Son günlər bazarlarda saxta kənd toyuğunun satışı artmaqdadır. Bəzi satıcılar fabrik toyuğunu kənd toyuğu adı ilə təqdim edərək alıcıları aldadır və bu vəziyyət alıcılar arasında ciddi narazılığa səbəb olur. Belə hallar həm insanların sağlamlığına, həm də maddi vəziyyətinə mənfi təsir göstərir. Alıcılar saxta kənd toyuğunu necə ayırd edə bilərlər və bu problemin qarşısının alınması üçün hansı tədbirlər görülməlidir?

Bu baxımdan, vətəndaşların məlumatlandırılması xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Eyni zamanda, müvafiq qurumlar bazarlarda nəzarəti gücləndirməli və qanunsuz satışla məşğul olanlara qarşı ciddi tədbirlər görməlidirlər.

Məsələ ilə bağlı “AzPolitika”-ya açıqlamasında Qida Təhlükəsizliyi Hərəkatının rəhbəri, sağlam qidalanma mütəxəssisi Məhsəti Hüseynova bildirib ki, ət və ət məhsulları, xüsusilə də quş və toyuq əti yüksək risk qrupuna aid olan qidalar sırasındadır. Onun sözlərinə görə, bu səbəbdən belə məhsullar mütləq etibarlı mənbələrdən alınmalıdır. Həm saxlanma yeri, həm də satış prosesi xüsusi diqqət tələb edir, çünki quş əti soyuq qida zəncirində daşınmalı və temperatur rejiminə ciddi şəkildə əməl olunmalıdır. Alınan məhsulların dövlət qeydiyyatından və baytarlıq nəzarətindən keçməsi də əsas şərtlərdən biridir.

Mütəxəssis qeyd edib ki, bir çox hallarda nəzarətdən keçməyən, mənşəyi məlum olmayan məhsullar insan sağlamlığı üçün ciddi risk yaradır. Bu cür hallar xüsusilə rəngləndirilərək “kənd toyuğu” adı altında satılan məhsullarda açıq şəkildə özünü göstərir. İnsanlar bəzən bunu sadəcə rəng fərqi kimi qiymətləndirsələr də, əslində istifadə olunan boyalar çox vaxt kimyəvi və sintetik mənşəli olur və qida üçün yararlı sayılmır. Xüsusilə geniş istifadə olunan tartrazin maddəsi (E102) güclü allergik reaksiyalara, səpkilərə, həmçinin astma və bronxitdən əziyyət çəkən şəxslərdə ciddi fəsadlara səbəb ola bilər.

M.Hüseynovanın sözlərinə görə, bu cür keyfiyyətsiz məhsulların davamlı istifadəsi hormonal balansın pozulmasına, daxili orqanların, xüsusilə qaraciyər və böyrəklərin zədələnməsinə gətirib çıxara bilər: “İnkişaf dövründə olan şəxslər, xüsusilə 20 yaşına qədər gənclər üçün bu məhsullar hiperaktivlik, toksik təsir və sinir sistemində pozuntular yarada bilər. Bu səbəbdən uşaqların, azyaşlıların, xroniki xəstəliyi olan və yaşlı insanların qida seçiminə daha diqqətlə yanaşmaları tövsiyə olunur.

Hər kəs təbii kənd toyuğunu rəngləndirilmiş toyuqdan asanlıqla ayırd edə bilməsə də, bəzi mühüm əlamətlərə diqqət yetirmək mümkündür. Təbii kənd toyuğunun dərisi adətən sarımtıl-ağ və ya yüngül çəhrayı çalarda olur. Əgər toyuğun rəngi qeyri-adi dərəcədə parlaq, süni sarı tonlardadırsa və hətta boğazı ilə ayaqları da sapsarı görünürsə, bu onun boyandığını göstərir. Bundan əlavə, şübhəli və kimyəvi qoxu da məhsulun təhlükəli olmasından xəbər verə bilər. Mütləq şəkildə etiket məlumatlarına diqqət yetirilməli, məhsulun mənşəyi, istehsal və kəsim tarixi, saxlanma şəraiti barədə məlumatlar yoxlanılmalıdır”.

Oğuz Ayvaz