Войти

"1000 manata qədər maaş alanlar vergilərdən azad olunsun" - DEPUTAT

İqtisadi xəbərlər və təhlil

"Hamımız bilirik ki, Azərbaycanda hazırda ərzaq məhsullarının qiyməti artıb, keyfiyyətli ət, yağ kasıblar üçün əlçatmaz olub”.

Mediaxeberleri.Az xəbər verir ki, bunu Milli Məclisin bu gün keçirilən iclasında deputat Qüdrət Həsənquliyev deyib. 

Deputat bildirib ki, sosial vəziyyət ağırlaşanda ölkədə dini ekstremist vəziyyət yaranır, cinayətkarlıq artır:

"Əməkhaqqından vergi güzəştləri yaxşıdır. Amma təklif edirəm ki, 1000 manata qədər maaş alanlar bütün vergilərdən azad olunsun. 2500-ə qədər maaş alanlar üçün 3% vergini normal sayıram, amma bunu 1000-2500 manat maaş alanlara tətbiq etməliyik. Bunu etməyə maliyyə vəsaitimiz imkan verir".



Azər Əmiraslanov: "Vergi Məcəlləsində dəyişikliklər yeni güzəştli rejimin tətbiqini nəzərdə tutur"

İqtisadi xəbərlər və təhlil

Vergi Məcəlləsinə dəyişikliklər ilk növbədə qeyri-neft özəl sektorunda əməkhaqqı gəlirləri üzrə fiskal yükün tənzimlənməsi ilə bağlıdır.

"Report" xəbər verir ki, bunu Milli Məclisinin İqtisadi siyasət, sənaye və sahibkarlıq komitəsinin sədri Azər Əmiraslanov parlamentin bugünkü plenar iclasında 2026-cı ilin dövlət büdcəsi zərfinə daxil olan Vergi Məcəlləsi və 16 qanuna təklif edilən dəyişikliklər paketinin ilk oxunuşda müzakirəsi zamanı deyib.

Onun sözlərinə görə, 2019-cu ildən qeyri-neft sektorunun özəl bölməsində muzdla işləyən şəxslərin aylıq gəlirlərinə vergi və sosial sığorta haqları üzrə güzəşt mexanizmi tətbiq edilir: "Aparılmış islahatın məqsədi sahibkarlar və işəgötürənlər üçün əlverişli vergi-investisiya mühitinin yaradılması, işçi sayının və əməkhaqqının əhəmiyyətli leqallaşması olmuşdur. İslahatlar nəticəsində qeyri-neft və qaz sektorunun özəl bölməsi üzrə əmək müqavilələrinin sayında iki dəfəyədək, əməkhaqqı fondunda isə iki dəfədən çox artımlar əldə edilib".

Deputat əlavə edib ki, Vergi Məcəlləsinə təklif olunan dəyişikliklər 2019-cu ildən əvvəlki vergi dərəcələrinin olduğu kimi yenidən bərpasını deyil, yeni güzəştli rejimin tətbiqini nəzərdə tutur: "Nəticədə bu region ölkələri arasında ən aşağı göstərici olacaq. Bu addım sahibkarlara və işçilərə yeni vergi qaydalarına rahat uyğunlaşmağa kömək edəcək".



Azərbaycan D-8 Media Mükəmməlik Mərkəzinin yaratmağı və ev sahibliyi etmək təklifini irəli sürüb

İqtisadi xəbərlər və təhlil

"Azərbaycan D-8 Media Mükəmməlik Mərkəzinin yaradılması təşəbbüsünü müsbət qiymətləndirir.

Mediaxeberleri.Az "Report"a istinadən xəbər verir ki, bu barədə Pakistanın informasiya və televiziya-radio yayımı üzrə federal naziri Attaulla Tarar Bakıda keçirilən "Dialoqun, əməkdaşlığın və regional həmrəyliyin təşviq edilməsi" mövzusunda D-8 Media Forumunda bildirib.

"D-8 Media Forumu kollektiv fəaliyyət üçün güclü platforma yaradır. Üzv dövlətlərimiz təcrübə mübadiləsindən, razılaşdırılmış strategiyalardan və birgə təşəbbüslərdən əhəmiyyətli fayda əldə edə bilər. Bu baxımdan bir neçə əməkdaşlıq istiqamətini təklif etmək istərdim.

Azərbaycan hökuməti tərəfindən təşəbbüs edilmiş Media Mükəmməllik Mərkəzinin yaradılması uzun müddətdir gözlədiyimiz bir addımdır. Biz bunu yüksək qiymətləndiririk və əməkdaşlığa hazırıq. Müvafiq nazirliklərin və media ekspertlərinin nümayəndələrindən ibarət birgə işçi qrupun yaradılmasını təklif edirəm. Bu qrup davamlı bilik mübadiləsini təmin ermək üçün mütəmadi olaraq, o cümlədən onlayn formatda toplana bilərdi", - o qeyd edib.

UŞAQLARI SAYIB, SONRA PUL VERİRLƏR... – Ölkədə 5 uşağı olan ailə niyə dövlət dəstəyindən kənarda qalıb?

İqtisadi xəbərlər və təhlil

Azərbaycanda 5-dən çox uşağı olan ailələrə hər uşağa görə 140 manat müavinət verilir. Yəni, 6 və daha çox uşağı olanlar bu müavinəti ala bilər.

Amma 5 uşaqlı ailə bunu ala bilməz. Niyə ala bilməz, bu barədə hər hansı ağlabatan izahat yoxdur. Bu yanaşma hədsiz dərəcədə ədalətsizdir. Dövlət çoxuşaqlı ailənin sosial dəstəyə ehtiyacı olduğunu qəbul edir, amma say limiti qoyur.

Əvvəla, müavinət saya görə qoyula bilməz, bəlkə 5, 4, hətta 3 uşaqlı ailənin gəlirləri 6 uşaqlıdan daha azdır?

Ədalətli yanaşma bütün uşaqlara görə müavinət verilməsidir, çünki dövlət uşaqların sağlam böyüməsi, inkişafı üçün öz dəstəyini göstərməlidir, bu, onun borcudur. Təəssüf ki, Azərbaycanda bu yük əsasən valideynlərin üzərindədir. Əgər iddia olunduğu kimi, bütün uşaqlara müavinət verməyə dövlətin imkanı yoxdursa (hərçənd ki, absurd arqumentdir), müavinət 3 uşaqlı ailələrdən başlamalıdır. Çünki hazırki şərtlərdə 3 uşaq böyütmək kifayət qədər böyük maliyyə vəsaiti tələb edir. Belə ki, gələn il uşaqlar üçün yaşayış minimumu 260 manat nəzərdə tutulub. Əlbəttə, çox azdır, müstəqil ekspertlərin hesablamalarına görə, 1 uşağın aylıq xərci bundan təxminən 2 dəfə çoxdur.

Tutaq ki, rəsmi göstərilən 260 manat doğrudur, o zaman 260 x 3 = 780 manat edir. Ailə valideynlərlə bərabər 5 nəfərdən ibarətdir. Gələn il əməkqabiliyyətli əhali üçün yaşayış minimumu 317 manat olacaq. O zaman 317 x 2 = 634 manat xərc də bu rəqəmin üstünə gəlir. Beləliklə, dövlətin hesabı ilə götürsək, 780+634=1514 manat bir ailənin ən minimum xərcidir.

Bəs Azərbaycanda orta aylıq maaş bu xərci ödəyirmi? Xeyr! Çünki ölkədə orta əməkhaqqı 1100 manat civarındadır. Amma muzdla çalışan əhalinin azı üçdə ikisi bu qədər qazanmr. Ölkədə median əməkhaqqı 550-600 manat civarındadır. Məsələn, bir müəllim ailəsi, əgər evdə 1 nəfər işləyirsə, 900 manata qədər maaş ala bilər. Deməli, müəllim işləyib qazandığı pulla 3 uşaq böyüdə bilməz. Əgər ailədə 2 nəfər işləyirsə, 1515 manatlıq xərci zorla ödəyər. Təbii ki, 3 nəfərlik ailənin xərci şəhərdə 2000 manatdan yüksəkdir. Kəndə də bir az aşağı rəqəm ola bilər.

İndi gəlin, dövlətin müavinət vermədiyi 5 uşaqlı ailənin xərcini hesablayaq: 260 x 5=1300 manat. İki valideynin xərci də 634 manat, onları toplayanda 1934 manat edir. Azərbaycanda bu qədər gəliri olan neçə 5 uşaqlı ailə ola bilər? Bu barədə hər hansı statistika yoxdur. Amma uşaqların sayına görə ailələrin statistikası var: 3 uşaqlı ailələr ölkədə kifayət qədər geniş yayılıb - təxminən 256 min ailə bu kateqoriyadadır.

4 və daha çox uşaqlı ailələr nisbətən azdır (Statistika Komitəsinin məlumatında 8,2 % olaraq göstərilir), amma “4 və daha çox” kateqoriyasında 110 470 ailə olduğu bildirilir. Yəni, bura 4 və 5 uşaqlı ailələr daxidlir.

6 uşaqlı ailələrin sayına gəlincə, 9 332 ailə 6 uşağa görə müavinət alır. Statistika da göstərir ki, ölkədə say limiti qoyulduğuna görə on minlərlə ailə ehtiyacı olduğu halda müavinət ala bilmir. Bu ailələrin əksəriyyətinin sosial durumu yoxsulluq həddindədir, dövlət dəstəyindən məhrum edilmələri isə mənəvi, psixoloji əzabdır.

Bu yanaşma ədalətsiz olmaqla bərabər vətəndaşların Konstitusiyada təsbit olunan hüquqlarının pozulmasıdır. Bu problemi aradan qaldırmaq üçün yanaşma kökündən dəyişdirilməlidir, ailələrin maddi gəlirlərinə görə orada böyüyən uşaqlara müavinət təyin edilməlidir.

HANSI PENSİYALARIN MƏBLƏĞİ ARTIRILA BİLƏR? – Pensiya alanların sayı kəskin azallb + NAZİRDƏN AÇIQLAMA

İqtisadi xəbərlər və təhlil

Azərbaycanda 2026-cı ilin yanvarından etibarən yaşa görə aylıq sosial müavinətlərin artırılması planlaşdırılır. Bu barədə bir sıra yerli mətbu orqanlarda məlumat yayılıb. Qeyd edək ki, mövcud göstəricilərə əsasən hazırda 220 manat təşkil edən yaşa görə müavinətin məbləğinin 30 manat artırılaraq 250 manata çatdırılacağı iddia olunur.

Yaşa görə müavinət 65 yaşına çatmış, əmək pensiyası almaq hüququ olmayan və işləməyən kişilərə, 64 yaş yarıma çatmış, əmək pensiyası hüququ olmayan və işləməyən qadınlara avtomatik qaydada təyin olunur. Qadınların yaş həddi 2017-ci ilin 1 iyulundan 2027-ci ilin 1 iyulunadək hər il 6 ay artırılmaqla tənzimlənir. İyulun 1-dən etibarən Azərbaycanda qadınların pensiya yaşı 64 il 6 ay, kişilərin pensiya yaşı isə 65 yaş olaraq müəyyən edilib. Dövlət Sosial Müdafiə Fondunun məlumatına görə, 2025-ci ilin iyulunda yaşa görə aylıq sosial müavinət alanların sayı 166 min 900 nəfər olub. Onların 35%-i kişilər, 65%-i isə qadınlardan ibarətdir.

Qeyd edək ki, bir sıra hallarda yaş həddi 5 il azaldıla bilər. Bu güzəştlər aşağıdakı kateqoriyalara aiddir:

-Beş və daha çox uşağı olan qadınlar (uşaqların 8 yaşınadək sağ olması şərti ilə);

-Əlilliyi olan uşağa sahib qadınlar (uşaq 8 yaşınadək sağ olduğu müddətdə);

-Ananın vəfatı və ya valideynlik hüququnun məhdudlaşdırılması halında kişilər (beş və daha çox uşağa sahib, onların 8 yaşınadək sağ olduğu ailələrdə ananın vəfat etməsi, itkin düşməsi və ya valideynlik hüququnun məhdudlaşdırılması halında atanın yaş həddi 5 il azaldılır);

-Əlilliyi olan uşağı tək böyüdən kişilər.

Ötən il 23 092 vətəndaş pensiya yaşına çatmadan vəfat edib

Dövlət Statistika Komitəsinin məlumatına görə, 2024-cü ildə Azərbaycanda 58 909 vətəndaş vəfat edib. Onlardan 32 436 nəfəri kişi, 26 473 nəfəri isə qadın olub. Həyatını itirən kişilərin 15 281 nəfəri 65 yaşına çatmayıb. Yəni ötən il ölən kişilərin təxminən 47%-i pensiya yaşını görə bilməyib. Həmin il vəfat edən 26 473 qadının isə 7 811 nəfəri pensiya yaşına çatmadan vəfat edib. Faizlə desək, qadınların təxminən 29,5%-i pensiya yaşına çatmadan dünyasını dəyişib. Ümumən götürsək, 2024-cü ildə vəfat edən 58 909 vətəndaşın 23 092 nəfəri pensiya yaşına çatmadan vəfat edib. Bu da vəfat edən şəxslərin təxminən 39,2%-i deməkdir.

Son 15 ildə pensiya alanların sayı 146 min nəfər azalıb

Digər bir statistik məlumata görə, son 15 ildə pensiya alanların sayı 146 min nəfər azalıb. Bu tendensiya 2010-cu ildən bəri özünü davamlı şəkildə göstərir. Belə ki, əgər 2010-cu ildə bu göstərici 858 min nəfərdən çox idisə, hazırda 712 min nəfər civarındadır. Təxminən 15 il ərzində pensiya alanların sayında 146 min nəfərlik və ya 17 faizlik azalma baş verib.

Bu barədə iqtisadçı Xalid Kərimli “AzPolitika”ya şərhində bildirib ki, ünvanlı dövlət sosial yardımı çıxmaq şərti ilə sosial müavinətlərin qarşıdakı aylarda artırılması ehtimalı azdır.




Onun sözlərinə görə, çünki bunun üçün büdcədə sosial xərclərdə əhəmiyyətli artımlar müşahidə olunmur: “Hökumət bir müavinəti artırmır. Əgər artırsa, demək olar ki, bütün sosial ödənişlərə yenidən baxılır. Sosial müavinətlərə isə bu ilin yayında baxılıb. Buna görə də güman etmirəm ki, hətta 2026-cı ildə belə sosial müavinətlərə yenidən baxılsın və artırılsın. Çünki büdcədə belə bir artım nəzərdə tutulmur, neftin qiymətləri də elə səviyyədə deyil ki, hökumət fikrini dəyişsin və bu xərcləri artırsın.”

Pensiyaların artırılması üçün vəsait ayrılacaq

Dövlət Sosial Müdafiə Fondunun 2026-cı il üzrə ümumi xərclərinin 8 milyard 483 milyon manat həcmində olması proqnozlaşdırılır ki, bunun da 96,6% və ya 8 milyard 196 milyon manatı əhaliyə ödənişlərin payına düşür.



Bunu isə əmək və əhalinin sosial müdafiəsi naziri Anar Əliyev Milli Məclisin bugünkü plenar iclasında “Dövlət sosial müdafiə fondunun 2026-cı il büdcəsi haqqında” və “İşsizlikdən sığorta fondunun 2026-cı il büdcəsi haqqında” qanun layihələrinin müzakirəsi zamanı deyib.

Nazir bildirib ki, bu göstərici 2024-cü illə müqayisədə 1 milyard 534 milyon manat, 2025-ci illə müqayisədə isə 788 milyon manat çoxdur. Bu məbləğin 7 milyard 993 milyon manatı əmək pensiyalarının, 203,6 milyon manatı isə sosial sığorta hesabına verilən müavinət xərclərinin payına düşür.

2026-cı il üzrə əmək pensiyalarının maliyyələşdirilməsi üçün ayrılan vəsait 2025-ci ilin təsdiqlənmiş xərcləri ilə müqayisədə 782,4 milyon manat və ya 10,9% artımla nəzərdə tutulmuşdur. Bunun 81,2%-i və ya 635,6 milyon manatı indeksasiya xərclərinin, digər hissəsi isə yeni təyin olunan və yenidən hesablanan pensiyaların məbləğlərinin maliyyələşdiriməsi ilə bağlı xərclərin payına düşür.

Proqnoz göstəricilərə əsasən, 2026-cı il üzrə indeksasiyanın təqribən 9,2% səviyyəsində olması, orta pensiyanın məbləğinin isə yenə də 9,2% artaraq 590 manata, yaşa görə pensiyanın məbləğinin isə 629 manata çatması proqnozlaşdırılır.

Azərbaycan Həmkarlar İttifaqları Konfederasiyası xətti ilə sığortaolunanların və əmək pensiyaçılarının sanatoriya-kurort müalicəsi və sağlamlaşdırma tədbirlərinin həyata keçirilməsi məqsədilə Fondun 2026-cı il büdcəsində 25 milyon manat vəsait nəzərdə tutulmuşdur.

Xatırladaq ki, yaşa görə sosial müavinətin məbləği sonuncu dəfə 2024-cü ilin yanvar ayında artırılmış və 180 manatdan 220 manata çatdırılmışdı. Bu ilin iyulunda sosial müavinətlərin və pensiyaların bir çoxunda artım olsa da, yaşa görə müavinət bu prosesdən kənarda qalmışdı.

E. Bəyməmmədli

NAZİRLƏRİN “DELFİN STATİSTİKASI” – “Azərbaycanda açılan iş yerlərini deyirlər, bağlananları isə demirlər”

İqtisadi xəbərlər və təhlil

Azərbaycanda işsizlik səviyyəsinin rəsmi statistikadan fərqli olduğu heç kimə sirr deyil. Buna baxmayaraq, hökumət üzvləri çox vaxt problem həll etmək əvəzinə, hesablamalarda və statistikada manipulyasiyalara yol verir, vəziyyəti olduğundan daha yaxşı təqdim etməyə çalışırlar.

Mediaxeberleri.Az xəbər verir ki, iqtisadçı Natiq Cəfərli bu mövzuyla bağlı maraqlı paylaşım edib: 

“Mikayıl Cabbarov, sitat: “1 yanvar 2019-cu ildən 1 noyabr 2025-ci ilədək, qeyri-neft-qaz özəl sektorda, gündəlik orta hesabla 200-ə yaxın yeni iş yerinin yaradılması qeydə alınıb”.



Dünyada əyləncəli statistikalar çoxdur, onlardan biri də “delfin statistikasıdır” – yəni, bilinən faktdır ki, delfinlər qəzaya uğrayan gəmilərdən insanları xilas edib sahilə gətiriblər, hətta, son 100 ildə dünya mətbuatında bu tipli xəbərləri, təsdiq olunmuş faktları toplayanlar da olub və onlar iddia edirlər ki, son 100 ildə delfinlər 1500-ə yaxın insan xilas edib, sahilə doğru gətiriblər. Amma təbii ki, delfinlər tərəfindən sahilə deyil də, dənizlərin, okeanların dərinliklərinə aparılan insanların sayı haqqında heç bir rəqəm, məlumat yoxdur.

Azərbaycanda nazirlər, məmurlar çox zaman “delfin statistikası” məntiqindən istifadə edirlər, yəni, açılan iş yerləri haqqında deyirlər, bağlanan iş yerləri haqqında isə heç nə söyləmirlər. Məsələn, 2023-cü ildə ölkədə 14 min 900, 2024-cü ildə 11 mindən çox, bu ilin yanvar-sentyabr aylarında isə 8 min 900 iş yeri bağlanıb.

Beləliklə, 2023-cü ildən bu ilin - 2025-in sentyabr ayının sonunadək ölkədə 34800 iş yeri qapadılıb, yəni, günə 35 nəfər işsiz qalıb...”

“AzPolitika”

Pensiyaçılara şad xəbər – Bu tarixdən ...

İqtisadi xəbərlər və təhlil

Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyinin tabeliyində Dövlət Sosial Müdafiə Fondu tərəfindən noyabrın 21-də respublika üzrə pensiyaların tam ödənilərək yekunlaşdırılması nəzərdə tutulub.


Mediaxeberleri.Az xəbər verir ki, bu barədə nazirlikdən məlumat yayılıb.

Həmin gün güzəştli şərtlərlə pensiya hüququna malik şəxslərin də pensiyaları ödəniləcək.

GƏLƏN İLDƏN PENSİYALAR ARTACAQ - Rəqəmlər necə olacaq? + VİDEO

İqtisadi xəbərlər və təhlil

2026-cı ilin yanvar ayından etibarən 1.1 milyon nəfəri əhatə edən bütün növ əmək pensiyaları təxminən 10 faiz artacaq.

Bu barədə “İctimai TV”nin videosüjetində məlumat verilib.

Bəs artım necə hesablanacaq?

Daha ətraflı videoda:




FƏRHAD ƏHMƏDOVUN “AZNAR”-ı MÖHÜRLƏNDİ - Milyarderin müəssisələrində nə baş verir?

İqtisadi xəbərlər və təhlil

Milyarder Fərhad Əhmədovun Göyçaydakı “AzNar QSC” müəssisəsi fəaliyyətini dayandırıb.

Mediaxeberleri.Az xəbər verir ki, müəssisənin yaydığı press-relizə görə, səbəb “qanunsuz məhkəmə qərarları və məhkəmə icraçılarının özbaşınalığıdır”.

Qeyd olunur ki, zavodun məhkəmə icraçıları tərəfindən möhürlənməsi səbəbindən yüzlərlə yerli sakin işsiz qalıb. Bundan əlavə, müəssisənin bağlanması məhsul yığımının ən qızğın mövsümündə baş verdiyi üçün Göyçay-Ağsu bölgəsindəki fermerlərin minlərlə ton məhsulunu qəbul etmək mümkün olmayıb.

Yaranmış vəziyyətə səbəb “AzNar”-ın İsmayıllı rayonunda fəaliyyət göstərən törəmə müəssisəsi “Kənd MMC” ilə podratçı “Qaraçay Fərdi Müəssisəsi” arasında yaranan kommersiya mübahisəsidir.

“AzNar”-ın mətbuata açıqlamasında zavodun 26 oktyabrda Göyçay Rayon Məhkəməsinin qanunsuz qərarı və Göyçay Rayon İcra Şöbəsinin "qanunsuz qərar və hərəkətləri" əsasında bağlandığı bildirilir. Zavodun anbarları və istehsal avadanlıqları möhürlənib, işçilərin əraziyə girməsi qadağan edilib və polis 24/7 qapılarda növbətçilik edir.

Qeyd olunur ki, 2019-cu ildə tərəflər arasında ümumi dəyəri təxminən 3,2 milyon manat olan üç müqavilə imzalanıb. İşin həcmi sifarişçi tərəfindən dəqiq müəyyən edilsə də, podratçı özbaşına öhdəliklərini aşaraq əlavə işlər görüb. Ədliyyə Nazirliyinin Məhkəmə Ekspertizası Mərkəzinin 21 sentyabr 2023-cü il tarixli hesabatına görə, podratçının işinin dəyəri 5,317 milyon manatı keçib. Yəni, podratçı Əhmədovun sifarişindən 2 milyon manatlıq artıq iş görüb və indi pulunu tələb edir. Məhkəmə də podratçının xeyrinə qərar çıxarıb. “AzNar” isə belə görünür ki, həmin pulu ödəmək fikrində deyil.

Qeyd edək ki, bu, Əhmədovun biznesləri və mülkləri ilə bağlı onun əleyhinə çıxarılan ilk məhkəmə qərarı deyil. Belə qənaət yaranır ki, milyarderin həm qanunla, həm də maliyyə məsələlərilə bağlı ciddi problemləri var...

Nəticədə, uzun illər “AzNar” ilə işləmiş fermerlər məhsullarını şirkətə sata bilməyiblər. Məhsulun bir hissəsinin bağlarda çürüdüyü bildirilir. Həmçinin, Göyçay və qonşu rayonların mövsümi müqavilələrlə işləyən yüzlərlə sakini gəlirlərini itirib. Şirkətin isə milyonlarla dollarlıq itki ilə üzləşdiyi və bu itkilərin günbəgün artdığı qeyd olunur.

C.Məmmədli

“AzPolitika.info” 

REGİONLARDAKl İŞSİZLİYİN SƏBƏBİ NƏDİR? - Bu rayonlarda 3 ayda yeni iş yeri açılmayıb + SİYAHI

İqtisadi xəbərlər və təhlil

Bu ilin üçüncü rübü (iyul-sentyabr) ərzində Azərbaycanda ümumilikdə 28 min 836 yeni iş yeri açılıb. Rəsmi məlumatlara əsaslanan hesabata görə, ən çox yeni iş yeri Bakı şəhərinin payına düşüb — ümumi göstəricinin 78%-i və ya 22 min 434 iş yeri paytaxtda yaradılıb. Bakı rayonları arasında lider Nərimanov rayonu olub.

Bu rayonda 3 ay ərzində 4 min 19, Nəsimi rayonunda isə 3 min 988, Yasamalda 2 min 990, Xətaidə 2 min 791, Səbaildə 2 min 609, Binəqədidə 2 min 194 yeni iş yeri açılıb. Digər paytaxt rayonlarında isə göstəricilər belədir: Sabunçu -1 446, Nizami - 1103, Suraxanı - 453, Xəzər - 561, Pirallahı - 7 yeni iş yeri.

Regional göstəricilərə baxdıqda isə vəziyyət olduqca fərqlidir. Belə ki, Bakının ardınca ən çox yeni iş yeri Sumqayıtda (838), Abşeronda (717), Şirvanda (572), Zaqatalada (487) və Qubada (483) açılıb.

Qeyd edək ki, ölkənin 6 rayonunda - Babək, Culfa, Kəngərli, Sədərək, Şahbuz və Xızı - üçüncü rübdə heç bir yeni iş yeri yaradılmayıb.

Naxçıvan Muxtar Respublikasında vəziyyət bir qədər fərqlidir. Muxtariyyətin şəhər və rayonları arasında yalnız Naxçıvan şəhərində 89, Ordubadda 2 və Şərurda 2 yeni iş yeri qeydə alınıb.

Ümumi vəziyyətə baxdıqda da görmək olur ki, rəqəmlər 2025-ci ilin üçüncü rübü ilə əksərən eynidir və ölkə üzrə ən çox iş yeri paytaxt Bakıda yaradılıb. Belə ki, 2025-ci ilin yanvar-iyun ayları ərzində Azərbaycanda 48,9 min yeni iş yeri açılıb. Məlumata görə, bu dövrdə yaradılmış iş yerlərinin 92,1%-i qeyri-dövlət sektorunda açılıb.

Yeni açılmış iş yerlərinin 74,7%-i Bakı şəhərinin, 1,1%-i Naxçıvan Muxtar Respublikasının, 24,2%-i digər regionların payına düşüb. Regionlar arasında ən çox yeni iş yeri Abşeron-Xızı (8,3%), Quba-Xaçmaz (2,6%), Şəki-Zaqatala (2,5%), Gəncə-Daşkəsən (2,3%), Qarabağ (2,1%) və digər bölgələrə aiddir.

Yeni iş yerlərinin 10,8%-i yeni yaradılmış müəssisə və təşkilatlarda, 87,6%-i mövcud müəssisə və təşkilatlarda, 0,5%-i isə fəaliyyətini bərpa etmiş müəssisə və təşkilatlarda yaradılıb.



İqtisadçı Xalid Kərimli qeyd edir ki, regionlarda iş yerlərinin az açılmasının əsas səbəbi ölkədə qeyri-neft sektorunun zəif inkişafıdır. Onun sözlərinə görə, qeyri-neft iqtisadiyyatı inkişaf etmədiyi üçün sahibkarlar regionlarda yeni iş yeri açmaqda maraqlı deyillər.

X. Kərimli hesab edir ki, sahibkarlar yalnız bir halda yeni iş yeri açmağa maraqlı olurlar: orada pul qazanmaq imkanı olduğu halda. Lakin regionlarda bazar kiçik, satış imkanları məhdud olduğu üçün biznes təşəbbüsləri zəif qalır.

İqtisadçı vurğulayır ki, dövlətin açdığı iş yerləri çox vaxt səmərəsiz və artıqdır: “Dövlət o qədər mənasız və qeyri-səmərəli iş yerləri açıb saxlayıb ki, bu artıq problemə çevrilib. İnkişaf etmiş bazar iqtisadiyyatlarında dövlətin yaratdığı məşğulluq ümumi məşğulluğun 20–30%-dən artıq olmur. Azərbaycanda isə dövlət və özəl sektor arasında 50/50 nisbəti var ki, bu da normal bazar iqtisadiyyatı modelinə uyğun deyil.”

İqtisadçının fikrincə, özəl sektorun böyüməməsinin bir neçə səbəbi var: coğrafi mövqenin əlverişsizliyi (okeana çıxışın olmaması), qonşu ölkələrdəki geosiyasi gərginlik, sanksiyalar və yüksək logistik xərclər bunlardan bəziləridir. Azərbaycandan mal ixrac etmək baha başa gəlir, halbuki, Türkiyə və Gürcüstanın tranzit üstünlüyü var, Azərbaycanda isə bu daha çətin və xərclidir.

X. Kərimli hökumətin qeyri-neft sektorunda uğursuzluqlarını vurğulayaraq, bu sahənin inkişafına effektiv şəkildə yanaşılmadığını bildirir. O, ixracyönlü iqtisadiyyatın stimullaşdırılmasının və turizm potensialının reallaşdırılmasının vacib olduğunu qeyd edir.

İqtisadçı həmçinin quru sərhədlərinin bağlı olmasının ölkə iqtisadiyyatı üçün ciddi məhdudiyyət yaratdığını bildirir: “Quru sərhədləri bağlıdır, gediş-gəliş çətindir, nəticədə ölkə qapalı vəziyyətə düşüb. Gürcüstana getmək 1000–1500 manata başa gəlir. Belə şəraitdə iqtisadi aktivlik necə artsın?”

X. Kərimli qeyd edir ki, iqtisadiyyatın əsasən Bakıda formalaşması regionların inkişafına mane olur: “Sahibkarlar da satış bazarına yaxın olmaq üçün bizneslərini Bakıda qururlar. Niyə sahibkar Ağdaşda biznes açsın? Alıcı, bazar, resurslar Bakıdadır.”



Eyni zamanda, Naxçıvan Muxtar Respublikasının iqtisadi inkişafının ciddi məhdudiyyətlərə məruz qaldığını bildirir: “Naxçıvanda biznes açmaq çətindir. Məhsulun daşınması və göndərilməsi böyük problemdir. Naxçıvanın blokadadan çıxması iqtisadi canlanma üçün vacibdir.”

X. Kərimli, Naxçıvan üçün tətbiq edilən vergi güzəştlərinin faydalı olacağına, amma ən əsas amilin Zəngəzur dəhlizinin açılması olduğuna inanır.

Rəsmi məlumata görə, 2025-ci ilin noyabrın 1-i vəziyyətinə görə, Azərbaycanda işsizlərin sayı 278,9 min nəfər olub. İşsizlik səviyyəsi 5,2% təşkil edir. İqtisadi fəal əhalinin sayı isə 5 milyon 381,5 min nəfər olub, onlardan 5 milyon 102,6 min nəfəri məşğul əhali təşkil edib.

Ölkənin müxtəlif şəhər və rayonlarında yeni açılmış iş yerləri aşağıdakı kimidir:

Gəncə – 214

Qəbələ – 209

Bərdə – 199

Tovuz – 111

İmişli – 124

Xankəndi – 131

Mingəçevir – 52

Göygöl – 51

İsmayıllı – 45

Lənkəran – 44

Ağdam – 41

Göyçay – 40

Samux – 37

Cəlilabad – 36

Neftçala – 34

Zəngilan – 32

Siyəzən – 33

Qax – 30

Ağcabədi – 30

Şuşa – 29

Sabirabad – 27

Cəbrayıl – 27

Salyan – 26

Qazax – 21

Kürdəmir – 20

Zərdab – 18

Yevlax – 18

Saatlı – 17

Gədəbəy – 16

Ağdərə – 14

Xocavənd – 14

Ağdaş – 13

Ağstafa – 13

Oğuz – 12

Yardımlı – 12

Kəlbəcər– 12

Qobustan – 11

Masallı – 9

Xocalı – 7

Ağsu – 5

Qubadlı – 5

Hacıqabul – 5

Daşkəsən – 4

Şabran – 4

Ucar – 3

Naftalan – 2

E. Bəyməmmədli, 

В будущее В прошлое

Навигация