Azərbaycan Respublikasının Gənclər Fondunun elan etdiyi “İdeyanı Reallaşdır 2023” Gənclərin Fərdi Layihələri üzrə Qrant Müsabiqəsində qalib olan və Əsgər Mansurov tərəfindən həyata keçirilən “Sound Track” adlı layihəyə yekun vurulub. 

Layihə 3 gün müddətində Qazax rayonunda Gənclərin İnkişaf və Karyera Mərkəzinin Qazax-Tovuz regional nümayəndəliyi və "Qazax Gənclər evi" sosial xidmət müəssisəsinin tərəfdaşlığı ilə həyata keçirilib.

30-dan çox musiqiçi gəncin iştiraki ilə baş tutan layihənin məqsədi gənclərin asudə vaxtlarının səmərəli təşkili və musiqi sahəsində gənc istedadların üzə çıxarılması, onlara özbacarıqlarını göstərmək üçün şəraitin yaradılması, milli musiqimizin və musiqi sənətinin, gənc nəsilə təbliğ olunması, öyrədilməsi və Azərbaycan incəsənətinə yeni gənc istedadların təqdim olunması təşkil edib.

3 gün davam edən layihədə münsiflər heyəti tərfindən ilk üç yerin sahibi müəyyən olunub. Qalib olan gənclərə diplomlar və hədiyyələr digər iştirakçılara isə sertifikatlar təqdim edilib.

Avqustun 1-i Azərbaycan əlifbası və Azərbaycan dili günü kimi qeyd edilir.

Mediaxeberleri.Az xatırladır ki, bu əlamətdar gün ümummilli lider Heydər Əliyevin 2001-ci il 9 avqust tarixli Fərmanına əsasən təsis edilib.

Ulu öndər Fərmanı latın qrafikalı Azərbaycan əlifbasına keçidin ölkəmizdə 2001-ci ilin avqustunda bütövlükdə təmin edildiyini və yeni əlifbadan istifadənin müstəqil Azərbaycanın ictimai-siyasi həyatında, yazı mədəniyyətimizin tarixində mühüm hadisə olduğunu nəzərə alaraq imzalayıb.

Sovet dövründə yaranmış əngəllərə baxmayaraq, sarsılmaz təməlləri olan Azərbaycan dili mövcudluğunu qoruya bilib. 1945-ci ildə Azərbaycan Elmlər Akademiyasının tərkibində müstəqil Dilçilik İnstitutunun yaranması dilçiliyimizin bir elm kimi inkişafına ciddi təkan verib. Sonrakı illərdə Azərbaycan dilinin mövcud təhlükələrdən qorunması və gələcək nəsillər üçün mühafizə edilməsi istiqamətində ulu öndər Heydər Əliyevin xidmətlərini xüsusi qeyd etmək lazımdır. 1977-ci ildə SSRİ-nin yeni Konstitusiyası təsdiq edilən zaman oraya dövlət dili haqqında maddənin salınmaması ilə heç cür barışmayan Ümummilli Lider bu məsələdə sonadək öz prinsipial mövqeyini göstərib. 1978-ci il aprelin 2-də doqquzuncu çağırış Ali Sovetin Azərbaycan Sovet Sosialist Respublikası Konstitusiyasının layihəsi və onun ümumxalq müzakirəsinin yekunlarına həsr olunmuş yeddinci sessiyasında məruzə ilə çıxış edən ulu öndər Heydər Əliyevin təkidi ilə 73-cü maddəni yeni dəyişikliklə vermək qərara alınır. Bu dəyişiklik Azərbaycan Sovet Sosialist Respublikasının dövlət dilinin Azərbaycan dili olduğunu əks etdirir. Bütün çətinliklərə baxmayaraq, Ümummilli liderin bu cür tarixi qərara nail olması mənəvi varlığımızın əsası sayılan dilimizin inkişafında böyük addım olub.

Azərbaycan dilinin qloballaşma dövrünün mənfi təsirlərindən qorunması və inkişaf etdirilməsi istiqamətində Ulu öndərin səyləri xalqımız üçün əvəzedilməz töhfələrdir. H.Əliyevin 2001-ci il iyulun 18-də imzaladığı "Dövlət dilinin tətbiqi işinin təkmilləşdirilməsi haqqında", həmin il avqustun 9-da imzaladığı "Azərbaycan əlifbası və Azərbaycan dili gününün təsis edilməsi haqqında" fərmanlar ana dilimizin qorunması və inkişafı baxımından göstərdiyi misilsiz xidmətlərdəndir. 2003-cü il yanvarın 2-də isə ulu öndər Heydər Əliyevin Fərmanı ilə "Azərbaycan Respublikasında dövlət dili haqqında" Azərbaycan Respublikasının Qanunu qüvvəyə minib. Qanunda dövlətin ana dilinə qayğısı istiqamətində əsas vəzifələr dəqiq göstərilib.

Bütün maneələrə və çətinliklərə baxmayaraq ana dilimizi qorumaq üçün böyük addımlar atan ümummilli liderin siyasi xətti Prezident İlham Əliyev tərəfindən inamla davam etdirilir. Dövlət başçısının 2004-cü il yanvarın 12-də imzaladığı "Azərbaycan dilində latın qrafikası ilə kütləvi nəşrlərin həyata keçirilməsi haqqında" Sərəncamı ilə hər il latın qrafikalı Azərbaycan əlifbası ilə çap olunacaq əsərlərin siyahısı hazırlanır. Bundan başqa, həmin il yanvarın 14-də "Azərbaycan Milli Ensiklopediyasının nəşri haqqında", eləcə də 2007-ci il dekabrın 30-da "Dünya ədəbiyyatının görkəmli nümayəndələrinin Azərbaycan dilində nəşri nəzərdə tutulan əsərlərinin siyahısının təsdiq edilməsi haqqında" sərəncamlarla ana dilinin həyatımızın bütün sahələrində müfəssəl tətbiqi gerçəkləşib. Müasir dövrün tələblərini və reallıqlarını nəzərə alan Prezidentin "Azərbaycan dilinin qloballaşma şəraitində zamanın tələblərinə uyğun istifadəsinə və ölkədə dilçiliyin inkişafına dair Dövlət Proqramı"nı 2013-cü il 9 aprel tarixli Sərəncamı ilə təsdiq etməsi milli və mənəvi varlığımızın güzgüsü olan ana dilimizin saflığının və zənginliyinin qorunması baxımından mühüm tarixi hadisədir. Dövlət Proqramının məqsədi 2013-2020-ci illər ərzində Azərbaycan dilinin istifadəsinə və tədqiqinə dövlət qayğısının artırılması, dilimizin qloballaşma şəraitində zamanın tələblərinə uyğun istifadəsi, ölkədə dilçilik araşdırmalarının yaxşılaşdırılmasıdır. Sənəd eyni zamanda, dilçiliyin aparıcı istiqamətlərində fundamental və tətbiqi tədqiqatların inkişafına yönəldilmiş yaradıcılıq səylərinin birləşdirilməsini və dilçiliyin müasir cəmiyyətin aktual problemləri ilə əlaqələndirilməsini nəzərdə tutur. Dövlətimizin başçısının "Azərbaycan dilinin saflığının qorunması və dövlət dilindən istifadənin daha da təkmilləşdirilməsi ilə bağlı tədbirlər haqqında" 2018-ci il 1 noyabr tarixli Fərmanı təməli ulu öndər Heydər Əliyev tərəfindən qoyulan və ana dilimizin inkişafına yönəlmiş məqsədyönlü dil siyasətinin uğurlu davamıdır.

Etibar Əliyev, millət vəkili, fəlsəfə üzrə fəlsəfə doktoru

“Ana dili millətin mənəvi diriliyidir.” 

Firudun bəy Köçərli

Ana dilimiz haqqında saysız-hesabsız kitablar, məqalələr yazılıb. Dilimizin fəlsəfəsi haqqında yazılan əsərlərin sayı yox səviyyəsindədir. Bu təbiidir. Əgər Ali məktəblərdə “Fəlsəfə” fənninin tədrisi məhdudlaşdırılıbsa, dilin fəlsəfəsindən danışmağa dəyməz.

Ali məktəblərdə “Analitik fəlsəfə”nin tədrisi vacibdir. Ana dilimizin fəlsəfəsini Əhməd bəy Ağaoğlunun, Məhəmməd Əmin Rəsulzadənin, Firudun bəy Köçərlinin, Yusif Vəzir Çəmənzəminlinin, İsa Hüseynovun və digər yazıçı mütəfəkkirlərin əsərləri vasitəsilə qavramaq mümkündür. Xarici klassiklərin əsərlərinin dilimizə səhih tərcüməsi dilimizin zənginliyindən xəbər verir, dilin gözəlliyinə heyran olursan. Burada Çərkəz Qurbanlının, Vilayət Hacıyevin, Aydın Məmmədovun, Natiq Səfərovun, Qorxmaz Quliyevin tərcümələri mütləq qeyd olunmalıdır.

Təbii və süni dil!

2500 il bundan öncə Platon “Kratil” dialoqunu dilin fəlsəfəsinə həsr edib. Kratillə Germogen dil haqqında mübahisə edirlər. Kratil adların təbiiliyini, yəni onların nəsnələrin təbiətinə uyğun gəldiyini israr edir. Nəsnələr doğulur, yaranır, yaxud kəşf olunur. Onun adı, yarandığı andan etibarən mahiyyəti ilə uyğunluq təşkil edir. Germogen isə hesab edir ki, adlar nəsnələrə insanlar tərəfindən təsadüfən verilir. Nəsnələr insanın qarşısında peyda olur və ya ona təqdim edilir, o da ilk dəfə gördüyü predmetə ad verir. Kratilin tutduğu mövqe insanlar arasında tarixən qərarlaşmış təbii dilə, Germogenin fərziyyəsi isə ondan fərqli olaraq, tarixi və psixoloji ənənələrdən kənar və məqsədli surətdə yaradılan süni dilə uyğun gəlir. Zaman ötdükcə süni dilin təbii dil üzərində fəallaşan eroziya prosesi dirini öldürmək, təbii olanı süniləşdirmək kimi təhlükələr yaradır.

Əsl filosof, əsl şair, əsl yazıçı dilə, onun təmiz səsinə qulaq asır, onu özündə üzə çıxarır. Bu zaman onların dedikləri boşboğazlıq yox, yaradıcılıq, dünyanın yeni, hələ bu vaxta qədər görünməmiş tərəflərinin açılmasıdır. Təsadüfi deyildir ki, dilin saflığı “ilkin poeziyada” axtarılır.

Dilimizdə xarici terminlərin istifadəsi dilin təbiliyinə xələl gətirirmi?

Dilçi alimlər bu məsələni tədqiq etməlidirlər. Bu problemin iclaslar səviyyəsində qaldırılması azdır. Məsələn, mən deyirəm: “Anar məktəbi bitirib, yığışıb evdən getdi.” Bizim çoxumuz bu cümlədəki mənanı başa düşməyəcəyik. Lakin desəm ki, Anar abituriyent oldu. Onda söhbətin nədən getdiyini hamımız başa düşəcəyik. Abituriyent - latın dilində “yığışıb gedirəm” mənasını verir. Dilimiz digər dillər kimi xarici terminlərə həssasdır, lakin həmin terminləri işlətmək qaydalarına mütləq riayət olunmalıdır.

İnsan dil hesabına insandır, əlbəttə ki, burda metafora xüsusi yer tutur. Sözdə metafora məxsusi rol oynayır, dili gözəlləşdirir. Dil istər-istəməz metaforanın kristalına düşür. Təəssüflər olsun ki, metafora mövzusuna elmi tədqiqatlarda az rast gəlinir.

Bütün dillərin təkamül tarixi sadə cümlələrin qurulması ilə başlayır və zaman keçdikcə, həm sintaksis, həm də semantik məzmun baxımından mürəkkəbləşən mərhələyə qədər davam edir. Sadədən mürəkkəbə doğru bu irəliləyiş zamanı ünsiyyət üçün öncə ən ağır yük feillərin üzərinə düşür. Daha sonra isim, sifət, zərf əlavə olunur və cümlənin həcmi artır. Və ilk sözün zərurətdən irəli gələrək, felin əmr formasında yarandığını düşünə bilərik. Əmr forması ünsiyyət zamanı böyük rol oynayır və ondan istifadə edərkən, çox ehtiyatlı olmağı tələb edir. Düzgün istifadə edilmədikdə isə bu, arzuolunmaz nəticələrə gətirib çıxara bilir.

Bu məntiqlə Azərbaycanda Felə heykəl qoyulmalıdır!

Dilçilik təlimi cəmiyyətdə yaranır və yazıçılar tərəfindən müəyyənləşir, təsdiq edilir, əksər hallarda dilçilik institutları tərəfindən tənzimlənir, nizama salınır, yönəldilir. Cəmiyyət, yazıçılar, dilçilik institutları üzərlərinə düşən vəzifələri heç də hər zaman yerinə yetirmirlər. Son həlledici faktor dövlətdir. Azərbaycanda Ümummilli liderimiz Heydər Əliyevin və Prezident İlham Əliyevin dilimizə göstərdikləri yüksək qayğı göz önündədir. Dövlətimizin başçısının dilimizin inkişafı haqqında çağırışları örnəkdir, nümunədir.

Cəmiyyətin tələbatının ölçüsü yoxdur. Məsələn, Qarabağ mövzusu bitib-tükənməz mövzudur. Biz yazıçı və şairlərdən yeni əsərlər gözləyirik. Bir çox hallarda isə yazılan əsərlərin dili və məzmunu qıraqda qalır və əsərin müəllifinə yağdırılan təriflər mətni arxa plana çəkir. Dilçilik institutları yalnız tərifçiliklə məşğul olurlarsa onda tənqidə ehtiyac qalmır.

Dillər son dərəcə rəngarəng ifadə vasitələrinə malikdir və bir dildə kəskin emosional mənaya malik olan söz digər dildə neytral xarakter daşıya bilər. Məsələn, “sən yaşamağı bacarmırsan” Çin dilində ağır söyüşdür. Azərbaycan dilinə birbaşa tərcümədə isə nəsihət kimi qəbul oluna bilir. Dil özünə dialektik münasibət tələb edir: bir tərəfdən sadələşməyi, digər tərəfdən mürəkkəb fikirlərin ən incə çalarlarını əks etdirməyi...

İstənilən mədəniyyətin deqradasiyası dilin primitivləşməsinə səbəb olur. Yüz il bundan əvvəl yaşamış ziyalılarımız indiki qəzetləri oxusaydılar, bəlkə də, deyərdilər ki, bu, Azərbaycan dili deyildir.

XX əsrin əvvəllərində minillik mədəniyyətimizin ənənələrini dövrün tələbləri ilə üzvi vəhdətdə birləşdirən ziyalılarımızın həmin əsrin 30-cu illərində kütləvi şəkildə məhv edilməsi dilimizə ağır zərbə vurdu. Bugünkü təhsil sistemimizin yetişməkdə olan gənc nəsildə formalaşdırdığı dil yarımsavadsızlığı bu prosesi dərinləşdirib uçurum səviyyəsinə çatdırmışdır. Yeganə çarə inkişafın yeni məqamında klassiklərimizə qayıtmaq, insan hisslərinin və düşüncələrinin ən incə çalarlarını ifadə etmək qabiliyyəti ilə kompüter ifadə tərzinin dəqiqliyini birləşdirən bir dilə nail olmaqdır.

Dil haqqında ən mükəmməl aforizm isə böyük alman filosofu Martin Haydeggerə məxsusdur: “Dil varlığın evidir!”

Bizim varlığımızın da evi dilimizdir. Evimizi və dilimizi qoruyaq!

Bu gün Azərbaycan bəstəkarlıq məktəbinin görkəmli nümayəndələrindən biri, Xalq artisti, professor, Dövlət mükafatı laureatı, "Şöhrət" və "İstiqlal" ordenli, unudulmaz bəstəkar Vasif Adıgözəlovun doğum günüdür.

Mediaxeberleri.Az xatırladır ki, onun əsərləri nəinki ölkəmizin, dünyanın bir çox ölkələrinin, o cümlədən, Almaniya, Bolqarıstan, Çexiya, Meksika, Kosta-Rika, Venesuela, Kuba, Türkiyə, İran və keçmiş SSRİ respublikalarının musiqi ictimaiyyətinə yaxşı tanışdır. Vasif Adıgözəlov sənətkarlığının ərsəyə gətirdiyi və müxtəlif musiqi janrlarında yazdığı yüksək səviyyəli sənət əsərləri geniş dinləyici kütləsinin böyük rəğbətini qazana bilib.

Bəstəkar 2 operanın - "Ölülər" və "Natəvan", 6 musiqili komediyanın - o cümlədən, "Nənəmin şahlıq quşu", bəstəkar Ramiz Mustafayevlə birgə yazdığı "Hacı Qara", "Boşanaq - evlənərik", "Aldın payını, çağır dayını", həmçinin, "Odlar yurdu", "Qarabağ şikəstəsi", "Çanaqqala-1915", "Qəm karvanı" oratoriyalarının, 3 simfoniyanın, "Segah" muğam-simfoniyasının, "Mərhələlər", "Afrika mübarizə edir" simfonik poemalarının, 5 instrumental konsertin, çoxlu sayda kamera-instrumental əsərlərin, 100-ə qədər mahnı və romansın, dram tamaşalarına və kinofilmlərə yazılmış musiqi əsərlərinin müəllifidir. Bəli, sənətkarın janr müxtəlifliyi ilə maraq doğuran sənət əsərləri zəngin dünyagörüşün və gərgin əməyin bəhrəsi idi.

Bəstəkarın müxtəlif janrları əhatə edən yaradıcılığının çox hissəsini fortepiano üçün musiqi təşkil edir. Bu da təsadüfi deyil. Onun bir pianoçu kimi istedadı musiqi ictimaiyyəti tərəfindən həmişə yüksək qiymətləndirilib. Bəstəkar hələ tələbəlik illərindən başlayaraq, fortepiano üçün prelüdlərdən tutmuş ən irihəcmli instrumental əsər - piano və orkestr üçün 3 "Konsert"in, skripka və orkestr üçün, violonçel və orkestr üçün konsertin müəllifidir.

V.Adıgözəlovun yaradıcılığında monumental vokal-simfonik əsərlər də üstünlük təşkil edir. Onun müxtəlif illərdə bəstələdiyi "Odlar yurdu", "Qarabağ şikəstəsi", "Çanaqqala-1915" oratoriyaları xalqın tarixini, onun azadlıq və müstəqillik uğrunda mübarizəsini və qələbəsini tərənnüm edən yüksək vətənpərvərlik ruhunda yazılmış sənət əsərləridir. Xüsusilə, "Çanaqqala-1915" qəhrəmanlıq epopeyasına ilk dəfə Azərbaycan bəstəkarı Vasif Adıgözəlov müraciət edib və bu monumental əsər Türkiyə xalqının həyatında əlamətdar bir hadisə kimi yüksək qiymətləndirilib.

İri monumental əsərlərlə yanaşı, bəstəkarın mahnıları da öz səmimi, ecazkar melodiyası ilə xalqımızın ürəyinə yol tapıb. Onun dillər əzbəri olan "Qərənfil", "Bakı", "Xoşum gəlir", "Naz-naz", "Şuşa laylası", "Ana" kimi mahnıları insanın ülvi hisslərinin yüksək bədii təzahürüdür.

Azərbaycan musiqi ictimaiyyəti V.Adıgözəlovu həm də fəal ictimai xadim kimi sevmiş və tanımışdır. O, müxtəlif illərdə Bakı Musiqi Texnikumunda direktor, Azərbaycan Dövlət Mahnı və Rəqs Ansamblında, Azərbaycan Dövlət Filarmoniyasında bədii rəhbər, Bakı Musiqi Akademiyasında kafedra müdiri və Azərbaycan Bəstəkarlar İttifaqında birinci katib kimi çalışaraq böyük təşkilatçılıq qabiliyyəti göstərməklə yanaşı, öz səmimi və mehriban xasiyyəti ilə ictimaiyyətin dərin rəğbətini qazanıb.

Azərbaycan muğamlarının mahir bilicisi, görkəmli xanəndə Zülfü Adıgözəlovun ailəsində doğulub boya-başa çatmış Vasif Adıgözəlovun xalq musiqisi mühitində tərbiyə olunması onun yaradıcılığının milli zəmində formalaşmasına bilavasitə təsir göstərib. Müasir bəstəkarlıq texnikasının incəliklərini mənimsəmək və pianoçuluq məharətinə yiyələnməklə yanaşı, V.Adıgözəlov xalq musiqisi qaynaqlarından bəhrələnib və öz zəngin təxəyyülünün məhsulu olan orijinal əsərlər yaradıb.

Vasif Adıgözəlovun yaratdığı ölməz sənət inciləri Azərbaycan musiqisinin ən dəyərli inciləri kimi əsrlər boyu yaşayacaq, öz müəllifini hər zaman yaşadacaq, onu unudulmağa qoymayacaq.

İsmayıl Şıxlı... Bu ad çox şey deyir. Bu ad çəkilən zaman əsl müəllim, görkəmli alim, istedadlı yazıçı, kişi xarakterli bir insan yada düşür.

İllər ötdükcə İsmayıl Şıxlı adı, ünvanı bizə, ədəbi gəncliyə daha da doğmalaşıb. Biz onun qiymətli kitablarını, “Ayrılan yollar”, “Dəli Kür” romanlarını oxuduqca daha çox öz “Mən”imiz, kökümüz üstündə düşünmüş, milli özünüdərkimiz üzərində tərbiyə olunmuşuq. İsmayıl Şıxlı yaradıcılığının milli ruhu - Azərbaycan insanının xarakteri bizi özümüzə göstərib və düşündürüb ki, Azərbaycan kişisinin bədii obrazı - xırdalıqdan, xırpalanmaqdan, gözüqıpıqlıqdan yox, bəylikdən, cəsarətdən, qürur və milli xarakterdən keçməlidir.

Mediaxeberleri.Az xəbər verir ki, bu gün yüksək mənəvi-əxlaqi keyfiyyətlərə malik zəngin yaradıcılığı ilə fərqlənən və sevilən Xalq yazıçısı İsmayıl Şıxlının anım günüdür.

İsmayıl Şıxlı 1919-cu il martın 22-də Qazaxın İkinci Şıxlı kəndində müəllim ailəsində dünyaya gəlib. Kosalar kəndində ibtidai məktəbi bitirib, Qazax pedaqoji məktəbində təhsil alıb. Azərbaycan Pedaqoji İnstitutunun dil və ədəbiyyat fakültəsinin məzunu olub.

Ömür payına İkinci Dünya müharibəsi dövründə sovet ordusu tərkibində ön cəbhədə vuruşmaq da düşüb. İsmayıl Şıxlının həyat yolunda Böyük Vətən müharibəsi yadda qalan, onun tərcümeyi-halına həkk olunan bir hadisədir.

İsmayıl Şıxlının qələm adamı, yazıçı olmasında o dövrün mühitinin özünəməxsus rolu olub. İsmayıl Şıxlı müsahibələrinin birində belə deyib: “Qazax seminariyasına qəbul olub, qələm tərəfə baxmamaq, gizlicə ona sarılmamaq mümkün deyil. Elə bil ki, oranın ab-havası özü adamı dingildədir, canından, qanından söz-söhbət, od-alov qoparmaq istəyir. Ədəbi ocağa bənzəyən hər addımda Firudin bəy Köçərlinin, Əli Hüseynin, Səməd Vurğunun, Osman Sarıvəllinin adı çəkilən bir yerdə hünərin var lal-pitik ol. Üstəlik, ədəbiyyat müəllimlərimizdən Səməd Vurğunun, Osman Sarıvəllinin dostları Mirqasım, Əli, Sarı Hüseyn kimi müəllimlər gənc ürəklərimizi körük kimi basırdılar”.

İsmayıl Şıxlı heç olmazsa, bircə şeirinin çap olunması arzusu ilə yaşasa da, bu arzu həyata keçdikdən sonra şair olmaq sevdasından tamam uzaqlaşıb. Və bu məsələni sonralar belə xatırlayıb: “Həmin gün mən həm sevinir, həm də kədərlənirdim. Sevinirdim - nəhayət, şeirim çıxdı; kədərlənirdim - heyf ki, bir də şeir yazmayacağam”.

İsmayıl Şıxlı bir şeirini çap etdirdikdən sonra şeir aləmindən uzaqlaşdı. Başa düşdü ki, şeir yazmaq onda yaranmış olan bir həvəsdir. Bəlkə də keçici, ötəri bir hissdir. Başa düşdü ki, sözünü demək üçün şeir meydanı ona kifayət etmir və bəlkə də bu meydanda o, bütöv bir tam halında özünü tapa bilmir. Bu barədə onun vaxtilə verdiyi müsahibələrin birində deyilir: “Bircə onu deyə bilərəm ki, şeirin atı məni üstündən tez saldı. Bircə şeir çap etdirəndən sonra, şeirin mənim yemim olmadığını başa düşdüm.

İsmayıl Şıxlı ədəbiyyata şeirlə gəlib və onun cəmi bir şeiri – “Quşlar” şeiri çap olunub. O ürəyindəkiləri nəsrlə demək istəyib və deyib də.

Yazıçının elə bir tək “Dəli Kür” romanı onun nəhəngliyinin, böyük istedadının ən bariz nümunəsidir.

İsmayıl Şıxlının yazıçı olmağında Xalq yazıçısı Mehdi Hüseynin böyük rolu olub. Mehdi Hüseynin zamanında ona “yalnız gördüklərini, bildiklərini yaz” deməsi İsmayıl Şıxlının istinad yeri oldu. O bu deyilənlərə əməl edərək “Konserv qutuları”, “Həkimin nağılı”, “Səhəri gözləyirdik”, “Kerç sularında”, “Haralısan, ay oğlan?”, “Raykom katibi”, “Daşkəsən” oçerklərini, “Ayrılan yollar”, “Ölən dünyam” romanlarını yazaraq ədəbiyyat tariximizdə öz imzasını təsdiq etməyi bacardı. O, nəsrin astanasından içəri daxil olduqdan sonra özünü tapdı və yaradıcılıq potensialını burada göstərə bildi.

İsmayıl Şıxlının ömür yolunda müəllimlik müqəddəs peşə olub. Onun müəllim peşəsinə bağlılığı təsadüfi deyildi. Bu peşəyə məhəbbət onun böyüyüb boya-başa çatdığı ailədən başlayıb. İsmayıl Şıxlı müəllim ailəsində doğulub. Atasının dostları və qohumlarının çoxu müəllim olub. Təsadüfi deyil ki, “Dəli Kür” romanında Qori müəllimlər seminariyasına həsr etdiyi səhnələrdə Azərbaycanda yeni tipli müəllimlərin necə yaranmağa başladığını göstərmək istəyib.

İsmayıl Şıxlının yaradıcılığında tərcümə ədəbiyyatı da mühüm yer tutub. O, XIX əsr fransız ədəbiyyatının məşhur realist yazıçısı Gi de Mopassanın hekayələrini rus dilindən Azərbaycan dilinə tərcümə edərək 1980-ci ildə çap etdirib. Bundan başqa, Əziz Nesinin “Taxtalıköydən məktublar” sərlövhəli satirik hekayələri İsmayıl Şıxlı tərəfindən Azərbaycan dilinə tərcümə olunub və 1988-ci ildə çapdan çıxıb. İsmayıl Şıxlı tərcümə məsələlərinə peşəkarcasına yanaşır və mütəxəssis kimi buna xüsusi diqqət yetirirdi.

İsmayıl Şıxlı təriflərdən, yalançı şöhrətlərdən uzaq adam olub. Hətta müxtəlif illərdə olan yubileylərinin keçirilməsində kimlərinsə qapısını döyməyib, bir dəfə də olsun xahiş-filan etməyib. Amma onun yubiley tədbirləri həmişə yüksək səviyyədə, sevgi ilə qeyd olunub. Çünki bu məhəbbəti o, özü qazanıb, həm də sağlığında.

İsmayıl Şıxlı şairliyin, yazıçılığın hər adama müyəssər olmayan fitri istedad olduğunu cəsarətlə deyirdi. Müxtəlif vasitələrlə mətbuatda beş-on şeir çap etdirməyi, bir-iki kitabça buraxdırmağı, Yazıçılar Birliyinin üzvü olmağı hələ şairlik hesab etmirdi.

Tarix hər kəsə öz qiymətini verməyi yaxşı bacarır və tarix özündə yalnız yaxşıları saxlayır. Özü bütöv, sözü bütöv şəxsiyyət İsmayıl Şıxlı kimi.

Cəmilə Hətəmxanova

"Qazax" Xeyriyyə İctimai Birliyi və Ağstafa Rayon İcra Hakimiyyətinin birgə təşkilatçılığı ilə İctimai Birliyinin Fəxri üzvü, Bakı Dövlət Universitetinin Qazax filialının Riyaziyyat və informatika kafedrasının müdiri, professor Hüseyn Xəlilovun 85 illik yubileyi keçirildi. Yubileydə Şəhid ailələri, Qazilər, Ağstafa RİH-nin rəsmi nümayəndələri, ziyalılar, Hüseyn Xəlilovun ailə üzvləri, tələbələri, şairlər, elm adamları iştirak edirdilər.

İlk olaraq Hüseyn Xəlilov tədbiri giriş sözü ilə açaraq, yubiley iştirakçılarını salamladı. Yubiley tədbirinin keçirilməsində diqqət və qayğısı olan hər kəsə, xüsusilə "Qazax" Xeyriyyə İctimai Birliyi İdarə heyətinin sədri, professor İlham Pirməmmədova, Ağstafa RİH-nin başçısı cənab Seymur Orucova, yubiley tədbirinə dəvəti qəbul edib gələn bütün qonaqlara təşəkkürünü bildirdi.

Sonra söz Ağstafa RİH-nin başçısının müavini Lalə Eyyubovaya verildi. Lalə Eyyubova Hüseyn Xəlilovu cənab Seymur Orucovun və Ağstafa rayon İcra Hakimiyyətinin əməkdaşları adından salamlayaraq təbriklərini çatdırdı: "Bu gün biz dəyərli bir müəllimin, ziyalı insanın yubiley tədbirində iştirak edirik. Biz hər zaman Hüseyn müəllimlə fəxr etmişik. Onun elmi və ictimai fəaliyyəti bizə örnək olub. Hüseyn müəllim əsl müəllim ömrü yaşayan ziyalıdır. Onun təmiz, təmənnasız, halal ömrü gənc nəslə nümunədir. Hüseyn müəllim, 85 illik yubileyiniz mübarək. Sizə uzun ömür, möhkəm can sağlığı arzulayırıq".

"Qazax" Xeyriyyə İctimai Birliyi adından Mətbuat xidmət rəhbəri Səbinə Yusif qonaqları salamladı. Hüseyn Xəlilovu İlham Pirməmmədovun və İctimai Birliyin bütün üzvlərinin adından təbrik etdi: "Hüseyn müəllim, sizin fəaliyyətiniz İlham müəllim tərəfindən, eləcə də bütün ziyalılar tərəfindən yüksək qiymətləndirilir. Azərbaycanın hüdudlarından kənarda Azərbaycan həqiqətlərini bütün dünyaya çatdırmağınız qürurverici hissdir. Siz həqiqət cəbhəsinin vətənpərvər müəllimisiniz. Sizi 85 illik yubileyiniz münasibətilə İlham Pirməmmədovun, İctimai Birliyin bütün üzvlərinin adından təbrik edirik. Sizə uzun ömür, can sağlığı, yeni-yeni elmi nailiyyətlər arzulayırıq".

 Şəhid ataları adından müharibə veteranı Vaqif Nəsibov, "Azərbaycan Respublikası Müharibə, Əmək və Silahlı Qüvvələr Veteranları Təşkilatı" Qazax rayon Şöbəsi adından Qazi Namiq Alıyev və "Azərbaycan Qarabağ Müharibəsi Əlilləri, Veteranları və Şəhid ailələri" İctimai Birliyinin Qazax Rayon filialının sədri Xasay Balayev çıxış edərək Hüseyn Xəlilovun 1990-cı illərdə Birinci Qarabağ müharibəsinin ən çətin vaxtlarında orduya göstərdiyi diqqət və qayğıdan qürur hissi ilə danışdılar. "Azərbaycan Respublikası Müharibə, Əmək və Silahlı Qüvvələr Veteranları Təşkilatı" Qazax rayon Şöbəsinin və "Azərbaycan Qarabağ Müharibəsi Əlilləri, Veteranları və Şəhid ailələri" İctimai Birliyinin Qazax Rayon filialının adından Hüseyn Xəlilov Fəxri Diplomla təltif olundu.

"Qazax" Xeyriyyə İctimai Birliyinin üzvləri Zaməddin Ziyadoğlu, Rafail İncəyurd, Valeh Məmmədov, Elman Yolçuyev, Ələddin Qarayev, Elçin Nəsibov, Vüqar Əsədoğlu, Qəvvaz Əhmədov çıxış edərək, Hüseyn Xəlilovun İctimai Birliyin fəaliyyətində uğurlu və müstəsna xidmətlərindən danışdılar. Hüseyn müəllimin ömrünü xalq yolunda yanan işığa bənzətdilər: "Hüseyn müəllim, siz bizim hamımızın fəxrimizsiniz. Sizin yaşadığınız ömrə nəzər edəndə aydın görünür ki, siz gələcəyimiz olan gənclərin elm və təhsil almasında, vətənin bütövlüyü uğrunda öz ömrünüzü işıq etmisiniz. Sizin vətənpərvərliyinizə,

torpaqcanlı olmanıza, səmimiyyətinizə, uzaqgörənliyinizə, çətinliklərə sinə gərməyinizə,

hədsiz hövsələli olmağınıza, polad iradəliliyinizə, əyilməyən vüqarınıza, özünüzə və İctimai Birliyin

üzvlərinə tələbkarlığınıza, hər birimizi sona qədər diqqətlə dinləmənizə, tələsmədən

doğru nəticə çıxarmanıza hər zaman qibtə etmişik. Siz insanlara, örnəksiniz. Biz sizinlə fəxr edirik". 

İctimai Birliyin İdarə heyətinin qərarı ilə Hüseyn Xəlilov "Qazax" Xeyriyyə İctimai Birliyinin yaradılmasında və fəaliyyətində xüsusi xidmətlərinə, İctimai Birliyin Qazax və Ağstafa rayonlarında təşkil etdiyi bütün tədbirlərində iştirak etdiyinə, eləcə də riyaziyyat elminin inkişafında göstərdiyi misilsiz xidmətlərinə görə və anadan olmasının 85 illik yubileyi münasibətilə "Xalq şairi Səməd Vurğun adına diplom"la təltif olundu. Rafail İncəyurd "Xalq şairi Səməd Vurğun adına diplom"u Hüseyn Xəlilova təqdim etdi.

Hüseyn Xəlilovun tələbələri adından Qənimət Səfərov çıxış edərək müəlliminə olan arzularını tədbir iştirakçıları ilə bölüşdü: "Qazax mahalının dəyərli ziyalıları, hörmətli ağstafalılar, hər birinizi bu dəyərli gündə salamlamaqdan çox şadam. Mən Hüseyn müəllimin tələbəsi olmuşam. Hüseyn Xəlilovu 1976-cı ilin axırlarından tanıyıram. O dövrdə ali məktəblərə rüşvətlə, yaxın qohumluqla, yuxarı vəzifədə olanların tapşırığı ilə oxumaq normal sayılırdı. Amma mən institutda tanış, biliş, dayı və əmi olmadan mehribanlıq və hörmətlə qarşılandım. İlk gündən Hüseyn müəllimin zabitəliliyini, səmimiyyətini, kamillikdən doğan sadəliyini, rastlaşdığı hər bir insana qayğı ilə yanaşdığı gördüm. Hazırlıq kursunda dərslər başlayandan bir

neçə gün sonra fakültənin komsomol təşkilatının katibi seçildim. Fakültənin dekanı da Hüseyn Xəlilov idi. 

Tələbələrin fəaliyyəti ilə bağlı tez-tez fakültənin dekanıyla görüşməli olduğumdan Hüseyn müəllimi

yaxından müşahidə etməli olurdum. O, böyük dinləmə qabiliyyəti olan, tərəf müqabilinin kim olmasından asılı olmayaraq, ona çox hörmətlə yanaşan birisi kimi yaddaşımda qaldı. Təmənnasızlığı isə tamam başqa bir aləm idi. Bu müsbət, insani keyfiyyətlərinə görə biz bir tələbə olaraq həmişə onunla fəxr etmişik və Hüseyn müəllimə bənzəməyə çalışmışıq. Hüseyn müəllim, siz bizim fəxrimizsiniz. Sizə yalnız və yalnız hər zaman olduğu kimi mənalı həyat arzulayırıq. Yubileyiniz mübarək".

Şair-publisist, Ağstafa Yazıçılar Evinin rəhbəri Aydın İbrahimoğlu, DTX-nin ehtiyatda olan polkovniki Məzahir Əliyev, AZTU-nun təqaüddə olan müəllimi, mühəndis Yusif Yaqubəli, şair Şirin Namazov, Ağstafa rayon Ağsaqqallar Şurasının sədr müavini Cəmaləddin Rzayev Hüseyn müəllimin insanlığından, böyük mənəvi dəyərlərə sahib olmasından, vətənpərvərliyindən danışdılar: "Hüseyn müəllim sözün əsl

mənasında ağsaqqaldır, bu adın ağırlığına da, sanbalını da hiss edir, çalışır ki, bu müqəddəs adı doğrultsun, daha da ucaltsın.

Hüseyn müəllim təvazökarlıq mücəssiməsidir və ondan öyrəniləsi çox mətləblər var. O, gözəl insan və gözəl alim xüsusiyyətlərini özündə çəmləşdirmiş kamil ziyalılarımızdandır".

Əfsanəvi hərbçi, Birinci Qarabağ müharibəsində qanı, canı ilə Vətənin keşiyini çəkən, keçdiyi şərəfli döyüş yoluna görə el arasında "Qrad Maksud" kimi şöhrət qazanmış Maksud Aşurov Hüseyn müəllimi təbrik edərək, onun vətənpərvərliyindən, "Qazax Xeyriyyə" Cəmiyyətində (ilk adı) olan fəaliyyətindən qürur hissi ilə danışdı: "Hörmətli yubiley iştirakçıları, mən də bu gün xoşbəxtəm ki, Hüseyn Xəlilovun 85 illik yubileyinə dəvət almışam. Hüseyn müəllimi həm eloğlum, həm böyük şəxsiyyət, alim, ziyalı kimi bütün qazaxlılar, ağstafalılar kimi mən də yaxşı

tanıyıram. Hüseyn müəllim haqqında söz demək mənim üçün fəxrdir. Mən 1990-cı illəri xatırlamaq istəyirəm. Çox çətin vaxtlar idi. Müharibə gedirdi. Silah tapılmırdı. Bakıdan "Qazax Xeyriyyə" Cəmiyyətinin xətti ilə Nəriman Həsənzadə və  Hüseyn Xəlilov cəbhədəki vəziyyətlə bağlı Ağstafaya gəlmişdilər. Özləri ilə xeyli sovqat gətirmişdilər. Onlar təxminən bir saat yarım bizimlə bir yerdə oldular. Bizim ümumi vəziyyətlə tanış oldular.

Problemlərimizi soruşdular. Əsas problemimiz birbaşa Müdafiə Nazirliyinin səlahiyyəti daxilində idi. Belə ki, bizdə olan 2 ədəd 16 lüləli qrad qurğusu qanuni döyüş tələblərinə cavab vermirdi. Çünki biz onları Gəncədə qustar üsulla yığdırmışdıq. Lülələrdə yiv olmadığına görə mərmiləri əsas hədəflərə

göndərmək çətin olurdu. Az bir hissəsi tuşlanan hədəfə çatırdı. Bir sözlə bu qurğular hələki görüntü yaratmaq və düşmənin həmləsini dəf etmək üçün yarayırdı. Buna baxmayaraq düşmənin dişini qırıb qorxutmağa nail olmuşduq. Görüşün sonunda Hüseyn müəllim vətənpərvərlik mövzusunda xırdaca bir çıxış elədi. Ancaq bu çıxışın bir ordunu ayağa qaldıracaq qədər təsiri varıydı. Ayrılıq vaxtı isə bizə heç bir vəd vermədən torpaqları bizə, bizi isə Allaha tapşırıb getdi. Aradan az bir vaxt keçmişdi. Mənə

məlumat verdilər ki, Səttarxan adına maşınqayırma zavodunda 4 ədəd 16 lüləli Qrad qurğusu hazırlanıb. "Qazax Xeyriyyə" Cəmiyyətinin xətti ilə Qazağa göndərilib. Həmin qurğuların üçünü bizə, birini isə Qazağa göndərmişdilər. Bu təşəbbüs Hüseyn müəllim tərəfindən gəlmişdi. Biz bu qurğuların gücünü Gədəbəydə Başkənd əməliyyatında göstərdik. Düşmənə bu bölgələrdə baş qaldırmağa imkan vermədik. Tez bir zamanda adımız bütün Gəncəbasar bölgəsində yayılmışdı. Bu fədəkarlığımız, sərrast döyüş qabiliyyətimiz düşmənə vurduğumuz ağır zərbələr Müdafiə Nazirliyində də əks-səda vermişdir. Bu nailiyyətlərimizi fərəh hissi ilə izləyən Hüseyn Xəlilov "Qazax Xeyriyyə" Cəmiyyətinin qarşısında təşəbbüs qaldırıb. Məni "Qazax Xeyriyyə" Cəmiyyətinin təsis etdiyi Ə.Şıxlınski adına diplomla mükafatlandırmağa nail oldu.

Təltif mərasimindən sonra o bizi bir neçə nəfərlə birlikdə öz evinə qonaq apardı. Yekun olaraq demək istəyirəm ki, Hüseyn müəllim sözün əsl mənasında xalqın fəxr edəcəyi qədər çox böyük bir insandır. Hörmətli, qədirbilən, vətənpərvər Hüseyn müəllim, sizə uzun ömür, can sağlığı arzulayıram. 85 illik yubileyiniz mübarək".

Aşıq Nurəddinin ifası yubiley tədbirinə xüsusi rəng qatdı.

Yubiley tədbirində "Qazax" Xeyriyyə İctimai Birliyinin mətbu orqanı olan "Dəli Kür" qəzetinin Hüseyn Xəlilovun 85 illik yubileyinə həsr olunmuş xüsusi jurnal buraxılışı da təbdir iştirakçılarına təqdim olundu.

100 səhifədən ibarət olan jurnalda Hüseyn Xəlilovun Azərbaycanda və Türkiyədə işlədiyi vaxtlarda onunla eyni dövrdə çalışmış müəllim yoldaşlarının, dostlarının, ziyalıların, millət vəkillərinin, elm adamlarının, Azərbaycanda və qardaş ölkə Türkiyədə dərs dediyi tələbələrin, ailə üzvlərinin, doğmalarının Hüseyn müəllim haqqında düşüncələri, unudulmaz, dəyərli xatirələri, təbrikləri yer alıb. Həmçinin Hüseyn müəllimin həyat yolunda rastlaşdığı (yaşadıqları) İlahi hadisələr, qələmə aldığı şeirlər, hekayələr və ömür yolundan foto şəkillər də jurnalda yer alıb.

Yubiley yüksək əhval-ruhiyyə ilə başa çatdı.

"Qazax" Xeyriyyə İctimai Birliyinin mətbuat xidməti

Bu gün Ölkə.az xəbər saytı 10 illik yubileyini qeyd edir.

Mediaxeberleri.Az xəbər verir ki, xəbər portalı 2014-cü ildə fəaliyyətə başlayıb və müstəqil informasiya siyasəti həyata keçirən media qurumudur.

Sayt qısa müddət ərzində sürətlə genişlənərək Azərbaycanın aparıcı xəbər mənbələrindən birinə çevrilib.

Xəbər saytının redaksiyası 10 illik yubileylə bağlı açıqlama yayıb.

"Gündəlik xəbərlər, təhlillər, müsahibələr və reportajlarla oxucularını məlumatlandıran Ölkə.az etibarlı və obyektiv informasiya təmin etmək missiyasını yerinə yetirir.

10 il ərzində Ölkə.az xəbər saytı jurnalistikada peşəkarlıq və obyektivlik prinsiplərini rəhbər tutaraq, oxucularının etimadını qazanıb. Bu müddət ərzində saytı oxuyanların dəstəyi və sədaqəti Ölkə.az-ın böyüməsinə və inkişafına böyük təkan verib. Bu səbəbdən Ölkə.az kollektivi oxuculara sonsuz təşəkkürlərini bildirir.

Ölkə.az xəbər saytı olaraq, gələcəkdə də eyni peşəkarlıq və sadiqliklə xidmət göstərməyə davam edəcəyik. Oxucularımıza doğru, dəqiq və obyektiv məlumatlar çatdırmaq üçün əlimizdən gələni edəcəyik. Sizlərin dəstəyi ilə daha da böyüyəcək və inkişaf edəcəyik", - deyə redaksiya bəyan edib.

Mediaxeberleri.Az olaraq həmkarlarımıza uğurlar diləyir, daha böyük nailiyyətlər arzu edirik!

Özbəkistanda keçirilən ‘’O səs Özbəkistan’’ mahnı yarışmasında gənc müğənni Dilnoza Akbarova (Əkbərova) ‘’Bayatı-Şiraz’’ oxuyub.

Mediaxeberleri.Az Musavat.com-a istinadla xəbər verir ki, ifa münsifləri və tamaşaçıları ovsunlayıb.

Qeyd edək ki, Dilnoza Tacir Şahmalının ifasını eynilə təkrarlayıb.

Son günlər mediada məlumat verdiyimiz kimi, sözləri və musiqisi Azərbaycan bəstəkarı Bəhram Nəsibova məxsus olan "Qarabağ" ("Anadır arzulara hər zaman Qarabağ") adlı mahnının sözləri Gor Yepremyan tərəfindən dəyişdirilib və onun ifasında "Sirun jan" adı altında "Armenian Folk", yəni "erməni xalq mahnısı" qeydi ilə "Youtube" platformasında yerləşdirilib. Bununla əlaqədar Əqli Mülkiyyət Agentliyi tərəfindən 2024-cü il 9 iyul tarixində geniş şərh, 10 iyul tarixində isə Mədəniyyət Nazirliyi ilə Agentliyin Birgə Bəyanatı yayılıb.

Mediaxeberleri.Az xəbər verir ki, bu barədə Azərbaycan Respublikasının Mədəniyyət Nazirliyi və Azərbaycan Respublikasının Əqli Mülkiyyət Agentliyinin birgə məlumatında deyilir.

Qeyd olunub ki, Gor Yepremyanın ifa etdiyi "Sirun jan" adlı mahnının "Youtube" platformasından silinməsi ilə bağlı müvafiq tədbirlər həyata keçirilməkdədir. Belə ki, tədbirlər çərçivəsində agentlik tərəfindən bəstəkar Bəhram Nəsibovun vərəsəsi Adil Nəsibovun "Youtube" administrasiyasına müraciətinin hazırlanmasında hüquqi yardım göstərilib, müraciət və müvafiq sübutedici sənədlər ingilis dilinə tərcümə olunub.

Vurğulanıb ki, agentliyin dəstəyi ilə qeyd edilən sənədlərin bəstəkarın vərəsəsinin adından "Youtube" və digər rəqəmsal platformalarla iş üzrə ixtisaslaşmış və agentlikdə akkreditasiyadan keçmiş "Rəqəmli və Audiovizual Yayım Sənayəsi" İctimai Birliyi (RAYS) - https://rays.az/ tərəfindən "Youtube"a göndərilməsində texniki yardım göstərilib.

"Görülən tədbirlərin ilkin nəticəsi olaraq, Gor Yepremyanın rəsmi "Youtube" səhifəsində (hüquq pozuntusuna səbəb olan ilkin mənbədə) yerləşdirilmiş "Sirun jan" adlı mahnının video yazısı müəllif hüquqularının pozulması səbəbindən "Youtube" rəhbərliyi tərəfindən silinmişdir (URL: https://www.youtube.com/watch?v=xbFwavNaTHI).

Hazırda "CD BABY" distribütor şirkəti tərəfindən rəqəmsal musiqi platformalarında ("Youtube Music", "Spotify", "Apple Music", "Amazon Music", "Deezer" və s.) yerləşdirilmiş "Sirun jan" mahnısının digər audio və video yazılarının, hüquq pozuntusuna səbəb olmuş ilkin mənbədən götürülərək törəmə mənbələrdə yerləşdirilmiş nüsxələrinin silinməsi ilə bağlı müvafiq işlər aparılır. Nəticə barədə əlavə məlumat veriləcəkdir", - məlumatda vurğulanıb.

Şəkərli diabet, xroniki böyrək çatışmazlığından əziyyət çəkən meyxanaçı Elnur Valeh vəfat edib.

Mediaxeberleri.Az xəbər verir ki, bu barədə "Operativ Media" Teleqram kanalı onun yaxınlarına istinadla məlumat yayıb.

Qeyd edək ki, E.Valeh iki gün öncə komaya düşmüşdü.