2022 ci il martın 11də Azərbaycanla İran arasında İran ərazisindən keçməklə Azərbaycanın şərqi Zəngəzur iqtisadi rayonu ilə Naxçıvan arasında yeni komunikasiya bağlantılarının yaradılması haqqında anlaşma memorandumu imzalanıb. Həmin ilin sentyabrın 21-də baş nazirin müavini Şahin Musatafayev və İranın Yol Şəhərsalma naziri Rüstəm Qasımlının iştirakı ilə Şərqi Zəngəzur İqtisadi rayonu ərazisində İranla dövlət sərəddində inşa olunacaq Ağbənd avtomobil yolunun təməlqoyma mərasimi keçirilib.

İranın hazırkı  Yol və Şəhərsalma naziri Mehrdad Bəzrpaş hazırda Azərbaycanda səfərdədir. 

Azərbaycanın İran vasitəsilə Naxçıvanla bağlantı yaratması Şərq-Qərb nəqliyyat dəhlizinin potensialının artıtırlmasına hansı töhfələr verəcək? 

Mövzu ilə bağlı Missiya.Az-a açıqlama verən “Bakı-Xəbər” qəzetinin baş redaktoru, politoloq  Aydın Quliyev bildirib ki, İran-Azərbaycan-Naxçıvan dəhlizinin İran ərazisindən keçmə şərti ilə açılması barədə 2022-ci ildə imzalanmış memorandum Azərbaycan diplomatiyasının, müasir tariximizin böyük naliyyətlərindən biri kimi qəbul olunmalıdır:

“Həm o mənada ki, bu Azərbaycan-İran münasibətlərinin müsbət inkişafına təsir göstərən faktordur. Həm də Vətən müharibəsindən sonra Ermənistanın bölgədə pozuculuq fəaliyyətini  davam etdirməsinə və öhdəlik götürməsinə baxmayaraq, Zəngəzur dəhlizinin açılmasına hər cür maneəçilik törətməsinə cavab olaraq bu addımın olduqca böyük əhəmiyyəti var. Açıq desək, Azərbaycan diplomatiyasınn nailiyyəti sayıla biləcək İran üzərindən Naxçıvana yolun açılması Ermənistanın Zəngəzur dəhlizi ilə bağlı pozuculuq siyasətinə tutarlı bir cavab, zərbə idi. Sanki Azərbaycan diplomatiyası öncədən bilmişdi ki, Ermənistan bu dəhlizin maraq göstərməyəcək. Və Azərbaycanın güya bu dəhlizdən qeyri-adi dərəcədə aslılığından sui-istifadə edərək Azərbaycana təzyiq göstərəcək”.

Politoloq vurğulayıb ki, şəxsən Azərbaycan prezidenti  Ermənistanın məkrli taktikasına tutarlı cavabı öncədən hazırladı və İrandan Naxçıvana yolun açılması ilə bağlı belə bir memorandum imzalandı:

“Əslində Zəngəzur dəhlizinin 2020-ci ilin noyabr sənədində nəzərdə tutulmuş marşurut üzrə açılması, Ermənistana verilən növbəti şans idi. Amma Ermənistan torpaqlarımızı işğal altında saxladığı 30 il dövründə malik olduğu şanslara  göz yumduğu kimi, bu dəfə də daha bir tarixi şansını qaçırmış oldu”.

Həmsöhbətimizin sözlərinə görə, Ermənistan Zəngəzur dəhlizinin açılması şansını qaçırmaqla çıxılmaz vəziyyətə düşüb:

"Amma Azərbaycan şəraitə uyğun olaraq  real gedişini edir və çıxış yolunu tapıb. Bu da İranla razılaşma və İran üzərindən Naxçıvana yolun açılmasıdır. Nə yaxşı ki, Azərbaycan və İran bu məsələdə anlaşıblar. Bu əslində İranın özünün də, dövlətlərarası münasibətlərdə siyasətinin uğurlarından sayıla bilər.Çünki İranın ərazisindən Naxçıvana açılacaq yol əslində İran üçün də Avropaya yeni bir çıxış marşurutudur. Təkcə Azərbaycan və Türkiyəyə yox, həm də İranın özü üçün də əlverişli olan bir marşurutdur. Buna görə də İran üzərindən Naxçıvana yolun açılması müasir geosiyasətimizin ən mühüm uğularından biri sayıla bilər. Bu,  bölgədə Ermənistanın təcrid vəziyyətini daha da gücləndirəcək ki, bu da əslində Ermənistanın təcavüzkar siyasətini cilovlamağın gözəl üsullarından biridir”.

A.Quliyev qeyd edib ki, Ermənistan pozuculuq edərək, özünün ambisiyalarını həyata keçirmək naminə öhdəliyini yerinə yetirmədi.

"Nəticədə isə Ərdoğanın da dediyi kimi, əgər Ermənistan Zəngəzur dəhlizinin açılması ilə razılaşmasa, onda biz bu dəhlizi İranın üzərindən açacağıq. Yəni faktiki Ermənistanın öhdəliklərini yerinə yetirməməsi və öz şansına göz yummasının nəticəsidir ki, onun ərazisindən keçməli olan Zəngəzur dəhlizi və Zəngəzur şansı İranın üzərinə keçir. Ermənistan Zəngəzur dəhlizi ilə bağlı şansını qaçırmaqla əslində öz vəziyyətini gərginləşdirdi” – deyə politoloq fikirlərini yekunlaşdırıb.

Leyla SƏMƏNDƏR
Missiya.Az