Xəbər verdiyimiz kimi, Pedaqoji işçilərə əmək məzuniyyətinin verilməsi qaydasında dəyişiklik ediləcək. Bu məsələ Milli Məclisin Regional məsələlər komitəsinin dekabrın 3-də keçirilən onlayn iclasında müzakirə olunan Əmək Məcəlləsində dəyişiklik edilməsi barədə qanun layihəsində öz əksini tapıb. Layihəyə əsasən, bilavasitə təlim-tədris prosesində iştirak edən pedaqoji işçilərə işə qəbul olduqları vaxtdan asılı olmayaraq əmək məzuniyyətləri məktəblərdə yay tətili dövründə və ya işəgötürənin razılığı ilə tədris ili ərzində veriləcək.

Mediaxeberleri.Az xəbər verir ki ,mövzu ilə bağlı Pravda.az-a açıqlama verən təhsil eksperti Kamran Əsədovun sözlərinə görə, məsələ sadəcə məzuniyyət tarixinin dəyişdirilməsi deyil, müəllim əməyinin hüquqi, psixoloji və institusional statusunun yenidən dəyərləndirilməsidir:

“İndiyə qədər Azərbaycanda müəllimlərə Əmək Məcəlləsinin 118-ci maddəsinə və “Təhsil haqqında” Qanunun 30-cu maddəsinə uyğun olaraq 56 təqvim günü müddətində əmək məzuniyyəti verilib və bu məzuniyyət faktiki olaraq yalnız tədris ilinin sonunda, yay aylarında tətbiq olunub. Bu model uzun illər “təhsil spesifikası” kimi qəbul edilsə də, müasir təhsil sisteminin çevikliyi, müəllim iş yükünün artması və pedaqoji yanmanın dərinləşməsi fonunda artıq funksional səmərəliliyini itirməyə başlayıb. Statistik göstəricilər də bu yanaşmanın yenidən baxılmasına əsas yaradır. Elm və Təhsil Nazirliyinin son illər açıqladığı məlumatlara əsasən, müəllimlərin 65 faizindən çoxu dərs ili ərzində yüksək emosional gərginlik yaşadığını, təxminən 30 faizi isə peşə yorğunluğu səbəbilə fəaliyyəti tərk etməyi düşündüyünü bildirib. OECD-nin “Education at a Glance” hesabatında qeyd olunur ki, müəllimlərin ildə fasiləsiz yalnız yay aylarında istirahət etməsi pedaqoji effektivliyi orta hesabla 10–15 faiz azaldır, halbuki məzuniyyətin mərhələli və çevik təşkili bu itkini minimuma endirir. Bu baxımdan məzuniyyətin yalnız tədris ilinin sonunda verilməsi nə müəllimin rifahına, nə də təhsilin keyfiyyət göstəricilərinə real töhfə verirdi”.

K. Əsədov onu da əlavə edib ki, təklif edilən dəyişiklik müəllim əməyini digər sahələrdə çalışan mütəxəssislərin əmək hüquqları ilə daha çox yaxınlaşdırır: “Əmək Məcəlləsinin 132-ci maddəsi əmək məzuniyyətinin işçinin əmək qabiliyyətinin bərpası məqsədi daşıdığını təsbit edir və bu məqsəd yalnız ilin bir dövrü ilə məhdudlaşdırılmır. Yeni yanaşma bu hüquqi məntiqi təhsil sisteminə gətirir və müəllimin məzuniyyət hüququnu formal yox, real sosial mexanizmə çevirir. Xüsusilə il ərzində işə başlayan müəllimlərin aylarla fasiləsiz işləməsi faktiki olaraq aradan qalxır ki, bu da gənc kadrların sistemdə qalmasını təşviq edən mühüm faktordur. Dünya təcrübəsi ilə müqayisə etdikdə dəyişiklik daha aydın görünür. Finlandiyada müəllimlərin illik məzuniyyəti orta hesabla 45–60 gün arasında dəyişir və bunun 20–25 günü tədris ili ərzində mərhələli şəkildə istifadə olunur. Almaniyada müəllimlər yay tətilləri ilə yanaşı, dərs ili ərzində “kompensasiyaedici istirahət günləri” hüququna malikdirlər. Sinqapurda isə məktəb rəhbərliyinə müəllimin dərs yükünü nəzərə alaraq məzuniyyəti elastik planlaşdırmaq səlahiyyəti verilir. Bu ölkələrin PISA nəticələrində stabil yüksək göstəricilərə malik olması müəllim rifahı ilə tədris keyfiyyəti arasında birbaşa əlaqənin mövcudluğunu sübut edir. Azərbaycan da bu dəyişikliklə faktiki olaraq beynəlxalq effektiv modellərə uyğunlaşır”.

Bununla yanaşı, təhsil eksperti mümkün risklərin də nəzərdən qaçırılmamalı olduğunu vurğulayıb. “Ən ciddi risk tədris ili ərzində, xüsusilə imtahan və yekun qiymətləndirmə dövrlərində müəllimlərin məzuniyyətə çıxması ilə bağlıdır. Hazırda məktəblərdə müəllim ehtiyat bazası məhduddur və əvəzləmə mexanizmi institusional səviyyədə formalaşmayıb. Əgər bu məsələ normativ qaydalarla dəqiqləşdirilməzsə, dərslərin digər müəllimlərin üzərinə paylanması həm keyfiyyətin aşağı düşməsinə, həm də iş yükünün qeyri-bərabər artmasına səbəb ola bilər. Buna görə də imtahan mərhələlərinin “məhdud məzuniyyət dövrü” kimi hüquqi sənədlərdə açıq göstərilməsi zəruri dəyişiklik kimi ortaya çıxır. Məzuniyyətin tədris ili ərzində verilməsi halında yay dövrünün statusu da dəyişir. Mövcud sistemdə yay ayları avtomatik olaraq “məzuniyyət” kimi qəbul edilirdi, lakin yeni modeldə yay dövrü daha çox istirahət, metodiki hazırlıq və ixtisasartırma mərhələsinə çevrilməlidir. Əgər müəllim 56 günün bir hissəsini il ərzində istifadə edibsə, yayda həmin günlərin eyni həcmdə yenidən verilməsi hüquqi baxımdan əsaslandırıla bilməz. Daha optimal yanaşma istifadə olunmamış məzuniyyət günlərinin yayda kompensasiya edilməsi və yay dövrünün qismən funksional saxlanılmasıdır ki, bu da məktəblərin gələcək tədris ilinə daha hazırlıqlı başlamasına şərait yaradar. Hesab edirəm ki, təklif olunan dəyişiklik Elm və Təhsil Nazirliyinin son illər həyata keçirdiyi müəllimyönümlü islahatların məntiqi davamıdır. Nazirliyin qərarları təkcə normativ uyğunlaşma deyil, eyni zamanda tədris keyfiyyətini müəllim rifahı üzərindən yüksəltmək cəhdi kimi qiymətləndirilməlidir. Statistik göstəricilər, dünya təcrübəsi və hüquqi əsaslar bu addımın strateji cəhətdən düzgün olduğunu təsdiqləyir. Dəyişikliklər düzgün tənzimləmə ilə müşayiət olunarsa, müəllim peşəsinin sosial cazibəsi artacaq, pedaqoji sabitlik güclənəcək və nəticə etibarilə məktəbdə tədrisin keyfiyyəti sistemli şəkildə yüksələcək”,- deyə bildirib.

Qeyd: Mövcud qanunvericiliyə görə, bilavasitə təlim-tədris prosesində iştirak edən pedaqoji işçilərə işə girdikləri vaxtdan asılı olmayaraq əmək məzuniyyətləri bir qayda olaraq məktəblərdə yay tətili dövründə verilir.