Son günlər Rusiyanın müxtəlif bölgələrində, xüsusilə də Yekaterinburq və digər şəhərlərdə azərbaycanlılara qarşı qeyri-adi miqyasda təzyiqlər, saxlanılmalar və hətta zorakılıq halları artıb. Polislər az qala xüsusi sifarişlə azərbaycanlıları saxlayır, mülki şəxslər onları küçədə döyür, media isə hadisələri "cinayətkarlığa qarşı mübarizə" kimi təqdim edir.

Beləliklə, rus şovinizminin köhnə kodları yenidən aktivləşib. Bu isə təəccüblü deyil. Çünki Rusiyada imperiya ruhu heç vaxt sönməyib. Bu şovinizm, diskriminasiya indi açıq şəkildə özünü büruzə verir. Mərkəzi asiyalılar kimi, qafqazlılar da, ələlxüsus azərbaycanlılar "özgə" və "nəzarətdə saxlanmalı" kateqoriyasına aid edilir. Bu, Kreml təbliğatının illərlə qurduğu "böyük rus" mifologiyasının canlı nəticəsidir. Necə ki Çar Rusiyası və sovet dövründə də "mərkəzdənkənar xalqlar" daim şübhə altındaydılar, indi də həmin şübhə açıq hədəfə çevrilib.

İqtisadi çöküş və siyasi təcrid fonunda "günah keçisi" lazımdır

Rusiya-Ukrayna müharibəsi, Moskvanın sanksiyalar altında əzilməsi, daxildə dərin iqtisadi çətinliklər fonunda rejim xalqın qəzəbini yönəltmək üçün "daxili düşmən" obrazı axtarır. Bu, adi etnik ayrı-seçkilik deyil, dövlət tərəfindən yönləndirilən siyasi manevrdir.

Ermənistan-Azərbaycan münasibətlərinin Rusiyasız normallaşma prosesinə qədəm qoyması Moskvanı narahat edir

Kreml nə Ermənistanın Qərbə meyillənməsini, nə də Azərbaycanın regiondakı müstəqil siyasətini həzm edə bilir. Rusiya Cənubi Qafqazı hər zaman özünün "nəzarət zonası" hesab edib və indi bu zonada Bakının ənənəvi balanslı və müstəqil siyasəti, üstəlik, regionda artan rolu Moskvanı qane etmir. Rusiya hüquq sistemi və mediada sistemli irqçilik və bu zorakılıqların dövlət səviyyəsində ört-basdır edilməsi təkcə haqsızlıq deyil, həm də sistemli irqçiliyin qanuniləşdirilməsidir.

İmperiyanın etnik müstəmləkəçilik təcrübəsi

İndi isə tarixə nəzər salaq. Rusiyanın azərbaycanlılara qarşı mövqeyi təkcə bugünkü siyasi gediş deyil, bu, 200 ildən artıq davam edən sistemli bir münasibətin davamıdır. Məsələn, 1804-13-cü illərdə Rusiya İmperiyası və Qacarlar arasında Birinci Rus-Qacar müharibəsində rusların məqsədi Azərbaycanı ələ keçirmək idi. 1826-28-ci illərdə isə Rusiya ilə İran arasında Azərbaycanın bölüşdürülməsi uğrunda irimiqyaslı müharibə olub. 1828-ci ilin 10 fevralında Türkmənçay sülh müqaviləsi imzalanıb, nəticədə Azərbaycan torpaqlarının şimalı Rusiyaya birləşdirilib. Amma bu, sadəcə, torpaq işğalı deyildi. Rusiyanın əsas məqsədi müsəlman və türk mənşəli xalqları bölmək, parçalamaq idi. Onları erməni və gürcü əhali ilə əvəzləmək, ticarət, mədəniyyət və idarəçilik sahələrində ruslaşdırmaq idi.

SSRİ - "bərabərlik" maskası altında assimilyasiya

Sovet hakimiyyəti dövründə də xalqımız şovinist, diskriminasiya siyasətinə məruz qalıb. SSRİ nəzəri olaraq beynəlmiləl olsa da, amma mahiyyətcə rus mərkəzli imperiya idi. Azərbaycanlılara qarşı bu dövrdə də repressiyalar həyata keçirilir, Azərbaycan dili sıxışdırılır, rus dili "proqres" dil kimi təqdim olunurdu.

"Qanlı Yanvar" - Xalqın üstünə sürülən Rusiya tankları

1990-cı il yanvarın 20-də sovet ordusunun vətəndaşlarımıza qarşı zülmü ən yüksək mərhələyə çatdı. Sovet tankları Bakıya daxil oldu və yüzlərlə dinc vətəndaşımızı qətlə yetirdi, yaraladı. Halbuki Azərbaycan haqlı olaraq müstəqillik istəyir, Moskva isə bundan qorxurdu. Eyni dövrdə Moskvada və digər şəhərlərdə də azərbaycanlılara qarşı fiziki və mədəni təzyiqlər başladı.

Miqrant damğası

Xüsusən 2000-ci illərdən etibarən baş verən etnik iğtişaşlar göstərdi ki, Rusiya cəmiyyəti rəsmi təbliğatın yaratdığı nifrətlə dolub. Sistemli irqçiliyin yeni mərhələsi fonunda 2024-25-ci illərdə proses daha təhlükəli hal alıb. Azərbaycanlılar artıq kütləvi şəkildə saxlanılır, "profilaktik yoxlama" adı ilə işgəncələrə məruz qalırlar. Rusiya mediası isə onları açıq şəkildə "etnik təhlükə" kimi təqdim edir. Kreml təkcə şəxsləri deyil, xalqları tabe etdirmək üçün hər vasitəyə əl atır.

Bu tarix bizə nə deyir?

Rusiyada azərbaycanlılara qarşı artan şiddət və ayrı-seçkilik təsadüfi yox, sistemli və məqsədli bir siyasətin nəticəsidir. Kreml bunu təkcə daxili ictimai qəzəbi yönəltmək üçün deyil, həm də Azərbaycan dövlətinə dolayı təzyiq vasitəsi kimi istifadə edir. Deməli, heç bir zaman Rusiyanın "mədəni yaxınlıq", "ticarət tərəfdaşlığı" pərdəsinə aldanmaq olmaz. Hər bir azərbaycanlı bu istiqamətdə öz hüquqlarını tanımalı və tələb etməlidir.

Mərahim Nəsib