Войти

Tağı Əhmədovla sonuncu sensasion MÜSAHİBƏ - VİDEO

Müsahibə


Xəbər verdiyimiz kimi, “Bakı Metropoliteni” QSC-nin sabiq rəisi Tağı Əhmədov uzun sürən xəstəlikdən sonra vəfat edib.
Mediaxeberleri.Az Tağı Əhmədovun Bakupost.az-a bir neçə il əvvəl verdiyi və geniş müzakirələrə səbəb olan müsahibəsini təqdim edir:



Bizi qapıda qarşıladı, belə alicənablığa görə təzəcə minnətdarlıq hissi duyurdum ki, saqqallı adamlardan zəhləsi getdiyini, onlarla görüşmədiyini, söhbət etmədiyini, hətta şəkil də çəkdirmədiyini düz üzümə dedi. Əzəmətli, qaşqabaqlı, gözünün ucuyla baxan bu adamın dediklərinin zarafat olub–olmadığını aydınlaşdırmaq çətin idi.

Düzü, heç bunu aydınlaşdırmağa ehtiyac da yoxdur. Qarşımdakı jurnalistlərə qarşı həmişə kobud rəftarı və ifadələri ilə yadda qalmış Tağı Əhmədovdur axı.

Görüşünə də elə-belə gəlməmişəm, nə olur-olsun cavabını almaq istədiyim suallar var: ölkədə aparılan kadr islahatları, yaşlı məmurların yola salınması ilə hökumət daxilində yaranmış gərginlik, ölkədə təxribatçı vəzifə sahiblərinin olmasının hətta birinci şəxs tərəfindən səsləndirilməsi, onun Eldar Mahmudova verdiyi 3 milyonun detalları, sərt adamın kövrək şeirləri və s...

Amma Metropoliten rəisi vəzifəsindən çıxarılandan sonra mətbuatda az-az çıxış etməsi barədə sualdan başlamaq istəyirəm və dərhal etiraz edir, bir-neçə gün əvvəl rəsmi qəzetlərə geniş müsahibə verdiyini deyir.

Əvvəlki kimi fəal görünmədiyini və bunun əslində, başa düşülən olduğunu bildirəndə də etiraz edir, amma buna geniş izah verir və beləliklə müsahibə başlayır:


- Mən fəallığımı heç vaxt itirməmişəm. Onda da fəal idim, indi də. Hətta indi daha çox fəalam. İşlərimiz çoxdur: YAP-ın təşkili, təşkilatların yaranması və s. Bu gün YAP-ın Yasamal rayonu üzrə151 təşkilatı, 32 min üzvü var. 19 oktyabr mitinqinin səhəri günü BDU-dan 250 nəfər tələbə birbaşa YAP-a gəldi ki, biz mitinqə cavab olaraq partiyaya üzv olmaq istəyirik. Bu, Heydər Əliyevin işığına gəlməkdir. Bu, aparılan düzgün siyasətin bariz nümunəsidir ki, gənclik görür və hiss edir. Ona görə də kütləvi surətdə gəldilər ki, biz YAP-a üzv oluruq. YAP-ın nəinki Azərbaycanda, heç Zaqafqaziyada tayı-bərabəri yoxdur. İndi ölkədə 52 partiya qeydiyyatdan keçib, onlardan biri də YAP-dır və YAP-in 800 minə yaxın üzvü var. O 51 partiyadan YAP-a yaxınları da var, tam müxalifətdə olanları da. Bütün müxalifət partiyalarının hamısını yığsaq, bircə Yasamal rayonunun partiya üzvlərinin sayı qədər üzvü yoxdur. Ona görə də biz bu gün fəxr edirik ki, düz 27 il qabaq Heydər Əliyevin yaratdığı bu partiya önəmli, qabaqcıl, Azərbaycan xalqını irəliyə aparan, yüksəklərə qaldıran, əsl vətənpərvərliyə çağıran bir partiyadır.

- Son vaxtların əsas müzakirə mövzusu aparılan kadr islahatlarıdır. Bu barədə nə düşünürsüz?
- Bəli, bu gün cənab Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə çox böyük addımlar atılır, güclü inkişaf gedir. Lukaşenkonun sözüdür, bu fikrə həmişə istinad edirəm, deyir ki, mən çox prezidentlər görmüşəm, təmasda olmuşam. Prezidentlərin hamısının içərisində ən yüksək səviyyədə olanı Azərbaycan prezidentidir. İstər diplomatik səviyyəsinə görə, istər danşıqlarına görə, istər apardığı islahatlara görə... Əlbəttə, biz yaxşı bilirik ki, Heydər Əliyev həmişə sinədəftər olub. Ancaq bizim hörmətli prezidentimiz bir-iki addım, üç addım da qabağa gedib. Nədir bu? Heydər Əliyev Azərbaycan və rus dillərində yüksək səviyyədə danışırdı, elə bil sinədəftər idi. Bu gün bizim Prezidentimizin də istər Azərbaycan dilində, istər rus dilində, istərsə də ingilis dilində yeksək səviyyədə danışır. Diplomatik danışıqlarda, əsasən, kağızdan istifadə olunur. Ancaq bizim prezidentimiz öz üzərində nə qədər çalışırsa, ölkə daxilində, ya da xaricdə, fərqi yoxdur, heç vaxt kağızdan istifadə etmir, birbaşa tribunadan nitq söyləyir. O, Azərbaycanın fəxridir... Bir dəfə Brejnev Bakıya gəlmişdi. Ona verilən məruzə səhv düşmüşdü, Əfqanıstandan danışırdı. Ona irad tutanda isə demişdi, burada nə yazıblar, onu oxuyuram...

Azərbaycan xalqına bir neçə dəfə xoşbəxtlik nəsib olub. Onlardan ən böyüyü Heydər Əliyevin Azərbaycana qayıdışıdır. Şansımız onda gətirdi ki, Heydər Əliyev Naxçıvana getdi. O, Naxçıvanda olanda ermənilər Naxçıvanı ala bilmədi, elə ruslar da Heydər Əliyevə görə Naxçıvana girişməyə cürət eləmədi... Bir dəfə Vasim Məmmədəliyevə sual verdim ki, peyğəmbərlər nə vaxt zühur edir? Dedi, bir insanlar quduranda, bir də ən pis vəziyyətə düşəndə. Azərbaycanın ən pis vəziyyətində Heydər Əliyev gəldi, xalq ona inandı. Əlbəttə, burada Əbülfəz Elçibəyin fəaliyyətini danmaq olmaz. Çünki Əbülfəz Elçibəy prezident idi, qırğın da edə bilərdi, hakimiyyəti verməyə də bilərdi. Amma o dedi, mən Heydər Əliyevi bura nəinki dəvət edirəm, onun qabağında qurban da kəsirəm, təki gəlib Azərbaycanı bu vəziyyətdən çıxartsın. Azərbaycan 1988-ci ildən 1993-cü ilin birinci yarısına qədər acınacaqlı bir vəziyyətdə idi. Heydər Əliyev gələnə qədər xristianların tərtib elədiyi xəritəyə görə Zaqatala-Qax-Balakən Gürcüstana, Quba-Qusar-Xaçmaz Rusiyaya verilirdi. Bədnam Əlikram Hümbətov Talış-Muğan Respublikası yaradırdı, Kürdəmirdən o tərəfə ərazilərisə ermənilərə ərmağan edilirdi. Heydər Əliyevin gəlişi bunların hamısının qabağını aldı. Heydər Əliyev gəlişi ilə 5 min xalqın içindən Azərbaycan xalqını çıxarıb 193 dövlətin içində təmsil elədi. Bu gün prezident İlham Əliyevin apardığı siyasət nəticəsində Azərbaycan rəqabət qabiliyyətliliyinə, iqtisadi inkişaf potensialına görə dünya ölkələri sırasında 35-ci yerdədir. Bundan böyük fəaliyyət nə ola bilər?! 2019-cu ildə azı 50-yə yaxın sərəncam imzalanıb, hamısı da insanların maddi rifahının yaxşılaşması üçün.

- Necə fikirləşirsiniz, kadr islahatları, gəncləşmə YAP-ın öz daxilində -İdarə Heyətində, Siyasi Şurasında da aparılmalıdırmı?
- YAP-da da bu islahatlar aparılır. Bəlkə, siz görmürsünüz, öz işinizdi. Məsələn, BDU-da bizim gənclər təşkilatının sədri var idi, bu yaxınlarda onu partiya təşkilatının sədri seçdik. Bu gün gənclik YAP-da çox yüksək səviyyədə təmsil olunur.

- Təşkilat daxilində hər hansı dəyişikliklərin edilməsindən xəbərimizin olmaması qayət normaldı. Mən YAP-ın əsas simalarını nəzərdə tuturam...
- Siz, yəqin, məni nəzərdə tutursunuz ki, artıq yaşlanmışam, nəyə görə buradayam? Burada bir şey var, böyüklərdən təcrübəni öyrənmək lazımdır. Lakin zamanı gəldiyində istər-istəməz bu estafet gəncliyə verilməlidir. Hazırda partiyanın hardasa 45 faizi gənclərdən ibarətdir. Ulu öndərimiz dediyi kimi, gələcək gənclərin əlindədir. Bizim gəncliyimiz rusların Demokl qılıncı altından keçib. O vaxt səsimizi çox çıxara bilmirdik. Amma bugünkü gənclik azad, müstəqil Azərbaycanda yaşayır. Ona görə də daha çox aktiv olmalı, irəli getməlidir. Söz yox ki, mən hələ gənclərimizi istədiyim səviyyədə görə bilmirəm. Yəqin ki, xaricdə oxuyub vətənə dönənlər daha fəal, daha çevik olacaqlar. Onda bizlər də rahat olacağıq.

Sizə söz verirəm ki, yaxın müddətdə mən də istefa verib gedəcəyəm. Artıq yaş həddi gəlib çatıb. Gərək müxbirlərin sözünü yerə salmayım.

- Vacib postların gənclərə verilməsi heç də hamı tərəfindən birmənalı qarşılanmır. Belə fikirlər də səslənir ki, təcrübəli insanlara hələ çox ehtiyac var...
- Ona söz yox. Hörmətli prezidentimizin apardığı islahatların əhəmiyyəti bundadır: bir mesaj verməklə yaşlı icra hakimləri, akademiyanın prezidenti və başqaları ərizəsini yazıb vəzifədən getdi. Gələn il deputat seçkiləridir. Bəzi deputatlarımız var ki, ola bilsin, onlar da namizədliklərini verməyəcəklər.

- Tağı müəllim, Ramiz Mehdiyevin işdən çıxarılması xəbərini necə qarşıladınız?
- Bu nə deməkdir, necə qarşılayacam?! Normal. Burada pis nə var ki?! Ramiz Mehdiyev artıq neçə illər idi, administrasiyanın rəhbəri idi və artıq 80 yaşına çatmışdı. O, nümunə olaraq ərizəsini yazdı ki, mən artıq burada estafeti gəncliyə verirəm. İndi isə gəlib oturub Akademiyada...

- Amma yenə də rəhbər posta getdi...
- Kimlər akademik olmalıdır? Sizə bir misal gətirim. Bir dəfə belə bir replika atdılar ki, akademiyada 60 yaşından yuxarı kim varsa, hamısı pensiyaya çıxmalıdır. Bir də baxdılar ki, xadimələrdən başqa heç kəs qalmayıb...

- Yeni təyin olunan administrasiya rəhbərini tanıyırsınız?
- Yox, mən onu qətiyyən tanımıram. İslahatları aparan Prezidentdir və onun verdiyi sərəncam heç cür müzakirə mövzusu ola bilməz. Əgər prezidentimiz tanıyırsa, bilirsə, təyin edibsə, deməli, biz ona itaət etməliyik. Bu gün əgər Samir Nuriyev orada oturubsa, deməli, onun özünün də platforması, qarşısında məqsədləri var və bu məqsədləri yerinə yetirəcək. Amma onu da qeyd edim ki, məncə, Samir Nuriyev də, hətta Prezidentin özü də Ramiz Mehdiyevdən müəyyən məsləhətlər alacaq.

- Bu prosesdəki ən maraqlı məqamlardan biri də islahatların fərdi yox, komanda şəklində aparılmasıdır. Deyirlər, köhnə komanda gedir, təzə komanda gəlir. Doğrudanmı, köhnə, təzə komanda var?
- Əgər bu bölgü varsa, belə çıxır ki, mən köhnə komandadayam, amma təzə komandanı isə çox gözəl qarşılayıram. Mənim verdiyim tapşırıq onlar üçün, onların verdiyi tapşırıq da mənim üçün süzgəcdən keçir və qəbul olunur... Əslinə qalanda, köhnə komanda, təzə komanda fikrini doğru hesab etmirəm. Komanda bir dənədir, o da Heydər Əliyevin komandasıdır. 1969-cu ilin 14 iyulundan bu tərəfə 50 ildir ki, Heydər Əliyevin bütün tövsiyələri nəzərə alınır, verdiyi hər tapşırıq yerinə yetirilir. Bunu prezidentimiz də yerinə yetirir, mən də, qeyriləri də.

- Əgər komanda birdirsə, onda niyə hökumət daxilində gizli də olsa, islahatlara qarşı çıxan qüvvələrin varlığı açıq hiss olunur? Nə vaxt ki İlham Əliyev ciddi islahatlara başlayır, ölkədə gərginlik yaranır. Və bu gərginliyin bir qolunun da hökumətin daxilindən gəldiyi fikri ən mötəbər insanların dilindən səslənir. Yoxsa bu iddiaları ciddi hesab etmirsiniz?
- Bunların heç birindən xəbərdar deyiləm. O vaxt demişdim ki, mən işdən çıxandan sonra Prezidentimə daha çox vurğun olacam. Ümidvaram ki, Prezidentin komandasında işləyib çıxan hər bir şəxs həmişə Prezidentə olan borcunu yerinə yetirib və bu gün də yerinə yetirməkdə davam edir.

- Yəni deyirsiniz, hökumətin içində elə bir adam ola bilməz?
- Xeyr, ola bilməz. Əgər siz bilirsinizsə, üzə çıxardın.

- Yəni islahatlara start verən kimi ölkədə ardıcıl aksiyaların, mitinqlərin, ayrı-ayrı qurumlarda baş verən piketlərin heç birində məmur barmağı ola bilməz?
- Müsahibənin əvvəlində qeyd etdim ki, müxalifətin keçirdiyi mitinqin səhəri bizim flaqman universitetimiz olan BDU-nun 250 tələbəsi gəldi ki, biz onlara cavab olaraq YAP-a üzv oluruq. Yəni 5-10 adamın orada çıxıb “Vağzalı” oynamağı ilə deyil. Girmişdilər qoluna ey, bir dənə o qalırdı, “Vağzalı” çalınsın ki, Əli Kərimli oynasın... Mitinqdə səslənən çıxışlarla bağlı deyim ki, orada öyrədilmiş adamlar var idi. Adi bir misal göstərim. Masallıdan bir adam gəlib deyir, mən Masallıda yaşayıram, bir dənə yumurta tapmıram, uşağa verim. Görün nə qədər naqislikdir! Kənddə yaşayırsan, yumurtanı şəhərə sən gətirməkdən çıxıb deyirsən ki, bəs mən yumurta tapmıram. Bu nədir? Bu ancaq və ancaq aldığı qrantlar hesabına çıxıb qışqırmaqdır. Bu mitinq xarici qüvvələrin sifarişi ilə baş verdi. Ancaq hörmətli Prezidentimizin nüfuzu sayəsində bu gün Azərbaycanda olan əmin-amanlıq heç yerdə yoxdur. Biz o qədər də böyük millət deyilik – cəmi 10 milyonuq. Bu 10 milyon 7 milyardın içində dəryada damla olsa belə, bütün dünyada tanınırıq. Gərək, ya qulaq kar olsun, eşitməsin, ya da göz kor olsun, görməsin. Bu qədər təhsilin, səhiyyənin inkişafı, komplekslərin tikilməsi, yolların salınması... Mən nəqliyyat işçisi kimi deyirəm ki, Azərbaycan nəqliyyat yolları baxımından ən axırda qalırdı və heç siyahıya da alınmırdı. İndi isə yolların abadlığına görə ön sıralardadır. Bu nəyin hesabınadır? Müxalifətin qaş-gözünün? Ya indiki müxalifətin vaxtı ilə bizi saldığı tənəzzülün? Yox, tərəqqinin hesabına, neftdən gələn gəlirin düzgün yönləndirilməsi hesabınadır. Amma bizi istəməyən düşmənlərimiz, o cümlədən bizim özümüzdə olan o dırnaqarası müxalifət Azərbaycanın bu cür inkişafını görmək istəmir, gözü götürmür. Əlbəttə, onları kənardan öyrədənlər də var.

Kim hansı sferada olur olsun, onu çox yağlanmağa qoymaq olmaz. Çünki yağlananda artıq quyruğu qalxır. Bəzilərini ki, yağlayıb ötürmüşük xaricə, bax onların hesabına bu gərginliyi yaradırlar. Bir az pis səslənsə də, yaxşı bir məsəl var, deyir, küçüyün qulağını küçüklükdə kəsmək lazımdır, yekəlib it olandan sonra daha xeyri yoxdur. Artıq onlar yekəlib it olublar, 5-6 manatları var, onu da Azərbaycanda iğtişaş törətmək üçün istifadə edirlər. Ancaq bu, mümkün deyil. Camaat 1992-93-cü ildəki kimi deyil. Azərbaycan xalqı artıq taleyini, müqəddəratını özü həll edə bilir.

- Bayaq dediniz ki, hökumət daxilində xəyanətkar qüvvələr ola bilməz. Bunun əksini sübut etmək üçün bir-iki nümunə göstərmək olar. Amma şəxsən sizin də zərər çəkdiyiniz Eldar Mahmudovla bağlı məsələni nümunə göstərməklə kifayətlənmək istəyirəm...

- O, xəyanətkarlıq deyildi, vəzifəpərəstlik idi, vəzifə hərisliyi idi.

- Amma onun vurduğu zərbələrin sayı-hesabı, cinayətlərinin həddi-hüdudu yoxdur...
- O, əlbəttə, ziyan idi, söhbət ondan getmir. Belə bir misal var, deyir, heç bir naxır qotur danasız olmur. Bundan sonra da içimizdə Eldarlar olacaq. Eldar artıq o qədər yağlanmışdı ki, ətrafındakılarının da gözü heç nəyi görmürdü. Buna görə də hər bir adam nəzarətdə saxlanmalıdır. Bu yaxınlarda Çində 100 məmuru güllələyiblər. Niyə? Çünki o qədər azğınlaşmışdılar ki, dövlətin qoyduğu qanunlara tabe olmurdular. Allah rəhmət eləsin ulu öndərə, güllələnməni ləğv elədi. Əgər eləməsə idi, indiki o müxalifətdə olanlar ki var, Əli Kərimli, İsa Qəmbər, İsgəndər Həmidov, Rəhim Qazıyev, Əlikram Hümbətov – hamısı çoxdan güllələnmişdi. Heydər Əliyevin gözəl bir kəlamı var idi. Deyirdi, mən Allah deyiləm və bəndə yaratmamışam ki, onların ölümünə hökm verim. Amma Heydər Əliyevdən qabaq 9 nəfər İsa Qəmbərin vaxtında güllələndi. Ona görə də mən deyəndə ki, Heydər Əliyev əsl peyğəmbərdir, bu, boşuna deyil.

- Eldar Mahmudov məsələsində siz çıxdınız və açıq şəkildə konkret rəqəm söylədiniz ki, bu adam bu qədər vəsait tələb edib. Adətən, hansısa bir məmurun evindən oğurluq olanda şikayət də etmir ki, sual verəcəklər, bu pul haradan idi...
- O məmur düz edir. Çünki o şikayət edəndə məlum olacaq ki, aparılandan beşqat artığı var, onu da aparacaqlar. Bu, Eldar Mahmudovun əli ilə Çovdarovun elədiyi iş idi. Baxmayaraq ki, 16 il Metropolitenin rəisi olmuşdum, metro da onun kurasiyasında idi, amma onu heç vaxt görməmişdim. Mənə sifariş göndərəndə dedim ki, mən heç kəsə rüşvət vermək niyyətində deyiləm. Demişdi ki, bir dənə maşın alsın. Əlbəttə, mənim üçün maşın almaq elə böyük bir şey deyildi. Sonradan isə 3 milyon tələb olundu. Mən də bunu açıq şəkildə elan etdim. Məhkəmədə də dedim, sübut etdim. Bu, Çovdarovun işi deyildi, Eldar Mahmudovun göstərişi ilə olan iş idi. Eldar Mahmudov o qədər azğınlaşmışdı ki, gözü yeri görmürdü. Məndən alınan 3 milyon onun üçün semiçka pulu idi. Eldar Mahmudov başqalarından 20, 30, 50 milyonlar almışdı. Eldar Mahmudovun işverənləri var idi. Harada ki, gedirdin bir iş görmək istəyirdin, o iş gördüyün adam tez Eldara siqnal verirdi ki, filankəsdə pul var, gəlib məndən bu qədər yer istəyir. Eldar da çağırırdı, soyurdu adamları. Onunla dəfələrlə oturub söhbət etmişik. Hətta bir iki dəfə mənə də deyib gedək bir yeyək-içək. Demişəm çox sağ ol, Sizin işiniz, bəlkə, yeyib-içməkdir, amma metro gecə-gündüz işləyir.

- O məbləği sizdən istəyəndə konkret nə ilə şantaj edirdi?
- Əslində o, şantaj deyildi. Mənim oğluma böhtan atmaq istəyirdi. Oğlumunsa həmin vaxt ürəyinə 3 dənə stend qoymuşdular, heç nəyi düşünmürdüm. Mənim oğlum prezidentin sərəncamı ilə hakim təyin olunmuşdu. Ona nə Mahmudovun, nə də Çovdarovun gücü çatmazdı nəsə etməyə. Amma mən ata olaraq hiss edirdim ki, əgər onu çağırıb danışdırmaq belə istəsələr, ürəyi tutar, ölə bilər. Ona görə də 3 milyonu elə bil ki, qurban vermişdim. Yoxsa Eldar kim idi ki, mən Eldara, yaxud da Çovdarova pul verim?!

- Tağı müəllim, qeyd etdiniz ki, başqalarından da milyonlar tələb etmişdi. Bu milyonlar varsa, deməli, ortada bir əyri əməl var, bunun adına yeyinti, dövlət büdcəsinə ziyanda demək olar...
- Nə büdcəsi olacaq ki? Mən indi sənə rüşvət verirəmsə, bunu ancaq büdcədən götürüb verirəm?

- Milyonlar verən adamlar hər halda adi vətəndaş olmayıb, əksəriyyəti məmur olub, elə biri siz. Yəni o milyonlar hardan qazanıla bilər?
- Onların arasında bizneslə məşğul olanlar var idi. Məsələn, Eldarın vaxtında Moskvada bir biznesmen var idi. Onu bura çağırmışdılar və sutkalarla saxlamışdılar ki, filan qədər verəndən sonra çıxıb gedəcəksən. Deyib, əşi mən burada işləmirəm, buranın vətəndaşı deyiləm. Deyiblər ki, nə olsun vətəndaşı deyilsən, gəlmisən Azərbaycana, payını ver, get... Bir işçim var idi. Məcbur edirdilər ki, bu qədər verməlisən. O da deyib, ay balam, mən qəzet satıram, axı qəzetdən nə qazanıram ki, sənə də nə verim. Buna görə Əli Şəfiyev mənə məktub yazdı ki, o adam işdən çıxarılmalıdır. Mən də müzakirəyə qoyub konkretləşdirdim ki, o heç vaxt işdən çıxarılmayacaq. Çünki həqiqi mənada namusla, qeyrətlə işləyirdi. Sadəcə gəlib şantaj etmişdilər ki, sən ayda bu qədər pul verməlisən.

- Aydındır ki, Mahmudov dəstəsi sizin çox həssas yerinizdən yapışıb. Bu da bəllidir ki, sizin kimi vəzifəli şəxslərdən xeylisi ziyan çəkib. Maraqlıdır, dövləti qoruduqlarını, prezidentə sədaqətlə qulluq etdiklərini, hətta lazım gəlsə, canlarını fəda edəcəklərini bəyan edən məmurlardan kimsə niyə gedib Prezidentə məruzə etməyib ki, bax belə bir cinayətkar var, təhlükə var bizim hökumətin içində, buna bir çarə tapmaq lazımdır. Yoxsa Mahmudovun zəhmi o qədər böyük olub ki, ondan şikayət etmək belə qorxulu idi?
- Yox, elə deyil. Müəyyən dərəcədə kölgə xətti var. Mən işlədiyim vaxtı gəlib desəydilər ki, siz mənə qarşı hər hansı cinayət edirsiniz, buna inanmazdım. Prezidentə, yəqin ki, bu barədə məlumatlar çatırmış. Amma prezidentin ona inamı var idi. O da haradan yarandı, Eldarın fırıldağından. Özünün quraşdırdığı “Qara kəmər” məsələsi var idi, Hacı Məmmədovu orada yağ içində böyrək kimi saxlayırdı. Cahangirin yoldaşı tutulanda Prezident tapşırıq vermişdi ki, nə olur olsun, o xanım sağ-salamat xilas edilməlidir. Bu da qurulmuş iş idi. Onunla özünə bir az reytinq qazandı və o reytinqlə də çox irəli getdi.

- Yəni deyirsiniz, Hacı Məmmədov da Eldar Mahmudovun layihəsi olub?
- Bəli, bir nömrəli quraşdırılmış iş idi. Hacı Məmmədovla Eldar ikisi də “obaxeysdə” işləmişdi. “Obaxeys” də ki manat yığmaqla məşğul idi, ayrı bir işi yox idi ki.

- Amma bu qədər cinayətlər işləmiş bir adam azadlıqdadır...
- Azadlıqda deyil. Bunu azadlıq saymaqla səhv edirsən. Bu nə sənin işindir, nə də mənim. Bu, Prezidentin səlahiyyətindədir və cənab İlham Əliyev fikirləşir ki, əgər o cür adam türməyə getsə, məhv olacaq, çünki orada tutdurduğu nə qədər adam var. Ən böyük mənəvi əzab nədir? Ev dustağı olmaq!

- Amma onun xaricə gedib-gəlməsi ilə bağlı məlumatlar da yayılmışdı...
- Bunu siz quraşdırırsınızsa, öz işinizdir. O hətta yasa da gedəndə icazə ilə gedir. Ev dustağıdır, ev dustağı olaraq da qalacaq. Amma general olan özünün başına bir güllə vurub deyərdi ki, etdiyim xəyanətə görə mənim yerim bura deyil. Amma üz var da, oturur.

- Tağı müəllim, bayaq nəqliyyat sahəsində işləməyinizdən danışdınız. Metropolitendə fəhləlikdən başlamışdınız, idarənin rəisi vəzifəsinə qədər yüksəldiniz, illəriniz keçib bu sahədə. Bu gün Metropolitenin fəaliyyətini izləyirsiniz, orada işlər necə gedir?
- Qəti xəbərim yoxdur, maraqlanmıram və maraqlanmaq da istəmirəm. Bu gün Prezidentimiz metropolitenə kimi rəis təyin edibsə, ona qulluq edirəm. YAP-ın hansı nöqtəsindən deyirsən, cavab verim. Ancaq metropolitenə mənim heç bir aidiyyətim yoxdur.

- Sizin media işçiləri ilə ünsiyyətiniz həmişə müzakirə mövzusu olunub. Həmişə mediaya açıq məmurlardan olmusunuz. Eyni zamanda verilən suallara görə, bəlkə də, ən çox irad tutan məmurlardan idiniz. Nə sizi qane etmirdi? Jurnalistlərlə niyə yola getmirsiz?
- Orada bir dənə ştrix vurdun. Mən jurnalistdən yox, jurnalist adını ləkələyənlərdən narazıyam. Mən jurnalistdən heç vaxt narazı olmamışam. Vaxtilə bəyənmədiyiniz sovet hökumətində jurnalistlər sahələr üzrə bölünürdü. Nəqliyyata kim getməlidir, kənd təsərrüfatına, səhiyyəyə, sənayeyə kim getməlidir. Amma indiki jurnalistlər cibinə hardansa yalandan vəsiqəni qoyur, gəlib deyir, mən jurnalistəm və sual verir. Nəqliyyatdan bu gün sən nə sual verə bilərsən ki, mən onun qabağında aciz qalım? Amma “Vişka” qəzetində Əhməd Əhmədoviç var idi. Qəzetdə onun hardansa yazdığı məqalə tərsinə gedirdisə, artıq Mərkəzi Komitədə müzakirə olunurdu. Amma indi kim nə gəldi yazır. Məsələn, qəzetdə yazmışdılar ki, Bakı Metropoliteninin rəisi Tağı Əhmədov öldü. Sonra da nekroloq vermişdilər. Mənim dissertasiya mövzuma qədər öyrənib nekroloqda yazmışdılar.

Mən heç o vaxt məhkəməyə də vermədim yalan məlumata görə. Çünki, bu jurnalist deyil. Söhbət də bundadır ki, bu cür eybəcərliklər var jurnalistikada. Bir qız gəlmişdi ki, Tağı müəllim, deyirlər, metroda rels çatışmır deyə tramvay relslərini çıxarırlar. Nə dərəcədə savadsız jurnalist idi. Yaxud da ki, metro dayanıb, gəlib mikrofonu uzadır ki, metroda nə qədər adam qalıb? Bilirsən nə qədər gülməlidir? Nə qədər acınacaqlıdır. Mən bilirsən də nə cavab vermişdim onda? Dedim iki nəfər yarım.

Mediaya bacarıqlı, səriştəli, yüksək səviyyəli jurnalistlər gəlməlidir. Onları heç kəs qınamır. Mayis Məmmədov var idi. Azərtacın müxbiri idi. Kim ona söz deyə bilərdi? Kim ona deyə bilərdi ki, jurnalistikadan xəbəri yoxdur. Şirməmməd Hüseynov vardı. Kim deyərdi ki, onun jurnalistikadan xəbəri yoxdur? Özü də dərs deyirdi. İndi mənim jurnalist dostlarım çoxdur. Amma mən o jurnalistlərlə yoxam ki, sualı düz qoya bilmirlər. Mənim hələ 15 yaşım olanda “Şərq qapısı” qəzetinə gündəlik məlumatlar yazırdım. Nəyin xətrinə? Pul xətrinə. Hətta məqaləm çıxan kimi gedib deyirdim ki, mənim pulumu verin. Bir gün də Allah rəhmət eləsin, Hüseyn İbrahimov gördü, dedi, bu uşaq nə istəyir? Dedilər ki, bəs məqaləsi çıxıb, qonorarını hələ buxalteriya hesablamayıb, amma gəlib ki, pulumu verin. Dedi, bu uşaq nə vaxt gəlsə, iki qəpikdəndir, hesablayıb pulunu verin. Heç bir yaxşılıq yerdə qalmır. Vaxt gəldi dolandı, 1999-cu ildə YAP-ın birinci qurultayında Hüseyn İbrahimovla yanaşı oturmuşduq. Onun uşaqlarının problemlərinə müəyyən kömək elədim. Heç vaxt yaxşılıq itmir.

- Qəzetə məqalə verən kimi qonorar tələb etməyiniz maddi durumunuzla bağlı idi?
- Bəs nə? Maddi durumumuz pis idi. Cibimdə pul olsaydı, gedib istəyərdim? Maddi vəziyyətin çətinliyi ilə əlaqədar qəzetə məqalə verirdim ki, gedib pulumu alım. Texnikumda oxuyurdum. Ailə üzvlərimiz çox idi, kasıbdıq. Kəndlə Naxçıvanın arası 52 km idi. Gəlib Naxçıvanda texnikumda oxuyurdum. Gördüm ki, məqalələr verməklə pul qazana bilərəm. Geniş də məqalələr yazırdım. Qazancım çox yüksək olmurdu təbii. Amma bir 15-20 manat alırdımsa, bu mənim üçün böyük pul idi.

- Bu hansı kənd idi?
- İndi adı Güney Qışlaqdır.

- Stolunuzun üstündə şahmat var. Oynayırsız?
- Oynaya bilirsən?

- Oynamaq üçün soruşmadım...
- Oynaya bilirsən otur. Mən nəyin ki, burda, hətta telefonda da şahmat oynayıram...

- Başqa idmanla məşğul olursunuz?
- Olmuşam vaxtilə. İndi mən yaşda idmanla məşğul olmaq olmaz. Əgər bilmirsənsə, mən yaşa gələndə qətiyyən idmanla məşğul olma.

- Yürüş də etmirsiniz?
- Yürüş də olmaz. Ancaq üzürəm bəzən. Ən əsası gündəlik duş qəbul etməklə qoruyuram sağlamlığımı. Bu yaşda idmanla məşğul olmaq doğru deyil.

- Sizi gümrah görürük həmişə. Xüsusi əməl etdiyiniz bir sağlamlıq düsturunuz var? Qida və s.
- Daşdan yumşaq nə verirlər onu yeyirəm. Demirəm bunu istəmirəm, onu istəmirəm. Amma şəkərim olduğuna görə, tutaq ki, indi stolda konfet filan var, onlardan qaçıram. Görürsünüz, sizə heç çay da vermirlər. Amma jurnalistlərə çox düz edirlər.

- Yaxşı qarşılamadılar...
- Çox düz edirlər.

- Şəkəriniz var dediniz. Hansısa pəhriziniz var bununla bağlı? Ümumiyyətlə, burada həkimlərə tez-tez müraciət edirsiniz?
- Yox, tez-tez getmirəm. 2004-cü ildə Almaniyada dedilər, şəkəriniz var. O şəkərə qarşı dərman atıram. Bu gün də onu davam etdirirəm. Və birdən olur da, tamahdır, güc gələndə şəkər qalxır 180-nə. Özümü saxlayanda 130-a düşür. Bunu tənzimləmək də olur, tənzimləməmək də. Bizdə Allaha şükür indi hər gün toydur. Bir dəfə Karlovı Varıda dincəlirdik. Bir nəfər dedi, gedək yeməyə. Dedim yemirəm, bir az arıqlamaq istəyirəm. Su da içirdim, gəzirdim doğrudan da. Məsələn, bu dəfə Karlovı Varıda yayda olanda bir 10 kq arıqladım. Dedilər ki, nə olsun, səhər gedəcəksən. Gedən kimi də dalbadal bir üç toya getsən, vəssalam, çəkini qaytaracaqsan. Doğrudan da elə olur.

- Tağı müəllim, o vaxt sizin ədəbiyyatla məşğul olmağınızı eşidəndə xeyli təəccüblənmişdim. Siz bəlkə də yeganə adamsınız ki, şeirlərinizin məzmunu yox, məhz şeir yazmağınız xəbər idi. Kifayət qədər sərt adam - Tağı müəllimin şeir yazması, hətta ədəbiyyatla məşğul olması, özü də Cavid kimi nəcib birinin yaradıcılığının təbliği ilə məşğul olması, onun irsini peşəkarlıqla qoruması ciddi marağa səbəb olmuşdu.
- Şeir yazmağa mən elə 15 yaşımdan başlamışam. 1963-cü ildə, texnikumda oxuyanda o vaxt Xruşov demişdi ki, hamını acından qıracam. Belə bir vəziyyət idi. Naxçıvanın da sərt soyuqları vardı. Biz iki yoldaş yataqxanada qalırdıq. Növbəli şəkildə hər gün birimiz adyala bürünüb gedib səhərə qədər mağazanın yanında yatırdıq ki, tezdən açılanda bir dənə çörək alaq, gəlib şirin çay içib dərsə gedək. Bizim bir müəllimimiz var idi, Rauf Bektaşi, Allah rəhmət eləsin, əsl ziyalı kişi idi. Mənim bugünkü həyatımı bəlkə də o bəxş edib mənə. Bizə əkinçilikdən dərs deyirdi. Bir dəfə yenə növbədən qayıtdığım gün bunun dərsində şeir yazıram. Sən demə, yanımdan keçəndə şeirə baxırmış. Tənəffüsdə çağırıb dedi ki, oğul, get o yazdıqlarını cır, onları elə bir qələmə verib nəsillikcə sizi itirərlər. Adınıza da elə böhtan deyərlər ki, hamının gözündən düşmüş olarsınız. Bu yazdıqlarını cır. 12-15 kuplet idi. Hamısı yadımda deyil. İkicə kuplet xatırlayıram:

Aldığımız qara çörək
Hər gün vurur bizə külək
Lap olmuşuq Hacı Leylək
Sağ ol səni komunizm
Biz dedik ki, addım ataq irəli
Demədik ki, sən yüz ilə gələli
Dəysin qoy başına vuran əlləri
Gəlmə, istəmirik səni komunizm

Doğrudan da o vaxt belə bir şeir yazmaq cəsarət idi. Məsələn, mən 1984-cü ildə sərhəd simlərinin qırılmasına aid şeir yazmışdım. Yaxşı olar ki, sərhəd simləri qırılsın, Şimali Azərbaycan Cənubi Azərbaycanla qarışsın. Bu böyük bir sensasiya idi. Yaxud, əsgərlikdə bir şeir yazmışdım:

Kağız yazdım, qələm aldım əlimə
İt günüdür, vallah, günü soldatın
Yalan desəm, yaman çıxsın dilimə
Heyvan kimi keçir günü soldatın
İşlədiyi nəfdir, yediyi cərimə
Çayı soyuq olur, çörəyi gəlmə
Mayor gəlir, hünərin var çest vermə
Bil ki, onda çıxar canı soldatın
Aman bir tərəfdə külək vıyıldar
Soyuq olar, moroz olar, qar yağar
Starşina olsun evin tarı-mar
Uçdu evi. Sındı beli soldatın....

- Şeirlərinizə çoxlu mahnılar bəstələnib. Özünüz də arada mahnı oxumursuz ki?
- Yox, mahnı oxumuram. İndi əgər burada bir mahnı oxusam durub qaçarsınız. Hər kəsin bir səriştəsi var. Mahnı oxumaq qabiliyyətin yoxdursa, onu etməməlisən.

- Yaradıcılığınızı davam etdirirsiniz?
- Çox yazıram. Sözlərimə yazılmış 150-dən çox mahnı var artıq. Özü də hamısını ölkənin xalq artistləri oxuyub. Bu hobbi idi vaxtilə. İndi də artıq başqa çarəm yoxdur. İndi siz gedəndən sonra yəqin ki, məsələn bir "Elçin" şeiri düzələcək.

- Allah bilir, nə təsvirlər olacaq...
- Nə var onu eləyəcəm. Məsələn, bir dəfə həkim haqqında şeir yazmışdım. Buradakı həkimlərə oxuyurdum. Dedim, amma bu siz deyilsiniz də. Bu xaricdə olan həkim idi. Getdin, ancaq pulunu alırlar, ancaq cibinə baxırlar. Və hər şey də edirlər. Amma xəstəlik yerindədir. Xəstəlik keçmir. Məsələ onda deyil. Məsələ bircə şeydədir ki, həqiqət naminə hər şey etmək olar. Düzgünlük naminə.

- Azərbaycan ədəbiyyatından kimləri oxuyursunuz. Kimlərin şeirlərini bəyənirsiniz?
- Məmməd Araz, Hüseyn Cavid, Bəxtiyar Vahabzadə, Səməd Vurğun.

- Bəs müasirlərdən?
- Müasirlərdən yox. Mən özüm də müasirəm deyə başqaların oxumuram.

- Xarici ədəbiyyatla aranız necədir?
- Xarici ədəbiyyatı çox oxumuşam. Şillerin “Qaçaqları”nı oxumuşam. “Martin İden”i oxumuşam, “Kerri bacı”nı oxumuşam. İndi Polyakovanı oxuyuram, bolqar yazıçısıdır. Holland yazıçılarından oxumuşam. Yəni əlimə nə düşsə. Və bir də mən özümə bir şeyi aşılamışam. İndi gəlib vaxtımı almısınız, eybi yox. Amma gecənin yarısı belə olsa, əgər mən gündəlik 50 səhifə oxumamışamsa o normanı yerinə yetirməliyəm.

- Tağı müəllim, kənardan elə təsəvvür yaranır ki, dünyanın ən kobud, ən sərt adamlarından birisiniz. Amma sizi tanıyanlar deyir ki, bu sərtliyin altında həssas, kövrək insan var. Hətta metropoliten rəisi olduğunuz dövrlərdə işçilərə çox köməkliyiniz dəyib...
- Əgər hər hansı bir məmur sərt olmasa iş getməz. Hər hansı bir məmur kövrək olmasa, onun ətrafında işləyən məmurlar ona itaət etməz, ona qarşı çıxarlar. Heç bir vaxt zorakılıqla iş görmək olmaz. İş ancaq dostluqla olmalıdır. Belə demək olar ki, mən az qala metropolitendə anadan olmuşam. 44 il metropolitendə işləmişəm. Metronun 30 illiyindən başlayaraq metropolitendə rəhbər olmuşam. İşçilərin hamısını demək olar adı, soyadı, evləri ilə tanıyırdım. İnsanlıq naminə etmişəm hər şeyi. Məsələn, işçilərə faizsiz suda verirdim. Kiminsə övladı ali məktəbə qəbul olurdusa, imkanı yox idisə ödəməyə deyirdim gəl ərizəni yaz, bir illik sənə suda verirəm, faiz almadan. Ehtiyacını ödə. Bir il müddətində geri qaytararsan. İnsanlar da öz işlərini görürdü. Onkoloji xəstələrə, ürəkdən şuntlama əməliyyatına gedənlərə min manat yardım edilirdi. Evlənənlərin hər ikisi metropoliten işçisidirsə, onlar üçün mebel dəsti alınırdı. Çünki, bir ailə idik biz. Və mən elə fikirləşirdim ki, ailənin başçısı kimi hardasa mənim bir işçim acdırsa, deməli mən acam.

O vaxt metrodakı ticarət haqqında çox söz-söhbət getdi. Ancaq onu ulu öndər tövsiyə etmişdi. Mənə dedi ki, metroya haradan vəsait cəlb etmək olar? Dedim, metroda pul tökülüb bir süpürgə lazımdır. Dedi necə? Dedim metronun keçidləri, metroya bitişik keçidlər və stansiya ətrafı – 40 metrlik ərazi norma ilə metronundur. Amma indi polis verib camaata, pulu da yığır öz cibinə. Dedi, nə qədər vəsait gələ bilər. Dedim ayda 500 milyon, indiki pulla 200 min manat. O vaxt Baş Nazir belə sərəncam vermişdi ki, keçidlərdə ticarət olmaz, terror törədilə bilər. Dedim, metroda 3 terror törədilib, üçü də tuneldə. Keçidlərdə terror yoxdur. Bir də metropoliten trotil hazırlamır, partlayıcı maddə hazırlamır. Güc orqanları var, qarşısını alsınlar. 1200-ə yaxın budka var idi. Bunlar mən çıxanda artıq köhnə pulla metroya 750 milyon gəlir verirdi. Metronun polisi də, xadiməsi də oradan dolanırdı. 2500 nəfər o budkada işləyənlər oradan dolanırdılar. 2500-ü də bir 3-ə vursaq Bakı şəhərində bir 7500 nəfər acam demirdi. Mən o vaxt demişdim ki, əgər mənim sərnişinimin sayı hardasa gəlib bir milyon yüz minə çatsa onda mən butkaları yığışdıra bilərəm. Çünki, bir milyon yüz min sərnişin götürmə qabiliyyətim var idi. Amma bu gün gəlir hardasa 400-500 min. Digər 500 minin əvəzinə mən oradan niyə o pulu yığmayım?. Eyni zamanda metrodan istifadə edən adam oradan keçəndə görür ki, dəftər satırlar. Oradan keçəndə uşağa dəftər götürüb keçsə bunun nəyi pis idi? Bir də gedib haradasa dəftər axtarsın? Yaxud bir çanta, ya başqa ləvazimat axtarsın? O məşhur “burcutma” məsələsi də oradan çıxdı. Özü də əsəbi vaxtım idi. Fəxri Xiyabana ulu öndərin qəbri üstünə getmişik. Vəfatının birinci ildönümü idi. Muştuğun dayayıb ki, butkalar nə yerdədir, olacaq? Dedim ticarət olub, olacaq da. Nə qədər mən işləyirəm ticarət olacaq. Bir də üzümə baxanda dedim, nə burcudursan? Dedin, cavabını aldın. Bunu Vahid Naxış götürdü dəfələrlə verdi ki, bəlkə Prezident buna baxıb nə isə reaksiya verəcək. Amma gözlədiyi olmadı...

(Müsahibənin bu yerində, 3 milyon məsələsində adı keçən oğlu gəlir. Tağı Əhmədov sözünü yarımçıq kəsib, durub üzünü öpür, saçını sığallayır, nəvaziş göstərir...)

- Tağı müəllim, vaxt ayırdığınız üçün təşəkkür edirəm.
- Gələn dəfə saqqalsız gəl...

Elçin Zahiroğlu
Bakı Post
0 Подробнее

“İnsan haçan unuduldusa, bu onun ölümüdür” – MƏMMƏD İLQARLA MÜSAHİBƏ

Müsahibə

Gülnarə Cəmaləddin, AYB Sumqayıt bölməsinin sədri – “Ədəbiyyat və incəsənət” üçün

 

Sumqayıt şəhərinin 75 illiyinə həsr edilmiş “Sumqayıtın tanınmış qələm adamları” layihəsində növbəti görüşdə sizləri xoş gördük. 

Müsahibimiz ŞAİR adından başqa heç bir fəxri adı və mükafatı olmayan, işemik insult nəticəsində yaddaşını və sağlamlığını itirmiş gözəl şairimiz Məmməd İlqardır.

 

Mənim təcnis dostum, gəraylı dostum,

Yaddaşı ilqarsız, ilqarlı dostum.

Sənin yaddaşının itdiyi gündən,

Mənim bütün dostlar çıxdı yadımdan.

               (Sabir Sarvan)

 

 -Necəsiz, Məmməd müəllim?

 

-Pis deyiləm, bala. Ancaq, heç deyəsən, yaxşı da deyiləm. 

 

-Ağrıyan yerinizmi var?

 

-Yox əşi, elə ağrıyan yerim zadım yoxdu. Elə belə dedim.

 

-Şairlər hardan gəlib, niyə bu dünya onları sıxır, darıxdırır?

 

-Mən şairləri ilahiləşdirməyi sevmirəm.  Bilmirəm, yaxın dostlardan kiminsə sözüdür: “Bir ananın balasıdır şairlər", mənim də qənaətim belədir. 

(Oğlu Babək kömək edir: -Ağamalı Sadiq Əfəndinin sözüdür.)

Ağamalının sözüdür? Ay sağ ol. Elə Ağamalı da sağ olsun. Sual necəydi, unutdum. 

(Oğlu yenə kömək edir: -Şairlər hardan gəliblər və niyə darıxırlar?)

Darıxmaq...Mənim belə bir şeirim var:

 

"Dünya sənin anan ölsün

Bic oğlu bic dünyasanmış.

Hayıf mənim göz yaşıma

Sən ki gülünc dünyasanmış.

 

Çırpındım uça bilmədim,

Barından keçə bilmədim.

Elə qapıların oldu,

-qılıqsız aça bilmədim...

Anan ölsün, gidi dünya"...

 

Məncə, sualınızın cavabı elə bu şeirdədir. 

(Oğlu yenə düzəliş edir: "İntəhası, şeirin müəllifi sən yox, Ağamalı Sadiq Əfəndidir").

Bilirəm hə, Ağamalınındır. 

(-Sən dedin, mənim şeirimdir -oğlu xatırlatmağa çalışır.)

Mən elə şey demərəm. Ağamalının şeiridir! (Qətiyyətlə deyir, həm də elə bil, əsəbiləşir oğluna.)

 

-Bir çox şairlər kimi Sumqayıt “sizin də ilham mənbəyiniz” olub. Burda ağlamısınız, burda sevinmisiniz. Çoxmu sevirsiniz bu şəhəri? Az da olsa, siz  xöşbəxt edibmi bu şəhər? 

 

-Hə, Sumqayıtda yaşamışam. Evimiz olub orda. İntəhası elə də çox xatırlaya bilmirəm. Məsələn, soruşsanız harda, hansı küçədə yaşamışam, xatırlaya bilmərəm. Gərək uşaqlara deyim, bir gün aparsınlar məni Sumqayıta.

(-Hal-hazırda Sumqayıtdayıq, -oğlu yenidən xatırladır.) 

Doğrudan? -təəccüblənir,- Bura kənd deyil ki? Həə, elə bildim kənddəyik.

(Əliylə saçına daraq çəkib baxışlarını pəncərəyə dikir.)

Sumqayıtda gözəl günlərim olub, bilirəm. Bir başqa vaxt yadıma salıb danışaram.

 

-Sabir Sarvanın hansı şeirini daha çox sevirsiniz? Onu tez- tezmi xatırlayırsınız? 

 

-Sabir dostumdu mənim. Həm də gözəl şairdi. Çoxdandı görmürəm onu. Siz görüb eliyirsinizmi onu?

(Ortalığa sükut çökür. Baxışlarını üzlərdə gəzdirib cavab ala bilməyəndən sonra əlavə edir:)

Görsəniz, salam deyin ona. Deyin, Məmməd İlqar salam deyir, tanıyacaq məni. (Dediyindən şübhəyə düşüb yenidən əlavə edir:)

Hər halda tanıyar, elə bilirəm.

 

-Fələyin yaxası əlinizə keçsəydi ona nə deyərdiniz?

 

-Fələyin yaxasının əlimə keçməyi üçün gərək əvvəlcə mənim yaxam fələyin əlinə keçə. Yəni, gərək əvvəlcə öləm.

(Üzümüzdə təbəssümü görüb o da istehzayla gülümsəyir.)

 

-Allah gecindən versin, deyək ki, tutalım bir gün bu baş verdi. Onda nə deyərdiniz fələyə? 

 

(Yenə əlini daraq edib saçına çəkir. Xeyli sükutdan sonra dillənir:)

O vaxt bir şeir yazmışdım:"Məni baxtıma tapşırma", yəqin onu deyərdim. 

 

 -O şeiri bütövlüklə deyə bilərsiniz? 

 

-Yadıma salan olsa deyərəm!

("Dağın bir üzü görünməz,

Dərdin tüstüsü görünməz"-oğlu şeirin əvvəlini xatırladan kimi qalanını özü deyir:)

 

"Dağın bir üzü görünməz,

Dərdin tüstüsü görünməz.

Kimsən, a gözəgörünməz?

Haqqın taxtını aşırma!

 

Yetər bunca sınadığın,

Çək üstümə qanadını.

Ta arzumu inadımın

Ölən vaxtına tapşırma.

 

Ən zulumlu dərdə tapşır,

Bu yiyəsiz yurda tapşır.

İtə tapşır, qurda tapşır-

Məni baxtıma tapşırma..."

 

(Şeiri bitirib içini çəkir.)

 

 -Sumqayıt sizə nə verdi və nəyi əlinizdən aldı?

 

-Sumqayıt mənə dostlar verdi, Allah hamısının canını sağ eləsin. Uşaqlarım bu şəhərdə doğuldu. Aldıqlarını deyə bilmərəm, bir az çətin sualdı.

 

-Azərbaycan ədəbiyyatında sayılıb- seçilən imzalardsınız. Amma indiyə kimi heç bir fəxri ad və mükafat almamısınız.Bu tale məsələsidi,yoxsa? 

 

-Yəqin ki, o dediyiniz mükafatlara, adlara layiq şeir yazmamışam hələ, ona görə. Bu gün sayıb məni axtarırsınızsa bu da mənim bəsimdi. Elə mükafat sayıram bunu. Dostlarımı da mükafat sayıram özümə.

 

-Həyat nədir, insan niyə dünyaya gəlir? Heç özünüzün özünüzə suallarınız olur? 

 

-Bu sualınızın cavabı ölümdə gizlənib. Ölməmiş bu sirri faş etmək mümkünsüzdür. Ancaq insan dünyaya gəldisə bütün hallarda əxlaqlı olmalıdır. Özünü tərbiyə etməlidir. Başqalarının yaşayışına yaxşı mənada təsir etmək gücündə deyilsə, o adamlara zərər də verməməlidir. İnsanı digər canlılardan fərqləndirə biləcək əsas keyfiyyət də məncə budur.

 

-Şəhər rəhbərliyinin ədəbiyyata diqqətindən razısınızmı? 

 

-Şəhər rəhbəri Şakir Abışovdumu? Mənim dostumdu.

(Qətiyyətlə deyir. Araya xeyli sükut çökür.)

(Düzəliş edirəm:)

 

-Xeyir, Məmməd müəllim, Zakir Fərəcovdu şəhərin rəhbəri. Şəhərimiz üçün, mədəniyyətimiz üçün xeyli işlər görüb, ədəbiyyata, sözə, sənətə dəyər verir.

 

(Susur)

-Eləmi, bala?

 

-Bəli, Məmməd müəllim.

 

-Nə bilim, ay bala, mən çoxdandı Sumqayıta getmirəm, kənddə oluram...

(Gözləri yol çəkir)

Elədirsə, demək onu rəhbər təyin etməkdə yanılmayıblar. İşlərində uğurlar arzulayıram Zakir müəllimin. Allah köməyi olsun!

 

-Sizi daha çox nə güldürür və nə ağladır? 

 

-Üzümü nəvəm İlqar güldürür bircə, hardadı o?

(Gözü İlqarı gəzir.)

 

 -Bəs sizi nə ağladır, Məmməd müəllim?

 

-Nə ağladır yox, xanım, kim ağladır soruşsaydınız mən də deyərdim Fatma (xanımını deyir) ağladır.

(İstehzayla gülümsəyir.) 

 

- Ölüm var olmaqdı, sizcə? 

 

- Ölümdən nə çox danışdıq (gülümsəyir yenidən).  Elə ölülər var ki, aramızda yaşayır. Yəni yaddaşımızda, könlümüzdə yaşayır. İnsan haçan unuduldusa,

 bu onun ölümüdür.

 

 -AYB Sumqayıt bölməsinin işindən razısınızmı? 

 

-Hal- hazırda heç kimdən narazı deyiləm. 

 

 -75 yaşlı gənc şəhərimizə arzunuz. Şəhərimizin 75 illik yubileyi ərəfəsində istək və təklifləriniz? 

 

-Sumqayıtı nəzərdə tutursunuz da?

 

-Bəli. Bu il şəhərimizin 75 illik yubileyidir. Yeri gəlmişkən, üzümüzə gələn bu yaxın aylarda sizin də 75 yaşınız tamam olur. Bəri başdan sizi təbrik edib, uzun, sağlam ömür arzulayıram sizə. 

Həmyaşıdınız sayılan doğma şəhərimizə- Sumqayıtımıza arzularınızı eşitmək istəyərdik.

 

-Əmin-amanlıq arzulayıram. Evlərimizdən körpə qığıltılarının, körpə gülüşlərinin səsi gəlsin. Ağ yuxular yatıb, aydın sabahlara çıxsın Sumqayıtımız. 

 

-Ürəyinizdən keçən bir bənd şeir?

 

-"Dünya, sənin anan ölsün,

 Bic oğlu bic dünyasanmış

Hayıf mənim göz yaşıma,

Sən ki, gülünc dünyasanmış"

(Yenə Ağamalı Sadiq Əfəndidən bu parçanı deyir.)

 

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(16.10.2024)


0 Подробнее

Müsavatdan ABŞ Konqresinə etiraz: Azərbaycan haqlıdır - Arif Hacılı

Müsahibə

Müsavat Partiyasının Məclis sədri Arif Hacılı Teleqraf.com-un suallarını cavablandırıb.

Mediaxeberleri.Az onunla müsahibəni təqdim edir:

- ABŞ Dövlət Departamenti və Konqresi Azərbaycana qarşı hücum taktikasını daha çox “erməni məsələsi” üzərində qurur. Yalnız bir tərəfin mövqeyi üzərində olan yanaşma, sizcə, nə dərəcədə obyektivdir?

- ABŞ konqresmenlərinin Azərbaycana qarşı yanaşmada siyasi proseslərlə ermənilərin əsassız iddialarını eyniləşdirməsi təəccüb və təəssüf doğurur. Əslində bunlar fərqli məsələlərdir. Amerika ilə yanaşı kollektiv Qərbin bu məsələdə ən böyük səhvi məhz Azərbaycanın daxili məsələləri ilə Azərbaycan-Ermənistan münaqişəsinin səbəbləri, nəticələri barədə kifayət qədər dürüst məlumata malik olmadan, hər iki tərəfin mövqeyini deyil, yalnız bir tərəfin mövqeyini əsas götürməsidir.

Müsavat Partiyası iştirak etdiyi bütün beynəlxalq platformalarda bu iki məsələnin tamamilə ayrı-ayrı anlayışlar olduğunu diqqətə çatdırır. Azərbaycanın daxili məsələlərini diqqətə çatdırmaqla Azərbaycanla Ermənistan arasındakı prosesdə Bakının haqlı olduğunu, davranışlarının beynəlxalq hüquq normalarına uyğunluğu qeyd edilir.

Hesab edirik ki, Azərbaycan hakimiyyəti də bu məsələdə ölkəmizin maraqlarını əsas götürən mövqe tutmalı və bu iki mövzunun bir-birinə qarışdırılmaması üçün zəruri işlər görməlidir.

- Konqresin indiki halda olan yanaşması bütövlükdə Ağ Evin mövqeyi kimi izah oluna bilərmi?

- ABŞ-da bəzi konqresmenlərin Azərbaycan-Ermənistan münasibətləri ilə əlaqədar verdiyi açıqlamalar bütövlükdə ABŞ-ın mövqeyini əks etdirmir. Bu, daha çox erməni lobbisinin ABŞ-da və digər Qərb ölkələrində apardığı fasiləsiz anti-Azərbayca fəaliyyətinin nəticəsidir.

Ayrı-ayrı konqresmenlərin və Konqresin mövqeyi isə bütövlükdə Amerikanın mövqeyi demək deyil.

- Siyasi müxalifətin bu məsələdə mövqeyi necə olmalıdır?

- Bəzi konqresmenlərin ABŞ və kollektiv Qərbin erməni lobbisinin mövqeyindən çıxış etməməsi üçün ciddi addımlar atılmalıdır. Müsavat Azərbaycanın aparıcı müxalifət partiyası kimi bu istiqamətdə əlindən gələni edir ki, ölkəmizin mənafelərini yetərincə müdafiə edə bilək. Bunun üçün ancaq müxalifətin, ayrı-ayrı şəxslərin və siyasətçilərin fəaliyyəti, çalışmaları yetərli deyil.

- 30 ilə yaxın əraziləri işğalda qalan, 1 milyona yaxın vətəndaşı qaçqın və məcburi köçkünə çevrilən Azərbaycan olduğu halda sırf erməni məsələsi üzərində dayanmaq hansı məntiqə əsaslanır?

- Haqq və ədalət, tarixi həqiqətlər Azərbaycanın tərəfindədir. Burada bizim istinad etməli olduğumuz əsas məsələ beynəlxalq hüquqdur. Beynəlxalq hüquqa görə, keçmiş Dağlıq Qarabağ Azərbaycanın ayrılmaz hissəsidir. Ermənistan da daxil olmaqla bütün dünya Qarabağı Azərbaycanın ərazisi kimi tanıyır. Bizim üçün ən mühüm məsələ bundan ibarətdir. Bütün mövzulara münasibət bildirərkən məhz bu məsələ üzərində dayanmaq lazımdır.

- Təmsil olunduğunuz partiya bu məsələdə hansı addımları atıb? Siz bir müxalifət təmsilçisi kimi təmasda olduğunuz beynəlxalq təmsilçilərlə bu istiqamətdə hansı məqamları önə çəkmisiniz?

- Bu yaxınlarda Müsavat Partiyasının nümayəndələri olaraq başqan İsa Qəmbərlə birlikdə Lissabonda beynəlxalq tədbirə qatılmışdıq. Orada Cənubi Qafqaz mövzusunda məruzə ilə çıxış etdim. Ermənistanı təmsil edən siyasi partiya rəhbərlərinin Azərbaycana qarşı oxşar ittihamlarına cavab verərkən ilk növbədə bu məsələni qaldırdıq.

Bildirdik ki, əslində bu müharibədə təşəbbüskar, yəni ilk addımı atan Azərbaycanın ərazilərini işğal edən Ermənistan olub. Azərbaycan xalqı say, itkilərin miqyası, həcmi baxımından Ermənistanla müqayisəolunmaz dərəcədə ağır zərərlə üzləşib. İnsan potensialı, vətəndaşların uzun illər əziyyət çəkməsi, dəhşətli bir vəziyyətdə köçkün həyatı yaşaması və sair kimi amillər var.

- Azərbaycanın öz ərazisini azad etməsi niyə beynəlxalq birlik tərəfindən birmənalı qarşılanır? Başqa ölkələrdə isə buna münasibət fərqlidir. Ukraynanın ərazilərinə kollektiv Qərbin münasibətini misal göstərmək olar...

- Bu faktlar var. Təsəvvür edin ki, beynəlxalq birlik Xersonun Ukrayna ordusu tərəfindən işğaldan azad edilməsini bu torpaqların hərbi yolla Ukrayna tərəfindən zəbt edilməsi kimi dəyərləndirmir. Bu halda Azərbaycanın keçmiş Dağlıq Qarabağı erməni işğalından azad etməsini Azərbaycanın da bu əraziləri hərbi yolla zəbt etməsi kimi qiymətləndirilməməlidir.

Bu tipli paralellər aparmaq və bunu bütövlükdə Azərbaycanın ümummilli siyasəti və təbliğatının tezislərinə çevirmək lazımdır. Bu mümkün olsa, təbii ki, haqlı mövqeyimizi bütün dünyaya, beynəlxalq ictimai rəyə çatdıra bilərik.

Müəllif: Tapdıq Qurbanlı
0 Подробнее

Qərbin Azərbaycana qarşı qərəzinin əsas səbəbləri - "Ermənilərdən alət kimi istifadə edirlər"

Müsahibə

"Əslində, biz Qərbin ikili standart nümayiş etdirməsinə artıq vərdiş etmişik. Son hadisələr də bir daha göstərir ki, Qərbdə müəyyən dairələr var ki, Azərbaycan əleyhinə bu və ya digər müstəvilərdə öz siyasətlərini yürütməkdədirlər".

Mediaxeberleri.Az xəbər verir ki, bunu Oxu.Az-a müsahibəsində Milli Məclisin deputatı Azər Allahverənov deyib.

Onun sözlərinə görə, bəzi hallarda Qərb təsisatlarının digər ölkələrə qarşı merkantil (maddi, ticari) maraqları olur ki, Azərbaycan həmin maraqların təmin olunmasına maneçilik edir:

- Digər hallarda isə bu maraqlar erməni lobbisinin təzyiqləri altında olur. Xüsusən də həmin ölkələrdə keçiriləcək seçkilərdən əvvəl bu kimi münasibətlərin açıq şəkildə büruzə verdiyinin şahidi oluruq. Bu da bilavasitə erməni diasporunun səsini qazanmaq üçündür ki, onların maraqlarına cavab verə bilən bəyanatlar, şüarlar həyata keçirilir.

- Hətta bu kontekstdə Azərbaycanı həqiqətə uyğun olmayan məsələlərdə də ittiham edirlər...

- Burada isə Qarabağı könüllü tərk edən ermənilərdən istifadə edir, onların Qarabağdan guya məcburi şəkildə çıxarıldığını deyirlər. Halbuki, Azərbaycan separatçı rejimin qalıqlarına son qoymaqla öz ərazisində separatçılığa son qoymuş oldu. Həmin ərazilərdə yaşayan erməniəsilli sakinlər o rejimin əsiri idilər. Faktiki olaraq Azərbaycan onları bu əsarətdən qurtardı. Ümumiyyətlə, Azərbaycan yeganə dövlətlərdən biri hesab oluna bilər ki, son bir neçə onillik ərzində öz ərazisində separatizmə son qoyub, qondarma rejimin fəaliyyətini darmadağın edib. Ona görə də Azərbaycan bu mövzuda özü ilə öyünə bilər. Amma bunu həzm etmək istəməyən dairələr var ki, onlar güclənən və söz sahibi olan Azərbaycanın mövqeyinin daha qətiyyətli olmasını qəbul edə bilmir və buna görə də müxtəlif vasitələrlə dövlətimizə qarşı təhdid və şər dolu kampaniya aparmağa çalışırlar.

- Maraqlıdır ki, erməniəsilli şəxsləri Qarabağdan çıxmağa qondarma rejimin rəhbərləri məcbur ediblər. Amma Qərb dairələrinin səsi ermənilərdən daha çox çıxır. Bu, absurd deyil?

- Azərbaycan həmin ermənilərə vətəndaşlıq alaraq ölkədə qalmalarını təklif etmiş və bunun üçün bütün zəruri şəraiti yaratmışdı. Eyni zamanda, onların təhlükəsizliyinə tam zəmanət verirdi. Hətta Dövlət Miqrasiya Xidməti tərəfindən Azərbaycanın Qarabağ bölgəsində yaşayan erməni sakinlərin cəmiyyətimizə reinteqrasiyasını təmin etmək məqsədilə Reintegration.gov.az portalı istifadəyə verilmişdi ki, ərazilərimiz tərk edən şəxslər sonradan həmin portalda qeydiyyatdan keçərək təhlükəsiz şəkildə geri qayıda bilsinlər. Amma onlar bu imkandan da istifadə etmədilər.

Nəticə etibarilə bu onu göstərdi ki, Ermənistan əhalisi arasında Azərbaycan xalqı ilə birgə yaşamaq istəyi yüksək deyil. İndi Qərb ölkələri həmin faktdan tamamilə başqa bir kontekstdə istifadə edir və Azərbaycanı tamamilə başqa şəkildə qələmə verməyə çalışırlar. Bununla da Azərbaycanın nüfuzuna zərbə vurmaq məqsədi güdürlər. Lakin bütün bu cəhdlər mənasızdır. Çünki Azərbaycanın istinad etdiyi beynəlxalq hüquq var. Azərbaycanın riayət etdiyi ümumbəşəri və beynəlxalq ictimaiyyət tərəfindən qəbul olunan normalar var.

- O zaman deyə bilərikmi ki, Qərbin bu tipli cəhdləri hər zaman fiaskoya məhkum olacaq?

- Təbii ki, bu ikili standartların heç bir mənası olmayacaq. Çünki 30 ildən çox müddətdə etnik təmizləməyə məruz qalan Azərbaycan olduğu halda, ittiham olunan tərəf də Azərbaycandır. Birincisi, Qərbi Azərbaycan ərazisindən yüzminlərlə soydaşımız məcburi şəkildə çıxarılıb, işgəncələrə, qətllərə və amansız davranışa məruz qalıb, həmçinin işğal dönəmində Qarabağ ərazisindən qaçqın düşən vətəndaşlarımız eyni aqibəti yaşayıblar. Bütün bu hadisələr məhz azərbaycanlı olduğumuz üçün başımıza gətirilmişdi. Bu gün də bu hüquqlarımız pozulmağa davam edir, soydaşlarımızın Qərbi Azərbaycan torpaqlarına qayıdışı təmin olunmur, Ermənistan, Azərbaycandan fərqli olaraq, etnik mənsubiyyəti olan şəxslərin geri qayıdışına təhlükəsizlik zəmanəti vermir. Bu gün Azərbaycana qarşı mina terroru hələ də davam edir. İşğala məruz qalan ərazilərdə zaman-zaman minaların partlaması nəticəsində mülki şəxslərin bu və ya digər formada yaralanması və ölməsi barədə biz xəbərlər alırıq. Hətta mina xəritələri də dəqiqliklə bizə təqdim edilmir.

- Bəs nə üçün həmin Qərb olmayan bir hadisəyə görə bu gün Azərbaycanı ittiham etməyə cəhd edir, lakin bir milyondan çox işgəncələrə məruz qalan, hüquqları kütləvi şəkildə pozulan soydaşlarımız üçün səsini çıxarmır?

- Çünki Azərbaycana qarşı sərgilənən düşmənçilik qəsdən davam edir. Baxmayaraq ki, masada müzakirə olunan sülh müqaviləsi var, iki dövlət arasında 13 kilometrlik dövlət sərhədinin müəyyən olunması və onunla bağlı delimitasiya və demarkasiya işlərinin yerinə yetirilməsi müzakirə edilib. Bütün bunlara baxmayaraq, yenə də Ermənistan hökuməti, onun rəsmiləri müxtəlif tribunalardan Azərbaycana qarşı irqçi şüarlar səsləndirirlər. Bu yaxınlarda Ermənistan parlamentinin sədri Alen Simonyan azərbaycanlıların Qərbi Azərbaycan torpaqlarına qayıdışı ilə bağlı şərh bildirərkən tam irqçi bir cavab vermişdi. Lakin bu kimi məsələlər nədənsə özünü demokratiyanın carçısı sayan mərkəzlər tərəfindən şərh olunmur, amma olmayan bir hadisədə Azərbaycanı ittiham edirlər. Bütün bunlar Qərbin riyakarlığını və Azərbaycana qarşı həmişə qərəzli mövqedə olduğunu göstərir.

- Bu ikili standartların və qərəzli yanaşmanın Azərbaycana hansısa təsirləri var və ya ola bilər?

- Əksinə, Azərbaycan bütün bu xüsusları bir kənara qoyaraq inkişaf etməkdə davam edir. Azərbaycan yenə də Cənubi Qafqazın flaqman dövlətidir. Azərbaycan yenə də Cənubi Qafqazda reallaşan bir çox transmilli beynəlxalq layihələrin təşəbbüskarıdır. Azərbaycansız bu layihələr mümkünsüzdür. Bu gün dünyanın nəhəng dövlətləri Azərbaycan üzərindən keçən bir çox logistika və enerji layihələrini reallaşdırır, yaşıl enerji məsələləri ilə bağlı yeni strateji xətləri müəyyən edir. Həmçinin, Azərbaycan Şərqlə Qərbi, Şimalla Cənubu əlaqələndirən böyük layihələrin reallaşmasında bilavasitə iştirak edir və Azərbaycanın zəmanəti sayəsində həmin layihələr uğurla icra olunmaqdadır.

Azərbaycanın Avropaya ixrac edilən qazı hesabına bu gün Avropanın 10 dövləti enerji təhlükəsindən sığortalanıb. Yəni Azərbaycan, bütün çətinliklərə baxmayaraq, bu və ya digər formada, həm də həmin dövlətlərin enerji təhlükəsizliyinə zəmanət verən bir dövlət qismində beynəlxalq münasibətlər sistemində iştirak edən bir dövlətə çevrilib. Təbii ki, bu kimi məsələlərdən narahat olan həmin anti- Azərbaycan qüvvələr müxtəlif üsullar vasitəsilə, Ermənistan kimi ölkələri alət etməklə Azərbaycanın günü-gündən artan imicini və güclənən mövqeyini qəbul edə bilmirlər. Ona görə də hər vəchlə bu prosesin qarşısını almaq istəyirlər.

- Türk dünyasının institusional inkişafı, Azərbaycanın isə burada aparıcı ölkə qismində iştirak etməsi Qərbi bu istiqamətdə də narahat edən məsələlərdən sayıla bilərmi?

- Bu gün böyük türk dünyasının müxtəlif sahələr üzrə əlaqələrinin gücləndirilməsi, ortaq bir ideologiya ətrafında 300 milyondan çox əhalini özündə birləşdirən yeni siyasi mərkəzin güclənməsi həm də Azərbaycanın iştirakı ilə baş verir ki, Qərbin bir çox türkofob əhvali-ruhiyyəsində olan siyasi dairələri və güc mərkəzləri bu prosesin qarşısını almağa cəhd edirlər. Lakin bütün bunların da hamısı əbəsdir. Çünki artıq dünyanın mütərəqqi qüvvələri, xüsusilə də dünyada gedən yeni geosiyasi prosesləri praqmatik dəyərləndirən güclər Azərbaycanın bu artan rolu və imkanlarından öz maraqları naminə istifadə etmək istəyirlər.

Mərahim Nəsib

0 Подробнее

“TƏLƏB ETMƏLİYİK Kİ, ERMƏNİSTAN TƏZMİNAT ÖDƏSİN...” – “Təzyiqlər azalmayacaq, bəlkə də artacaq”

Müsahibə

Ədalət, Hüquq, Demokratiya (ƏHD) Partiyasının sədri, millət vəkili Qüdrət Həsənquliyev partiyanın mətbuat xidmətinin suallarını cavablandırıb. Müsahibəni təqdim edirik:

- Qüdrət bəy, ABŞ Ermənistanla təcili sülh sazişi imzalamağımız üçün niyə bizə bu qədər təzyiq edir?

- 5 noyabrda ABŞ-də prezident seçkiləridir və həmin ölkədə güclü erməni diasporası var. Onların dəstəyini almaq üçün belə canfəşanlıq edirlər. Həm də bir xristian həmrəyliyi faktoru var. Tələsmələrinin başqa səbəbləri də mövcuddur. Görürlər ki, Qarabağdan getmiş ermənilər Ermənistanda və başqa ölkələrdə məskunlaşır və zaman keçdikcə onları geri qaytarmaq çətinləşəcək. ABŞ, erməniləri beynəlxalq güclərin təminatı altında Qarabağa qaytarmaq, Azərbaycana daimi təzyiq etmək imkanları əldə etməyə çalışır. Həm də düşünürlər ki, yaxın gələcəkdə regionda geosiyasi vəziyyətin dəyişməsi ilə İran Zəngəzur dəhlizinin açılmasına ya mane olmaz, yaxud mane ola bilməz. Onlar isə türk dünyasının quru yollarla bir-birinə bağlanmasına, Avrasiya məkanında türk dövlətlərinin yeni güc mərkəzinin formalaşmasına qarşıdırlar. Məhz bu səbəbdən həm də İranın bütövlüyünü qorumaq, orada qərbyönümlü bir monarxiya yaratmaq üçün ciddi səy göstərirlər. ABŞ çalışır və Türkiyəyə ciddi təzyiq göstərir ki, Ermənistanla sərhədləri açsın. Türkiyə isə dəfələrlə bəyan edib ki, Azərbaycanla münasibətləri tənzimləməyənə qədər Ermənistanla sərhədləri açmayacaq. Onlar Ermənistanın iqtisadiyyatının güclənməsi və iqtidarın xalqdan geniş dəstək alması üçün bunun vacibliyini başa düşürlər. Ona görə də bizə təzyiq edirlər ki, Ermənistanın şərtləri ilə sülh sazişi imzalayaq, bunun ardınca Ermənistanla kommunikasiya xətləri açılsın.

- Azərbaycan gərginliyi azaltmaq üçün sülh sazişini çərçivə sənədi formasında paraflaya bilərmi?

- Azərbaycan bunu etsə belə təzyiqlər azalmayacaq, bəlkə də artacaq. Görəcəklər ki, təzyiq etməklə istədiklərinə nail olurlar və bunun ardınca birtərəfli qaydada, Qərbi Azərbaycandan olan qaçqınların qayıdışı, Zəngəzur dəhlizi məsələsi kənara qoyulmaqla, beynəlxalq təminat altında ermənilərin Qarabağa qaytarılmasını tələb edəcəklər. Hesab edirəm ki, biz nəinki öz haqlı tələblərimizdən geri çəkilməməli, əksinə tələb etməliyik ki, Ermənistan 30 illik işğala və xalqımıza münasibətdə etdiyi vəhşiliklərə, Xocalı soyqırımına görə Azərbaycandan rəsmi üzr istəsin və təzminat ödəyəcəyini bəyan etsin. Azərbaycan Respublikasının Prezidenti son vaxtlar bu barədə bir neçə dəfə çıxış edib. Ermənistan və tərəfdarları sülh istəyirsə, Ermənistan Konstitusiyasını dəyişməli, 10 noyabr 2020-ci il üçtərəfli Bəyanata uyğun olaraq Naxçıvana maneəsiz gediş-gəlişə imkan yaratmalı və tezliklə anklavların azad edilməsi məsələsinin müzakirəsinə başlamalıdır.

- Sülh sazişi, dövlətlərin bir-birinin ərazi bütövlüyünü tanıması sülhə təminatdırmı?

- Əlbəttə ki, yox. Rusiya - Ukrayna savaşı gözümüz önündə baş verir. Sülhə təminat milli birlik, güclü iqtisadiyyat, güclü ordu, güclü müttəfiqlər, qonşularla dostluq siyasəti yürütmək qabiliyyətidir. Dostluq siyasəti qonşularla münasibətdə qarşılıqlı mənafelərin nəzərə alınmasıdır. Amma bu ölkənin milli maraqlarından imtinası hesabına olmamalıdır.

0 Подробнее

Kanadada professor adını alan ilk azərbaycanlını uğura aparan cümlə

Müsahibə

Gənc vaxtı eşitdiyi "heç azərbaycanlıların fizika ilə məşğul olduğunu görməmişdim" cümləsi karyera yolunda ən böyük silahı olub. Məhz bu cümlədən aldığı güclə millətlər içində özünü sübut edib, hətta yaşadığı ölkədə fizika sahəsində ilk azərbaycanlı professor adını alıb.

"Kaspi" qəzetinin Kanadada professor adını alan ilk azərbaycanlı Arzu Sərdarlı ilə müsahibəsini təqdim edirik.

Goranboy rayonunda anadan olub və orta təhsilini də burada alıb. Ali təhsilini Azərbaycan Dövlət Universitetinin (indiki BDU) fizika fakültəsində davam etdirib. Bir müddət Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının Fizika İnstitutunda işlədikdən sonra 1993-cü ildə Ukraynaya köçüb. Ukrayna Elmlər Akademiyasının Yarımkeçiricilər Fizikası İnstitutunda fəaliyyət göstərib, burada gənc alimlər üçün prezident təqaüdünə layiq görülüb. 1999-cu ildən Kanadada yaşamağa başlayıb. Kanadanın Alberta Universitetində riyaziyyat və fizikanı tədris edib. 2007-ci ildən müəllimlik fəaliyyətini Kanada Birinci Millətlər Universitetində (Firts Nations Univercity of Canada) davam etdirir. O, həmçinin, 2016-cı ildə Kanadada Tam Professor (Full Professor) akademik rütbəsini alaraq ilkə imza atır. Həmsöhbətimiz müxtəlif elmi nailiyyətlər və mükafatlar sahibdir.

Gen, məktəb və mühit...

- Arzu bəy, Ukraynada və Kanadada riyazi biliklərinizlə seçilmisiniz. Elmə olan maraq və riyazi istedad sizcə, haradan qaynaqlanıb?

- Nəslimizdə məşhur riyaziyyatçı, fiziklər olub. Məsələn, Azərbaycan Dövlət Universitetinin fizika fakültəsinin yaradıcılarından biri və ilk dekanı Mədət Sərdarlı bizim nəsildəndir. Valideynlərimin ali təhsili olmayıb, amma bizi təhsilə yönəldiblər. Peşəmlə bağlı uğurlarımda müəllimlərimin fəaliyyəti danılmazdır. Gen, məktəb və mühit məni fizik və riyaziyyatçı kimi yetişdirib. Ən əsası, sevdiyim sahə olduğu üçün uğur qazanmışam. Məsələn, yadımdadır ki, valideynlərim həkim olmağımı istəyirdilər. Amma onlar gördülər ki, bu sahəni sevmirəm, mənə mane olmadılar. Uşaqlıqdan marağım hansı sahəyə olubsa, o istiqamətdə də üzərimdə çalışmışam.

- İllərdir vətəndən kənarda yaşasanız da azərbaycançılıq məfkurəsinə bağlı olduğunuzu, övladlarınızı da bu ruhda böyütdüyünüzü bildirirsiniz. Onları böyüdərkən nələrə diqqət edirdiniz?

- Burada ancaq öz xidmətim olmayıb. Həyat yoldaşım və yaşadığımız mühit də buna imkan yaradıb. Kanada mühacirlər ölkəsidir və dövlətin siyasəti yeni gələnləri assimilyasiya etməyə yönəlməyib. Nəzərə alın ki, uşaq vaxtının çox hissəsini məktəbdə, bağçada keçirir. Övladlarım öz məktəblərində Azərbaycanla bağlı təqdimatlar hazırlayırdılar. Biz də valideynləri olaraq ölkəmizlə bağlı danışır, onları azərbaycanlı kimi böyütməyə çalışırdıq. Amma bunu qadağalar və ya məcburiyyətlə deyil, sevgi ilə edirdik. Sonradan uşaqlarımın da özlərini azərbaycanlı kimi hiss etdiklərini gördüm. Məsələn, ölkəmizə səfər edərkən oradan nə gətirim deyəndə, qızım kəlağayı, oğlum isə işlədiyi məktəbdə tədbirdə geyinmək üçün milli geyim istəmişdi.

"İnsanlar sosial mediaya inanırsa, elm adamları bunu öyrənməlidirlər"

- Aktiv sosial şəbəkə istifadəçisi deyilsiniz. Sizcə, sosial şəbəkələr inkişafa mane olur, yoxsa əksinə?

- Bu suala birmənalı cavab vermək mümkün deyil. Sosial şəbəkələri pisləyənlər də var, tərifləyənlər də. Mənə elə gəlir ki, həqiqət haradasa, ortadadır. Sosial şəbəkələr yenilikdir. Tarixən hər bir yeniliyə qarşı həmişə hərəkət olub, qarşısını da almaq mümkün olmayıb. Sosial mediadan həm mənfi, həm də müsbət şəkildə istifadə etmək mümkündür. Mən müsbət tərəfləri daha çoxdur deyərdim. Amma sosial şəbəkələrdə hazırda bir məqam məni narahat edir. Məsələn, ömrünün 45 ilini fizikaya sərf etmiş bir müəllim və tədqiqatçı olaraq, Nyutonun fizika qanunlarını izah etmək üçün təxminən, dörd ay mühazirə oxuyuram ki, tələbələr anlasın. Amma təhsili, savadı məlum olmayan bir sosial şəbəkə istifadəçisi öz səhifəsində yazır ki, Nyutonun bütün qanunları yalandır, qravitasiya yoxdur, yer planeti yuvarlaq deyil, müstəvidir və s. Təəssüfləndirici məqam odur ki, əksəriyyət ona inanır. Ola bilər ki, professorun danışığı insanlara yorucu gəlir, sosial şəbəkədə bunu yazan onları daha yaxşı maraqlandıra bilir. Təbii ki, bunun qarşısını qadağa ilə almaq olmaz. Düşünürəm ki, Nyutonun qanunlarını daha cəlbedici şəkildə izah etməliyəm. İndi biz iş yoldaşlarımızla elmi sosial şəbəkədə təbliğ etməklə bağlı insanları maraqlandıran layihə üzərində işləməyi planlayırıq. İnsanlar sosial mediaya inanırsa, elm adamları da bu platformadan istifadə etməyi öyrənməlidirlər.

"Gənc nəsil bir çox parametrlərinə görə bizdən daha üstündür"

- Adətən, yaşlı nəsil müasir gənclikdən tez-tez şikayətlənir. Uzun illər tələbələrlə işləyən müəllim kimi gəncliyi necə qiymətləndirirsiniz?

- İnkişaf dialektikası inkarı inkarın üzərində qurulur. Bizim nəsil də özümüzdən əvvəlki nəsli müəyyən mənada inkar etmişik. Bu, elmdə də belədir. Məsələn, Eynşteyn fizikası Nyuton fizikasının fundamentallığını müəyyən mənada inkar edib. Amma hesab edirəm ki, gənc nəsil bir çox parametrlərinə görə bizdən daha üstündür. Gəlin, etiraf edək ki, məndən əvvəlki və qismən də mənim mənsub olduğum nəsil Azərbaycanın ərazi bütövlüyünü bərpa edə bilmədik. Buna məhz indiki gənc nəsil nail oldu. Mənə elə gəlir ki, düzgün istiqamət seçilsə, bu qələbə ruhu indiki gənc nəslin başqa sahələrdə də uğur qazanmasının zəmini ola bilər. Mən gənclərlə işləyirəm və bunu müşahidə edirəm. Əksər sahələrdə bizim nəsildən irəlidə gedirlər, daha çox iş görürlər. Gənclərlə bağlı ümidlərim böyükdür. Təbii ki, təkcə yaşlı nəsil gəncləri inkar etmir, gənclər də bizim nəsildə bəzi şeyləri mənfi hesab edirlər. Məsələn, məndən yuxarı nəsillər mobil telefondan istifadə etməyin əleyhinə idilər. Amma bu, yenilik idi. Bəlkə bizdən sonrakı nəsil elə bir şey icad edəcək ki, telefona mənfi baxacaqlar. Bu, təbii prosesdir. Mənim gənclərlə bağlı, xüsusilə də Kanadada tanıdığım azərbaycanlı gənclərlə bağlı fikirlərim müsbətdir və əksəriyyəti ilə fəxr edirəm. Həmyerlilərimiz heç bir ölkə nümayəndəsindən geri qalmırlar, əksinə, irəli gedirlər. Elə bir azərbaycanlı gənc tanımıram ki, buraya gəlsin və özünə yer edə bilməsin. Təbii ki, problemlərlə də üzləşirlər, amma öhdəsindən gəlirlər, mübarizə aparırlar.

"Azərbaycanlı gənclər çox aktiv, savadlı, zəhmətkeşdirlər"

- Kanadada professor adı verilərkən "sən bu adı alan ilk azərbaycanlısan" fikrini eşidəndə çox qürurlandım deyirsiniz. İlk olmaq necə hissdir?

- 1987-88-ci ildə Moskvada Bərk Cisimlər Fizikası İnstitutunda təcrübə keçirdim. Ezamiyyət vərəqəsini kadrlar şöbəsinə aparanda mənə dedilər ki, sən Azərbaycandan gəlmisən? Dedim "bəli, azərbaycanlıyam". İndiyə kimi unutmadığım ifadə ilə mənə dedi ki, "heç azərbaycanlıların fizika ilə məşğul olmasını görməmişəm". Bu söz mənə pis təsir etdi. Ondan sonra işimlə bağlı hara gedirdimsə, hansı uğurum olurdusa, mütləq azərbaycanlı olduğumu vurğulayırdım. Kanadada professor olmaq mənim üçün xüsusi bir məna kəsb etmir. Amma Kanadada ilk azərbaycanlı professor olmaq, məhz azərbaycanlı sözünün qeyd edilməsi mənim üçün daha əhəmiyyətlidir. Burada çox adam özünə professor deyir, amma professor olmaq üçün üç səviyyəni keçməlisən və bu, çox ağır prosesdir. Bu ad mənə veriləndə sənədi təsdiq edən dedi ki, biz araşdırdıq, sən Kanadada ilk azərbaycanlı "full professor" adını almış insansan. Azərbaycanlı adımın hallanması mənə çox xoş təsir etdi. Məni ən çox xoşbəxt edən məqam isə odur ki, xaricdə qazandığım bütün nailiyyətlərin arxasında Azərbaycanda aldığım təhsil dayanır. Azərbaycan çox unikal bir coğrafiyada, Qərblə Şərqin qovşağında yerləşir. Mən bilərəkdən "sərhəd" sözünü işlətmirəm. Məhz qovşağında. Bu coğrafi mövqeyimiz bizə imkan verir ki, həm Qərbdən, həm də Şərqdən ən yaxşı olanı götürək.

- Bəzi tələbələr tək Azərbaycan təhsili ilə xaricdə uğur qazanmağın mümkün olmayacağını, yaxşı təhsilin yaxşı puldan keçdiyini düşünürlər.

- Bu düşüncəni düzgün hesab etmirəm. Kanadaya xaricdən çox tələbə gəlir. Məsələn, burada bir azərbaycanlı ailə tanıyıram, əvvəlcə qadın oxudu, kişi işlədi, sonra kişi oxudu, qadın işlədi. Bakalavr təhsilini Azərbaycanda almışdılar. Zərdab rayonundan bir tələbəm var idi, ona evdən bir qəpik də kömək olunmurdu. O, burada fəlsəfə doktoru oldu. Ümumiyyətlə, mənim burada tanıdığım bütün azərbaycanlı gənclər çox aktiv, savadlı, zəhmətkeşdirlər.

"Ən yaxşı təbliğat şəxsi nümunəndə göstərməkdir"

- Vətəndən kənarda yaşayan hər bir soydaşımız Azərbaycanın könüllü elçisidir deyirsiniz. Sizcə, soydaşlarımız Azərbaycanı xaricdə necə təmsil etməlidir?

- Ən yaxşı təbliğat şəxsi nümunəndə göstərməkdir. Məsələn, iki saat Azərbaycanın elmindən, təhsilindən danışa bilərik, amma bir azərbaycanlının uğurları ən yaxşı təbliğatdır. Yəni danışmaq deyil, göstərmək əsasdır. Mən müşahidə edirəm, bəzi xalqlar burada 10 illərlə yaşasalar da, nə dil öyrənirlər, nə cəmiyyətə qarışırlar. Bizim gənclər belə deyillər. Millət vəkilləri ilə görüşür, milli bayramlarımızı təşkil edirlər. Bu gün mən bizim gənclərdən öyrənirəm. Onların təcrübəsi, ideyaları, ölkəni tanıtmaq üçün gördüyü işləri müşahidə etmək və öyrənmək mənim üçün də faydalıdır.

- Sizcə, xaricdə uğur qazanmaq ancaq təhsillə olur?

- Mən düşünmürəm ki, hər kəs mütləq şəkildə ali təhsil almalıdır. İnsan nə işlə məşğul olur olsun, peşəkar olmaq üçün çalışmalıdır. Kanadada şəxsən tanıdığım peşəkar bağban var. Hesab edirəm ki, o, öz sahəsində məndən daha çox irəli gedib. Kanadanın sərt şəraitində tropik meyvələri yetişdirir və işinin peşəkarıdır. Eləcə də digər peşə sahibləri. Mənim üçün ən vacibi peşəkarlıqdır. İndi elə bir dövrdür ki, ali təhsilə bir növ informasiya kimi baxıram. Əvvəl hamı çalışırdı ki, informasiya toplasın. İndi informasiya o qədərdir ki, sənə lazım olanı seçməlisən. Lazım olanı da seçmək üçün müəyyən bir baza lazımdır. Mənə elə gəlir ki, ali təhsil həmin bazanı bizə verir ki, istədiyimiz informasiyanı araşdıra bilək. Yəni hər hansı peşə ilə məşğul olanda istədiyi yaşda təhsil ala bilər.

- Kifayət qədər nailiyyətləri olan alimsiniz, amma valideyn üçün ən önəmli nailiyyət övladdır deyirsiniz. Hazırda bəzi gənclər karyeranın ailədən önəmli olduğunu düşünür, hətta son zamanlar ailə qurmaq istəyənlərin sayı azalır. Buna münasibətiniz necədir?

- Mənim ailə institutuna münasibətim dini əqidəmlə şərtlənir. Ailə qurmaq, dünyaya övlad gətirmək insan üçün borcdur. Karyeranın ailəyə mane olduğu fikri ilə razı deyiləm. Mən ailə qurduqdan sonra və hər övladım dünyaya gəldikcə karyeramda bir az da qabağa getmişəm. Çünki ailəm, övladlarım fəaliyyətimi daha da stimullaşdırıb və mənə motivasiya verib. Ola bilər ki, bu, kimdəsə fərqlidir. O ailə ki, sənin fəaliyyətini dəstəkləmir, karyerana mane olur, deməli, seçimində səhvə yol vermisən. Yaxud kimisi də ancaq öz işinə bağlanır, ailəsini unudur. Bu zaman da deməli, işində səhv var. Hər şeydə qızıl orta var və ona əməl etməlisən. Qızıl ortanı saxlamaq həm karyera üçün sərfəlidir, həm də ailə üçün. Digər problem odur ki, bizdə çox vaxt ailə quranda, kənar təzyiqlər çox olur. Məsələn, iki gəncdir, bir-birini tanımırlar, görmürlər, ailə təzyiq göstərir və bunlar evlənirlər. Sonra ayrılırlar, səbəbləri də karyera olur. Əslində bu, bəhanədir. Səbəb odur ki, bu adamlar bir-birinə uyğun deyil. Mənə elə gəlir ki, ailəli şəxslərin karyera inkişafında cəmiyyət də öz müsbət rolunu oynamalıdır. Məsələn, mənim iki aspirantım gənc ana idi. Çox vaxt mən onlarla layihə görüşlərini Zoom vasitəsi ilə təşkil edirdim, özü də axşam saat 8-dən, yəni onların körpələri yuxuya getdikdən sonra. Yəni, mən onları seçim qarşısında qoymadım: ya diplom, ya ailə. Nəticədə hər ikisinə nail oldular.

- Azərbaycanla bağlı hansı layihələrdə iştirak edir, əməkdaşlıq edirsiniz?

- Mən Kanadaya köçdükdən sonra Radiasiya Problemləri İnstitutu ilə əməkdaşlığımı davam etdirmişəm. Bir necə məqalələrimiz də çıxıb. Bir filosofun sözü var: "Qlobal düşün, lokal yaşa". İnternet dünyanı o qədər əlçatan edib ki, biz onlayn şəkildə olduğumuz yerdən istənilən layihəyə qoşulub, əməkdaşlıq edə bilirik. Bu yaxınlarda İspaniyada elmi konfransda seksiyalardan birinin rəhbəri idim. Demək olar ki, bütün qitələrdən alimlər iştirak edirdilər. Bundan əlavə, xaricdə yaşayan elm adamlarının forumu keçiriləcək, qeydiyyatdan keçmişəm və ölkəmi təmsil edəcəyəm. İndi elə bir dövrdür ki, ən güclü ölkə belə, elmi təkbaşına irəli apara bilməz. Biz də bu proseslərdə iştirak etməli, Azərbaycanın potensialı və töhfəsini göstərməliyik. Qlobal düşünüb, lokal yaşamalıyıq. Azərbaycanlı alimlərin beynəlxalq miqyasda arenaya çıxması vacibdir. Çünki elə gənclərimiz var ki, böyük nailiyyətlər əldə edirlər və Azərbaycanın potensialı əksər ölkələrdən yüksəkdir.

0 Подробнее

COP29 Sədrliyimiz beynəlxalq ictimaiyyət tərəfindən təqdir edilir – MÜSAHİBƏ

Müsahibə

COP29 Təşkilat Komitəsinin üzvü Pərvanə Vəliyeva: “İlk növbədə G7 ölkələri, müəyyən dərəcədə isə G20 ölkələri məsuliyyəti dərk etməli, müvafiq qərarlar qəbul etməli, konsensusa gəlməlidirlər”



COP29 Təşkilat Komitəsinin üzvü, Milli Məclisin deputatı Pərvanə Vəliyeva COP29-dan gözləntilər, iqlim dəyişmələrinin qarşısının alınmasında Azərbaycanın liderliyi və digər məsələlərlə bağlı AZƏRTAC-ın suallarını cavablandırıb. Pərvanə Vəliyevanın müsahibəsini təqdim edirik.


-Pərvanə xanım, məlumdur ki, bu il noyabrın 11-dən 22-dək Bakıda dünyanın ən mötəbər tədbirlərindən biri - Birləşmiş Millətlər Təşkilatının İqlim Dəyişmələri üzrə Çərçivə Konvensiyasının Tərəflər Konfransının 29-cu sessiyası (COP29) keçiriləcək. COP29-dan əsas gözləntilər nədir?


-COP29-dan əsas gözlənti inkişaf etmiş ölkələr tərəfindən inkişaf etməkdə olan ölkələrə ödəniləcək iqlim fəaliyyəti üzrə yeni maliyyə məbləğinin müəyyənləşdirilməsidir. Bundan öncəki iqlim maliyyəsinin məbləği kimi 2020-ci ilədək 100 milyard ABŞ dolları müəyyənləşdirilsə də, hesabatlara əsasən buna yalnız 2022-ci ildə nail olunub.

Bakı COP-unda dövlətlərin qarşısında duran əsas məqsəd yeni məbləği müəyyən etmək olacaq. Hazırda mövcud olan 100 milyard maliyyə hədəfi qlobal istiləşmənin 1,5 dərəcə selsi hədəfinə nail olunması, iqlim dəyişmələrinin ən çox təsir etdiyi ölkələrin problemlərinin həlli üçün kifayət deyil.


-O zaman başqa addımlara da ehtiyac var...


-Bəli, bu hədəfin ciddi şəkildə artırılmasına, ən azı 500 milyard, hətta 1 trilyon dollar həcmində müəyyən edilməsinə ehtiyac var. Dünya ictimaiyyəti inkişaf etmiş ölkələrdən bunu gözləyir. Bu sahədə ciddi işlər görülməlidir.

Bu məsələdə ilk növbədə G7 ölkələri, müəyyən dərəcədə isə G20 ölkələri məsuliyyəti dərk etməli, müvafiq qərarlar qəbul etməli, konsensusa gəlməlidirlər.


-COP29 Sədri kimi Azərbaycanın səyləri barədə nə deyə bilərsiniz?


-Azərbaycanın COP29 Sədrliyi inkişaf etmiş və inkişaf etməkdə olan ölkələr arasında yeni iqlim maliyyəsi hədəfinin razılaşdırılması və konsensus əsasında nəticənin əldə edilməsi istiqamətində mühüm səylər göstərir. Bu xüsusda, COP29 Sədrliyimiz tərəfindən inkişaf etmiş ölkələrə və beynəlxalq maliyyə qurumlarına çağırışlar edilir, davamlı iş aparılır. Eyni zamanda dövlətlər, beynəlxalq təşkilatlar və digər maraqlı tərəflərlə mütəmadi əsasda və konstruktiv şəkildə görüşlər keçirilir.

Buna misal olaraq, 2024-cü il iyulun 25-28-də COP29-un gündəliyində dayanan əsas məsələlərin müzakirəsi məqsədilə Azərbaycanda təşkil olunmuş nümayəndə heyətlərinin rəhbərləri səviyyəsində qeyri-formal məsləhətləşmələri qeyd etmək olar.


-Azərbaycan COP29 Sədri olaraq beynəlxalq ictimaiyyət tərəfindən təqdir olunurmu və COP29 lazımi səviyyədə beynəlxalq dəstək alırmı?


-COP29 Sədrliyimiz iqlim dəyişmələrinin mənfi təsirlərindən ən çox əziyyət çəkən ölkələr, inkişaf etməkdə olan kiçik ada dövlətlərinin problemlərinə də xüsusi diqqət yetirir, onlara göstərilən dəstək beynəlxalq ictimaiyyət tərəfindən təqdir edilir.

Bu yaxınlarda – sentyabrın 22-23-də Nyu-York şəhərində keçirilmiş Gələcəyin Sammitinin əsas nəticəsi olaraq Gələcəyin Paktı qəbul olunub. Növbəti illər üçün ölkələrin əsas fəaliyyət istiqamətlərini müəyyən edən və konsensusla qəbul olunmuş bu sənəddə COP29-a dair ayrıca bənd qeyd olunub.

Eyni zamanda, həm Gələcəyin Sammiti, həm də BMT Baş Assambleyasının 79-cu sessiyası çərçivəsində bir sıra dövlət və hökumət başçıları və nazirlər çıxışlarında COP29-a da istinad edib.

BMT-nin Baş katibi Antonio Quterreş COP29-un yaxınlaşdığını qeyd edərək bildirib ki, tədbirin nəticəsi yeni iqlim maliyyəsi hədəfi olmalıdır.

Türkiyə Respublikasının Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan iqlim dəyişmələri kontekstində inkişaf etməkdə olan ölkələr üçün ən vacib amillərin maliyyə, texnologiyaların paylaşılması və imkanların gücləndirilməsi olduğunu bildirib. O, Bakıda keçiriləcək COP29-un bu məsələlərin həllinə töhfə verəcəyinə inandığını vurğulayıb.

Sessiya çərçivəsində inkişaf etməkdə olan ölkələr Bakı COP-u zamanı 100 milyard dollarlıq iqlim maliyyəsi məbləğinin artırılmasına dair çağırışlar edib.

Eyni zamanda, Maldiv adaları, Marşal adaları, Vanuatu, Birləşmiş Krallıq, Belçika, Monako, Keniya, Fici və digər dövlətlər çıxışlarında COP29-a istinad edib.

Bütün bunlar Bakıda keçiriləcək COP29-un tarixi bir tədbir kimi vacibliyini və hazırda dünyanı narahat edən ən böyük problemlərdən biri olan iqlim dəyişmələrinin qarşısının alınması məsələsində Azərbaycanın liderliyini nümayiş etdirir.

Azərbaycan Respublikasının Prezidenti cənab İlham Əliyev inkişaf etmiş və inkişaf etməkdə olan ölkələrin iqlim dəyişmələrində bir-birini ittiham etmək, günahlandırmaq əvəzinə öz imkanları daxilində iqlim problemlərinin həllinə töhfə verməli olduğunu vurğulayıb. Ölkəmiz Bakıda tarixi razılaşmanın – “Bakı Sazişi”nin əldə olunması istiqamətində iş aparsa da, real irəliləyişə nail olmaq üçün bütün tərəflərin birgə səyləri və konstruktiv iştirakı lazımdır. Bu məsələdə bütün tərəflər kollektiv məsuliyyət daşıyır.

-Ümid etmək olarmı ki, Bakıda dünya dövlətləri ən böyük problemlərdən biri olan iqlim dəyişmələri məsələsində Azərbaycanın liderliyi ilə konsensus əldə edəcəklər?

-Beynəlxalq ictimaiyyət yeni iqlim maliyyəsi məbləğinin müəyyənləşdirilməsi ilə bağlı iddialı hədəflər gözləyir. Əgər Bakıda konsensus əldə olunmasa, o zaman bu, iqlim danışıqlarının gələcəyinə mənfi təsir göstərəcək.

Prezident İlham Əliyevin vurğuladığı kimi, ölkəmiz COP29 zamanı inkişaf etmiş və inkişaf etməkdə olan ölkələr arasında körpü yaratmaq, konsensusa nail olmaq və COP29-un uğur hekayəsinə çevrilməsi üçün səylərini əsirgəməyəcək.

0 Подробнее

Qazi: "Yuxuda gördüm ki, itirdiyim ayağım yerindədir, oyananda qələbə xəbərini eşitdim"

Müsahibə

Sentyabrın 27-də işğalçı Ermənistan ordusunun təxribatı nəticəsində Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin başlatdığı əks-hücum əməliyyatı və ordumuzun göstərdiyi qəhrəmanlıq İkinci Qarabağ müharibəsinin taleyini Azərbaycanın xeyrinə həll etdi. 44 gün davam edən döyüşlərdə silahlı qüvvələrimiz beş şəhəri, dörd qəsəbəni və 286 kəndi düşmən işğalından azad etdi. Noyabrın 10-da imzalanan Üçtərəfli Bəyanatla Ağdam, Kəlbəcər və Laçın rayonları sülh yolu ilə mərhələli şəkildə ölkəmizə qaytarıldı. Beləliklə, Vətən müharibəsi Azərbaycanın Ermənistan üzərində şanlı qələbəsi ilə başa çatdı. Təbii ki, dövr nə qədər dəyişsə də, yeni texnologiyalar meydana çıxsa da, müharibənin taleyini yenə də insan amili həll edir. Ona görə də heç bir müharibə itkisiz ötüşmür. Azərbaycanın haqlı davasında qələbə qazanmasının əsas pay sahibləri də əzmkarlıqla döyüşən, qazilik və şəhidlik mərtəbəsinə yüksələn qəhrəmanlardır.

Bu qələbədə pay sahibi olanlardan biri də qazi Kənan Kərimlidir. O, mövzu ilə bağlı Oxu.Az-ın suallarını cavablandırıb.

- Kənan bəy, düzdür, müharibənin üzərindən dörd il keçsə də, bu tarixi anları unutmaq heç vaxt mümkün deyil. Ona görə də bir qədər keçmişə qayıtsaq, zənnimcə, daha məqsədəuyğun olar. Yəni müharibənin başlaması və döyüşlərə qatılmağınızı necə xatırlayırsınız?

- 2020-ci ilin 27 sentyabrında müharibə başlayanda Füzuli istiqamətində döyüşlərə qatılmışam. Təbii ki, müharibə asan bir şey deyil. Müharibədə həyəcan da var, qorxu da. Lakin biz qarşımıza məqsəd qoymuşduq ki, 30 il həsrətində olduğumuz torpaqlarımızı azad etməliyik. Ona görə də ərazilərimizi işğaldan azad etdikcə qorxu və həyəcanımız da yoxa çıxırdı. Lakin o da məlumdur ki, heç bir müharibə itkisiz olmur. Allah şəhidlərimizə rəhmət etsin, qazilərimizə şəfa versin.

- Hansı ərazilərdə döyüşmüsünüz və necə oldu ki, yaralandınız?

- Mən Füzuli-Xocavənd istiqamətində gedən döyüşlərdə yaralanmışam. Öz qrupumuz ilə döyüşdüyümüz istiqamətdən geri qayıdıb başqa bir istiqamətdə döyüşlərə qatılacaqdıq. Geri dönərkən ermənilər tərəfindən minaatanlardan atəşə tutulduq, yaralandım. Sağ ayağım dizdən yuxarı amputasiya olunub. Həmçinin, kürəyimdən aldığım qəlpə yarası bel sümüyümü sındırıb, üç qabırğam qırılıb. Ağciyərim deşilib, sol tərəfdən isə sinirlərim yanıb.

- Müharibədən danışmaq və onu təfərrüatla izah etmək, məlum məsələdir ki, çox çətindir. Xüsusən də döyüşlərdə iştirak edən biri üçün. Lakin bir neçə cümlə ilə ifadə etsək, müharibə sizin üçün necə yadda qaldı?

- Oktyabrın 1-i, yəni döyüşlərin beşinci günündə yaralanmağım mənə ən pis təsir edən hadisə oldu. Çünki tez yaralanmağım döyüşlərdən tez uzaqlaşmağım demək idi. Kaş tez xəsarət almazdım və digər döyüş yoldaşlarım kimi daha çox irəli getmək, sona qədər döyüşmək mənə qismət olardı. Amma hər günümüzə şükür etmək lazımdır. Çünki istənilən halda ərazi bütövlüyümüz bərpa edilib.

- Döyüşlərdə hər kəsin məqsədi bir olsa da, fərdi olaraq da, yəqin ki, ümdə prinsiplər olur. Sizin üçün əsas məqsəd nə idi?

- Bizim bir məqsədimiz var idi. O da neçə ildir həsrətini çəkdiyimiz torpaqlarımızı işğaldan azad etmək. Çox şükür ki, şəhidlərimizin, qazilərimizin sayəsində buna nail olduq və haqq-ədalət nəhayət öz yerini tapdı.

- Əvvəlki sualı verməkdə məqsədim həm də müharibədənkənar məqamlarla bağlı idi. Yəni döyüşlərdə sağ qalmaq, yolunuzu gözləyənlərə qovuşmaq və digər bu kimi amillər... Bu düşüncələrlə baş-başa qalanda nə hisslər keçirirdiniz?

- Əlbəttə ki, müharibə asan bir şey deyil. Biz oradan ya şəhid kimi qayıdacaqdıq, ya da qazi. Əsas məqsədimiz ölmək yox, öldürmək idi. Nə xoş mənə ki, torpaqlarımızın işğaldan azad edilməsində az da olsa payım oldu. Ona görə də heç nəyə görə peşman deyiləm. Nə müharibəyə getdiyim, nə də yaralandığım üçün təəssüflənirəm. Yenə müharibə olsa, yenə də gedib ölkəm və xalqım üçün döyüşərəm. Çünki məqsəd torpaqlarımızı düşmən tapdağından azad etmək, neçə illik həsrəti aradan qaldırmaq olanda doğmalar da, yaxınlar da ikinci plana keçirlər. Çünki mənim üçün Vətən hər şeydən öndə gəlir.

- Qələbə xəbərini eşidəndə təəssüratınız necə oldu?

- Mən özüm oktyabrın biri yaralamışam. Qələbə xəbərini eşidəndə xəstəxanada idim, müalicə alırdım. Qələbə günü yuxuda gördüm ki, digər ayağım kimi, itirdiyim ayağım da sağ-salamat, yerindədir. Yuxudan oyananda Azərbaycan Dövlət Televiziyasında gördüm ki, cənab Prezident xalqa müraciət edir. Şuşanın azad edilməsi və qısa müddət sonra qələbə qazanmağımızla bağlı xəbərləri eşidəndə, təbii ki, çox sevindim. Bir gözüm şəhidlərimizə görə kədərdən, bir gözüm isə Qarabağı azad etdiyimiz üçün sevincdən ağlayırdı.

- Tarixi müharibədən dörd il ötüb. Bu müddət sizin üçün necə keçib, həyatınızda nələr dəyişib?

- Ali Baş Komandan tərəfindən "Füzulinin azad olunmasına görə", "Xocavəndin azad olunmasına görə", "İgidliyə görə" və "Vətən müharibəsi iştirakçısı" medalları ilə təltif edilmişəm. Bundan əlavə, məni ev və maşınla təmin ediblər. Müalicələrim də öz axarında davam edir. Bundan sonra da ancaq irəli baxmaq lazımdır. Necə ki, 30 il həsrətində olduğumuz əsas məqsədimizə çatdıq, bundan sonra da vətənimiz və özümüzlə bağlı məqsədlərimizə nail olmaq üçün çalışmağa davam edəcəyik.

Mərahim Nəsib

0 Подробнее

Veteran pulu 2 dəfə artırılsın: Böyük məbləğ deyil ki... - Deputat

Müsahibə

Cəmiyyətdə daha çox gündəmə gətirilən məsələ veteranlara verilən 80 manatlıq müavinətin artırılması məsələsidir. Dövlət Statistika Komitəsindən rəsmi məlumatına görə, Azərbaycan Respublikasının ərazi bütövlüyü uğrunda döyüş əməliyyatlarında iştirak etmiş şəxslərin sayı 2023-cü il oktyabrın 1-nə 179 840 nəfər təşkil edib, yəni 180 min nəfərə yaxındır. Bəzən bundan bir qədər artıq rəqəmlər də işlədilir.

Mediaxeberleri.Az xəbər verir ki, bu sözləri Teleqraf.com-a müsahibəsində Milli Məclisin deputatı, iqtisadçı alim Əli Məsimli deyib.

O bildirib ki, veteran pulunun 2 dəfə artırılaraq 80 manatdan 160 manata qaldırılması ayda veteranlara 14,4 milyon manat əlavə vəsait ayrılması deməkdir:

"Onun da illik ümumi məbləği 173 milyon manat edir. Bu, o qədər də böyük məbləğ deyil ki, sözügedən məsələnin həlli ildən ilə keçirilsin. Bu məsələyə münasibətdə cəmiyyətdəki ab-havadan çıxış etməklə demək olar ki, müharibə veteranlarına verilən 80 manatlıq müavinətin də azı 2 dəfə artırılmasını istiqamətdə real addımlar atılmasını vacib hesab edirik".

0 Подробнее

3 oktyabrda Azərbaycanla bağlı qərar belə olacaq: Əsas hədəfləri budur

Müsahibə

Azərbaycanın AŞPA-dakı nümayəndə heyətinin rəhbəri, Milli Məclisin deputatı Səməd Seyidov Teleqraf.com-un suallarını cavablandırıb.

Onunla müsahibəni təqdim edirik:

- Prezident İlham Əliyev parlamentin ilk iclasında sülh müstəvisində aparılan müzakirələr fonunda, növbəti dəfə Ermənistanın silahlandırılmasına diqqət çəkdi. Bu məsələdə bəzi qərb dövlətlərinin fəal iştirakından bəhs olundu...

- Ermənistan kapitulyasiya aktına (2020-ci ilin 10 noyabr) imza atmış dövlət kimi davranmır. Görünən odur ki, bu ölkə yeni reallığı, situasiyanı qəbul etmək istəmir. Sözsüz ki, bu, tək Ermənistanın özü ilə bağlı olan məsələ deyil. Regionda nüfuzunu itirmiş, bölgəyə müdaxilə edə bilməyən, buradan münaqişə ərazisi kimi istifadə edən bəzi qüvvələr, qurumlar, təşkilatlar, ölkələr tərəfindən yeni reallıq qəbul edilmir. Əllərindən gələni edirlər ki, prosesə hansısa formada müdaxilə etsinlər. Təbii ki, onlar regiona Azərbaycanın əli ilə müdaxilə edə bilmirlər. Ancaq Ermənistan vasitəsilə bölgəyə mümkün qədər nüfuz edirlər. Ermənistan vasitəsilə onların burada yer almasına erməni cəmiyyətində olan ab-hava və şərait imkan verir. Ona görə də, Ermənistanda yenidən müharibə tərəfdarları şirnikləşdirilir, revanşizm daha da körüklənir. Sözsüz ki, bu faktlar indi hər kəs tərəfindən aydın şəkildə görünür. Ölkə başçısı da parlamentdə çıxışında bu məqamlara toxundu. Çünki erməni cəmiyyətində bu hallar olanda hakimiyyət və cəmiyyət bütövlükdə buna qarşı çıxmalı idi. Təəssüf ki, Ermənistan hakimiyyətinin özü getdikcə revanşizmə daha çox meyl edir. Faktiki olaraq hakimiyyətin içərisində Azərbaycana qarşı olan qüvvələr çoxluq təşkil edir. Onlar sülh müqaviləsinin gecikdirilməsinə çalışırlar. Bu, bütün səviyyələrdə, o cümlədən beynəlxalq müstəvilərdə Ermənistan rəsmilərinin bəyanatlarında da özünü açıq şəkildə göstərir. Azərbaycan Prezidenti Milli Məclisdə məhz bu reallıqları nəzərə alaraq ölkəmizin təhlükəsizlik, müdafiə qabiliyyətinin gücləndirilməsi, ordumuzun daha möhkəmlənməsi məsələlərini bir daha gündəmə gətirdi.

- Azərbaycana 30 illik işğal dövründə Ermənistan tərəfindən vurulan maddi-mənəvi ziyan var. Bu zərər beynəlxalq hüquqda hansı formada təsbit oluna və buna uyğun da təzminat məsələsi həll oluna bilər?

- Təzminat məsələsi çox ciddi bir prosesdir. II Dünya müharibəsindən sonra faşist Almaniyası bölüşdürüldü və faşizmə birdəfəlik son qoyuldu. Amma işğal, faşizm siyasəti aparmış Ermənistana faktiki olaraq bəzi qərb dövlətlərindən və təşkilatlarından yardım göstərilir. Əslində, Ermənistan işğala, törətdiyi vandallığa, bir milyon insanın qaçqın və məcburi köçkün salınmasına, Xocalı soyqırımına görə beynəlxaq hüquqa əsasən Azərbaycana təzminat ödəməlidir. Onlar isə bu məsələni məhz Qərbin köməyi ilə tamamilə əks formada təqdim edirlər. Çünki Qərbin bu regionda öz planları var. Ermənistandan isə növbəti dəfə alət kimi istifadə edilir.

- Avropa Şurası Parlament Assambleyası (AŞPA) yenidən Azərbaycanla bağlı məsələləri gündəmə gətirməkdə nə məqsəd güdür?

- Oktyabrın 3-də AŞPA-da Azərbaycanla bağlı əsassız məsələləri gündəmə gətirməyi planlaşdırırlar. Azərbaycan AŞPA-da olmadığına görə, özləri birtərəfli qaydada ağılasığmaz, yalan və iftiralar üzərində qurulmuş məsələləri gündəmə daşımağa çalışır. Əslində bununla özlərini daha pis vəziyyətə salmış olacaqlar. Əgər onlar həqiqətən də dialoq, əlaqələr qurmaq istəyirsə qarşılarında olan ölkənin nümayəndələri ilə söhbət edib, fikir mübadiləsi apara bilər. Heç bir fikir mübadiləsi aparılmadan öz aralarında danışıb qərar qəbul edirlərsə bu elə böyük böhrandır. Bu faktlar AŞPA-nı gülünc vəziyyətə salır. Ona görə də, bu gün AŞPA-da gedən proseslər normal məntiq çərçivəsindən çox uzaqdadır.

Müəllif: Tapdıq Qurbanlı
0 Подробнее
В будущее В прошлое

Навигация