Son illər texnologiyanın inkişafı bir sıra sahələrdə müsbət irəliləyişlərə gətirib çıxarsa da, bəzi istiqamətlərdə mənfi  nəticələrə də yol açır. 

Mütəxəssislər bu fikirdədirlər ki, süni intellekt yeni iş sahələri açmaqla yanaşı bəzi işlərin də avtomatlaşdırılmasına da səbəb olacaq. Bu, yaxın gələcəkdə bir çox mövcud peşələrin yeni texnologiya tərəfindən yerinə yetiriləcəyini göstərir.

Məşhur onlayn kurs platforması "Coursera" iddia edir ki, təkcə 2025-ci ilə kimi rəqəmsallaşdırma, məlumat və süni intellekt sahəsində irəliləyişlər 97 milyona yaxın yeni iş yeri yaradacaq. Digər tərəfdən, dünyaca məşhur investisiya bankı "Goldman Sachs"ın hesabatında eyni müddət ərzində 300 milyon iş yerinin avtomatlaşdırılacağı qənaətinə gəlinib.

Eyni hesabata görə, ofis işçiləri, inzibati dəstək işçiləri və hüquq, süni intellektə əsaslanan avtomatlaşdırmadan ən çox təsirlənəcək üç sektor arasındadır. 

Süni intellektin yaxın gələcəkdə avtomatlaşdıracağı əsas 10 sahəni göstərmək olar.

"Goldman Sachs"ın hesabatında yer alan peşələrlə yanaşı, təhsil, nəşriyyat, təhlükəsizlik və "mavi yaxalıq" kimi sektorlar da var. 

Son bir ildə müxtəlif nüfuzlu qurumlar tərəfindən aparılan araşdırmalar, peşələrini süni intellektə itirmək riski ilə ən çox üzləşən insanların mühasiblər və idarələrdə inzibati işlərin olduğunu ortaya qoyub.

İnvestisiya mütəxəssisləri və məsləhətçilər inzibati heyətdən sonra avtomatlaşdırma riskini ən dərindən hiss edən peşələr arasındadır.

"Goldman Sachs"ın hesabatına görə, hüquq sahəsi süni intellektdən ən çox təsirlənən sektorlar arasındadır. Hesabatda sektorun 44 faiz təsirləndiyi bildirilib.

Mühəndislik süni intellektin müəyyən mövqelərinə aid olarkən yeni iş sahələrinin də açıldığı mühüm sektordur.

"Stability AI" süni intellekt firmasının baş direktoru Emad Mostaque hesab edir ki, süni intellekt proqram tərtibatçılarını bir neçə ildən sonra işsiz qoyacaq.

Nəşriyyat süni intellektdə irəliləyişlərdən dərin təsirlənən sahələrdən biridir.

Təsirlənən sahələr içərisində qrafik dizayn da yer alır. Süni intellekt SEO redaktorların və sosial media istifadəçilərinin də işini görür. 2027-ci ilə qədər robotlar müəllimləri də əvəz edəcək.

Artıq bir çox ölkələrin hüquq-mühafizə orqanlarında öz yerini tutan robotlar gələcəkdə “yeni normal” olacağı düşünülən başqa bir texnologiyadır. 

Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri (BƏƏ), Hindistan və Çin kimi ölkələr robot polisləri tətbiq edənlər arasındadır. Süni intellekt artıq sürücüləri də əvəz edir. Nəhayət 10-cu yerdə təmizlikçilər, mədənçilər və riskli işlər gəlir. 

Bir çox mütəxəssisin fikrincə, müasir texnologiya ilə bu peşələri tam avtomatlaşdırmaq mümkündür. Bununla belə, iş yerlərinin itirilməsi səbəbindən dövlətlər bu dəyişikliyin baş verməsi üçün yeni məşğulluq sahələri yaratmalı ola bilər. 

Beləliklə, artıq bir sıra sahələrdə yeni texnologiyaların tətbiqi ilə insanların öz iş yerlərini itirəcəyi düşünülür. Azərbaycanda da tədricən bu kimi texnologiyaların tətbiqi vətəndaşların iş yerlərini itirməsinə, "işsizlər ordusu"nun yaranmasına gətirib çıxaracaqmı?

Mediaxeberleri.Az-ın məlumatına görə İqtisadçı-ekspert Pərviz Heydərov Cebhe.info-ya bildirdi ki, məşğulluq problemi rəqəmsallaşma, süni intellektin inkişafı oldu-olmadı dünya üçün ciddi problem sayılır: 

"Çünki əhalinin sayı getdikcə artır və bu da hər bir ölkədə iqtisadiyyatın inkişafı, genişlənməsinin, yeni iş yerlərinin açılmasını, məşğulluq probleminin həllini tələb edir. Texnologiyanın inkişafına gəldikdə, rəqəmsallaşma, süni intellektin inkişafı fiziki əməyin tamamilə aradan götürülməsinə doğru aparır.

Bu proses inkişaf etmiş ölkələrdə, Yaponiya, Cənubi Koreya, Almaniya, Böyük Britaniya, ABŞ-da çoxdan gedir. Yəni əl əməyi, işçi qüvvəsindən istifadəsinə getdikcə  minimum tələbin yaranması məşğulluq problemini ciddiləşdirir. Ona görə də mövcud vəziyyət belə şəraitdə təhsilin səviyyəsinin qaldırılmasını qarşıya bir şərt kimi qoyur. Yəni əl əməyinə, fiziki əməyə ən çox o ölkələrdə ehtiyac yaranır ki, həmin ölkələrdə təhsil səviyyəsi, texnoloji inkişaf aşağı səviyyədədir.

Təəssüf ki, bu sahədə ciddi rəqabət gedir. Dünyanın inkişaf etmiş bir sıra ölkələri, digər ölkələrdə ucuz işçi qüvvəsinin olmasına, təhsilsiz bir cəmiyyətin mövcudluğunda maraqlıdırlar. Bu uzun müddətdir ki, özünü aşkar şəkildə büruzə verir. Bu qlobal miqyasdan çıxıb Azərbaycana da düşsə, bizdən tələb olunan odur ki, süni intellektin gətirdiyi yeniliklərdən bacardıqca az ziyan görmək üçün ölkədə təhsil sahəsinə ciddi fikir verməliyik.

Ölkəmizin özündə müasit texnologiyaların operativ şəkildə istifadəsinə tətbiqinə imkanlar yaratmalıyıq. Bu bizdən qarşıya qoyulan vəzifə kimi onu tələb edir ki, təhsili inkişaf etdirək".