Azərbaycan və Rusiya arasında bir neçə aydır davam edən gərginlik kulminasiya nöqtəsinə çatıb. İyunun 27-də Yekaterinburqda Rusiya Federal Təhlükəsizlik Xidməti (FSB) əməkdaşlarının azərbaycanlılara qarşı keçirdiyi əməliyyat, hüquq pozuntuları və iki nəfərin öldürülməsi ikitərəfli münasibətlərə ciddi zərbə vurub. Azərbaycanda baş verənlərə cavab olaraq adekvat addımların atılması isə prosesə yeni dinamika qatıb.

Mediaxeberleri.Az “Radio Svoboda”nın topladığı rusiyalı ekspert və politoloqların rəylərini təqdim edir:

Vladimir Potkin: "Rusiya hüquq-mühafizə orqanlarının saxladığı şübhəliləri məhkəmə hökmü olmadan öldürməsi yolverilməzdir. Zorakılıq yalnız qanun çərçivəsində tətbiq edilə bilər. İşgəncə tətbiqini qanuniləşdirmək istəyirsinizsə, bunu qanunvericiliyə daxil edin – hətta ən ağır cinayətkarlar üçün belə. Əks halda, məhkəməsiz qətl və işgəncələrin sistemli xarakter alması bütün cəmiyyətə zərər verəcək."

Yanute Layminqa: "Azərbaycan və Rusiya nə yaxın müttəfiq, nə də açıq düşməndirlər. Amma Azərbaycan Rusiyaya passiv qalmayacağını nümayiş etdirmək haqqına sahibdir, xüsusilə öz maraqları təhdid altındadırsa. Bakı, Türkiyənin dəstəyi ilə regional güc mərkəzinə çevrilir. Bir neçə ay əvvəl ağlasığmaz sayılan fikirlər artıq Azərbaycan dövlət kanallarında açıq şəkildə səsləndirilir."

Sergey Medvedev: "Rusiyada insanların  hüquq-mühafizə orqanları tərəfindən işgəncəyə məruz qalması adi haldır. Ancaq azərbaycanlıların prezident və prokurorluq səviyyəsində müdafiəsi həyata keçirilirr. Rusların isə belə bir müdafiəsi yoxdur."

İqor Eydman: "Rusiyada polis və xüsusi xidmət orqanları faktiki olaraq işgəncə və qətl üçün 'lisenziya' alıblar. İki azərbaycanlının öldürülməsi yalnız onların milliyyətinə görə gündəmə gəldi. Əgər rus olsaydılar, bu, adi hadisə kimi qəbul olunardı. Ukraynalıların öldürülməsi isə rəsmi şəkildə 'müqəddəs vəzifə' elan olunub və buna görə mükafatlar verilir."

Vladimir Oseçkin: "Yekaterinburqda azərbaycanlı Kenan Cəlilovun sifarişli qətlinin qarşısını aldığımız vaxtları xatırlayıram. O zaman GULAG rəhbərliyi və yerli cinayətkar qruplaşmalarla birlikdə ona qarşı ciddi cinayət planlaşdırılırdı. Səfərov qardaşlarının öldürülməsi ilə bağlı başsağlığı verirəm və bu cür hadisələrin unudulmamasının vacibliyini vurğulayıram. Əks halda, işgəncələr heç vaxt dayanmayacaq."

Aleksandr Baunov: "Azərbaycanla Rusiya arasındakı gərginliyin səbəbləri daxili amillərlə də bağlıdır. Avtoritar rejimlərdə qanun zəiflədikcə, güc strukturları daha çox pozuntuya yol verir. Hüquq-mühafizə orqanları nəzarətdən çıxır və bu, beynəlxalq münasibətlərə də mənfi təsir göstərir. Azərbaycan nümunəsi göstərir ki, Rusiya ilə yaxın olmaq, amma onun təsiri altında qalmamaq mümkündür."

Georgi Uruşadze: "Rusiyada mövcud rejim gözləniləndən daha tez çökə bilər. Rejimi dəstəkləyən institutlar və insanlar getdikcə azalır. Azərbaycanlılara qarşı baş verən son hadisələr bu zəifləmənin əlamətidir. Propaqanda təsirsizləşib, xalq könüllü şəkildə döyüşə getmir. Üsyan olmasa belə, rejim öz səhvlərinin ağırlığı altında çökəcək."

Bekləliklə, son hadisələr Azərbaycan-Rusiya münasibətlərində yeni mərhələnin başlandığını göstərir. Rusiyalı ekspertlərin də vurğuladığı kimi, Azərbaycan öz müstəqil siyasətini daha da gücləndirir, regional güc kimi mövqeyini möhkəmləndirir. Rusiya isə daxili sabitlik problemləri və hüquq-mühafizə orqanlarının nəzarətdən çıxması ilə üz-üzədir. Bu proseslər postsovet məkanında geopolitik düzənin dəyişməsinin əlamətləridir və gələcəkdə də regionun siyasi mənzərəsinə ciddi təsir göstərəcək.

Rasim Əliyev
AzPolitika.info