Deputat Kamal Cəfərov Milli Məclisin Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti (AXC) dövründə İrəvan şəhərinin Ermənistana verilməsini pisləyən rəsmi qərar qəbul etməsi ilə bağlı təkliflə çıxış edib.

Deputat bildirib ki, bu məsələ ilə bağlı arxiv sənədləri mövcuddur. Onlar arasında İrəvan şəhərinin siyasi mərkəz kimi ermənilərə verilməsi barədə Azərbaycan Milli Şurasının 1918-ci il 29 may tarixli iclasına dair 3 nömrəli protokol, həmçinin 1 iyun tarixində keçirilmiş iclasda İrəvandan olan deputatların etirazları ilə bağlı tərtib olunmuş 4 nömrəli protokol da yer alır.

“1918-ci il mayın 29-da Azərbaycan Milli Şurası İrəvan şəhərinin siyasi mərkəz kimi ermənilərə verilməsi barədə qərar qəbul edib. Həmin iclasa Həsənbəy Ağayev sədrlik edib. İclasın əvvəlində Fətəli Xan Xoyski, Azərbaycan və Ermənistan arasında sərhədlərin müəyyən olunması məqsədilə M.Ə.Rəsulzadənin rəhbərliyi ilə Ermənistan Milli Şurası ilə aparılmış danışıqların nəticələrinə dair məruzə ilə çıxış edib. Məruzənin sonunda o qeyd edib ki, Ermənistan dövləti üçün siyasi mərkəzə ehtiyac var və İsgəndəriyyənin Türkiyə ərazisinə birləşdirilməsindən sonra bu mərkəz yalnız İrəvan ola bilər. Bu səbəbdən, İrəvan ermənilərə güzəştə gedilməlidir. Məsələ səsverməyə çıxarılıb və arxiv protokoluna əsasən, Milli Şuranın 28 üzvündən 16-sı qərarın lehinə, 1-i əleyhinə səs verib, 3 nəfər bitərəf qalıb, digərləri isə səsvermədə iştirak etməyib”, – deputat qeyd edib.

Kamal Cəfərov mühüm bir məqamı da vurğulayıb: Həmin iclasa İrəvandan olan üzvlər dəvət olunmayıb. Onlar sonradan iclasa qatılmış olsalar da, çıxış etməyə imkan verilməyib. Yazılı müraciətləri isə AXC Katibliyi tərəfindən “itirilib”.

Millət vəkilinin sözlərinə görə, hazırda Türkiyə Cümhuriyyətinin Osmanlı Arxivində (BOA.HR.SYS, No. 2398/4, v. 12) saxlanılan sənədlərə əsasən, artıq 1918-ci il mayın 23-də Milli Şura rəhbərliyi erməni dövlətinin yaradılması məsələsi ilə bağlı Ənvər Paşaya geniş məzmunlu müraciət ünvanlayıb.

“Bu müraciətin əsas səbəbi, Ənvər Paşa və Osmanlı hökumət başçısı Tələt Paşanın erməni dövlətinin yaradılmasına qarşı mövqe sərgiləmələri olub. Rəsulzadə və silahdaşları hesab edirdilər ki, əgər ermənilərin öz dövlətləri olmazsa, onlar müstəqil Azərbaycanın daxilində qırğınlar və terror aktları törədə bilərlər ki, bu da etnik barışa ciddi maneə yaradar. Eyni zamanda, gələcəkdə Azərbaycana axın edəcək erməni qaçqınlarının sayını nəzərə alaraq, siyasi idarəetmədə məcburi koalisiya hökuməti qurmaq zərurəti ortaya çıxa bilərdi. Bu ehtimalları nəzərə alan AXC rəhbərliyi Cənubi Qafqazda erməni dövlətinin yaradılmasına dəstək vermişdi. Onların qənaətinə görə, bu halda ermənilər milli məqsədlərinə çatacaq və Azərbaycana qarşı gələcəkdə ərazi iddialarından imtina edəcəklər”, – deputat bildirib.

AzPolitika.info