Azərbaycan uzun illər beynəlxalq hüququn selektiv yanaşmasına, ikili standartlara və susqunluğa baxmayaraq, ədalət tələbindən geri çəkilmədi. Nəticədə, dövlətimiz öz gücü, hüquqi mexanizmləri ilə ağır cinayətlər törətmiş erməni cinayətkarlarını məsuliyyətə cəlb etdi və barələrində hökm oxundu. Bu proses bir daha göstərdi ki, Azərbaycan yalnız hərbi-siyasi müstəvidə deyil, hüquqi sahədə də suverenliyini və ədalət prinsipinə sadiqliyini qətiyyətlə təmin etmək gücündədir. Bu gün ermənilər barədə oxunan hökmlər intiqam deyil, hüququn aliliyinin, beynəlxalq humanitar hüququn və tarixi ədalətin göstəricisidir.

Mövzu ilə bağlı Pravda.az-a fikirlərini bölüşən siyasi elmlər üzrə fəlsəfə doktoru, politoloq Şəbnəm Həsənova bildirib ki, uzun müddət idi, azərbaycanlılara qarşı münasibətdə insanlıq əleyhinə və müharibə cinayətləri törətməkdə ittiham olunan şəxslər ədalət məhkəməsi qarşısında cavab verirdilər.

Politoloq vurğulayıb ki, hər şey detallı şəkildə araşdırılıb, öyrənilib: “İnkarolunmaz faktlar, dəlillər, şahidlərin ifadəsi bu cinayətkarların son dərəcə amansızcasına xalqımıza divan tutduğunu sübuta yetirdi. Onlar öz ifadələrində terror törətdiklərini, qeyri-qanuni əməllərlə məşğul olduqlarını etiraf etdilər. Azərbaycanlılara qarşı törədilən cinayətlər tükürpədici cinayətlər idi. Mnatsakanyan açıq şəkildə etiraf etdi ki, artıq tarixə qovuşmuş qondarma rejim ordusu heç bir zaman müstəqil qüvvə olmayıb. O məhz Ermənistan ordusunun ən böyük hərbi birləşməsi olub. Həmin bu qondarma rejimin yuxarı vəzifələrinə təyinat İrəvandan idarə olunurdu. Həmin bu ordunun təminatı Ermənistan ordusu vasitəsilə həyata keçirilir, komplektləşdirilirdi. Saakyan Şuşanın işğalında birbaşa iştirak edib. Arutunyan Gəncəyə atılan raketin əmrini verib. Günahsız Gəncə sakinlərinin bir gecədə öldürülməsində əli olduğunu, bu işdə birbaşa iştirakçı olduğunu etiraf edib. Ermənistan illər ərzində təkcə azərbaycanlılara qarşı soyqırımı və cinayətlər törətmədi, həm də torpaqlarımıza qarşı urbisid və ekosid həyata keçirdi. Biz məhkəmənin nəticəsindən sonra həmçinin buna nail olmalıyıq ki, Ermənistan dövlət olaraq həm də bu əməllərinə görə məsuliyyət daşısın. Bundan sonra da bu istiqamətdə fəaliyyətimizi davam etdirməliyik. Məsələ bundan ibarətdir ki, həmin cinayətkarların məhkəmə prosesi gedərkən Azərbaycana qarşı əsassız iddialar irəli sürülür, qarayaxma kampaniyaları təşkil olunurdu. Azərbaycan dövlətinə, birbaşa Azərbaycan Prezidentinə qarşı siyasi təzyiqlər və təhdidlər edilirdi. Xalqımız bütün bunları aydın görür, öz Liderinə güvənərək ədalətin təmin olunmasını həsrətlə gözləyirdi. Xalq əmin idi ki, Lideri verdiyi vədə hər zaman olduğu kimi sadiq qalacaq. Cənab Prezident ədaləti təmin edən Lider kimi tarixə düşdü. Necə ki illər ərzində biz torpaqlarımızın işğaldan azad olunmasını həsrətlə gözlədik, ədalətin bir gün bərqərar olacağına ümid etdik, cənab Prezident İlham Əliyev yenə də Azərbaycan xalqının ümidlərini doğrultdu. Həmin insanların ədalət məhkəməsi qarşısında cavab vermələri, həbs olunmaları Azərbaycan xalqının ümdə arzularının gərçəkləşməsi deməkdir. Bu heç bir halda qisas deyil. Törədilən cinayət əməlinə adekvat verilən cavab, qanun çərçivəsində biçilən dondur. Bu, ədalətin təntənəsidir. Azərbaycan nə ərazi bütövlüyünü və suverenliyini təmin edərkən, nə torpaqlarını bərpa edərkən heç kimdən yardım almadan bütün bu prosesləri öz maddi və mənəvi gücü hesabına həyata keçirir. Azərbaycan yenə də öz gücü və Liderinin qətiyyəti hesabına vətəndaşlarına münasibətdə ədaləti təmin etdi. Məhz ədalətin olmadığı bu dünya nizamında Azərbaycan nümunəvi model formalaşdırır”.

Politoloq Rəşad Bayramov isə deyib ki, Cənubi Qafqazda formalaşan yeni siyasi-hüquqi reallıqlar Azərbaycanın artıq təkcə hərbi və siyasi baxımdan deyil, ədalətin bərpası məsələsində də öz taleyinin sahibi olduğunu göstərir:

“Uzun illər işğal altında qalan ərazilərdə törədilmiş ağır cinayətlər, mülki əhaliyə qarşı zorakılıqlar, etnik təmizləmə və terror aktları beynəlxalq qurumların passivliyi fonunda cəzasız qalmışdı. Ermənistan və onun himayə etdiyi separatçı rejim bu cəzasızlıq mühitindən istifadə edərək özünü toxunulmaz hesab edirdi. Lakin 44 günlük Vətən müharibəsindən sonra Azərbaycan təkcə ərazi bütövlüyünü bərpa etmədi, eyni zamanda ədalətin bərpası üçün real hüquqi mexanizmləri işə saldı. Bakı Hərbi Məhkəməsində separatçı rejimin rəhbərləri və hərbi-siyasi fiqurları barəsində çıxarılan hökmlər bunun bariz nümunəsidir. Bu proses bir daha sübut edir ki, Azərbaycan emosional qisas yolunu deyil, hüquqi məsuliyyət yolunu seçib. Burada əsas məqam ondan ibarətdir ki, söhbət qalib tərəfin siyasi iradə nümayişindən yox, dövlətin qanunun aliliyini təmin etməsindən gedir. Məhkəmə proseslərinin hüquqi prosedurlara uyğun aparılması, ittihamların faktlara və sübutlara əsaslanması, cəzaların cinayətlərin ağırlıq dərəcəsinə uyğun verilməsi göstərdi ki, bu, qalibin ədalət modelidir. Azərbaycan, beləliklə, beynəlxalq ictimaiyyətə də mesaj verdi ki, münaqişə dövründə törədilən cinayətlər zaman keçsə belə, unudulmur və cəzasız qalmır. Sülh prosesi çərçivəsində həmin erməni cinayətkarların Ermənistana qaytarıla biləcəyinə gəldikdə isə mövcud siyasi və hüquqi reallıqlar fonunda bu ehtimal, demək olar ki, real deyil. Çünki bu şəxslər adi hərbi əsir statusuna malik deyillər. Onlar beynəlxalq hüquqa görə müharibə cinayətləri, terror və insanlığa qarşı cinayətlərdə ittiham olunmuş və məhkəmə hökmü ilə cəzalandırılmış şəxslərdir. Belə fiqurların hər hansı siyasi razılaşma predmetinə çevrilməsi həm hüquqi, həm də məntiqi baxımdan yanlış olardı. Bu, gələcəkdə oxşar cinayətlərin təşviqinə gətirib çıxara bilər. Azərbaycan isə məhz bu təhlükəli yanaşmanın qarşısını almaq üçün prinsipial mövqe nümayiş etdirir. Digər tərəfdən, bu məhkəmələr sülh prosesinə maneə deyil, əksinə, sülhün daha möhkəm əsaslar üzərində qurulmasına xidmət edir. Ermənistan üçün verilən açıq mesaj budur ki, revanşizm, zorakılıq və separatçılıq cəzasız qalmayacaq. Bu isə gələcəkdə regionda daha məsuliyyətli davranış üçün dərs rolunu oynayır. Azərbaycan tarixində ilk dəfə olaraq işğal dövründə törədilmiş cinayətlərin ədalətli hüquqi qiymətini öz gücü, öz məhkəmələri və öz qanunları ilə verdi. Bu nə qisas, nə də siyasi nümayişdir. Bu, bərpa olunmuş suverenliyin və işlək dövlət institutlarının təzahürüdür. Və bu reallıq göstərir ki, ədalət artıq kənardan gözlənilmir — Azərbaycan onu özü təmin edir".

Yazı Azərbaycan Respublikasının Medianın İnkişafı Agentliyinin maliyyə yardımı ilə “İnsan hüquq və azadlıqlarının müdafiəsi, vətəndaşların hüquqi, siyasi mədəniyyət səviyyəsinin yüksəldilməsi, sosial və siyasi fəallığının artırılması” mövzusu üzrə dərc olunub.

Aytəkin Qardaşova