Dünyanın bəzi ölkələrində heyvan hüceyrələrinin laboratoriya şəraitində çoxaldılması yolu ilə əldə edilən ət məhsullarının hazırlanması və tənzimlənməsi istiqamətində işlər aparılır.

“Laboratoriyada yetişdirilən ət”, “hüceyrə əsaslı ət” və ya “kultivasiya edilmiş ət” adlandırılan bu məhsullar canlı heyvanın kəsilməsi ilə deyil, götürülmüş hüceyrələrin nəzarət olunan şəraitdə çoxaldılması yolu ilə hazırlanır.

Belə məhsulların istehlak bazarına buraxılması avtomatik proses deyil. Onların təhlükəsizliyi, tərkibi, istehsal şəraiti və etiketlənməsi müvafiq dövlət qurumları tərəfindən qiymətləndirilməlidir. Məsələn, Sinqapurda hüceyrə əsaslı qidalar üçün ayrıca təhlükəsizlik qiymətləndirilməsi tələb olunur. ABŞ-də də kultivasiya edilmiş heyvan hüceyrələrindən hazırlanan məhsullar bazara çıxmazdan əvvəl tənzimləyici yoxlamalardan keçir.

Hazırda Azərbaycanda laboratoriyada yetişdirilən ətin satışına başlanması, belə məhsulların ölkəyə idxalı və ya yerli istehsalının yaradılması barədə aidiyyəti dövlət qurumlarının açıq rəsmi məlumatı yoxdur. Buna görə həmin məhsulların yaxın zamanda Azərbaycan bazarına daxil olacağı barədə danışmaq üçün təsdiqlənmiş əsas mövcud deyil.

Mövzu ilə bağlı “AzPolitika”ya danışan Sosial Strateji Tədqiqatlar və Analitik Araşdırmalar İctimai Birliyinin prezidenti İlqar Hüseynli hesab edir ki, texnologiyanın gələcək inkişafı və istehsal xərclərinin azalması alternativ ət məhsullarına marağı artıra bilər.

Ekspertin fikrincə, belə məhsulların Azərbaycanda dövriyyəyə buraxılması ehtimalı yaranarsa, ilk növbədə onların təhlükəsizliyi, hüquqi statusu, istehsal standartları və etiketlənməsi müəyyənləşdirilməlidir. O, yaxın perspektivdə hüceyrə əsaslı ətin Azərbaycanın ənənəvi heyvandarlıq sektoruna ciddi təsir göstərəcəyini gözləmədiyini bildirib.

İ.Hüseynli əlavə edib ki, gələcəkdə istehlakçı seçiminə məhsulun qiyməti, təhlükəsizliyi, keyfiyyəti və əlçatanlığı təsir edə bilər. Bununla belə, bu sahənin Azərbaycandakı mümkün inkişafı ilə bağlı fikirlər proqnoz xarakteri daşıyır.

Qeyd edək ki, Azərbaycan Qida Təhlükəsizliyi Agentliyinin məlumatına əsasən, ölkəyə idxal edilən və bazara çıxarılan qida məhsulları müvafiq təhlükəsizlik, qeydiyyat və nəzarət tələblərinə cavab verməlidir. Yeni növ qida məhsullarının dövriyyəsi də yalnız aidiyyəti qurumların müəyyən etdiyi prosedurlara uyğun həyata keçirilə bilər.

Oğuz Ayvaz 

"AzPolitika.info"