Mediaxeberleri.az
    
  • Hikmət Babaoğlu: "Türkiyə və Azərbaycan liderləri qardaşlığın əsas simvollarıdır" - Foto
    Hikmət Babaoğlu: "Türkiyə və Azərbaycan liderləri qardaşlığın əsas simvollarıdır" - Foto
  • 
  • “Kəramət Böyükçölü yazıçı hesab etmək utancdır” – AÇIQLAMA
    “Kəramət Böyükçölü yazıçı hesab etmək utancdır” – AÇIQLAMA
  • 
  • Elşad Miri: ““Quran”da Adəmin ilk insan olmasına dair bir ayə belə yoxdur”
    Elşad Miri: ““Quran”da Adəmin ilk insan olmasına dair bir ayə belə yoxdur”
  • 
  • Xəzərdə kütləvi tələfat: Azərbaycana təhlükə gözlənilir?
    Xəzərdə kütləvi tələfat: Azərbaycana təhlükə gözlənilir?
  • 
  • Zeytun Festivalının açılışı olub - Foto
    Zeytun Festivalının açılışı olub - Foto
  • 
  • Şəkinin 100 illik muzeyində gizlənən tarix - Qədim əlyazmalar, qızıl əşyalar və...
    Şəkinin 100 illik muzeyində gizlənən tarix - Qədim əlyazmalar, qızıl əşyalar və...
  • 
  • Şəhid anası 21 ildir mənzil növbəsindədir: "Öz evimdə yaşamaq istəyirəm" - Video
    Şəhid anası 21 ildir mənzil növbəsindədir: "Öz evimdə yaşamaq istəyirəm" - Video
  • 
  • Aqroservisin sədri həbs edildi
    Aqroservisin sədri həbs edildi
  • 
  • Quba Olimpiya Kompleksinin direktoru və mühasibi HƏBS OLUNDU - TƏFƏRRÜAT
    Quba Olimpiya Kompleksinin direktoru və mühasibi HƏBS OLUNDU - TƏFƏRRÜAT
  • 
  • Suriyada azərbaycanlı qadının başına nələr gəlib? - Video
    Suriyada azərbaycanlı qadının başına nələr gəlib? - Video
  • 
  • Kiçik pomidorlarda böyük təhlükə!
    Kiçik pomidorlarda böyük təhlükə!
  • 
  • Türkiyə Fələstin prezidentinin yunanlarla qucaqlaşmasına niyə səssiz qalır?
    Türkiyə Fələstin prezidentinin yunanlarla qucaqlaşmasına niyə səssiz qalır?
  • 
  • "Büdcədən pul ayrılıb və o pul yeyilib" - ETİRAZ VAR!
    "Büdcədən pul ayrılıb və o pul yeyilib" - ETİRAZ VAR!
  • 
  • Azərbaycan öz addımlarını bu güclərin mövqeyi ilə uyğunlaşdırmaq məcburiyyətindədir...
    Azərbaycan öz addımlarını bu güclərin mövqeyi ilə uyğunlaşdırmaq məcburiyyətindədir...
  • 
  • "Məğlubiyyətin məsuliyyətini mən daşıyıram" - Dambrauskas
    "Məğlubiyyətin məsuliyyətini mən daşıyıram" - Dambrauskas
  • 
  • "44" filmi Azərbaycanın kino tarixinə rekordla düşdü - Foto
    "44" filmi Azərbaycanın kino tarixinə rekordla düşdü - Foto
  • 
  • Son 120 ilin ən uğurlu layihəsi Bakıda… - İnfantino
    Son 120 ilin ən uğurlu layihəsi Bakıda… - İnfantino
  • 
  • Bulvar dənizdən 30 kilometr aralı qala bilər - Foto
    Bulvar dənizdən 30 kilometr aralı qala bilər - Foto
  • 
  • VƏZİFƏLİ ŞƏXSLƏRİN GİZLİ BİZNESLƏRİ... – Yeni qanun nəyi dəyişəcək?
    VƏZİFƏLİ ŞƏXSLƏRİN GİZLİ BİZNESLƏRİ... – Yeni qanun nəyi dəyişəcək?
  • 
  • Masaj salonunun sahibəsindən 30 min tələb etdi: hökm oxundu
    Masaj salonunun sahibəsindən 30 min tələb etdi: hökm oxundu
  • 
  • Məktəblərdə geyim: bütün suallara aydınlıq gətirildi - RƏSMİ
    Məktəblərdə geyim: bütün suallara aydınlıq gətirildi - RƏSMİ

Son xəbərlər :
  • "Qələbələr Partiyası – 34 illik Zəfər və İnkişaf Yolu” - FOTOLAR
  • "Yüksək Səviyyəli Müşahidəçi Günü" keçirildi
  • Naftalanda 3 məktəblini maşın vurdu
  • Metroda texniki xəta: Qatarların hərəkəti yubandı
  • İşçilər üçün saathesabı maaş: Yeni sistem necə işləyəcək?
  • “Real” Kurtua ilə bağlı qərarını verdi
  • Vüqar Əhmədov Mingəçevirdə vətəndaşları qəbul etdi - Foto
  • Bu cəzaçəkmə müəssisəsində peşə hazırlığı mərkəzi istifadəyə verildi
  • DYP sürücülərə xəbərdarlıq etdi: Bu qaydalara əməl edin
  • Bu iki qidanı birlikdə yemək olar?
  • Evə başqa bir qadını gətirən atasını döyərək qabırğalarını sındırıb
  • Nərimanovda mənzil almaq istəyənlər üçün hansı imkanlar var?
  • Millətlər Liqası: 1/4 final mərhələsinin püşkü atıldı
  • Elton qızına toy edir - VİDEO
  • Elçin Babayev dosentin ölümünə görə işdən çıxarılıb?
  • Bakıda yeni avtobus marşrutu yaradılır: Gediş haqqı...
  • Bakıya intensiv yağış yağacaq – Xəbərdarlıq
  • Badamdar sürüşmə: əhaliyə çağırış edildi - Tərk edin!
  • Mehriban Əliyeva Vyetnamın vitse-prezidenti ilə görüşdü
  • Şəmkirdə 41 yaşlı kişi faciəvi şəkildə öldü
  • Ana səhifə
  • İqtisadi xəbərlər və təhlil
  • Siyasi analitik yazılar
  • Ölkə
  • Bölgə
  • Mədəniyyət
  • Şou-biznes
  • Dünya
  • Kriminal
  • Din
  • İdman
  • Tarix
  • Müsahibə
  • Hadisə
  • Sosial
  • Problem
  • Gündəm
  • Korrupsiya
  • Foto reportaj
  • Video müsahibə

Ərdoğan bu ölkələri Rusiyadan alır? - Rusiyada şok həyəcan

  • Tarix: 5-11-2024, 12:30

Bu gün Bişkekdə Türk Dövlətləri Təşkilatının 11-ci sammiti keçirilir.

Mediaxeberleri.Az xəbər verir ki, bununla bağlı “RİA Novosti”nin yaydığı analitik məqalədə bəzi məqamlar diqqət çəkib.

Pyotr Akopovun müəllifi olduğu məqalədə bildirilir ki, Rusiyanın Şərqə (bəzən Qlobal Cənub da deyirlər) üz tutmasına səbəb təkcə Qərblə qarşıdurma deyil, həm də ölkənin obyektiv geosiyasi maraqları və dövrün ruhu (yəni ağırlıq mərkəzində aydın yerdəyişmə) səbəb olur:

“Ona görə də Şərqdə baş verən bütün proseslər (təkcə münaqişələr deyil, həm də bir regiona, etnik qrupa, dinə və s. mənsubiyyət ətrafında qurulan inteqrasiya prosesləri) indi bizim üçün daha önəmlidir. Xüsusən də bu, Rusiyanın tərkibində olmuş və bizimlə ortaq tarixə malik qonşu regionlara aiddirsə.

Bu gün Bişkekdə Rəcəb Tayyib Ərdoğanın rəhbərliyi ilə türk dövlətləri başçılarının sammiti açılacaq. Təkcə Əliyev, Tokayev, Mirziyayev, Berdiməhəmmədov, Japarov yox, Viktor Orban da orda olacaq. İllik sammitin sıra nömrəsi 11-dir - amma əslində bu, artıq bu il ikinci sammitdir: əvvəlki sammit cəmi dörd ay əvvəl Azərbaycanın Şuşa şəhərində keçirilib, lakin qeyri-rəsmi statusa malik olub. Amma bu, özlüyündə göstəricidir - türk xalqlarının əməkdaşlığı və koordinasiyası getdikcə daha da intensivləşir.

Ərdoğan Bişkekdən birbaşa Budapeştə gedəcək, daha sonra Bakıda keçiriləcək foruma gələcək, yəni Türk Dövlətləri Təşkilatının iki ölkəsinin paytaxtına səfər edəcək.

Türk Dövlətləri Təşkilatı cəmi beş ölkəni birləşdirir (və daha üç ölkə, o cümlədən tanınmamış bir ölkə (Kuzey Kıprıs – red.) müşahidəçi statusuna malikdir), lakin ən fəal və inkişaf edən dövlətlərarası birliklərdən biridir. Türk dünyasının birliyi hələ TDT-nin siyasi hədəfi kimi qarşıya qoyulmayıb, amma proses, necə deyərlər, başlayıb. Türkiyə üçü Mərkəzi Asiyaya aid olmaqla - Qazaxıstan, Özbəkistan, Qırğızıstan və Azərbaycanın - dörd postsovet respublikasının daxil olduğu birliyin şəksiz lideridir. Digər Mərkəzi Asiya dövləti Türkmənistan, Macarıstan (Macarlar özlərini türk hesab edirlər), eləcə də yalnız Türkiyə tərəfindən tanınan Şimali Kipr kimi TDT-də müşahidəçi statusuna malikdir. Beləliklə, Türkiyə postsovet respublikalarının üçdə birini - demək olar ki, Avropa Birliyinin iddia etdiyi qədər (üç Baltikyanı artıq onun bir hissəsidir, Moldova, Gürcüstan və Ukrayna isə növbədədir) - öz bayrağı altında toplayıb. Yəni Türkiyə Avropa ilə birlikdə postsovet məkanını Rusiyanın əlindən alır?

Heç də belə deyil: gözünü Ukraynanı ilhaq etməyə dikmiş Avropa belə artıq onu nə hərbi, nə də sülh yolu ilə Rusiyadan qoparmaq iqtidarındadır. Bundan əlavə, Avropaya inteqrasiya layihəsinin böhranı yalnız dərinləşəcək - həm ABŞ-la artan gərginlik, yəni birləşmiş Qərbdə potensial parçalanma, həm də daxili ziddiyyətlər səbəbindən, başqa şeylərlə yanaşı, Rusiya ilə qarşıdurma ilə də dərinləşəcək. AB-nin Cənubi Qafqaza nüfuz etməsi də real görünmür - məsələn, Gürcüstan Rusiya və Türkiyədən təkcə iqtisadi deyil, həm də geosiyasi baxımdan asılıdır. Coğrafiya taledir və tarixdə onu dəyişdirməyi bacaran nümunə demək olar ki, yoxdur.

Türkiyə, AB-dən fərqli olaraq, böyüklüyünü qəbul etdirməyə çalışmır - o, bir layihədə tamamilə fərqli xalqları keçmir (yunanlar və finlər kimi) və qlobal dominantlıq iddiasında deyil (AB isə anqlosaksların kiçik qardaşı kimi onların qloballaşma layihəsində, yəni dünyada hökmranlıq uğrunda mübarizədə iştirak edir) və hətta (hələ) hərbi təşkilat da qurmur (AB heç də NATO-dan sonra yaranmayıb – onun qabığıdır). Türkiyə yalnız ictimai şəkildə yalnız türk xalqlarının yaxınlaşmasına, onların dil və mədəniyyətini qoruyub saxlamağa kömək etmək, iqtisadiyyatı inkişaf etdirmək, logistika dəhlizləri və nəqliyyat marşrutları yaratmaq, ümumiyyətlə, “vahid türk məkanı” ilə məşğul olmaq istəyir. Yaxşı, bura keçmiş sovet respublikalarının da daxil olması faktı elə indicə baş verdi, bunda Rusiya əleyhinə heç nə yoxdur, elə deyilmi?

Təbii ki, belə deyil, amma ona görə yox ki, Türkiyə antirusiya planlarına malikdir. Türklərin Avrasiya boyunca məskunlaşması əsrlərə dayanır və onlar Uzaq Şərqdən Macarıstana qədər olan ərazidə yaşayırlar. Türk dövlətləri tarixən gəldi və getdi - və son altı yüz ildə Türkiyə (Osmanlı İmperatorluğu) onların ən əhəmiyyətlisi (və əksər hallarda yeganə) olmuşdur. Amma Türkiyə türkləri həmişə Osmanlı İmperatorluğunun çoxluğu deyil, yalnız əsası olmuşlar - nəhəng, Sultan-Xəlifəliyə rəhbərlik etməklə, yəni bütün islam dünyası arasında liderlik iddiasındadırlar.

Xilafətdə milli faktor öz yerini imperiya və dinə vermişdi və türk milli layihəsi isə cəmi yüz il əvvəl Türkiyə Cümhuriyyətinin imperiya xarabalıqlarından çıxması ilə başladı.

Avropalılar türklərə Anadolunun bir hissəsini - boğazlar və şərq hissəsi olmadan - saxlayırdılar. Amma SSRİ-nin fəal köməyi ilə bolşeviklər Atatürkə kömək edərək, türk dövlətinin qurulmasına dəstək verdilər.

Yəni Moskva faktiki olaraq türklərə dövlətlərinin ən azı bir hissəsini qoruyub saxlamağa kömək etdi. Bu, daha çox onlara olan sevgisinə görə yox, Rusiyanın öz cənubunda Qərbə tabe dövlətlərin olmasını istəmədiyinə görə edilmişdi.

Eyni zamanda, SSRİ faktiki olaraq Rusiya imperiyasını bərpa etdi və sonrakı 70 ildə onun tərkibində olan türklər, ilk növbədə Orta Asiya xalqları ruslarla vahid dövlətdə yaşadılar. 1991-ci ildə onu tərk etməzdilər, lakin Qorbaçovun sərsəm islahatları və Yeltsinin onunla hakimiyyət uğrunda mübarizəsi SSRİ-ni məhv etdi. Orta Asiya respublikaları mahiyyət etibarilə vahid dövlətdən kənarda qaldılar və Türkiyə dərhal diqqətini onlara çevirdi.

Sonra türkdilli ölkələrin zirvəsində ilk görüşlər keçirilməyə başladı. Bu sammitlərdən sonra Türk Şurası, daha sonra isə Türk Dövlətləri Təşkilatı böyüdü. SSRİ-nin dağılmasından sonra özünə gələn Rusiya getdikcə cənub qonşularına diqqət yetirməyə başladı. Təkcə formal MDB vasitəsilə deyil, həm də Şanxay Əməkdaşlıq Təşkilatının yaradılması, onların da bəzilərinin daxil olduğu KTMT hərbi təşkilatının güclənməsi, eləcə də Avrasiya İttifaqının formalaşması ilə. Rusiya və Türkiyə arasında Mərkəzi Asiyada təsir uğrunda mübarizə təbiidir, lakin unutmaq olmaz ki, bu, təkcə postsovet ölçüsünə malik deyil.

Hətta Rusiya İmperiyasında Türküstan bölgəsi (əvvəlcə Türküstan general-qubernatorluğu) mövcud idi və Orta Asiyanın türk xalqları SSRİ-nin tərkibində bir neçə yüz illik fasilədən sonra ilk dövlətçiliklərini aldılar. Bəli, bu, mahiyyət etibarı ilə muxtariyyət idi, lakin həm də xalqların inkişafı üçün bir çox vacib xüsusiyyətləri olan dilin, mədəniyyətin, təhsilin təkmilləşdirilməsi idi. Orta Asiya respublikaları ilə Rusiya arasında əlaqə çoxlarının düşündüyündən qat-qat dərin və ciddidir və onun qorunub saxlanması həm bu yeni dövlətlər, həm də Rusiya üçün eyni dərəcədə vacibdir.

Ona görə də Türkiyənin bu regionla bağlı inteqrasiya istəkləri Rusiya tərəfindən biganəliklə qəbul edilə bilməz, bizim üçün bu, təhlükəsizlik, iqtisadiyyat və geosiyasət məsələsidir.

Müstəqil Türkiyə özlüyündə Rusiyanın düşməni deyil, baxmayaraq ki, təkcə onun Ukraynaya silah tədarükü ilə bağlı deyil, həm də Rusiya türklərinə davamlı himayədarlıq cəhdləri ilə bağlı suallar var. Biz tariximizdə milli, dini birlik layihələrinin necə həyata keçirildiyini, daimi düşmənlərimiz tərəfindən linqvistik əsaslardan istifadə edildiyini tez-tez görmüşük.

Bəli, nəinki maraqlı olan, eyni zamanda həm postsovet məkanının, həm də Rusiyanın özünün parçalanmasına maraqlarını gizlətməyən anqlosakslar. Ona görə də biz maraqlıyıq ki, Mərkəzi Asiya gələcəkdə hansısa məqamda idarəçiliyinə düşmənlərimiz tərəfindən müdaxilə oluna biləcək bir layihənin bir hissəsinə çevrilmədən müstəqil qalsın.


Oxunub: 1 274
Xəbəri paylaş
  • Facebook
  • Twitter
  • Whatsapp
  • Telegram
Paylaş:

  • Reklam

  • Xəbər lenti

    Bu gün, 19:44 | "Qələbələr Partiyası – 34 illik Zəfər və İnkişaf Yolu” - FOTOLAR
    Bu gün, 19:39 | "Yüksək Səviyyəli Müşahidəçi Günü" keçirildi
    Bu gün, 19:26 | Naftalanda 3 məktəblini maşın vurdu
    Bu gün, 19:25 | Metroda texniki xəta: Qatarların hərəkəti yubandı
    Bu gün, 18:30 | İşçilər üçün saathesabı maaş: Yeni sistem necə işləyəcək?
    Bu gün, 18:27 | “Real” Kurtua ilə bağlı qərarını verdi
    Bu gün, 18:25 | Vüqar Əhmədov Mingəçevirdə vətəndaşları qəbul etdi - Foto
    Bu gün, 17:56 | Bu cəzaçəkmə müəssisəsində peşə hazırlığı mərkəzi istifadəyə verildi
    Bu gün, 17:50 | DYP sürücülərə xəbərdarlıq etdi: Bu qaydalara əməl edin
    Bu gün, 17:46 | Bu iki qidanı birlikdə yemək olar?
    Bu gün, 17:03 | Evə başqa bir qadını gətirən atasını döyərək qabırğalarını sındırıb
    Bu gün, 17:00 | Nərimanovda mənzil almaq istəyənlər üçün hansı imkanlar var?
    Bu gün, 16:56 | Millətlər Liqası: 1/4 final mərhələsinin püşkü atıldı
    Bu gün, 16:46 | Elton qızına toy edir - VİDEO
    Bu gün, 16:45 | Elçin Babayev dosentin ölümünə görə işdən çıxarılıb?
    Bu gün, 16:43 | Bakıda yeni avtobus marşrutu yaradılır: Gediş haqqı...
    Bu gün, 16:42 | Bakıya intensiv yağış yağacaq – Xəbərdarlıq
    Bu gün, 15:32 | Badamdar sürüşmə: əhaliyə çağırış edildi - Tərk edin!
    Bu gün, 15:31 | Mehriban Əliyeva Vyetnamın vitse-prezidenti ilə görüşdü
    Bu gün, 14:42 | Şəmkirdə 41 yaşlı kişi faciəvi şəkildə öldü
    Bu gün, 14:38 | Xərçəng əleyhinə yeni preparat klinik sınaqlardan keçdi
    Bu gün, 14:35 | AZAL iki nüfuzlu beynəlxalq mükafata layiq görüldü
    Bu gün, 14:30 | Müavinət və təqaüd alanların nəzərinə!
    Bu gün, 13:46 | “KİTAYSKİ YALTA” KONFRANSI... - Hərə öz sözünü dedi və “dağılışdılar”, bəs nəticə?
    Bu gün, 13:39 | Uşağını peyvənd etdirməyən valideynlərin NƏZƏRİNƏ: Sağalmaz tetanus, göyöskürək, qızılca, difteriya qapıda...
    Bu gün, 13:28 | Azərbaycan rekord göstəriciyə imza atdı: BMT-nin hesabatında 36 pillə yüksəldi
    Bu gün, 13:04 | Məleykə Abbaszadənin yerinə Elnur Əliyev gəlir?
    Bu gün, 12:46 | Putinin sərt bəyanatı Avropada təşviş yaratdı
    Bu gün, 12:43 | Yeni direktor təmir adı altında PUL YIĞDIRIR? - İTTİHAM VAR...
    Bu gün, 12:36 | 9 Milyonluq "Shaurma-№1" Sahibi Aqil Babayev İşinin Pərdəarxası - İLGİNC İDDİALAR
    Bu gün, 12:34 | “Kubinka”da 300 milyonluq dəhşətli sxem: Əsabil Qasımovun adamları dövlətin 3 milyon vergisini necə uddu? - ŞOK iddialar
    Bu gün, 12:30 | Orxanla birgə aptek müdiri də həbs edildi - DETALLAR
    Bu gün, 12:27 | İcra başçısının birinci müavini ilə bağlı iki milyonluq qalmaqal - Prokurorluq araşdıracaq
    Bu gün, 12:24 | Parataekvondoçumuz dünya çempionu oldu
    Bu gün, 12:19 | Rövşanə Ağasəfqızı: "Bunu çəkib paylaşanlar cəzalandırılmalıdır” (Foto)
    Bu gün, 12:17 | Hansı cinayətləri törədənlər əsgərliyə getmir?
    Bu gün, 12:14 | Toyda oynamaq üstündə qan töküldü
    Bu gün, 11:59 | Nar ixracına məhdudiyyət qoyula bilər – AQTA-dan xəbərdarlıq
    Bu gün, 11:55 | ATA VƏ YA ANA ALİMENT ÖDƏMİRSƏ... - Uşağın hüquqları necə qorunur? + AÇIQLAMA
    Bu gün, 11:51 | Sabiq təhsil nazirinə vəzifə verildi
    Bu gün, 11:40 | Ordubadda ər-arvad eyni gündə vəfat etdi
    Bu gün, 11:35 | Media subyektləri və fərdi jurnalist müsabiqələrində yeniliklər olacaq
    Bu gün, 11:33 | BDU-nun yeni rektorundan ilk açıqlama - "Böyük vədlərlə başlamaq istəməzdim"
    Bu gün, 10:58 | Rusiyadan Krım körpüsünün vurulmasına cavab – Paytaxt və iri şəhərlərə aramsız zərbələr endirilir
    Bu gün, 10:14 | “Atlant”ın rəhbəri vəfat etdi
    Bu gün, 09:09 | Dövlət İmtahan Mərkəzinin yeni sədri: NÖVBƏTİ TƏYİNAT...
    Bu gün, 09:04 | Misli Premyer Liqası: Bu gün "Zirə" "İmişli"nin, "Sabah" isə "Sumqayıt"ın qonağı olacaq
    Bu gün, 07:56 | Avtomobil təkərini hansı hallarda təmir etmək lazımdır? - Mütəxəssisdən tövsiyələr
    Bu gün, 07:31 | Bakıda dayandırılan tikinti yenidən aparılır - VİDEO
    Bu gün, 07:28 | Göyçayda ağır qəza: ölən var
    Davamı
Ana səhifə Haqqımızda Bizimlə əlaqə
  • Copyright © 2014 Mediaxeberleri.az
    Təsisçi və baş redaktor: Ələddin Kəsəmənli
    Ünvan: Ağstafa rayonu, Qıraq Kəsəmən kəndi
    Bizimlə Əlaqə: +994 55 629 38 32, +994 50 247 08 99
    E-mail: mediaxeberleri.az@gmail.com
  • Created Web Media
    Məlumat internet səhifələrində istifadə edildikdə müvafiq
    keçidin qoyulması, saytımıza istinad mütləqdir.