“Azərbaycan Prezidenti Ağdərədə dövlət bayrağını ucaltdı”, “Azərbaycan Prezidenti Xocavənddə dövlət bayrağını ucaltdı”, “Azərbaycan Prezidenti Xankəndidə dövlət bayrağını ucaltdı”, “Xankəndi şəhərinə komendant təyin edildi”... 

Nə zamansa Azərbaycan mətbuatının manşetlərini bu xəbərlərin bəzəyəcəyini çoxlarımız ağlımızdan keçirmirdik, ən yaxşı halda bunun onilliklər sonra, gələcək nəsillərimiz tərəfindən əldə olunacağını düşünürdük. Azərbaycan jurnalistləri, dilçiləri yalnız son 2-3 ildə “Xankəndinə, yoxsa Xankəndiyə yazılmalıdır” kimi mübahisələr aparır. Çünki buna qədər Xankəndi adı mətbuatımızın prioritet mövzusu deyildi. İndi isə bütün bu xəbərləri bir saatın, bir günün, bir həftənin xronikasına yerləşdiririk. Hansı ki, bunlar bir əsrə, bir tarixə sığışacaq və yazılacaq hadisələrdir...

Ölkə başçısı Xankəndidəki çıxışında ad çəkmədən “özünü “prezident” adlandırmış üç təlxək”dən, “baş nazir”dən və “xarici işlər naziri”ndən danışıb. Doğrudan da adlarının çəkilməsinə belə layiq olmayan həmin şəxslər hazırda Azərbaycan təcridxanasındadırlar – Araik Arutyunyan, Arkadi Qukasyan, Bako Saakyan, Ruben Vardanyan və Samvel Babayan. Hələ bir-iki “general” da onların “tale yoldaşı”dır. Elə bunun özü də yuxarıda sadaladığımız tarixi hadisələrin tərkib hissəsidir. Azərbaycan təkcə torpaqlarını azad etməklə hərbi qələbə qazanmayıb, həm də onun suverenliyinə, bütövlüyünə qəsd edənləri məhşər ayağına çəkə bilib, Azərbaycan qanunları qarşısında cavab verməyə məhkum edib.

Lakin bir həqiqət də var ki, bu siyahı üç-beş təlxək və bir neçə “general”la məhdudlaşmır. Azərbaycan tədricxanalarında “çay içməyə” layiq olanların sayı qat-qat daha çoxdur və onların başında iki hərbi cani – Robert Koçaryan və Serj Sarqsyan durur. Elə Qarabağdakı separatizmin banilərindən olan Ermənistanın ilk prezidenti Levon Ter-Petrosyan da onlardan geri qalmır. Bu sıranı Vitali Balasanyan, Seyran Ohanyan və digərlərinin adları ilə uzatdıqca uzatmaq olar. Bəli, Azərbaycan beynəlxalq hüquqa dayanaraq, onlarla bağlı məlum qərarlar verib. Lakin beynəlxalq hüququn və ümumilikdə dünya düzəninin “kəllə-mayallaq getdiyi” indiki dönəmdə bu hərbi canilərin tutularaq Azərbaycana təhvil verilməsini gözləmək mənasız olar.

Doğrudur, onların bayraq adlandırdığı əski parçası Xankəndidə Azərbaycan dövlət başçısının ayaqları altına atıldığı kimi, (olmayan) kişilikləri, ləyaqətləri, əqidələri və ən başlıcası, ilk növbədə erməni xalqı üçün dağıdıcı fəsadlar törətmiş “miatsum ideyası” indi Azərbaycanın ayaqları altındadır. Bu adamlar artıq nə Xankəndiyə, nə Şuşaya, nə də ümumilikdə Azərbaycan torpaqlarının bir qarışına belə gözlərinin ucuyla baxa biləcək durumda deyillər. 

Onları hətta Ermənistanın özündə itdən urvatsız ediblər – gah həbsxanalara salırlar, gah təhqir edirlər, gah var-dövlətlərini müsadirə edirlər və sair. Koçaryan məhkəmələrdə, təcridxanalarda süründürülür, Sarqsyanı bir məhkəmədən digərinə dartırlar, əmlaklarını alırlar, ələ salırlar. Bu əbləh və onun kimilər artıq bu gün Qarabağda dəfn olunan valideynlərinin məzarını belə ziyarət etmək iqtidarında deyillər. Hansı ki, on illərlə sıravi azərbaycanlıları bu imkandan məhrum etmişdilər və indi bunun nə demək olduğunu öz gönlərində hiss edirlər.

Bir sözlə, həmin bu separatçı və cani it sürüsü öz mənəvi cəzasını alıb. Lakin hüquqi, fiziki cəza öz növbəsini gözləyir. Yuxarıda qeyd etdiyimiz kimi, beynəlxalq hüquq, məhkəmə vasitəsilə onların ələ keçirilərək cəzalandırılması hələ ki, mümkünsüz görünür. Bununla yanaşı, dünyada digər təcrübələr var. Məsələn, İsrail yəhudilərə qarşı hərbi cinayətlər və terror törətmiş şəxsləri öz xüsusi xidmət orqanları vasitəsilə dünyanın müxtəlif nöqtələrində taparaq məhv etməsilə tanınıb. Eyni cəzaya xalqımıza qarşı hərbi cinayətlər törətmiş canilər də layiqdirlər.

Lakin bütün məsələlərdə olduğu kimi, bu məsələdə də Azərbaycanın beynəlxalq qanunlara, haqq-ədalətə söykənən özünəməxsus həll yolu tapacağına inanırıq. Bu cəza bu gün, sabah olmaya bilər. Ancaq əvvəl-axır mütləq olacaq. Nə zamansa Xankəndidə bayrağımızın dalğalanacağı, “üç təlxəyin” Bakıya gətiriləcəyi əlçatmaz göründüyü halda, hazırda bunlar reallığa çevrilib. Nə vaxtsa, bəlkə də yaxın gələcəkdə koçaryanların, sarqsyanların, ohanyanların layiq olduqları cəzaya çatdırılması da əlçatmaz, mümkünsüz əməl deyil. Bura qədər olanları edə bilən Azərbaycan, bundan sonra lazım olanları da edəcək...

Cəlal Məmmədov

“AzPolitika.info”