Mediaxeberleri.az
    
  • Leyla Əliyeva mühüm beynəlxalq tədbirdə çıxış etdi
    Leyla Əliyeva mühüm beynəlxalq tədbirdə çıxış etdi
  • 
  • Hikmət Babaoğlu: "Türkiyə və Azərbaycan liderləri qardaşlığın əsas simvollarıdır" - Foto
    Hikmət Babaoğlu: "Türkiyə və Azərbaycan liderləri qardaşlığın əsas simvollarıdır" - Foto
  • 
  • “Kəramət Böyükçölü yazıçı hesab etmək utancdır” – AÇIQLAMA
    “Kəramət Böyükçölü yazıçı hesab etmək utancdır” – AÇIQLAMA
  • 
  • Elşad Miri: ““Quran”da Adəmin ilk insan olmasına dair bir ayə belə yoxdur”
    Elşad Miri: ““Quran”da Adəmin ilk insan olmasına dair bir ayə belə yoxdur”
  • 
  • Xəzərdə kütləvi tələfat: Azərbaycana təhlükə gözlənilir?
    Xəzərdə kütləvi tələfat: Azərbaycana təhlükə gözlənilir?
  • 
  • Zeytun Festivalının açılışı olub - Foto
    Zeytun Festivalının açılışı olub - Foto
  • 
  • Şəkinin 100 illik muzeyində gizlənən tarix - Qədim əlyazmalar, qızıl əşyalar və...
    Şəkinin 100 illik muzeyində gizlənən tarix - Qədim əlyazmalar, qızıl əşyalar və...
  • 
  • Şəhid anası 21 ildir mənzil növbəsindədir: "Öz evimdə yaşamaq istəyirəm" - Video
    Şəhid anası 21 ildir mənzil növbəsindədir: "Öz evimdə yaşamaq istəyirəm" - Video
  • 
  • Aqroservisin sədri həbs edildi
    Aqroservisin sədri həbs edildi
  • 
  • Quba Olimpiya Kompleksinin direktoru və mühasibi HƏBS OLUNDU - TƏFƏRRÜAT
    Quba Olimpiya Kompleksinin direktoru və mühasibi HƏBS OLUNDU - TƏFƏRRÜAT
  • 
  • Suriyada azərbaycanlı qadının başına nələr gəlib? - Video
    Suriyada azərbaycanlı qadının başına nələr gəlib? - Video
  • 
  • Kiçik pomidorlarda böyük təhlükə!
    Kiçik pomidorlarda böyük təhlükə!
  • 
  • Türkiyə Fələstin prezidentinin yunanlarla qucaqlaşmasına niyə səssiz qalır?
    Türkiyə Fələstin prezidentinin yunanlarla qucaqlaşmasına niyə səssiz qalır?
  • 
  • "Büdcədən pul ayrılıb və o pul yeyilib" - ETİRAZ VAR!
    "Büdcədən pul ayrılıb və o pul yeyilib" - ETİRAZ VAR!
  • 
  • Azərbaycan öz addımlarını bu güclərin mövqeyi ilə uyğunlaşdırmaq məcburiyyətindədir...
    Azərbaycan öz addımlarını bu güclərin mövqeyi ilə uyğunlaşdırmaq məcburiyyətindədir...
  • 
  • "Məğlubiyyətin məsuliyyətini mən daşıyıram" - Dambrauskas
    "Məğlubiyyətin məsuliyyətini mən daşıyıram" - Dambrauskas
  • 
  • "44" filmi Azərbaycanın kino tarixinə rekordla düşdü - Foto
    "44" filmi Azərbaycanın kino tarixinə rekordla düşdü - Foto
  • 
  • Son 120 ilin ən uğurlu layihəsi Bakıda… - İnfantino
    Son 120 ilin ən uğurlu layihəsi Bakıda… - İnfantino
  • 
  • Bulvar dənizdən 30 kilometr aralı qala bilər - Foto
    Bulvar dənizdən 30 kilometr aralı qala bilər - Foto
  • 
  • VƏZİFƏLİ ŞƏXSLƏRİN GİZLİ BİZNESLƏRİ... – Yeni qanun nəyi dəyişəcək?
    VƏZİFƏLİ ŞƏXSLƏRİN GİZLİ BİZNESLƏRİ... – Yeni qanun nəyi dəyişəcək?
  • 
  • Masaj salonunun sahibəsindən 30 min tələb etdi: hökm oxundu
    Masaj salonunun sahibəsindən 30 min tələb etdi: hökm oxundu

Son xəbərlər :
  • Bakıda saxta "İvanovka" məhsulları istehsal edən sex bağlandı - FOTO
  • Bakıda bal yarmarkasının tarixi və yeri dəyişdirildi
  • Narkoloji müayinəyə dair yeni tələb müəyyənləşir
  • 500 manat qazananın 300 manatı vergiyə gedəcək - Bu şəxslər üçün ŞOK QƏRAR
  • Yaxınları mərhumun bu vəsiyyətini yerinə yetirsə, günah qazanırlar – AÇIQLAMA
  • İcra başçısı vətəndaşın müraciəti ilə yerində tanış olub
  • Bakıda məşhur restorandakı yanğın söndürüldü - Foto/Video
  • Yeni tələb müəllimlərin narazılığına səbəb oldu - "Auditoriyada dərs keçmək özü işgəncədir"
  • Qara dənizdə yük gəmizi batdı: 12 Türkiyə vətəndaşı itkin düşdü
  • Bakıda obyekt yanır: bu yol bağlandı - Video
  • Azərbaycan–NATO tərəfdaşlığının hazırkı vəziyyəti müzakirə olunub
  • Ermənistanda saxlanılan Azərbaycan hərbçisinin cinayət işi məhkəməyə göndərilib
  • İşdən çıxarılan generala yeni vəzifə verildi
  • Dəniz kənarı ilə gedən avtobusun hərəkət sxemi dəyişdirildi
  • Minimum əmək haqqı 500 manat civarında olacaq
  • İlham Əliyev daha 2 fərman imzaladı
  • "Traktor"un oyunu ən çox izlənilən 2-ci matç oldu
  • “Dövlət qulluğu sertifikatı"nın qüvvədəolma müddəti 5 ildən 2 ilə endirilir
  • Müddətdən artıq həqiqi hərbi xidmətə qəbulla əlaqədar müsabiqə elan edilib
  • Noyabrın 17-də hava belə olacaq
  • Ana səhifə
  • İqtisadi xəbərlər və təhlil
  • Siyasi analitik yazılar
  • Ölkə
  • Bölgə
  • Mədəniyyət
  • Şou-biznes
  • Dünya
  • Kriminal
  • Din
  • İdman
  • Tarix
  • Müsahibə
  • Hadisə
  • Sosial
  • Problem
  • Gündəm
  • Korrupsiya
  • Foto reportaj
  • Video müsahibə

AZƏRBAYCANLI 54,5%, AVROPALI 8-10% XƏRCLƏYİR... – Pulumuzun böyük hissəsi niyə ərzaq mallarına sərf olunur?

  • Tarix: 1-12-2025, 21:37

Bu ilin yanvar-oktyabr aylarında ölkənin pərakəndə ticarət şəbəkəsində istehlakçılar ümumilikdə 52 milyard 615,7 milyon manatlıq məhsul alıblar. Bunun 28,6 milyard manatı ərzaq məhsulları, içkilər və tütün məmulatlarının, 23,9 milyard manatı isə qeyri-ərzaq mallarının satışına aiddir. 

Rəsmi məlumatlara görə, ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə pərakəndə ticarət dövriyyəsi real ifadədə 3,8% artıb. Artım ərzaq qrupunda 1,3%, qeyri-ərzaq mallarında isə 6,7% təşkil edib.İstehlakçıların ticarət şəbəkəsində xərclədiyi vəsaitin strukturunda dəyişikliklər də diqqət çəkir. Belə ki, alıcıların aylıq xərclərinin əhəmiyyətli hissəsi(50,4%) ərzaq məhsullarına,(4,1%) içkilər və tütün məhsullarına yönəlib. Hesabat dövründə ölkədə bir nəfər ay ərzində orta hesabla 513,8 manatlıq alış-veriş edib. Bunun da 279, 9 manatı ərzaq məhsullarının payına düşüb.

Xatırladaq ki, 2024-cü ildə Azərbaycanda yaşayan əhalinin bir nəfəri istehlak məqsədilə ay ərzində 508,0 manatlıq, o cümlədən 278,8 manatlıq ərzaq məhsulları, içkilər və tütün məmulatları, 229,2 manatlıq qeyri-ərzaq malları almışdı.

2025-ci ilin ilk doqquz ayında ərzaq məhsullarının qiymətləri 7,4 % artıb. Son statistika da bunu təsdiq edir: oktyabr ayında ərzaq inflyasiyası təxminən 8,2 % səviyyəsində qeydə alınıb. Bu isə o deməkdir ki, ümumi inflyasiya 4–6 % aralığında dəyişsə belə, ərzaq məhsullarının illik qiymət artımı 6–9 % arasında olur. Bununla yanaşı, rəsmiləşdirilmiş istehlak qiymətləri indeksindən fərqli olaraq, real bazar qiymətlərini, yəni qeyri-rəsmi inflyasiyanı da nəzərə almaq vacibdir. Çünki bir çox hallarda istehlakçıların gündəlik həyatında hiss etdiyi qiymət artımı rəsmi göstəricilərdən daha yüksək olur.

Ən çox bahalaşan qida məhsulları - qarabaşaq yarması, mal və qoyun əti, mal əti konservləri, balıq, yumurta, ayran, kəsmik, pendir, kərə yağı, banan, armud, fındıq, pomidor, şirin bibər, badımcan, yerkökü, kartof və şokolad olub.

Maraqlıdır ki, inkişaf etmiş ölkələrdə əhalinin xərclərində ərzağın payı adətən 8–10% civarındadır. Bəzi ölkələrdə bu göstərici bir qədər yüksək ola bilər. Məsələn, inflyasiyanın yüksək olduğu Türkiyədə ev təsərrüfatlarının istehlak xərclərinin 22,8%-i qida və alkoqolsuz içkilərə gedir. Gəlir səviyyəsi artdıqca bu nisbət ciddi şəkildə dəyişir: ən aşağı gəlir qrupunda ərzaq xərcləri ümumi istehlak xərclərinin 36,6%-ni, ən yüksək gəlir qrupunda isə 14,5%-ni təşkil edir. Ümumilikdə, Türkiyədə qida xərcləri ikinci ən böyük istehlak kateqoriyasıdır; ən böyük xərc maddəsi isə mənzil və kirayədir.



Baltik və postsovet ölkələrində də vəziyyət müxtəlifdir. Estoniyada istehlak xərclərinin 14,6%-i, Litvada 17,7%-i, Latviyada isə 25,6%-i ərzağa yönəlir. Bu göstərici Ukraynada 42,1%, Belarusda 43,9%, Rusiyada 40%, Moldovada 50,1%, Qazaxıstanda 58,7%, Ermənistanda 61,8%, Türkmənistanda isə 67,3% təşkil edir.

Əhalinin xərclərində ərzağın payının yüksək olması, ümumiyyətlə, həyat səviyyəsinin aşağı olduğuna işarə sayılır. Çünki ərzağa nə qədər çox vəsait xərclənirsə, əhalinin orta və uzunmüddətli alıcılıq qabiliyyəti, həmçinin qənaət imkanı bir o qədər azalır. Rəsmi verilənlərə görə, Azərbaycanda əhalinin gəlirlərinin cəmi 1,8%-i sərəncamında qalır. Orta aylıq nominal əməkhaqqının 1087,7 manat olduğunu nəzərə alsaq, vətəndaş ayın sonunda təxminən 19 manat vəsait saxlayır. Bu da o deməkdir ki, insanların maaşının 98,2%-i gündəlik zəruri xərclərə xərclənir. Müqayisə üçün: Belarusda bütün xərclər ödənildikdən sonra gəlirin 10%-i, Rusiyada isə 9,2%-i vətəndaşın sərəncamında qalır.

İqtisadçı Xalid Kərimli “AzPolitika”-ya bildirib ki, bu fərqin yaranmasının əsas səbəbi Azərbaycan əhalisinin gəlir səviyyəsinin aşağı olmasıdır. Onun sözlərinə görə, ölkədə müşahidə olunan statistika kasıb ölkələr üçün xarakterik göstəricilərlə üst-üstə düşür.




“Biz varlı ölkə deyilik. İnsanların cibinə daxil olan gəlir əsasən yemək, kommunal və tibbi xərclərə gedir. Gəzmək, əyləncə və istirahət isə sonrakı plana qalır. Ac insanın teatr və ya istirahət haqqında düşünməməsi təbiidir. Xərclərin strukturunda ərzaq xərclərinin böyük paya malik olması əhalinin maddi durumunun zəif olduğunu göstərir. Çünki əvvəlcə qarnımızı doyururuq, daha sonra təhlükəsizlik və istirahət kimi məsələlər önə çıxır”, – deyə iqtisadçı qeyd edib.

Xalid Kərimlinin fikrincə, ərzaq xərclərinin müəyyən “təbii limiti” var. Yəni, insanın gəliri artsa belə, o, iki dəfə çox yemək yemir. Buna görə də gəlir yüksəldikcə ümumi xərclər strukturunda qida üçün ayrılan pay azalmalıdır.

“Ərzaq xərclərinin yüksək olması əhalinin rifah səviyyəsinin aşağı olduğunun açıq göstəricisidir. İnsanlar gəlirlərinin böyük hissəsini qidaya yönəltməyə məcbur qalırlar. Sabah bu xərclər 534 yox, 1000 manat olsa belə, yenə də 600-700 manatı qida üçün xərcləməli olacaqlar”, – deyə iqtisadçı əlavə edib.

Ekspert ikinci səbəb kimi inflyasiyanı göstərib. Onun sözlərinə görə, son 2–3 ildə ərzaq inflyasiyası digər mal və xidmətlərin qiymət artımını xeyli üstələyib:“Qeyri-ərzaq məhsullarında qiymətlər 2,5–3 faiz bahalaşdığı halda, ərzaq məhsullarında bu göstərici 8 faiz olub. Ərzaq qiymətlərinin daha sürətli artması xərclərin strukturuna ciddi təsir edir. Keçən il qidaya 100 manat verən şəxs bu il 108 manat ödəməli olur”.

İqtisadçı üçüncü amil kimi statistikada şəffaflıq məsələsini qeyd edib. Onun sözlərinə görə, müəyyən sahələr rəsmiləşdikcə vergi ödənişləri artır, bu isə əhalinin real vəziyyətini çətinləşdirir, amma statistik göstəricilərdə süni artım yaradır.

“ƏDV geri al” layihəsi, keşbek sistemi və kart ödənişlərinin genişlənməsi pərakəndə ticarətdə şəffaflığı artırıb. Nəticədə rəsmiləşmə yüksəlib və bu da statistik rəqəmlərin dəyişməsinə təsir edir”, – deyə Xalid Kərimli vurğulayıb.

Qeyd edək ki, Mərkəzi Bankın proqnozuna əsasən, 2026-cı il üçün orta illik inflyasiya təxminən 5,3 % səviyyəsində gözlənilir. Digər rəsmi qurum – İqtisadiyyat və Maliyyə Nazirliyi isə gələn il inflyasiyanın 4,8 % olacağını açıqlayıb. Lakin qeyd etmək lazımdır ki, ümumi inflyasiya bütün mal və xidmətləri əhatə etsə də, ərzaq qiymətlərinin dinamikası adətən fərqli olur və daha tez dəyişir.

E.Bəyməmmədli

“AzPolitika.info”


Oxunub: 468
Xəbəri paylaş
  • Facebook
  • Twitter
  • Whatsapp
  • Telegram
Paylaş:

  • Reklam

  • Xəbər lenti

    Bu gün, 18:06 | Bakıda saxta "İvanovka" məhsulları istehsal edən sex bağlandı - FOTO
    Bu gün, 18:04 | Bakıda bal yarmarkasının tarixi və yeri dəyişdirildi
    Bu gün, 18:02 | Narkoloji müayinəyə dair yeni tələb müəyyənləşir
    Bu gün, 17:19 | 500 manat qazananın 300 manatı vergiyə gedəcək - Bu şəxslər üçün ŞOK QƏRAR
    Bu gün, 17:17 | Yaxınları mərhumun bu vəsiyyətini yerinə yetirsə, günah qazanırlar – AÇIQLAMA
    Bu gün, 16:54 | İcra başçısı vətəndaşın müraciəti ilə yerində tanış olub
    Bu gün, 16:44 | Bakıda məşhur restorandakı yanğın söndürüldü - Foto/Video
    Bu gün, 16:21 | Yeni tələb müəllimlərin narazılığına səbəb oldu - "Auditoriyada dərs keçmək özü işgəncədir"
    Bu gün, 16:19 | Qara dənizdə yük gəmizi batdı: 12 Türkiyə vətəndaşı itkin düşdü
    Bu gün, 16:07 | Bakıda obyekt yanır: bu yol bağlandı - Video
    Bu gün, 14:57 | Azərbaycan–NATO tərəfdaşlığının hazırkı vəziyyəti müzakirə olunub
    Bu gün, 14:42 | Ermənistanda saxlanılan Azərbaycan hərbçisinin cinayət işi məhkəməyə göndərilib
    Bu gün, 14:30 | İşdən çıxarılan generala yeni vəzifə verildi
    Bu gün, 14:28 | Dəniz kənarı ilə gedən avtobusun hərəkət sxemi dəyişdirildi
    Bu gün, 14:14 | Minimum əmək haqqı 500 manat civarında olacaq
    Bu gün, 14:13 | İlham Əliyev daha 2 fərman imzaladı
    Bu gün, 14:12 | "Traktor"un oyunu ən çox izlənilən 2-ci matç oldu
    Bu gün, 13:18 | “Dövlət qulluğu sertifikatı"nın qüvvədəolma müddəti 5 ildən 2 ilə endirilir
    Bu gün, 13:17 | Müddətdən artıq həqiqi hərbi xidmətə qəbulla əlaqədar müsabiqə elan edilib
    Bu gün, 13:13 | Noyabrın 17-də hava belə olacaq
    Bu gün, 13:11 | Bakı metrosunda ölüm
    Bu gün, 12:49 | Qədəşovun kürəkəninə 11 il həbs - “Atlant” müsadirə edildi
    Bu gün, 12:47 | Prezident Dövlət Qulluğu Məcəlləsini təsdiqləyib
    Bu gün, 12:41 | Qazi faciəvi şəkildə öldü
    Bu gün, 12:39 | İlham Əliyev fərman imzaladı
    Bu gün, 12:37 | 25 iş günü, 11 min dollar maaş – Azərbaycanda iş elanı
    Bu gün, 11:50 | Gürcüstan kilsələrinə qazı müftə verən Azərbaycanda: MƏSCİDİN QAZI KƏSİLDİ... - Naxçıvan dindarları GİLEYLƏNİR
    Bu gün, 07:44 | “Başı ağrıyırmış, bacısına deyib hamama gedib” - VİDEO
    Bu gün, 07:42 | Pul axını başladı: Bu həftə varlanacaq BÜRCLƏR
    Bu gün, 07:38 | Millətlər Liqası: Türkiyə Fransaya məğlub oldu
    Bu gün, 07:36 | Hörmüzdə daha bir tanker minaya düşdü
    Bu gün, 02:06 | Ağstafada sursatın partlaması nəticəsində həlak olan şəxsin FOTOSU
    Bu gün, 01:53 | Fransa Türkiyəni məğlub etdi
    Bu gün, 00:00 | Bakıda yaşayış binasının zirzəmisi çirkab içindədir: "İllərdir bu vəziyyətdəyik" - Video
    Dünən, 20:43 | Niyazi Bayramov YOL ÜSTÜNDƏ - İLK "ATƏŞİ" DEPUTAT AÇDI
    Dünən, 20:05 | Ağstafada partlayış nəticəsində xəsarət alan şəxsin son vəziyyəti açıqlandı
    Dünən, 18:30 | Küləyin sürəti 27 m/s-ə çatıb - Faktiki hava
    Dünən, 17:50 | Milli Qəhrəman Ehtiram Əliyevlə vida mərasimi keçirilməyəcək: Dəfnin vaxtı və yeri açıqlandı
    Dünən, 17:10 | “Ağstafa Gəncləri” və “Marafon”dan darmadağın - VİDEO
    Dünən, 16:37 | Media və Yayım Şurası Fransadan idarə olunan "YouTube" kanalını ifşa edib - Foto
    Dünən, 15:36 | Arif Mirzəyevin nəşi Azərbaycana gətirildi
    Dünən, 14:37 | Qazaxda yaşayış evinin həyətyanı sahəsində yanğın - Video
    Dünən, 14:02 | Həftənin ilk iş günü qar yağacaq
    Dünən, 14:00 | Bu ərazilərdə su olmayacaq - XƏBƏRDARLIQ
    Dünən, 13:59 | Azərbaycanda həkim vəfat etdi
    Dünən, 13:42 | Bu dəfə general qızı onu məhkəməyə verdi
    Dünən, 13:39 | Rusiyada benzin böhranı: Məhdudiyyətlər başlayır
    Dünən, 13:38 | Bu binalara istilik verilməyəcək
    Dünən, 12:51 | "Mahal MTK"da rüşvət və özbaşınalıq -Müştəriləri belə aldadırlar
    Dünən, 12:48 | Azərbaycanlıların olduğu daha bir gəmi dron hücumuna məruz qaldı
    Davamı
Ana səhifə Haqqımızda Bizimlə əlaqə
  • Copyright © 2014 Mediaxeberleri.az
    Təsisçi və baş redaktor: Ələddin Kəsəmənli
    Ünvan: Ağstafa rayonu, Qıraq Kəsəmən kəndi
    Bizimlə Əlaqə: +994 55 629 38 32, +994 50 247 08 99
    E-mail: mediaxeberleri.az@gmail.com
  • Created Web Media
    Məlumat internet səhifələrində istifadə edildikdə müvafiq
    keçidin qoyulması, saytımıza istinad mütləqdir.