O, Moskvaya "artıq sənin himayəndə yaşamaq istəmirik” iddiası irəli sürmür, əksinə...

Ermənistan Baş naziri Nikol Paşinyanın bu yaxınlarda İtaliyanın “La Repubblika” qəzetinə verdiyi müsahibəsi geniş əks-səda doğrub. 

Paşinyan müsahibəsində deyib: ”Müşahidələrimiz onu deməyə əsas verir ki, bir gün, bir ay və ya bir il sonra Rusiyanın Cənubi Qafqazı sadəcə olaraq tərk etdiyini görəcəyik... Rusiya özü atdığı və ya atmadığı addımlara görə bölgədən gedir. Hansı səbəblərdən? Biz bilmirik”. 

O, həmçinin vurğulayıb ki, Rusiya Laçın dəhlizi ilə bağlı götürdüyü öhdəliyi yerinə yetirmir.

Bəli, Paşinyan hər nə qədər siyasətdə “piyada” olsa da, anlayır ki, Rusiya gec və ya tez bizim regionu tərk edəcək. Bəs. bu halda niyə o, Rusiyanın öz üzərinə götürdüyü sülhyaratma missiyasından narazıdır? 

Paşinyanı narahat edən başlıca məsələ Rusiyadan sonra ermənilərin ağasının kim olacağıdır. Rusiya sayəsində dövlətə qovuşmuş ermənilərin baş təmsilçisi Nikol Paşinyanın söylədiklərinə kölənin ağasına şikayəti kimi baxmalıyıq. Rusiyanın strateji məqsədlərində məmnuniyyətlə alət olmağa razılaşmış Ermənistan cəmiyyəti indi çaşbaş qalıb. 

Nikol Paşinyan əslində ümumi ictimai düşüncənin məhsulunu izhar edərək heç də Rusiyaya qarşı “biz artıq sənin himayəndə yaşamaq istəmirik” iddiası irəli sürmür. Əksinə, deyir ki, “ey böyük patron, axı biz sənin uzun illər ərzində təxribat alətin olmuşuq, bütün buyruqlarını canla-başla yerinə yetirmişik, bəs indi nə baş verir ki, bizi tərk edirsən?”

Paşinyan özünə görə hiyləğərdir və o, hakimiyyətinin itirilməməsi üçün vəziyyətə uyğun manevrlər etdiyindən hərdəmxəyal təsiri bağışlayır. Əslində isə Paşinyan dünən dediklərini bu gün təkzib etməkdən çəkinməyən birisidir. Hazırda Paşinyan hansı haldadırsa, elə bütün Ermənistan da təxminən elə kökdədir. 

Fırtınanın yaratdığı dalğalar arasında qalmış, dor ağacı qırılmış və içinə su dolmağa başlamış gəminin kapitanı hansı qərar verə bilər ki? O, yalnız möcüzəyə ümid bəsləyə bilər. Ermənistan da indiki vəziyyəti ilə həmin gəmiyə bənzəyir. Ermənilərin həmişə düşmən axtarışı üzərində qurulmuş milli-siyasi ideyası məhvə məhkumdur. “Genosid”ə uğradıqlarını iddia edən ermənilər sərsəm əfsanələrinin gerçəkləşməsi üçün Rusiyanı özlərinə böyük strateji dayaq hesab ediblər. Nəticədə gözlədiklərini ala bilmədiklərindən bərk məyusdurlar.

Ermənilər düşünürlər ki, Rusiyanın gücü getdikcə zəifləməyə başlayır və o, yaxşı vaxtlarında belə ermənilərin “müqəddəs ideyalarının” gerçəkləşdirilməsinə kömək etməyib, ”miatsum” baş tutmayıb. Belə olduğu halda, indiki çətin vəziyyətində ondan hansı xeyir gələ bilər? Bəli, ermənilər məhz belə düşünürlər, tarixlərini yalan və əfsanə üzərində quran hər bir cəmiyyət başqa cür yaşamağa qadir deyil.

Nikol Paşinyon İtalyan qəzetinə müsahibəsində daha sonra deyib: “Ermənistanın təhlükəsizlik arxitekturası 99,99 faiz Rusiya ilə bağlı olub, həmçinin silah və sursat alınması da buraya daxildir. Amma bu gün vəziyyət elədir ki, Rusiyanın özünün silaha,sursata ehtyacı var. Aydındır ki, Rusiya Federasiyası istəsə də Ermənistanın təhlükəsizlik ehtiyaclarını təmin edə bilməz. Yəni bu, göstərir ki, təhlükəsizlik sferasında yalnız bir yerdən asılı olmaq və ya ona bağlanmaq özü-özlüyündə strateji səhvdir”.

Ətraflı

Paşinyanın Ermənistanı düşdüyü ağır vəziyyətdən necə çıxaracağı ilə əlaqədar heç bir normal yol xəritəsi yoxdur. Əgər olsaydı, dilemma qarşısında qalmazdı, tez-tez ziddiyyətli bəyanatlar verməzdi. O, bir tərəfdən Rusiyanı Qarabağıdakı ermənilərin təhlükəsizliyini təmin etməməkdə günahalndırısa, digər yandan deyir ki, Ermənistan Azərbaycanın ərazi bütövlüyünü tanımağa hazırdır. 

Deməli, əgər Ermənistan bizimlə sülh müqaviləsi imzalamaq istəyirsə, o zaman Qarabağdakı ermənilərin təhlükəsizliyinə təminatı da yalnız bizdən istəməlidir. Azərbaycan isə deyir ki, bütün vətəndaşlarımız kimi ermənilərin də hüquqları ölkəmizin müvafiq qanunvericiliyinə uyğun şəkildə qorunacaq. Bundan sadə və lakonik cavab ola bilməz.

Əgər Paşinyan Rusiyanın regiondan gedəcəyini hiss edirsə, buna uyğun davranmalı, dayanıqlı siyasi xətt yürütməlidir. İddia etmək olmaz ki, ermənilər Rusiyanın regiondan mümkün gedişindən sonra daha ağıllı siyasət yürüdəcəklər. Xeyr! Əslində, onlar Rusiyanı əvəz edə biləcək potensial yeni ağa axtarışındadırlar.

Təki, bu ağa onları yaxın qonşuları Türkiyə və Azərbaycana qarşı öz maraqları çərçivəsində istifadə etsin! Paşinyanın müsahibəsindəki bir ifadəsinə xüsusilə diqqət edək. O, deyib ki, ”təhlükəsizlik sferasında yalnız bir yerdən asılı olmaq və ya ona bağlanmaq özü-özlüyündə strateji səhvdir”. 

Yəni, demək istəyir ki, biz köhnə siyasətimizi yürüdəcəyik, amma bu dəfə əmr və təlimatlarımızı bir yerdən yox, müxtəlif mərkəzlərdən almalıyıq.

Məsələn, belə yerlərdən biri kimi ermənilər şübhəsiz ki, Fransanı görürlər, digər yer İran ola bilər. Əsas məqsəd odur ki, Azərbayacan və Türkiyə ilə düşmənçilik davam etdirilsin. Fransa və ya İran da məhz bunu istəyir. 

Ermənistanda çox az da olsa ağlı başında olan politoloqlar var və onlar deyir ki, bu sarsaq ideyalarımızdan əl çəkməliyik və qonşularımızla dinc yaşamalıyıq. Əks halda, yaxın perspektivdə Ermənistan adlanan respublikanı itirəcəyik. Yaxşı olardı ki, bütün Ermənistan Araik Arutunyandan dərs götürsün. Qondarma “prezident” Araik tarixin arxivinə necə qovuşdusa, “artsax”, “öz müqəddəratını təyin etmə” kimi zəhələtökən şeylər də ortadan yox olacaq.

Vaqif Nəsibov