Tolerantlıq ölkəmiz üçün xüsusi əhəmiyyət daşıyan məsələdir və bu istiqamətdə görülən işlər həm daxildə, həm də beynəlxalq səviyyədə yüksək qiymətləndirilir.  Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə Azərbaycanda multikulturalizm və dini dözümlülük dövlət siyasətinin əsas istiqamətlərindən biri kimi qəbul edilir.   Azərbaycanda şiə və sünni məzhəbləri arasında ayrı-seçkilik yoxdur, insanlar bir məsciddə birgə ibadət edir, dini bayramlar ümumi sevinc içində qeyd olunur. Bu mənzərə həm dini liderlərin sağlam yanaşmasının, həm də dövlətin balanslı siyasətinin nəticəsidir. Xüsusilə,  Bakıda 2025-ci ilin yekununda “Konstitusiya və Suverenlik İli” çərçivəsində keçirilən Azərbaycan Din Xadimlərinin II Forumu iştirakçılarının "Heydər" məscidində vəhdət namazı qılmaları müxtəlif dini xadimləri bir araya gətirərək birgə ibadət və həmrəylik simvolu kimi qiymətləndirilir. Müxtəlif din və məzhəb nümayəndələrinin bir araya gəlməsi, o cümlədən birlikdə namaz qılmaları Azərbaycan cəmiyyətindəki qarşılıqlı anlayışın və dini dözümlülüyün bariz nümunəsidir. Bu növ ibadətlər ölkəmizdə dini konfessiyalar və məzhəblər arasında tolerantlığın göstəricisi kimi qəbul edilir, sülh, qarşılıqlı anlaşma və dini həmrəylik mesajını daha da gücləndirir, cəmiyyətdə harmoniyanın əlamətinə çevrilir.

Mövzu ilə bağlı Pravda.az-a fikirlərini bölüşən Milli Məclisin İctimai birliklər və dini qurumlar komitəsinin üzvü Ceyhun Məmmədov deyib ki, bu gün tolerantlıq və multikulturalizm baxımından Azərbaycan dünyanın bir çox ölkələri üçün nümunə sayılır.

Deputat bildirib ki,  Azərbaycanda hər zaman müxtəlif dinlərin, millətlərin nümayəndələri arasında sülh və qarşılıqlı anlaşma olub: “Dini zəmində Azərbaycanda heç vaxt münaqişə yaşanmayıb. Bu həm İslam dinindən, həm də Azərbaycanın keçdiyi tarixi yoldan və tarixi mərhələdən qaynaqlanır. Hazırda qarşıda duran ən mühüm vəzifələrdən biri də bu ənənələrin, dəyərlərin qorunmasıdır. On ildən artıq müddətdir ki, Azərbaycanda vəhdət namazlarının qılınması ənənə halını alıb. Hətta cənab Prezident İlham Əliyev də öz çıxışlarında bu məsələlərə bir neçə dəfə toxunub, münasibətini bildirib. Heç də bütün müsəlman ölkələri arasında belə hal mövcud deyil. Bu siyasətin kökündə ulu öndər Heydər Əliyev və cənab Prezidentimiz dayanır. Dövlətin dəstəyi olmadan bütün bunları həyata keçirmək qeyri-mümkündür. Bu mənada dövlətin dəstəyi və diqqəti xüsusi önəm və əhəmiyyət daşıyır. Azərbaycanda müxtəlif tədbirlərdə iştirak edən din xadimlərinin ölkəmizdə bunu görmələri də vacib nüansdır. Ayrı-ayrı ölkələrdən gələn kəsimlərin azərbaycanlılarla və başqa xalqların nümayəndələri ilə birlikdə vəhdət namazı qılmaları çox mühüm hadisədir. Çünki bu cür yanaşmalar prosesə öz töhfəsini verir və inanırıq ki, Azərbaycanda tolerantlıq və multikulturalizm ənənələrinin möhkəmlənməsinə ciddi təsirini göstərəcək”.

AMEA-nın Akademik Ziya Bünyadov adına Şərqşünaslıq İnstitutunun aparıcı elmi işçisi, ilahiyyatçı Elvüsal Məmmədov isə bildirib ki, Azərbaycan müstəqillik əldə etdikdən sonra aidiyyəti qurumlar ölkədə sağlam dini mühitin yaradılması üçün çalışırlar:

“Bu gün əsas diqqət ölkədə dini təhlükəsizliyin təmin edilməsinə verilib. Məzhəblərin, yaxud dini baxış tərzinin başqa müsəlman dövlətlərində yaratdığı məzhəblərarası, konfessiyalararası soyuqluğun Azərbaycanda təkrarlanmaması üçün ölkədə mühüm işlər görülür. Dini Qurumlarla İş üzrə Dövlət Komitəsinin yaradılması, sonradan 2018-ci ildə Azərbaycan İlahiyyat İnstitutunun təsis edilməsi - bütün bunlar deməyə əsas verir ki, ölkədə əsas diqqət dialoqa, mötədilliyə əsaslanan sağlam dini mühitin formalaşdırılmasınadır. Xaricdə təhsil alan azərbaycanlı kontingent Azərbaycana qayıtdıqdan sonra buradakı dini mühitə təhsil aldıqları ölkənin dini mühiti prizmasından yanaşırlar. Azərbaycanda o cür dini mühitin formalaşmasına istər-istəməz dırnaqarası töhfələrini verirlər. Bunun üçün də Azərbaycanda aidiyyəti orqanlar din təhsilinin məhz Azərbaycanda verilməsinə maraqlıdırlar. Çünki tarixən dinə baxış həmişə özü ilə problemlər gətirib. Bu gün Azərbaycanda İslam dininə fərqli baxışların mövcudluğu gələcəkdə onların müxtəlif səviyyələrdə üz-üzə gəlməsini, konfrontasiyasını şərtləndirir, labüd edir. Bu baxımdan ölkəmizdə İlahiyyat İnstitutu yaradılıb. Burada təhsil alan tələbələr İslam dininə məhz Azərbaycan nöqteyi-nəzərindən yanaşır, yerli mühiti nəzərə alır, məzhəblərarası konfrontasiyaya meyl göstərmirlər. Ümumiyyətlə, Azərbaycanda bu baxımdan çoxlu işlər görülür. Vaxtaşırı olaraq müxtəlif məzhəb və konvensiya nümayəndələrinin birlikdə iştirak etdikləri tədbirlər keçirilir. Bununla yanaşı Azərbaycanda, xüsusən, "Heydər" məscidində hər həftə fərqli məzhəb nümayəndələrinin birlikdə namaz qılmaları kimi bir təcrübə mövcuddur. Vəhdət namazı da bura daxildir. Beləliklə, tarixən mövcud olan məzhəb əsaslı soyuqluq bu cür təcrübənin fonunda getdikcə öz yerini İslam qardaşlığının gətirdiyi istiliyə verir. Biz bir olmalıyıq, çünki mövcud şərait bunu tələb edir. Çox təəssüf ki, həmişə dinə fərqli baxış özü ilə birlikdə məzhəbçilik, məzhəbçilik isə özü ilə birlikdə konfrontasiya, soyuqluq gətirir, sektant təfəkkür doğurur. Bunlar isə Azərbaycan üçün arzuedilməzdir”.

Yazı Azərbaycan Respublikasının Medianın İnkişafı Agentliyinin maliyyə yardımı ilə "Dini və milli tolerantlıq, millətlərarası münasibətlərin inkişaf etdirilməsi" mövzusu üzrə dərc olunub.

Aytəkin Qardaşova