“Mən bir daha demək istəyirəm ki, ictimai nəzarət olmasa, biz istəyimizə nail ola bilmərik. İctimai nəzarət nə deməkdir? Vətəndaşlar daha fəal olmalıdırlar. Onlar xoşagəlməz hallarla üzləşəndə bu barədə məlumat verməlidirlər ki, biz işləri tənzimləyək, xoşagəlməz halların qarşısını alaq.”

Azərbaycan Respublikası Prezidenti İlham Əliyev

KİV-lər yazır ki, Elm və Təhsil Nazirliyinin (ETN) tabeliyində fəaliyyət göstərən Peşə Təhsilinin İnkişafı Fondu ümumi dəyəri 2 milyon manata yaxın olan təlim yönlü layihəni ETN məmurlarının qohumlarının məxsus MMC ilə bağlayıb. KİV-lərin verdiyi məlumata görə, hər iki satınalma açıq tender keçirilmədən – “bir mənbə” üsulu ilə reallaşdırılıb. Söhbət dövlət büdcəsi hesabına maliyyələşən layihələrdən gedir.

Müqavilələrdən biri qısamüddətli təlimlərin təşkili ilə, digər müqavilə isə işğaldan azad edilmiş ərazilərə “Böyük Qayıdış” proqramı çərçivəsində peşə hazırlığı kurslarını əhatə edir.

Satınalmaların hər ikisi rəqabət proseduru keçirilmədən həyata keçirilib. “Bir mənbədən” satınalma o deməkdir ki, dövlət qurumu alternativ təklifləri müqayisə etmədən birbaşa seçilmiş şirkətlə müqavilə bağlayır. Qanunvericilik belə imkanı istisna hallarda nəzərdə tutur.

ETN universitetləri onların heç bir maliyyə bazası olmadan icbari qaydada PHŞ etdi. İndi universitetlərin maliyyə vəziyyətini yaxşılaşdırmaq üçün bu yönlü layihələri profilinə uyğun olaraq 2-3 univetsitet arasında bölə bilməzdimi? 

Bəzi MMC-lərə ETN-nin 15-20 illik “məhəbbəti”, davamlı “tərəfdaşlığı” hansı “dəyərlərə” və maraqlara söykənir görəsən? Necə olur ki, ETN-nin akkreditasiyasından keçən, 90-100 il yaşı olan, bakalavr və magistr proqramları ilə kadr hazırlayan universitetləri yox, heç bir rəsmi təhsil akkreditasiyası olmayan MMC və ya QHT-lər illərdir ki, davamlı olaraq TN və ETN-nin yaxından himayəsi ilə belə böyük layihələr ala bilir?

Bəs universitetlər necə pul qazansın? ETN bu haqda yox, MMC-lər haqda niyə düşünməlidir? 

Biz bütün bu illər ərzində dəfələrlə yazmışıq ki, Təhsil Nazirliyi (TN) və ETN-nin bütün elmi, metodik, texniki-texnoloji layihələri, məktəb dərsliklərinin yazılması universitetlərə həvalə edilməlidir.

TN vaxtı ilə hansısa maraqlara görə məktəb dərsliklərinin yazılmasını nəşriyyatlara həvalə etdi. Bu səhv qərar idi, Amma bu işi universitetlərə, ixtisas kafedralarına (metodika kafedralarına) həvalə etsəydi, özü isə keyfiyyətə nəzarət etsəydi daha səmərəli olardı.

Bir maraqlı hadisə yadıma düşür. 13 il əvvəl TN-dən gənc bir menecer (hansısa özəl kursdan TN -ə yeni transfer edilmişdi), bizim universitetə nazirlik adından bir təkliflə gəlmişdi. Rektor onunla görüşüb, məsəlinin detallarını müzakirə etməyi mənə həvalə etmişdi. Görüşdük, biz artıq onunla tanış idik. Məni 1-2 ay əvvəl nazirliyə dəvət etmişdilər, gənc menecerlərə məsləhətlər vermək üçün, onda biz tanış olmuşduq.

Təklif məktəb direktorları üçün təlimlərin keçirilməsi ilə əlaqədar idi. Gənc menecerə dedim ki, yaxşı təşəbbüsdür, bizim universitetdə (yəni, ADPU-da) uzun müddət məktəb direktorlarının ixtisasartırma fakültəsi və bu adda kafedra olub. Təcrübəmiz və kadrlarımız var. TN "elçi"si dedi ki, biz bu təlimlərin təşkilinə ADPU ilə birgə bir QHT-ni də cəlb edəcəyik, müqavilə onlarla olacaq, pulu onlara köçürdəcəyik, təlimləri isə siz aparacaqsınız. Maliyyə pozuntusu və universitetin reputasiyasının zədələnəcəyini hiss etdim. O qurumun adını eşidəndə isə mən bu təklifdən qəti imtina etdim. 

Dedim ki, 100 illik universitet ildə 4000 müəllim hazırladığı halda, 200 məktəb direktoruna 10 günlük təlim keçə bilməyəcəkmi? Bu QHT-ni niyə ortalığa atırsınız? Bu QHT bizə lazım deyil. Həm də bu QHT əvvəlki nazirin vaxtında da TN-dən hər il milyonlarla dəyərində layihələr alıb və keyfiyyətsiz icra edib, ondan narazılıqlar var, KİV-lərdə bu haqda çoxlu məqalələr dərc edilib. Bu səbəbdən biz universitetimizin adının belə bir qurumla birgə hallanmasına razı deyilik.

Siz istəsəniz TN olaraq, belə şübhəli “layihə” və maliyyə “əməliyyatını” o qurumla davam etdirə bilərsiniz, amma bizsiz, ya da layihəni biz tək icra edəcəyik.

Sonra rektora söhbətin məzmununu bildirəndə, mənə dedi ki, düz demisiniz. Heç mən də razı olmazdım buna, həm də o qurum haqqında mən də neqativ məlumatlar eşitmişəm.

Beləliklə TN ilə bu şübhəli "əməkdaşlıq" alınmadı. Amma o QHT bu günə qədər də TN və ETN "tərəfdaşı"dir, yenə də hər il nazirlikdən milyonlarla manatlıq layihələr alır. Düzdür, indi adını dəyişib, amma iş “texnologiyası” dəyişməyib, nə ETN-də, nə QHT -də.... İndi o məmur da, QHT sədri də çox yüksək postlardadılar.

Universitetlər isə Publik Hüquqi Şəxs olaraq qəpiyə güllə atır, əməkdaşlarının maaşlarını da heç artıra bilmirlər.

Sual olunur: Əgər dəstək olmayacaqdınızsa, onda universitetləri niyə Publik Hüquqi Şəxs etdiniz? Hansı maraqlara görə ETN çörəyi çörəkçiyə yox, çəkməçiyə verir?

İlham Əhmədov, dosent