“Azərbaycanın Qarabağda həyata keçirdiyi antiterror tədbirlərindən sonra beynəlxalq mediada Qərbin siyasəti daha çox “ABŞ və Avropa İttifaqının (Aİ) siyasətinin iflası”, “Qərb diplomatiyasının iflası”, “fəaliyyətsizlik” və s. məzmunda xarakterizə edilir”.

Mediaxeberleri.Az xəbər verir ki, politoloq Fərhad Məmmədov Vaşinton və Brüsselin Cənubi Qafqaz siyasətini şərh edərkən bunu deyib.

Onun sözlərinə görə, adətən, uğursuzluqlardan sonra iki nəticə çıxarılır:

1. Biz hər şeyi düzgün etdik, lakin başqalarının səhv hərəkətləri ucbatından uğursuzluq oldu və biz davam etməliyik;

2. Səhv özümüzdədir, nəyisə səhv etmişik və yanaşmamızı dəyişmək lazımdır.

Qərbdə öz səhvlərini etiraf edəcək, yoxsa yanaşmalarının düzgünlüyündə israr edəcəklər?

Ekspert xatırladır ki, Qərbin səhvləri haqqında çox şey qeyd olunub: erməni mərkəzli yanaşma, Azərbaycanın əsaslı gözləntilərinə tamamilə məhəl qoymamaq və Rusiyanın fəaliyyətinə şərait yaratmaq. Onun sözlərinə görə, bütün bunlar Qərbi indiki vəziyyətinə gətirib çıxarıb: “Qərb Qarabağdan ermənilərin İrəvanın təşkilatçılığı ilə Ermənistana köçürülməsi faktı ilə üz-üzə qaldı. ABŞ və Aİ indi müəmmalı vəziyyətdədirlər: əgər biz erməni mərkəzli siyasətimizi davam etdirsək, bütün bunları “etnik təmizləmə” adlandırıb, özümüzü Azərbaycana qarşı birtərəfli hərəkətlər nəzərdə tutan çərçivəyə salmalıyıq”.

O zaman Cənubi Qafqazda Qərbə nə lazımdır? Bəs indiki şəraitdə buna necə nail olmaq olar?

F.Məmmədov bu prosesdə iştirak edən Qərb ölkələrinin maraqlarını belə qeyd edib:

- Enerji: Azərbaycan mənbə və tranzit, Gürcüstan isə tranzit ölkə kimi;

- Rabitə: Azərbaycan və Gürcüstan - tranzit funksiyası;

- Regionun proqnozlaşdırılması: hər üç ölkə;

- İran konteksti ABŞ üçün maraqlıdır: Azərbaycan və Ermənistanla qarşılıqlı fəaliyyət;

- Rusiyanı sıxışdırmaq: yenə də hər üç ölkə, lakin Rusiya Ermənistanda ən çox yerləşdiyi üçün bu, prioritet məsələdir.

- Yumşaq müdaxilə: hər üç ölkə. Hazırkı tarixi məqamda bu kontekstdə Ermənistandakı Paşinyan rejimi Qərbə ən yaxındır. Ona görə də Ermənistanın təhlükəsizliyi Qərb üçün çox vacibdir”.

F.Məmmədov vurğulayır ki, Qərbin regiondakı geoiqtisadi maraqlarına Azərbaycan və Gürcüstanla qarşılıqlı əlaqə daxildir. Onun sözlərinə görə, Qərblə Rusiya arasında geosiyasi qarşıdurmada Ermənistan, İranla gərginlikdə isə Azərbaycan və Ermənistan vacib rol oynayır: “İran konteksti ona görə maraqlıdır ki, Bakının ABŞ-la eyni maraqları var, İrəvanda isə bu baxımdan tərəddüd mövcuddur. İran istiqaməti Ermənistan, eləcə də Qərblə münasibətlər üçün vacibdir”.

Bəs Qərb effektiv olmaq üçün nə etməlidir?

Ekspert deyir ki, ABŞ və Avropa Birliyinin bəyanatları və hərəkətləri hazırkı vəziyyətə gətirib çıxarıb: “Onlar eyni ruhda davam etsələr, o zaman Azərbaycanla problemləri yaranacaq və regiondakı mövqelərinin itirilməsi qaçılmazdır. Onlar öz yollarını özləri seçməlidir. İndi isə birtərəfli mövqeyin iflası Qərbi öz yanaşmalarına yenidən baxmağa məcbur etməlidir. Əks halda, artıq uğursuzluğa düçar olmuş siyasətin davam etdirilməsi daha böyük itkilərə səbəb olacaq”.

Ekspert vurğulayır ki, indiki vəziyyətdə Qərb üçün prioritet Paşinyan rejimini dəstəkləmək və bununla Ermənistanın təhlükəsizliyinə nail olmaqdır: “Məntiqlə belə çıxır ki, Ermənistanda Paşinyan yoxdursa, amma məsələn, rusiyayönlü qüvvələr varsa, o zaman Qərbin dəstəyi o qədər də aktiv olmayacaq. Əgər Ermənistana bu dəstək Azərbaycana təzyiq yolu ilə həyata keçirilərsə, o zaman Bakı indiki şəraitdə Paşinyan rejimini məhv etməkdə maraqlı olacaq. Bu isə rusiyapərəstlik deyil, Bakı ilə Moskvanın maraqlarının taktiki üst-üstə düşməsidir. Bununla da Bakı Qərbin regiondakı maraqlarını bloklaşdıra bilər”.

F.Məmmədov deyir ki, əgər Qərb öz yanaşmasına tənqidi yanaşsa və operativ şəkildə dəyişsə, Bakını Ermənistanda Paşinyan rejiminin saxlanmasında maraqlı edə bilər: “Qranadada keçiriləcək görüş ABŞ və Aİ-nin hansı yolu tutacağını göstərəcək. Bakı onlara daha konstruktiv olmaq şansı verir. Xəbərdarlıq etdiyimiz məqama yaxınlaşırıq: Azərbaycanın Qarabağ üzərində suverenliyi bərqərar oldu və biz buna sülh müqaviləsi olmadan nail olduq. Paşinyan rejiminin dəstəklənməsi Bakı ilə razılaşmalardan keçir və Qərb bunu anlamalıdır, əks halda siyasətində daha böyük uğursuzluqla üzləşəcək”.

Rasim Əliyev

“AzPolitika.info”