“Sanki Putin bu qanlı “ad günü hədiyyəsi” ilə Azərbaycan liderinə demək istəyirdi ki...”

Tarix: 27-12-2025, 21:07

"Kreml heç bir zaman bizə tam mənası ilə kompensasiya ödəməyəcək və klassik üslubda üzr istəməyəcək...”

“Adətən bir əməli qəsdən törətməyənlər üzr istəyər, vurduğu zərəri kompensasiya etməyə çalışar...”

Dekabrın 25-də AZAL-a məxsus mülki təyyarəmizin Rusiya səmasında vurulmasından bir il də ötdü. Təəssüf ki, Rusiya tərəfi, o cümlədən prezident Vladimir Putin faciə ilə bağlı sonuncu dəfə oktyabr ayında Düşənbədə verdiyi vədləri hələ də yerinə yetirməyib... Qazaxıstandan da, nəhayət, yarımçıq da olsa, bir hesabat gəldi. Görəsən, analitiklərin bu mövzuda gəldiyi son nəticələr nədən ibarətdir? Rusiyanın Azərbaycanın qoyduğu bütün tələbləri yerinə yetirəcəyinə ümid etmək əbəs deyilmi? Polşanın eks-prezidenti Lex Kaçinski və xanımı başda olmaqla bir sıra hökumət üzvləri və ziyalıların da olduğu təyyarənin vurulmasından sonrakı 15 ilin təcrübəsi göz qabağındadır...

Mediaxeberleri.Az xəbər verir ki, mövzu ilə bağlı siyasi şərhçi Heydər Oğuz Moderator.az-a açıqlamasında adətən bir əməli qəsdən törətməyənlərin üzr istədiyini, vurduğu zərəri kompensasiya etməyə çalışdığını bildirib:

“2024-cü ilin 25 dekabrında baş verən təyyarə təxribatı təsadüfən törədilməmişdi. Əksinə, bu hadisə Kremlin Azərbaycana və Türk dünyasına verdiyi bir mesaj idi. Ona görə də Kreml heç bir zaman bizə tam mənası ilə kompensasiya ödəməyəcək və klassik üslubda üzr istəməyəcək”.

Heydər Oğuzun fikrincə, Rusiyanın təyyarə insidenti ilə nəyə nail olmaq və bizə nə mesaj vermək istədiyini anlamaq üçün həmin tarixdə yaşayan bir sıra hadisələrə nəzər salmaq lazımdır:

“Məlumdur ki, 2024-cü il Türk dünyasının quruluş tarixində çox mühüm proseslərlə yadda qalıb. Həmin il Türk Dövlətləri Təşkilatı 38 sahə üzrə 180-dən çox tədbir keçirmişdir. Bu, günaşırı ayrı bir tədbir keçirmək deməkdir. Həmin tədbirlər əsasən iqtisadi inteqrasiya, müdafiə və təhlükəsizlik mövzularını əhatə etmişdir. Günaşırı keçirilən tədbirlərdən ən yadda qalanlarından biri iyulun əvvəllərində Şuşada keçirilən Türk dövlət başçılarının qeyri-rəsmi sammiti idi. Sammit qeyri-rəsmi status daşısa da, bu toplantılarda çox önəmli qərarlar alındı. Türk dövlətləri arasında rəqəmsallaşma və müdafiə sənayesində əməkdaşlıqlar, nəqliyyat xətlərinin açılması və s. mövzular müzakirə olundu. Üzərindən bir neçə ay keçəndən sonra 6 noyabrda Qırğızıstanın paytaxtı Bişkekdə Türk Dövlətləri Təşkilatının 11-ci zirvə toplantısı keçirildi. Toplantının adı belə, Moskva üçün çox şeylər deyirdi: “Türk dünyasının gücləndirilməsi: İqtisadi inteqrasiya, davamlı inkişaf, rəqəmsal gələcək və hamı üçün təhlükəsizlik”... Təsadüfi deyil ki, Bişkek bu sammitdə Türk dünyasının dijital (rəqəmsal) paytaxtı seçildi. Xüsusilə “hamı üçün təhlükəsizlik” ideyası bu sammitlərin əsas məqsədini ortaya qoyurdu. Sanki bu mesaj verilirdi ki, istənilən ittifaq ölkəsinə qarşı edilmiş xarici təcavüzə Türk dünyası artıq bir yerdə dirənməyin yolları barədə düşünür. Sözsüz ki, bu mesajdan özünə ən çox pay çıxaranların başında Moskva gəlirdi...

Üzərindən bir ay keçəndən sonra Suriya hadisələri baş verdi. Bəşər Əsədə qarşı başlayan hərbi üsyan nəticəsində Rusiya və İran bu ölkədən çıxmaq məcburiyyətində qaldı, Suriya tamamilə Türkiyənin nəzarətinə keçdi. Böyük Britaniya və ABŞ kimi dünya dövlətləri Suriyadakı proseslərdə Türkiyənin rolunu rəsmən etiraf etdilər və onu dəstəklədiklərini açıqladılar. Azərbaycan təyyarəsinin Qroznı səması üzərində vurulması da bu hadisədən cəmi 15 gün sonra baş verdi və zənnimcə, bu zamanlama təsadüfi deyildi. Böyük ehtimalla, Rusiya həm də Suriyadakı məğlubiyyətinin qisasını bizdən alırdı”.

Suriyanın Rusiya üçün çox böyük strateji əhəmiyyət daşıdığını vurğulayan Heydər Oğuz bildirdi ki, bu ölkəni itirməklə Moskva əsas imperial hədəfi olan Aralıq dənizindən məhrum olur:

“Çünki onun Aralıq dənizində yeganə limanı Suriyada yerləşirdi – Tartus limanında. Tartus limanı Aralıq dənizini Qırmızı dənizə və Hind okeanına birləşdirən Suveyş kanalına çox yaxındır. Tartus limanında lövbər salan rus hərbi gəmiləri rahatlıqla Suveyş kanalını nəzarət altında tutur və dünya dəniz ticarətində Rusiyanın çəkisini artırırdı. Rusiya Aralıq dənizindəki mövqeyini yaxşılaşdırmaq üçün Sudanın Port-Sudan və Liviyanın Binqazi limanlarında da hərbi baza qurmaq istəyirdi. Bu hədəflərinə çatsaydı, Moskva Suveyş kanalına tamamilə hökm edə bilərdi. Amma 2019-cu ilin yayında “Vaqner” qoşunlarının Liviyanın paytaxtı Tripoliyə hücumları Türkiyə tərəfindən durdurulmuş və Ankara Rusiya üzərində böyük qələbə qazanmışdı. Bununla əslində Rusiyanın Liviyada hərbi baza qurmaq sevdası da puç olmuşdu...

Rusların Port-Sudanda hərbi baza qurmaq planları da təxminən eyni tarixdə 2019-cu ilin aprel ayında ölkə başçısı Ömər əl-Bəşirin devrilməsi ilə mübahisəli duruma düşmüşdü. Qeyd edim ki, Rusiyanın Port-Sudanda hərbi baza qurmaq planı 2017-ci ildə Ömər əl-Bəşirlə Putin arasında Soçidə imzalanmış müqavilədə öz əksini tapmışdı. Müqaviləyə əsasən Port-Sudanda Rusiya 300 əsgər və 4 hərbi gəmi saxlaya, Aralıq və Hind okeanında üzən gəmilərə logistik xidmətlər göstərə biləcəkdi. Bundan narahat olan Qərb dövlətləri Ömər əl-Bəşirə qarşı qüvvələrə hər cür dəstək verərək onu devirmişdilər. Onun yerinə keçən yeni hökumət isə Rusiya ilə bağlanmış həmin müqaviləni ləğv etdiyini açıqlamışdı. Rusiya da öz növbəsində Sudanda yaşanan iç savaşı dəstəkləmiş və bu yolla 2017-ci ildə qazandığı haqları geri qaytarmağa çalışırdı. Bu istəyinə hardasa nail də ola bilmişdi. Amma 2022-ci ildə Ukrayna savaşına girişməklə Kreml Sudandakı fəaliyyətini azaltmaq məcburiyyətində qalmışdı. Türkiyənin Montre Konvensiyasını əsas gətirərək Qara dənizi hərbi gəmilərə bağlaması ilə Rusiya Aralıq dənizindəki donanmasına logistik dəstək imkanlarını da itirdi. Nəticədə Port-Sudan hərbi bazasını da qura bilmədi. Faktiki olaraq Aralıq dənizində lövbər salmaq imkanı getdikcə tükənən Rusiya öz imperial potensialını da itirmək üzrədir...

Bu da azmış kimi, Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan 2024-cü ilin 13 dekabrında Sudanın Suverenlik Şurasının sədri general Əbdülfəttah əl-Burhan ilə telefon danışığı aparmış və Sudanla BƏƏ arasında gərginliyin azaldılması üçün vasitəçilik təklif etmişdir. Sudan tərəfi Türkiyənin vasitəçilik təklifini məmnuniyyətlə qarşılamış və prosesin başlanmasını dəstəkləmişdi. Bu hadisələr Türkiyənin regionda diplomatik təsirini artıra biləcəyini və eyni zamanda Afrikada etibarlı diplomatik aktor kimi mövqe qazandığını göstərirdi. Nəzərə alsaq ki, BƏƏ Rusiyanın Afrika siyasətinin ən yaxın müttəfiqi və sponsorudur, Ərdoğanın bu həmləsi həm də BƏƏ-ni Putinin əlindən alma cəhdi kimi qiymətləndirilə bilər. Və Putinin bu həmlələrə seyrçi qalması mümkün deyildi. Ərdoğanla Əbdülfəttah əl-Burhanın telefon danışığının 13 dekabr 2024-cü ildə baş tutması, üzərindən 12 gün keçdikdən sonra Azərbaycana aid mülki təyyarənin vurulması da təsadüfə oxşamır. Zənnimcə, Rusiyanın son zamanlar istər Cənubi Qafqazda, istər Ukraynada, istərsə də Qara dəniz və Aralıq dənizində türk hədəflərinə hücumları Türkiyənin bu addımlarına verdiyi cavabdır. Bu istiqamətdə ilk hücum isə 25 dekabr 2024-cü ildə Azərbaycanın mülki təyyarəsinə edilmişdir”.

Sual oluna bilər: elədirsə, Rusiya niyə birbaşa Türkiyəyə deyil, Azərbaycana hücum edir?

Heydər Oğuza görə, bunun iki səbəbi var:

“Əvvəla, açıq şəkildə Türkiyəyə hücum etməyə Rusiyanın cəsarəti çatmır. Çünki Türkiyə NATO ölkəsidir və Rusiyanın birbaşa əsl hədəfə hücumu alyansa edilmiş hücum kimi qiymətləndirilə bilər. Bu zaman isə NATO Nizamnaməsinin 5-ci maddəsi dövriyyəyə girər və Rusiya inanılmaz sürprizlərlə qarşılaşar.

Digər səbəb Azərbaycanın geoplolitik mövqeyi ilə bağlıdır. Belə ki, Azərbaycan Türk dünyasının tam ortasında yerləşir. Türkiyənin regionda həyata keçirdiyi yeni düzən quruculuğu projesi bütün yolların kəsişdiyi və körpü sayılan zəif həlqəyə hücumla daha asan durdurula bilər. Ən əsası isə, Türkiyə də Aralıq dənizində birbaşa Rusiyanın özünə deyil, onun maraqlarına zərbə endirir. Görünür, Putin də eyni məntiqlə Türkiyənin geo-siyasi maraq dairəsindəki tərəfdaşlarını hədəf seçir, beləcə daha böyük riskə getmədən Türk dünyasının qurulma prosesini dayandırmağa çalışır. Bu məkrli siyasətin qurbanı bizim məsum vətəndaşlarımız olur.

Maraqlı məqamlardan biri də təyyarəmizin vurulmasının Prezident İlham Əliyevin ad günü ərəfəsinə düşməsidir. Məlumdur ki, dekabrın 24-də Prezidentin ad günü idi. Bir gün sonra isə təyyarəmiz vuruldu. Sanki Putin bu qanlı “ad günü hədiyyəsi” ilə Azərbaycan liderinə Türkiyənin yanında dayanmağın ağır bədəli olacağını göstərmək istəyirdi”.

Oxunub: 994

Xəbəri paylaş Paylaş:

Reklam
Xəbər lenti

Bu gün, 07:53 | “Tezliklə benzin qiymətləri düşəcək”
Bu gün, 07:52 | Yer kürəsində başqa bir nüvə: Elm adamlarını çaşdıran 5 sirr
Bu gün, 00:38 | Türkiyə İtaliyaya böyük hesabla məğlub oldu
Dünən, 22:15 | Heyvan dişləyibsə, vaxt itirməyin: Həkimdən quduzluqla bağlı VACİB ÇAĞIRIŞ
Dünən, 22:10 | Akif Aşırlıya AĞIR İTKİ
Dünən, 21:28 | “Ağstafa Gəncləri” - dən vacib qələbə
Dünən, 21:08 | Dəniz Əsədovanın Afət Fərmanqızına qarşı iddiası təmin olunmadı
Dünən, 21:04 | "TikTok"da canlı yayım ona baha başa gəldi: Zakir Musayev saxlanıldı
Dünən, 19:09 | Prezidentin başçı təyin etdiyi Babayev kimdir?
Dünən, 18:31 | Qaradağ rayonuna yeni icra başçısı təyin edildi
Dünən, 18:29 | Prezident 3 rayona icra başçısı təyin etdi
Dünən, 17:42 | Əvəz Zeynallının dəfn olunacağı yer müəyyənləşdi
Dünən, 17:41 | Gələn il minimum əməkhaqqı 460 manat ola bilər - TƏHLİL
Dünən, 17:39 | Hindistanda daşqınlarda ölənlərin sayı 81 nəfərə çatdı
Dünən, 17:38 | 13 yaşlı oğlan faciəvi şəkildə öldü
Dünən, 17:31 | Kolleclərin boş qalan plan yerlərinə qəbulun nəticələri elan olundu
Dünən, 16:22 | Ailəsi Əvəz Zeynallının II Fəxri Xiyabanda dəfn olunmasını istəyir
Dünən, 16:20 | "Tənək dolması yemək olmaz, QATIQLA YEMƏK İSƏ CİNAYƏTDİR" - Həkimdən ÇAĞIRIŞ
Dünən, 15:38 | İcra başçısı Vətən müharibəsi şəhidi gizir Sərxan Abdullayevin ildönümündə əziz xatirəsini ehtiramla yad edib
Dünən, 15:32 | Azərbaycanın neft-qaz sektorunda formalaşdırdığı müqavilə...
Dünən, 15:26 | Həyat yoldaşının gözünü "göyərtdi" - 1 il müddətinə məhkum edildi
Dünən, 15:25 | “Fənərbağça” bu tarixdə Azərbaycana gələcək
Dünən, 14:50 | Əvəz Zeynallının son mesajı...
Dünən, 14:49 | Marketlərdə toyuq filesi niyə yoxdur?
Dünən, 14:17 | Bu əsgərlər vaxtından əvvəl tərxis ediləcək
Dünən, 14:14 | 24 yaşlı gəlinin ölümünə səbəb olan həkimə hökm oxundu
Dünən, 14:11 | Vahid Ələkbərov "Forbes" reytinqində BİRİNCİ OLDU
Dünən, 14:05 | Ukrayna körpünü vurdu, dəmir yolu dağıldı: 10 vaqon relsdən çıxdı
Dünən, 14:01 | Hava şəraiti ilə bağlı xəbərdarlıq: Yağış, qar...
Dünən, 13:56 | Prezidentin ali xüsusi rütbə verdiyi Sənan Paşayev kimdir? - DOSYE
Dünən, 13:55 | Lamiyə insanları necə aldadıb? - "AzTV-də işləyirəm", deyibmiş...
Dünən, 13:35 | Jurnalist Əvəz Zeynallı vəfat etdi
Dünən, 12:31 | Kamran Əliyev: Hərbi və ağır cinayətlərin sayı azalıb
Dünən, 11:56 | Kiyevdə ölən Azərbaycan vətəndaşına görə Zelenski başsağlığı verdi
Dünən, 11:12 | Rəcəp Tayyib Ərdoğan İlham Əliyevə zəng etdi
Dünən, 11:04 | Bakıda tanınmış notariusun FƏALİYYƏTİNƏ XİTAM VERİLDİ - ƏMR
Dünən, 10:53 | Ermənistan ordusunda intihar dalğası - ŞOK RƏQƏMLƏR
Dünən, 10:50 | Göygöldə sənədsiz ev söküldü - VİDEO
Dünən, 10:47 | Bacısından Qənirə Paşayeva ilə bağlı təsirli paylaşım
Dünən, 10:44 | Azərbaycan, Gürcüstan və Türkiyə hökumətləri arasında Gömrük Məsələləri üzrə Üçtərəfli Komitənin 5-ci iclası keçirilir
Dünən, 10:43 | Prezident bəzi şəxslərə xüsusi və ali hərbi rütbələr verdi - SİYAHI
Dünən, 10:41 | Bir qrup prokurorluq əməkdaşına medallar verildi - SƏRƏNCAM
Dünən, 10:26 | Taleh Qaraşovun başçı olduğu Lənkəran İcra Hakimiyyətindən 10 manatlıq şirkətət 2 milyon köçürülür
Dünən, 10:25 | Meloni İlham Əliyevə təşəkkür etdi
Dünən, 10:20 | Qənirə Paşayevanın vəfatından 3 il ötür
Dünən, 10:18 | Azərbaycanda 3 günlük istirahət olacaq - Tarixlər
Dünən, 10:16 | Vəzifəli şəxsləri şantaj edən baş redaktora hökm oxundu
Dünən, 10:04 | Bərdədə minik avtomobili eşşək arabası ilə toqquşdu: Ölən var
Dünən, 09:57 | Sülh müqaviləsi zəruridir, amma yetərli deyil - AKTUAL
Dünən, 09:52 | Veysəloğlu Şirkətlər Qrupunun rəhbərliyi Zəfərimizin qəhrəmanlarını ehtiramla yad edib - FOTO

Davamı

“Sanki Putin bu qanlı “ad günü hədiyyəsi” ilə Azərbaycan liderinə demək istəyirdi ki...”

Reklam

Xəbər lenti