“Azərbaycanın Gürcüstana 712.7 milyon dollarlıq ixracatının 347.9 milyon dolları qeyri neft-qaz məhsullarıdır. Bu o deməkdir ki, ötən il Azərbaycan Gürcüstana 364.8 milyon dollarlıq enerji məhsulları göndərib”. 

Mediaxeberleri.Az xəbər verir ki, bu barədə iqtisadçı deputat Vüqar Bayramov Azərbaycanla Gürcüstan arasında iqtisadi əlaqələrin durumunu şərh edərkən bildirib. Onun sözlərinə görə, il ərzində Gürcüstandan 168.7 milyon dollarlıq mal idxal etmişik.

Bəs, Azərbaycan Gürcüstandan hansı məhsulları idxal edir?

Deputat qeyd edib ki, 2025-ci ildə Azərbaycan Gürcüstan ilə 1002 məhsul kodu üzrə idxal və ixrac əməliyyatları həyata keçirib: 

ABŞ və İsrailin İrana qarşı apardığı müharibə bir aydan artıqdır ki, davam edir. ABŞ və İsrail havada və suda üstünlüyə nail ola biliblər, lakin bu, İran raketlərinin və dronlarının İsrail şəhərlərinə və Körfəz ölkələrinə davam edən hücumlarının qarşısını almır. Regionda artan gərginlik təkcə hərbi sahədə deyil, siyasi və iqtisadi müstəvidə də ciddi təsirlər yaradır.

"Bloomberg" yazır ki, dünya tarixin ən böyük iqtisadi sarsıntılarının astanasındadır və böhran Asiyaya ağır zərbə vurub, Avropaya yaxınlaşır. Ekspertlərin gəldiyi qənaət budur ki, əgər Hörmüz boğazı yaxın vaxtda açılmasa, qlobal iqtisadi çöküşün qarşısını almaq mümkün olmayacaq. ABŞ Prezidenti Donald Tramp isə Hörmüz boğazının tezliklə açılacağını və İranın artıq məğlub edildiyini bəyan edib: "Mövqeyim belədir ki, mən bu ölkəni darmadağın etmişəm. Onların artıq gücü qalmayıb, qoy bu boğazdan istifadə edən ölkələr gedib onu özləri açsın". Lakin istənilən halda neft tədarükü sahəsində tarixin ən böyük sarsıntıları artıq bir aydır ki, davam edir. Qiymətlər sürətlə yüksəlir, çatışmazlıq isə Tailanddan Pakistana qədər bütün Asiyada hiss olunur. Enerji sektoru xəbərdarlıq edir ki, bu, yalnız başlanğıcdır. "Bu yaxınlarda təxminən 40 qaz treyderi, şirkət rəhbəri, broker, yükdaşıyıcı və məsləhətçi ilə aparılan söhbətlərdə dəfələrlə eyni fikir səslənib: dünya hələ vəziyyətin ciddiliyini tam dərk etməyib", - "Bloomberg" yazıb.

Mediaxeberleri.Az mövzu ilə bağlı "Kaspi" qəzetinin məqaləsini təqdim edir:

İranın inadkarlıqla boğazı bağlı saxlaması Avropa və Amerikada böyük narahatlıqla qarşılanır. Yanacağın qiymətinin artması ABŞ-də insanların etirazına səbəb olub, Fransa və İtaliyada kütləvi aksiyalar keçirilir. "Goldman Sachs" və "Barclay's" kimi iri investisiya banklarının analitikləri hesab edirlər ki, neftin bir barelinin qiymətinin 130 və 140 dollara çatması dünya iqtisadiyyatı üçün problemlər yaradır. Neftin nəqlindəki problem davam etsə, vəziyyət daha da çətinləşəcək. "Oxford Economics" təhlilçiləri bildiriblər ki, boğaz daha üç həftə bağlı qalsa, neftin qiyməti 200 dollara kimi arta bilər. Nəzərə çatdırılıb ki, 1973-cü ildə Ərəbistan neftinə tətbiq edilən sanksiyalar nəticəsində istehlak mallarının qiyməti dörd dəfə artmışdı. 1979-cu ildə isə İrandakı inqilabdan sonra tətbiq edilən sanksiyalar nəticəsində istehlak mallarının qiyməti 150 faiz artmışdı. Təcrübə göstərir ki, dünya bazarına neftin nəql olunmasında problemlər nəticəsində bütün malların qiyməti artır və inflyasiya baş verir.

Amma bu müharibədən qazananlar da var. Bəs onlar kimlərdir? Qazananlar sırasında daha çox Norveç, Kanada və Rusiyanı göstərmək olar. Faktiki blokada və enerji infrastrukturuna hücumlar Qətər və Səudiyyə Ərəbistanı kimi ölkələrə ciddi zərbə vurub. Nəticədə alıcılar alternativ mənbələr axtarır və bu durumda Norveç və Kanada kimi ölkələr qazanır. Kanadanın energetika naziri Tim Hocson öz ölkəsini "sabit, etibarlı, proqnozlaşdırıla bilən, dəyərlərə əsaslanan enerji istehsalçısı" kimi təqdim edib. Lakin Kanadanın da neft hasilatını nə dərəcədə artıra biləcəyi barədə suallar qalır.

ABŞ isə faktiki olaraq Körfəz ölkələrinin hesabına Moskvaya əhəmiyyətli qazanc təmin etmək riski ilə üz-üzədir. Vəziyyətdən potensial olaraq qazanan başqaları da var. Bəzi ölkələrdə kömür istifadəsi artır, onun qiymətləri də yüksəlir və bu, böyük kömür ixracatçıları, məsələn, İndoneziya üçün imkanlar yaradır. Bəs ABŞ-nin özü necə? Prezident Donald Tramp iddia edir ki, neft qiymətlərinin artması ilə ABŞ "çoxlu pul qazanır". Həqiqətən, ABŞ neft şirkətləri bu il neft qiymətləri cari səviyyədə qalarsa, milyardlarla dollar əlavə gəlir əldə edə bilər. Lakin bu, tam da istənilən nəticə deyil. Bəzi şirkətlərin işinə Yaxın Şərqdəki istehsal fasilələri təsir edir. Məsələn, "ExxonMobil" Qətərin ən böyük sənaye mərkəzlərindən biri olan Ras-Laffanda fəaliyyət göstərir. Orada istehsal martın əvvəlindən dayandırılıb, bu yaxınlarda isə obyekt İranın raket zərbələrinə məruz qalıb ki, bu da "əhəmiyyətli dağıntılara" səbəb olub. İkincisi, topdansatış qiymətlərinin düşməsi fonunda güclər illərdir azaldılırdı və indi bir çox şist nefti istehsalçıları hasilatı tez artıra bilmir. Adambaşına hesablandıqda amerikalılar dünyanın ən böyük neft və qaz istehlakçılarıdır. "Oxford Economics" iqtisadçıları xəbərdarlıq edirlər ki, əgər neftin bir bareli 140 dollara yüksəlsə, ABŞ iqtisadiyyatında daralma başlaya bilər. Təbii ki, bu baxımdan yalnız amerikalılar narahat deyillər. Avropa istehlakçıları, xüsusilə Böyük Britaniya sakinləri, idxal olunan qazdan asılıdır və bu, iqtisadi artım üçün yüksək risk deməkdir.

Təbii ki, ən böyük birbaşa təhlükə Hörmüz boğazından şərqə doğru göndərilən neft və mayeləşdirilmiş qazın ənənəvi alıcıları üçün yaranıb. Asiya Yaxın Şərqdən gələn neftin 59%-ni alır. Cənubi Koreyada bu göstərici 70%-dir. Hadisələrin dəqiq necə inkişaf edəcəyi, təbii ki, münaqişənin bundan sonrakı gedişindən asılıdır. Əgər müharibə uzanarsa, təkcə ayrı-ayrı ölkələrin deyil, bütün dünya iqtisadiyyatının zərər görə biləcəyi riski yüksəkdir. Gələcək sarsıntılara gəldikdə, borc böhranı və inflyasiya ilk yerdə göstərilir.

Dövlət Məşğulluq Agentliyi fərdi sahibkar Emil Vidadi oğlu Orucovla satınalma müqaviləsi imzalayıb.

Mediaxeberleri.Az "Qaynarinfo"ya istinadən xəbər verir ki, müqavilədə Şərqi Zəngəzur Regional Məşğulluq filialı üçün ofis icarəsi nəzərdə tutulur. Müqavilənin maliyyə dəyəri 97 200 manatdır.

Emil Orucov Azərbaycan Dövlət İqtisad Universitetinin (ADİU) nəzdində Sosial-İqtisadi Kollecin keçmiş direktoru Vidadi Orucovun oğludur. Dövlət Məşğulluq Agentliyi ötən il də Emil Orucovla ofis icarəsi ilə bağlı satınalma müqaviləsi imzalayıb.

Fotoda Vidadi Orucov

Həmin müqavilənin də maliyyə dəyəri 97 200 manatdır. Bu fakt icarə müqaviləsinin bir illik olduğunu göstərir. O zaman agentliyin ofis üçün aylıq 8 100 manat ödədiyi aydın olur.

Emil Orucovun fəaliyyəti ilə bağlı aparılan araşdırma zamanı məlum olub ki, əsasən, ofis icarəsi ilə məşğuldur. O, 2021, 2022 və 2024-cü illərdə Dövlət Tibbi-Sosial Ekspertiza və Reabilitasiya Agentliyi ilə qeyri-yaşayış sahəsinin icarəsinə dair satınalma müqaviləsi imzalayıb. Bu müqavilələrin ümumi maliyyə dəyəri 928 561 manatdır.

"Dolların məzənnəsi 1.70 manat ətrafında dəyişir. Əslində, əvvəlki dövrlərdə də dolların alışının, bəzi hallarda satışının 1.70 manatdan nisbətən aşağı olmasını müşahidə etmişik. Təbii ki, ölkəyə daxil olan valyutanın həcmi artır. Çünki neftin dünya bazarında qiyməti yüksəkdir. Gözlənilir ki, tədiyə balansında daha yüksək artımlar müşahidə olunacaq, müsbət saldonun artması qeydə alınacaq. Ölkəyə daxil olan valyutanın həcminin artması bütövlükdə makroiqtisadi stabillik baxımından vacibdir. Mərkəzi Bankın açıqlamaları isə göstərir ki, mövcud məzənnə siyasətinin əsas hədəfi manatın real məzənnəsini qoruyub saxlamaqdan ibarətdir".

Bu sözləri Mediaxeberleri.Az-a Milli Məclisin İqtsadi siyasət, sənaye və sahibkarlıq komitəsinin üzvü Vüqar Bayramov dolların ucuzlaşma ehtimalları barədə danışarkən deyib.

Deputat bildirib ki, Mərkəzi Bank xüsusən ölkəyə daxil olan valyutanın həcmi azalmadığı halda manata qarşı hər hansı təhdidlərin olmadığını bəyan edir: "Bu baxımdan mövcud məzənnə siyasəti volatilliyin qarşısının alınması, hazırkı kursun qorunub saxlanmasından ibarətdir. Mərkəzi Bankın açıqlamaları da göstərir ki, manatın möhkəmlənməsi, yəni dolların manata nisbətdə ucuzlaşması əsas hədəf deyil. Əsas hədəf manatın ucuzlaşmasının qarşısını almaq və mövcud məzənnəni qoruyub saxlamaqdır. Bir sözlə, hələlik neftin dünya bazarında qiymətinin yüksək olduğu kontekstdə Mərkəzi Bank mövcud məzənnəni qoruyub saxlamağa çalışacaq".

Dünya bazarında "Azeri Light" markalı Azərbaycan neftinin 1 barelinin qiyməti 4,3 ABŞ dolları və ya 3,36 % artaraq 132,35 ABŞ dolları təşkil edib.

Bu barədə "Report"a neft bazarındakı mənbə məlumat verib.

Hərracların nəticələrinə görə, "Brent" markalı neftin may fyuçerslərinin qiyməti 127,24 ABŞ dolları təşkil edib.

Dünya bazarında "Azeri Light" markalı Azərbaycan neftinin 1 barelinin qiyməti 6,8 ABŞ dolları və ya 5,61 % artaraq 128,05 ABŞ dolları təşkil edib.

Bu barədə "Report"a neft bazarındakı mənbə məlumat verib.

Hərracların nəticələrinə görə, "Brent" markalı neftin may fyuçerslərinin qiyməti 123,49 ABŞ dolları təşkil edib.

Türkiyənin Ceyhan limanında FOB bazasında "Azeri Light" markalı Azərbaycan neftinin bir barelinin qiyməti 6,64 ABŞ dolları və ya 5,8 % artaraq 114,41 ABŞ dolları təşkil edib.

Azərbaycanın builki dövlət büdcəsində bir barel neftin orta qiyməti 65 ABŞ dollarından hesablanıb.

Xatırladaq ki, "Azeri Light" neftinin ən aşağı qiyməti 2020-ci il aprelin 21-də (15,81 ABŞ dolları), maksimal qiyməti isə 2008-ci ilin iyulunda (149,66 ABŞ dolları) qeydə alınıb. Azərbaycanda bu markadan olan neft "Azəri-Çıraq-Günəşli" (AÇG) yataqlar blokunun işlənməsi haqqında müqavilə çərçivəsində hasil edilir. Müqavilədə Azərbaycan Dövlət Neft Şirkətinin (SOCAR) payı 31,65 %-dir.

Bu ilin yanvar-fevral aylarında Azərbaycanda 9 min 391,4 ton duru bitki yağları istehsal edilib.

"Report" Dövlət Statistika Komitəsinə istinadən xəbər verir ki, bu, 2025-cü ilin eyni dövrü ilə müqayisədə 30,2 % çoxdur.

Hesabat dövründə Azərbaycanda həmçinin 5 min 816,4 ton marqarin istehsal edilib ki, bu da 1 il əvvələ nisbətən 42,8 % azdır.

Martın 1-nə ölkədə 2 min 727,7 ton duru bitki yağı, 1 min 398,3 ton isə marqarin ehtiyatı yaranıb. Bunlar, illik müqayisədə müvafiq olaraq 26,5 % və 4,1 dəfə azdır.

Hesabat dövründə Azərbaycanda 933,9 milyon manatlıq qida məhsulları istehsal edilib ki, bu da illik müqayisədə 10,7 % çoxdur.

Amerika fond bazarlarında Dow Jones indeksi 1.73% - 45,166.64 bəndədək, S&P 500 indeksi 1.67% – 6,368.85 bəndədək, Nasdaq indeksi isə 2.15% – 20,948.36 bəndədək enib.

"APA-Economics"in məlumatına görə, Avropa fond bazarlarında FTSE 100 indeksi 0,05% – 9,967.35 bəndədək, Almaniyanın DAX indeksi 1,38% – 22,300.75 bəndədək, Fransanın CAC-40 indeksi 0,87% - 7,701.95 bəndədək enib.

Dünya bazarlarında avronun ABŞ dollarına qarşı məzənnəsi 0.16% azalaraq 1.1509 dollar təşkil edib.