və hibrid təhdidlərə qarşı Komissiyası və Medianın İnkişafı Agentliyi ayrı-ayrılıqda açıqlamalar veriblər.

Həmin məqalədə qeyd edilən iddialar araşdırılmadan “Middl İst Ay”, “Haaretz”, “Yerusəlim Post” kimi nüfuzlu nəşrlərdə də ölkəmiz barədə təkrarlanaraq dezinformasiyanın yayılmasına səbəb olub.

Mediaxeberleri.az xəbər verir ki, Faktyoxla məqalədə qeyd edilən bəzi iddiaları araşdırıb.

I iddia – “İsrail qüvvələri Azərbaycanın cənubunda, İran sərhədinə bitişik məkanlardan fəaliyyət göstəriblər və ən yaxın nöqtə Təbriz şəhərindən 60 mil (96.5 km) məsafədə olub”.

Xəritəyə nəzər saldıqda aydın olur ki, məqalə müəlliflərinin təqdim etdiyi 96.5 km məsafəyə ən yaxın yerlər Zəngilan və Ordubad rayonlarının ərazisinə düşür, amma bu rayonların adı İran-ABŞ/İsrail müharibəsi fonunda heç bir xarici mənbələrdə çəkilmir.

Digər tərəfdən, əgər İranla sərhədə bitişik ərazilərdə hansısa üçüncü dövlətin qüvvələri və fəaliyyətləri olsaydı, bunu ən azından iranlı sərhədçilər də müşahidə edə bilərdilər. Lakin bu cür halların olması ilə bağlı İran tərəfindən Azərbaycan tərəfinə nə müharibə zamanı, nə ondan əvvəl, nə də sonra heç bir səviyyədə (rəsmi və qeyri-rəsmi) fikir söylənilməmişdir.

II iddia – “Azərbaycandan başladılan əsas əməliyyatlardan biri nəticəsində SEPAH-ın kəşfiyyat bölməsinin rəhbəri Rəhman Moğaddamın martın 4-də öldürülməsindən bir gün sonra İranın Naxçıvan ərazisinə dronlarla hücum edib”.

Ondan başlayaq ki, açıq mənbələrdə, o cümlədən nüfuzlu “İran İnternəşnl” media orqanının 27 aprel tarixli məqaləsində həmin şəxsin martın 4-də deyil, martın 3-ü günorta saatlarında Tehran şəhərində yerləşən “Kövsər” yaşayış kompleksinə hücum zamanı öldürülməsi qeyd edilir.

CNN-də onun dronla, raketlə və ya başqa üsulla öldürülməsi barədə heç bir məlumata rast gəlinmir, Tehranın mərkəzindəki bir yaşayış binasına dəyən konkret zərbənin texniki olaraq necə icra olunduğu da açıqlanmır və bunu binanın zədələnmiş hissəsindən də ayırd etmək olmur.

CNN-nin "eksklüziv" başlığı ilə təqdim etdiyi, adları açıqlanmayan dörd mənbəyə əsaslanan analitik yazısında tarixin başqa mənbədəki versiya ilə üst-üstə düşməməsi və hadisənin hansı şəkildə baş verdiyini ümumi sözlərlə təqdim etməsi məsələnin uydurulmuş hekayəyə daha çox oxşadığını deməyə əsas verir.

CNN-nin mətnində Azərbaycandakı qrupun fəaliyyətləri arasında "dron operasiyaları və kəşfiyyat" ifadəsi işlədilir.

Bir anlıq məqalə müəlliflərinin dediklərinə inanıb fərz edək ki, həmin bina Azərbaycan ərazisindən “qalxan” dronla “vurulub”. Bəllidir ki, Tehrana ən yaxın ərazi Astara rayonu hesab edilir. Xəritədə düz xəyali xətt çəkdiyimiz zaman məsafənin 390 km olduğu görünür.

Lakin iki məkan (Astara və Tehran) arasındakı relyefin analizi zamanı müəyyən olunur ki, burada dağ silsilələrinin hündürlüyü 2000-4500 metr arasında dəyişir və bu cür dəyişkən amplitudalı relyefdə və məsafədə dron idarə etmək asan olmadığı qədər, hədəfin məhz həmin vaxt evdə olduğunu bilmək, oranı bu qədər dəqiqliklə vurmaq və digər zəruri tədbirlər görmək faktiki mümkün deyil.

CNN müəllifləri Moğaddamın öldürülməsinə cavab olaraq İranın bir gün sonra Naxçıvan Beynəlxalq Hava Limanının terminalı və digər mülki obyektlərə PUA hücumları etdiyini iddia edirlər. Bəli, hücumlar baş vermişdi, lakin bir yox, iki gün sonra, yəni martın 5-də. Və məntiqlə İran tərəfi CNN-in iddia etdiyi Təbrizdən 96.5 km-lik əraziləri vurmalı idi. Naxçıvan Hava Limanı və yaxınlığındakı hücuma məruz qalmış obyektlər isə təxminən 145-150 km-lik məsafədə yerləşirlər.

Eynilə Naxçıvan Hava Limanından da Tehrana məsafənin düz xətt üzrə 655 km, Ordubaddan 600 km və Zəngilandan 560 km olduğunu nəzərə alsaq, Moğaddama edilən hücumun həmin istiqamətlərdən edilməsi qeyri-mümkün görünür.

Bütün bu faktlar onu deməyə əsas verir ki, “İsrail qoşunlarının Təbrizdən 60 mil məsafədə olan məkanlarda cəmləşdiyi”, Rəhman Moğaddamın Azərbaycandan “başladılan əməliyyat” nəticəsində həlak olması və məqalədəki digər iddialar heç bir məntiqə sığmayan, qonşu ölkələr arasında və regionda məqsədli şəkildə gərginlik yaratmağa hesablanan cəfəng fikirlərdir.

CNN-in Azərbaycanın rəsmi qurumlarının faktlar təqdim etməsi çağırışına susqun qalması isə hazırlanan məlumatın “dezinformasiya” olduğunu bir daha təsdiq edir.