Qazaxıstan və Azərbaycan arasında əməkdaşlıq yeni səviyyəyə yüksəlir. Maliyyə bazarlarının inkişafı və investisiya əməkdaşlığı diqqət mərkəzindədir.

Eyni zamanda, Orta Asiya və Qafqaz regionunda əsas maliyyə mərkəzlərindən birinə çevrilən "Astana" Beynəlxalq Maliyyə Mərkəzi (AIFC) biznes və investorlar üçün unikal imkanlar təklif edir. İngilis hüququnun tətbiqi, müstəqil infrastruktur, “yaşıl” və İslam maliyyələşməsi kimi innovativ istiqamətlərin dəstəklənməsi onu Azərbaycan da daxil olmaqla müxtəlif ölkələri təmsil edən şirkətlər üçün cəlbedici edir.

“Report”a eksklüziv müsahibəsində "Astana" Beynəlxalq Maliyyə Mərkəzinin idarəedici direktoru Renat Bekturov Azərbaycanla əməkdaşlığın perspektivləri barədə fikirlərini bölüşüb və AIFC-nin Azərbaycan şirkətlərinin beynəlxalq bazarlara çıxmasına necə kömək edə biləcəyindən danışıb.

- Orta Asiya və Qafqazın maliyyə bazarlarının inkişafı kontekstində "Astana" Beynəlxalq Maliyyə Mərkəzinin rolunu necə görürsünüz? AIFC xarici şirkətlərə hansı unikal imkanları təklif edir?

- "Astana" Beynəlxalq Maliyyə Mərkəzi yaradıldığı zaman qarşısında həm aydın, həm də mürəkkəb bir vəzifə qoyulmuşdu – Orta Asiya və Qafqaz regionunda investisiya cəlb etmək məqsədilə həm Qazaxıstan, həm də xarici investorların rahatlığının təmin olunacağı "sıfırdan" infrastruktur yaratmaq.

Buna nail olmaq üçün ingilis hüququ prinsipləri əsasında yurisdiksiyanın formalaşdırılması qərara alındı, çünki onun prinsipləri beynəlxalq bazarlarda fəaliyyət göstərən biznes üçün aydındır. Niyə məhz ingilis hüququ?

Birincisi, investisiya dünyasında müqavilələrin əksəriyyəti ingilis dilində bağlanır, ümumi ingilis hüququ isə əqdlərin strukturlaşdırılmasında istifadə olunur. Məsələn, hüquqi şəxsin nizamnaməsindən yazışmalara qədər bütün sənədləri başqa dillərə tərcümə etmək zərurəti olmadan ingilis dilində tərtib etmək olar. Bu, sövdələşmə tərəfləri arasında qərar qəbulu və sənədlərin razılaşdırılması prosesini sürətləndirir.

İkincisi, bu hüquq proqnozlaşdırıla bilən və sabitdir. Mərkəzin normativ aktları digər hüquqi sənədlərə minimum sayda çarpaz istinadları özündə ehtiva edir ki, bu da digər məlumat mənbələrinə müraciət etmək zərurətini azaldır.

Üçüncüsü, ingilis hüququ kifayət qədər çevikdir. Mərkəzin hüququ müqavilə formasına dair xüsusi tələblər müəyyən etmir və açıq şərtlərlə müqavilənin bağlanmasına icazə verir ki, bu da razılaşdırılmış şərtlər toplusundan ibarət olmaqla, eyni zamanda tərəflərin gələcəkdə əlavə sazişlərin bağlanması yolu ilə onu konkretləşdirmək niyyətində olduqlarını təsbit edir. Bu şərt tərəflərə sonrakı mərhələdə bəzi dəqiqləşdirici müddəaları göstərmək və ya yeniləmək imkanı verir.

Qazaxıstanın mülki qanunvericiliyi (üç il) ilə müqayisədə daha uzun olan altı illik iddia müddəti Maliyyə Mərkəzinin hüququ əsasında bağlanmış müqavilələrin icrasının təmin edilməsi üçün əlavə müdafiəni təmin edir.

İnfrastruktur məhz bu əsasda yaradılıb: investorların maraqlarının qorunması üçün müstəqil məhkəmə və arbitraj mərkəzi, müstəqil tənzimləyici olan AFSA (Astana Financial Services Authority), kapital bazarının inkişafı üçün "Astana International Exchange" (AİX) birjası, "yaşıl" və İslam maliyyələşməsi, rəqəmsal aktivlər və bir çox digər alətlər. Bundan əlavə, bizim tənzimləmə məsələn, Qazaxıstan və Azərbaycanın yurisdiksiyalarında əlçatmaz olan müxtəlif biznes mülkiyyəti formalarını qeydiyyatdan keçirməyə imkan verir. Həmçinin "Ekspat" Mərkəzinin fəaliyyəti çərçivəsində vergi güzəştləri və sadələşdirilmiş əmək və viza rejimləri mövcuddur.

Bu cür innovativ yanaşma sayəsində AIFC-nin iştirakçısı olan şirkətlər üçün əlverişli iş şəraiti yaratmaq mümkün olub. Bütün region üçün yüksək beynəlxalq standartlara uyğun maliyyə mərkəzinin formalaşmasının əsası qoyulub.

Bunu kənar qiymətləndirmələr də sübut edir: "Global Financial Centres Index 36" reytinqinə görə AIFC Şərqi Avropa və Mərkəzi Asiya regionundakı maliyyə mərkəzləri arasında birinci yeri tutur. 2022-ci ildə AIFC-nin tənzimləməsi İqtisadi Əməkdaşlıq və İnkişaf Təşkilatının vergi şəffaflığı standartlarına uyğun hesab edilib.

Maliyyə Mərkəzinin uğurunu konkret rəqəmlər də təsdiqləyir. Hazırda ABŞ, Böyük Britaniya, Çin, Türkiyə, Honkonq, Sinqapur, Rusiya və 80-dən artıq digər ölkədən 3400-dən çox şirkət iştirakçı kimi qeydiyyatdan keçib. Başqa sözlə, xarici biznes maliyyə mərkəzində işləməkdə maraqlıdır, o, qlobal tənzimləmə səviyyəsinə uyğundur, ekosistem isə biznesi uğurla və rahat şəkildə aparmağa imkan verir.

Nəticədə fəaliyyət illəri ərzində cəlb edilmiş investisiyaların həcmi 13 milyard ABŞ dollarını keçib ki, bunun da 5,9 milyard ABŞ dollarını AIX birjasında portfel investisiyaları, 7,3 milyard ABŞ dollarını isə iştirakçı şirkətlərin investisiyaları təşkil edir.

Bütün bu unikal imkanlar Mərkəzi Asiya və Qafqaz regionundan olan biznes və investorlar üçün əlçatandır. AIFC-də işləmək hətta coğrafi baxımdan - aydın mədəniyyət və nəqliyyat əlçatanlığının yüksək olması nöqteyi-nəzərindən də digər beynəlxalq maliyyə mərkəzlərinə nisbətən daha rahatdır.

Onlar artıq bu imkanlardan istifadə edirlər. Bu gün AIFC-də MDB ölkələrindən 180-dən çox şirkət, o cümlədən Azərbaycandan 4 şirkət qeydiyyatdan keçib. Lakin potensial tam istifadə edilməyib: zaman keçdikcə AIFC platforması vasitəsilə beynəlxalq bazarlara çıxmaqda maraqlı olan Azərbaycan şirkətlərinin sayının artacağını düşünürəm.

- AIFC Azərbaycan bankları və maliyyə institutlarına öz fəaliyyətlərini genişləndirməkdə və yeni bazarlara çıxmaqda necə kömək edə bilər? AIFC bunun üçün hansı alət və xidmətləri təklif edir?

- Bundan əvvəl qeyd edildiyi kimi, AIFC-nin fəaliyyət məqsədlərindən biri bizim platformaya investisiyaların və yeni biznesin cəlb edilməsidir və məhz buna görə burada biznes üçün şərait yaradılır və daim təkmilləşdirilir. Maliyyə Mərkəzi xarici biznesin buraya gələ bilməsi, öz şirkətini və yaxud Qazaxıstan və ya digər xarici tərəfdaşlarla birgə müəssisələri qeydiyyatdan keçirə bilməsi və daha sonra buradan həm Qazaxıstan iqtisadiyyatında, həm də beynəlxalq səviyyədə işləyə bilməsi üçün platforma rolunu oynayır.

Bunun üçün artıq lazımi alətlər mövcuddur: biznesə aydın olan ingilis hüququ əsasında hüquqi mühit, müstəqil məhkəmə sistemi, əqdlərin strukturlaşdırılmasında çeviklik, yeni maliyyə alətlərinin tətbiqi, xüsusi birja və s.

Bütün bunlar Azərbaycanın maliyyə institutlarına da aiddir. AIFC platforması sayəsində onlar kapital bazarlarında investisiyalar cəlb edə, yeni tərəfdaşlıqlar qura və özləri regionda və bütün dünyada investisiyalarla məşğul ola bilərlər.

Əməkdaşlıq nümunələri artıq var. Məsələn, bu yaxınlarda Azərbaycanda fəaliyyət göstərən “Unibank” Beynəlxalq Kapital Bazarları Assosiasiyasının (ICMA) Yaşıl İstiqraz Prinsiplərinə uyğun olaraq ölkədə ilk dəfə 20 milyon manat məbləğində (təxminən 11,8 milyon ABŞ dolları) "yaşıl istiqrazlar" buraxıb.

“Yaşıl istiqraz”ların buraxılışı Climate Bonds Initiative (CBI) və Beynəlxalq Kapital Bazarları Assosiasiyasının akkreditə olunmuş verifikatoru olan AIFC-nin Yaşıl Maliyyə Mərkəzi tərəfindən qiymətləndirilərək təsdiqlənib. Mərkəz istiqrazların “yaşıl xüsusiyyət”ləri barədə ikinci tərəfin rəyi formatında xarici qiymətləndirmə təqdim edərək “Unibank”a hərtərəfli ekoloji strategiyasına və beynəlxalq “yaşıl maliyyələşdirmə” standartlarına uyğunluğuna görə "əla" reytinqi verib. Başqa sözlə, AIFC ilə əməkdaşlıq sayəsində Azərbaycanın maliyyə institutu dünya standartlarına uyğun investisiya cəlb edə bilib.

Keçən il AIFC-də Transxəzər Beynəlxalq Nəqliyyat Marşrutunda (TBNM) multimodal xidmətin inkişafı üçün Qazaxıstan, Azərbaycan və Gürcüstanın milli dəmir yolu şirkətləri ilə birgə "Middle Corridor Multimodal Ltd." birgə müəssisəsi qeydiyyata alınıb.

Başqa bir müsbət nümunə də var. Bu, AIFC platformasında Qazaxıstanın “Samruk-Kazına” Milli Rifah Fondu və Azərbaycan İnvestisiya Holdinqi tərəfindən birgə yaradılmış "SK-AIH Investment Fund Ltd." fondudur. Yeni fondun məqsədi Qazaxıstan və Azərbaycan iqtisadiyyatının müxtəlif sektorlarına, o cümlədən Transxəzər Beynəlxalq Nəqliyyat Marşrutu xətti ilə investisiyaların cəlb edilməsidir.

COP29 iqlim konfransı çərçivəsində Ələt limanında yük terminalının tikintisi layihəsi ilə bağlı saziş imzalanıb. Bu, TBNM marşrutunun inkişafında əsas həlqələrdən biri olacaq, Çin-Avropa-Çin marşrutu üzrə konteyner qatarlarının artmasına kömək edəcək, çatdırılma müddətini, daşıma xərclərini və malların yüklənmə vaxtını azaldacaq.

Bu, bir tərəfdən Qazaxıstan və Azərbaycanın artıq praktikada fəal əməkdaşlıq etdiyini və investisiyalarla birgə məşğul olduğunu, digər tərəfdən isə fondların və sövdələşmələrin strukturlaşdırılması üçün platforma kimi AIFC-nin imkanlarını göstərən müsbət nümunədir.

Azərbaycanlı həmkarların beynəlxalq səviyyədə fəaliyyətə marağını və ümumilikdə Qazaxıstan-Azərbaycan iqtisadi münasibətlərinin potensialını nəzərə alaraq, gələcəkdə belə nümunələr daha da çox ola bilər.

- AIFC xarici investorlara, o cümlədən Azərbaycandan olan investorlara nə kimi imkanlar təklif edir? Qazaxıstan iqtisadiyyatının hansı sahələri investisiyalar üçün daha cəlbedicidir?

- Əsas stimullar - aydın hüquqi sistem, Maliyyə Mərkəzinin inkişaf etmiş infrastrukturu və xüsusi vergi şərtləridir. Regionumuzda əvvəllər belə əlverişli şərtlər məcmusu olmayıb ki, bu da AIFC-nin Mərkəzi Asiya və Şərqi Avropanın maliyyə mərkəzləri arasında lider olması ilə təsdiqlənir.

Eyni zamanda, Azərbaycan şirkətlərinin AIFC platformasında fəaliyyətə cəlb edilməsi potensialının böyük olduğu aydındır. Məsələn, Qazaxıstanda Azərbaycan kapitalı ilə 1700-dən çox şirkət fəaliyyət göstərir, AIFC-də isə cəmi 4 şirkət qeydiyyatdan keçib. Onlar informasiya xidmətləri, nəqliyyat və anbar sahələrində fəaliyyət göstərir. Azərbaycan biznesinin Maliyyə Mərkəzinin imkanları və üstünlükləri barədə məlumatlılıq səviyyəsi yüksəldikcə - biz bu istiqamətdə fəal işləyirik - ölkənizdən olan iştirakçıların sayı əhəmiyyətli dərəcədə arta bilər.

Sahələrə gəlincə, onlar məlumdur. İlk növbədə bu, informasiya və kommunikasiya texnologiyaları və onlarla bağlı olan bütün sahələrdir. Qazaxıstan rəqəmsallaşma üzrə regionun liderləri sırasındadır, lakin bu istiqamətdə inkişaf üçün hələ də böyük imkanlar var.

Ticarət, logistika və resurs hasilatı ilə bağlı sahələr də maraq doğurur. Qazaxıstan bir tərəfdən əlverişli coğrafi mövqeyə, digər tərəfdən isə zəngin resurs bazasına malikdir. Eyni zamanda, Qazaxıstan və Azərbaycanın logistika sahəsində əməkdaşlıq təcrübəsi artıq mövcuddur.

Hər iki ölkə enerji resursları ilə zəngindir və boru kəmərləri və nəqliyyat şəbəkələri kimi infrastrukturun inkişafı da daxil olmaqla, enerji layihələrində əməkdaşlığı genişləndirə bilər. Azərbaycanın Bakı-Tbilisi-Ceyhan boru kəməri ilə neft nəqli sahəsində təcrübəsi birgə müəssisələr və ya Qazaxıstandan neft ixracı marşrutlarının genişləndirilməsi üçün model ola bilər.

Nəqliyyat və logistika sahəsində Qazaxıstan və Azərbaycan Asiya ilə Avropanın birləşməsində strateji rol oynayır, çünki onların ərazisindən Orta Dəhliz keçir. İki ölkənin dəmir yollarının, limanların inkişafı və gömrük prosedurlarının sadələşdirilməsi üzrə əməkdaşlığı bütün Avrasiya boyunca ticarətin səmərəliliyini artıra bilər.

AIFC öz növbəsində rəqəmsallaşma və maliyyədən başlayaraq iqtisadiyyatın real sektoruna qədər sadalanan bütün sahələrdə investisiyaların cəlb edilməsi və əqdlərin strukturlaşdırılması üçün rahat platforma təklif edir.

- AIFC-nın inkişafı üçün Azərbaycanla hansı birgə layihələr daha çox perspektivli ola bilər? Məsələn, İslam maliyyələşdirməsi, “yaşıl iqtisadiyyat” və ya rəqəmsal maliyyə sahəsində.

- AIFC-nın yaradılması və inkişafı sayəsində Qazaxıstan maliyyə sektorunu fəal şəkildə inkişaf etdirir. Azərbaycan da transsərhəd investisiyalar, "yaşıl maliyyə", fintex və İslam maliyyələşdirməsi ilə məşğul olaraq yaradılmış imkanlardan istifadə edə bilər.

Məsələn, davamlı artımı təmin etmək üçün bir vasitə kimi "yaşıl maliyyələşdirmə" perspektivli görünür. Öz növbəsində, AIFC "yaşıl istiqrazlar”ın buraxılması, bərpa olunan enerji mənbələri sektorunda layihələrin və ekoloji təmiz layihələrin maliyyələşdirilməsi üçün etibarlı baza təklif edir. Həm Qazaxıstan, həm də Azərbaycan davamlı inkişafa sərmayə qoymağı hədəfləyən beynəlxalq investorları cəlb etmək üçün bu imkandan istifadə edə bilər.

Bu, həmçinin Azərbaycana qlobal ekoloji standartlara riayət etməklə və "yaşıl maliyyələşdirmə" üzrə regional lider kimi nüfuzunu artırmaqla yanaşı, karbon tutumlu sənaye sahələrindən asılılığını azaltmağa kömək edə bilər.

Eyni şəkildə İslam maliyyəsi sektorundakı potensialdan da danışmaq olar. Avrasiya İnkişaf Bankının məlumatına görə, 2023-cü ildə qlobal İslam maliyyə bazarı 7 il ərzində iki dəfə artaraq 4,5 trilyon ABŞ dollarına çatıb. 2027-ci ilə qədər məbləğ 6,7 trilyon ABŞ dollarına çata bilər. Bu, postsovet məkanında hələ kifayət qədər inkişaf etməmiş böyük bir bazardır.

AIFC-də isə bu bazarın inkişafı prioritetlərdən biridir və bununla əlaqədar istiqrazların İslam analoqu olan "sukuk"un buraxılması, İslam banklarının, sığorta təşkilatlarının və bazarın digər iştirakçılarının fəaliyyəti üçün müvafiq hüquqi baza yaradılıb. Ölkələrimizin vətəndaşları arasında bu cür məhsullara tələbat var və buna görə də Azərbaycanın maliyyə sektoru üçün bu sahədə iş perspektivli görünə bilər. Bu baxımdan AIFC İslam maliyyəsi ilə bağlı əməliyyatlar üzrə rahat platforma təklif edə bilər.

- Xarici şirkətlərin fəaliyyətini dəstəkləmək üçün AIFC-də hansı infrastruktur yaradılıb? İnfrastrukturu yaxşılaşdırmaq üçün hansı əlavə tədbirlər planlaşdırılır?

- Demək olar ki, xarici biznesin AIFC-də fəaliyyətinə imkan verən bütün lazımi infrastruktur artıq fəaliyyət göstərir. Bu, sadələşdirilmiş əmək və viza rejimli "Ekspat" Mərkəzi və şirkətlərin qeydiyyatından başlayaraq redomisiliasiya və qiymətli kağızların listinqinə qədər bütöv bir ekosistemdir.

Hazırda biz artıq yaradılmış biznes proseslərinin təkmilləşdirilməsinə və biznesin istifadə edə biləcəyi yeni maliyyə alətlərinin tətbiqinə diqqəti cəmləmişik. Məsələn, bu yaxınlarda AIFC-də ailə fondlarının yaradılmasına və beləliklə, ailə sərvətinin idarə edilməsinə imkan verən "ailə ofisləri"nin fəaliyyət qaydaları, həmçinin beynəlxalq standartlara uyğun olaraq müəllif hüquqlarının qorunmasını təmin edən Əqli Mülkiyyət Aktı qəbul edilib. Bu, maliyyə mərkəzində tətbiq olunan cəmi iki nümunədir.

Biznes və investorlara maksimum inkişaf imkanlar təklif etmək məqsədilə bu iş davamlı olaraq həyata keçirilir.

- Azərbaycan və regionun digər ölkələri ilə əməkdaşlığın inkişafı ilə bağlı AIFC qarşısında hansı əsas çağırışlar durur?

- Biznesin AIFC-nin təklif etdiyi imkanlar barədə məlumatlılığının artırılması üzərində işləmək vacibdir. Azərbaycan, eləcə də Orta Asiya və Qafqaz regionunun digər ölkələrindən olan şirkətlər beynəlxalq səviyyəyə çıxış mərhələsində qlobal maliyyə bazarlarına daha asan çıxış üçün bizim platformadan istifadə edə bilərlər.

Azərbaycan bazarının inkişafı üçün böyük potensial var və buna görə də biz oradan daha çox iştirakçı, o cümlədən Qazaxıstan və Azərbaycan iqtisadiyyatını gücləndirə biləcək daha çox yeni tərəfdaşlıq gözləyirik.

- Bu ilin sentyabrında Azərbaycan Mərkəzi Bankı ilə AIFC arasında Niyyət Memorandumu imzalanıb. Memorandumda hansı konkret əməkdaşlıq istiqamətləri müəyyən edilib? Memorandumda nəzərdə tutulan əməkdaşlıq çərçivəsində maliyyə bazarlarının inkişafı üçün hansı konkret addımlar atılacaq? Birgə maliyyə alətləri və ya platformaların yaradılması nə dərəcədə mümkündür?

- Həqiqətən, sentyabrın 23-də Azərbaycan Mərkəzi Bankı və AIFC-nin Maliyyə Xidmətlərini Tənzimləmə Komitəsi arasında Anlaşma Memorandumu imzalanıb. Memorandumun məqsədi iki təsisat arasında əməkdaşlıq üçün hüquqi baza yaratmağa kömək etmək, onların münasibətlərini gücləndirmək və maliyyə bazarlarının təhlükəsiz fəaliyyətinə dəstək verməkdir. Həmçinin sənəd təcrübə və məlumat mübadiləsi aparmağa və qarşılıqlı səfərlər təşkil etməyə imkan verir.

Bunu azərbaycanlı həmkarlarımızla əməkdaşlıqda ilk mərhələ adlandırmaq olar. Məqsədlərimiz oxşardır - sabit iqtisadi artımı dəstəkləyən dayanıqlı maliyyə bazarlarını inkişaf etdirmək. Hər iki tərəf Qazaxıstan və Azərbaycanın inkişafına töhfə verərək bu məqsədə çatmaq üçün təcrübə mübadiləsi aparmağı və səyləri birləşdirməyi hədəfləyib.

Qeyd etmək lazımdır ki, AIFC ümumilikdə azərbaycanlı həmkarlarla əməkdaşlığı fəal şəkildə inkişaf etdirir. Məsələn, oktyabrda ADA Universitetinin İnkişaf və Diplomatiya İnstitutu ilə Anlaşma Memorandumu imzalanıb. Tərəflər səylərini regionda tədqiqat, analitika və "yaşıl maliyyələşdirmə" sahələrində yeni yanaşmaların inkişafına göstərəcəklər. Xüsusilə onlar sözügedən sahələrdə ekspert bilikləri və məlumat mübadiləsinin aparılması barədə razılığa gəliblər.

Bütün bunlar razılaşmaların bütün iştirakçılarının qarşıya qoyduqları məsələləri daha səmərəli həll etməyə və məqsədlərə çatmağa kömək edir.

- Gələcəkdə hansı yeni əməkdaşlıq sahələri nəzərdən keçirilə bilər?

- Hazırda Azərbaycan və Qazaxıstanın artıq birgə işə başladığı sahələrdə əməkdaşlığın dərinləşdirilməsinə diqqət yetirmək lazımdır. Bu istiqamətlərdən biri davamlı inkişaf və ESG-dir. Bu, yaxınlarda Bakıda BMT-nin İqlim Dəyişmələri üzrə Çərçivə Konvensiyasının Tərəflər Konfransının 29-cu sessiyasının (COP29) keçirilməsi fonunda xüsusi əhəmiyyət kəsb edir. Azərbaycan "yaşıl maliyyə"nin inkişafına böyük diqqət ayırır və bu yaxınlarda “Unibank”ın debüt "yaşıl istiqrazlar"ının yerləşdirilməsi bunun sübutudur.

Bu əməkdaşlığın inkişafı üçün daha bir platformanın - Türk Yaşıl Maliyyə Şurasının əsası qoyulub. Bu Şuranın yaradılması haqqında memorandum Türk Dövlətləri Təşkilatının (TDT) 11-ci Zirvə görüşündə Qazaxıstan, Azərbaycan, Qırğızıstan, Türkiyə və Özbəkistan tərəfindən imzalanıb.

Şuranın vəzifələri arasında TDT ölkələrində "yaşıl" və davamlı maliyyələşdirmə bazarının inkişafı və təşviqi, ekoloji təmiz layihələrə ESG investisiyalarının axınının artırılması yer alır. Yeni qurumun katibliyi AIFC bazasında yerləşəcək, onun funksiyalarına Şuranın fəaliyyətinin təşkilində köməklik göstərilməsi, həmçinin əsas sənədlərin hazırlanması daxil olacaq. Həmçinin COP29 çərçivəsində TDT ölkələri arasında iqlim, innovasiya, "yaşıl" iqtisadiyyat və ticarət sahəsində tərəfdaşlığın qurulması haqqında Bəyannamə imzalanıb ki, bu da "yaşıl maliyyə" üzrə Şuranın fəaliyyətinin davamı və gücləndirilməsi olacaq.

Eyni qaydada AIFC platformasının imkanlarından istifadə olunmaqla əməkdaşlıq maliyyə və logistikadan başlayaraq sənayeyə qədər digər sahələrdə də davam etdirilə bilər, çünki burada biznesin aparılması və sövdələşmələrin bağlanması üçün əlverişli hüquqi baza formalaşdırılıb.

Ölkəmizdə hər bayramqabağı, eləcə də adi günlərdə tələbatın yüksək olduğu ərzaq mallarının qiymətinin özünü sahibkar adlandıran bəzi işbazlar tərəfindən süni şəkildə artırılması sanki ənənə halını alıb. Çox təəssüf ki, bu gün bəzi işbazlar tərəfindən qiymətlərin süni şəkildə artırılması müşahidə olunur. Şübhəsiz, qiymət artımı əhalinin sosial vəziyyətinə mənfi təsir edir, vətəndaşların ovqatını pozur, insanların bayramını necə deyərlər, “qarabayrama” çevirir. Ən əsası isə belə süni bahalaşma ailələrin “büdcəsini” iflic edir. Birmənalı demək olar ki, bir qrup işbaz ünsürün bu cür çirkin əməlləri hökumətin, əhalinin sosial rifah halını yaxşılaşdırmaq siyasətinə kölgə salmaqdan, onu sabotaj etməkdən başqa bir şey deyil.

Burada diqqətçəkən məqamlardan biri də odur ki, ölkədə əməkhaqlarının artırılması ilə bağlı dövlət başçısı tərəfindən imzalanan sərəncamların mürəkkəbi qurumamış istehlak mallarının da qiymətində artım müşahidə edilir. Bu isə mütəxəssislərin təbirincə desək, obyektiv yox, subyektiv qiymət artımıdır.

Baş verən qiymət artımları əhalinin aztəminatlı təbəqəsinin dolanışığına mənfi təsir göstərir. Odur ki, aidiyyəti qurumlar, xüsusilə də Antiinhisar Siyasəti və İstehlakçıların Hüquqlarının Müdafiəsi Dövlət Xidməti tərəfindən süni qiymət artımına qarşı ciddi ölçülər götürməli, buna şərait yaradanlar qanun qarşısında cavab verməlidirlər. Çünki ölkə başçının əhalinin rifah halının yaxşılaşdırılması istiqamətində atdığı addımları, bu sahədə əldə olunan nailiyyətləri beş-on işbazın varlanmaq hərisliyinə qurban vermək olmaz. Bu məsələlərə cavabdeh olan qurumlar öz vəzifələrini doğru-dürüst yerinə yetirməli, istehlak bazarına nəzarəti artırmalı, tez-tez monitorinqlər keçirməli, süni qiymət artımına qarşı mübarizəni gücləndirməli, bahalanmanın qarşısını ən sərt şəkildə almalıdırlar. Ən əsası isə süni şəkildə qiymətləri qaldıranlar və iri mağazalarda, marketlərdə etiketdə bir qiyməti, kassa-nəzarət aparatının yaddaşında isə başqa qiyməti saxlamaqla alıcılar üçün yanlış təsəvvür yaradan, vətəndaşın cibinə girən “ticarətçilər” ciddi şəkildə cəzalandırılmalıdırlar.

Amma bəzi işbazlar bunu nəzərə almır.

Belə inhisarçılar barəsində bir-neçə il öncə yazmışdıq. Daha dəqiq desək, Azərbaycana qeyri-leqal yolla gətirilən diri mal-qaranın monopoliyası barədə faktlara əsaslanan araşdırma yazısı dərc etmişdik.

Bir sözlə, bir-neçə il əvvəl ictimiləşdirdiyimiz “dana monopoliyası” ilə bağlı məsələyə yenidən qayıtmalı olduq. Çünki problem, yəni xırda və iribuynuzlu heyvanların ölkəmizə idxalı monopoliyası hələ də davam edir. Şərti olaraq “dana monopoliyası” adlandırdığımız bu şəbəkənin BAŞI Rusiyada oturur, şəbəkənin bir QOLU Dağıstana, o biri QOLU isə Azərbaycana uzanır.

Azərbaycanda “dana monopoliyası”nın nümayəndəsi “Laçınlı Dadaş” ləqəbli Dadaş Şükürovdur. 

Mediaxeberleri.Az xatırladır ki, NUH.az saytı “dana monopoliyası” ilə bağlı ciddi araşdırmalar aparıb. Çünki bu monopolistlər qeyri-qanuni milyonlar qazanır, millətimiz isə, “qızıl qiyməti”nə olan ətə tamarzı qalıb.

Əldə etdiyimiz məlumata görə, Azərbaycanda “dana monopoliyası”nın nümayəndəsi “Laçınlı Dadaş” ləqəbli Dadaş Şükürovun dövlət büdcəsinə 1 450 000 manat borcu var.

Xatırladaq ki, “dana monopoliyası”nın nümayəndəsi “Laçınlı Dadaş” ləqəbli Dadaş Şükürov bir neçə il əvvəl Kütləvi informasiya vasitələrində (KİV) Gürcüstan vasitəsilə Ermənistan mənşəli vərəm xəstəliyinə yoluxmuş diri heyvan və heyvan ətlərinin Azərbaycana idxal edilməsi qalmaqalı ilə də gündəmə gəlmişdi.

Medıaxeberlerı.Az məsələ ilə bağlı araşdırma aparıb.

Daha ətralı videoda:

Sonda onu deyək ki, qiymətləri süni şəkildə artıran, bununla da vətəndaşın cibinə girən bəzi işbaz “biznesmenlər” deyəsən unudurlar ki, axı hər şeyin bir həddi var. Bir biznes etikası və sosial məsuliyyət, insaf, mürvət, vicdan, izzəti-şərəf, mizan-tərəzi deyilən bir anlayış, Tanrının haqq divanı var. Gözünü varlanmaq hərisliyi örtən, öz şəxsi mənafeyini hər şeydən üstün tutan, nəyin bahasına olursa olsun varlanmaq eşqi ilə yaşayan bu naxələflər, antipodlar Məşhər günündə qurulacaq haqq-ədalət divanını da yaddan çıxarmamalıdırlar. Nəhayət, cəhənnəmin qır qazanında yanmaqdan qorxmalıdırlar. 

Bu gün Rusiya və Ukrayna hərbçilərinin meyitlərinin mübadiləsi həyata keçirilib.

Mediaxeberleri.Az xəbər verir ki, bu barədə Rusiya Dövlət Dumasının deputatı Şamsail Saraliyev və Prezident yanında vətəndaş cəmiyyətinin inkişafı və insan hüquqları üzrə şuranın üzvü, jurnalist Aleksandr Kots məlumat verib.

Onların məlumatına görə, Rusiya 52, Ukrayna isə 502 həlak olmuş hərbçinin meyitini qaytarıb.

Diplomatik statusdan istifadə edilməklə xarici ölkədə törədilmiş qaçaqmalçılıqla bağlı cinayət işi başlanılmışdır.

Bu barədə Dövlət Təhlükəsizliyi Xidməti məlumat yayıb.

Məlumatda bildirilir ki, Azərbaycan Respublikası vətəndaşlarının digər ölkə vətəndaşları ilə əlbir olaraq xarici dövlətlər arasında qaçaqmalçılıq cinayətlərinin törədilməsində iştirak etmələri faktı ilə əlaqədar Dövlət Təhlükəsizliyi Xidmətində başlanılmış cinayət işi üzrə cinayət təqibi həyata keçirilir.

Araşdırmalar zamanı, Azərbaycan Respublikası Silahlı Qüvvələrinin Amerika Birləşmiş Ştatlarındakı hərbi attaşesinin baş köməkçisi vəzifəsində xidmət edən polkovnik-leytenant Məmmədov Qəhraman Şamil oğlunun digər Azərbaycan Respublikasının vətəndaşı Qasımov Anar Əli oğlu və xarici ölkə vətəndaşları ilə sövdələşərək qabaqcadan əlbir olan bir qrup şəxs halında Birləşmiş Ərəb Əmirliklərindən Türkiyə Respublikasına daşınan xüsusilə külli miqdarda qızıl külçələrin qaçaqmalçılıq yolu ilə gömrük sərhədindən keçirilməsində iştirak etməsinə əsaslı şübhələr müəyyən edilmişdir.

Q.Məmmədov

Belə ki, diplomatik statusa malik vəzifə tutan Qəhraman Məmmədov başqaları ilə qabaqcadan əldə edilmiş razılığa əsasən, 22 noyabr 2024-cü il tarixində Amerika Birləşmiş Ştatlarından Türkiyə Respublikasına gəlmiş, həmin gün Anar Qasımov tərəfindən Birləşmiş Ərəb Əmirliklərindən gətirilərək İstanbul Beynəlxalq Hava Limanında gömrük nəzarətindən kənarda yerləşən saxlanc yerinə qoyulmuş, içərisində xüsusilə külli miqdarda qızıl külçələrin olduğu çantanı götürmüşdür. O, diplomatik heyət üzvləri üçün nəzərdə tutulmuş imtiyaz və immunitetləri təsdiq edən diplomatik pasportdan və vəzifə səlahiyyətlərindən qulluq mənafeyinin qəsdən ziddinə istifadə etməklə, həmin hava limanında qızıl külçələri gömrük sərhədindən bəyan etmədən keçirmişdir. Daha sonra Qəhraman Məmmədov bu qızıl külçələri Anar Qasımova təhvil vermək üçün taksi ilə İstanbul şəhərindəki hotellərdən biri istiqamətində hərəkət edərkən Türkiyə hüquq-mühafizə orqanlarının əməkdaşları tərəfindən saxlanılmışdır. Onun daşıdığı çantaya keçirilmiş baxış zamanı içərisində 10.220.900 (on milyon iki yüz iyirmi min doqquz yüz) manat dəyərində olan 70 kiloqram çəkidə qızıl külçələr aşkar edilərək götürülmüşdür.

Araşdırmalar nəticəsində hava limanındakı qeyd olunan saxlanc yerində içərisində 14 kiloqram qızıl külçələrin olduğu və gömrük sərhədindən keçməmiş daha bir çanta aşkar edilmişdir.

Həmçinin, qaçaqmalçılıq cinayətində iştirakına əsaslı şübhələr müəyyən edilmiş Anar Qasımov Türkiyə Respublikasında saxlanılaraq cinayət məsuliyyətinə cəlb olunmuşdur.

Qəhraman Məmmədov Dövlət Təhlükəsizliyi Xidmətində davam edən cinayət işi üzrə Cinayət Məcəlləsinin 12.1, 206.3.2, 12.1-1, 206.3.3 (Azərbaycan Respublikasının vətəndaşı tərəfindən ölkə hüdudlarından kənarda qabaqcadan əlbir olan bir qrup şəxs halında, qulluq mövqeyindən istifadə edilməklə qaçaqmalçılıq) və 12.1-1, 341.1-ci (Azərbaycan Respublikasının vətəndaşı tərəfindən ölkə hüdudlarından kənarda vəzifə səlahiyyətlərindən sui-istifadə və ya vəzifə səlahiyyətlərini aşma) maddələri ilə cinayət məsuliyyətinə cəlb edilmiş, Bakı Hərbi Məhkəməsi tərəfindən onun barəsində həbs qətimkan tədbiri seçilmişdir.

Hazırda cinayət işi üzrə istintaq-əməliyyat tədbirləri davam etdirilir.

Avropa İttifaqının (Aİ) Gürcüstandakı səfiri ölkənin daxili işlərinə müdaxiləni dayandırmasa və nitqini dəyişdirməsə, diplomatik tədbirlər görüləcək.

"Report"un yerli bürosu xəbər verir ki, bunu Gürcüstanın Baş naziri İrakli Kobaxidze keçirdiyi brifinqdə deyib.

Onun sözlərinə görə, görünür, Avropa İttifaqının səfiri birbaşa seçki kampaniyasına qatılıb, radikal müxalifətə dəstək verib və hakim komandaya qarşı çıxıb.

"Bu, Vyana Konvensiyasının və demokratik seçki prinsiplərinin ciddi pozulmasıdır. Bu səbəbdən onun dezinformasiya bəyanatı bizə o qədər də təəccüblü olmadı. Seçkilər ərəfəsində Gürcüstana Avropa İttifaqına inteqrasiya prosesinin dayandırıldığını bildirən Pavel Herçinski indi bildirir ki, bu proses, əslində, Gürcüstan hakimiyyəti tərəfindən dayandırılıb. Bir müddət biz belə hadisələrə diplomatik reaksiya verməkdən çəkinmişdik, amma hər şeyin bir hüdudu var və əgər biz davranışda dəyişiklik görməsək, gələcəkdə belə faktlara, o cümlədən Avropa İttifaqı səfirinə və digər müvafiq şəxslərə qarşı diplomatik reaksiya verəcəyik”, – deyə Kobaxidze bildirib.

O, konkret diplomatik addımların nə olduğu barədə qeyd edib ki, ilk növbədə, bu, səfiri Gürcüstanın Xarici İşlər Nazirliyinə çağırmaq olacaq.

Qərb Gürcüstanda oktyabrın 26-da keçirilən parlament seçkilərində iqtidar partiyasının qələbəsini həzm edə bilmir. İnqilab, qarşıdurma çağırışları paytaxt Tbilisini bürüyüb, hüquq-mühafizə orqanları əməkdaşlarına xəsarət yetirilir, ölkə faktiki xaosa sürüklənir.

Qərb mediası və siyasi dairələrində Gürcüstanın yeni inqilabın astanasında olduğu qabardılır. Son aylar ABŞ və Avropa İttifaqı (Aİ) davamlı olaraq Gürcüstana təzyiq edir. Bu təzyiqlərin nəticəsi olaraq ona edilən yardımlar dayandırıldı. Eləcə də, Gürcüstan hakimiyyətinin nümayəndələrinin üzünə Qərbin bütün qapıları bağlandı. Amma bütün təzyiqlərə rəğmən, rəsmi Tbilisi iradə göstərdi və Qərbin təzyiqlərinə boyun əymək istəmədi.

Parlament seçkilərində hakim “Gürcü Arzusu”nun qələbəsi ilə razılaşmayan Qərb ölkədə vəziyyəti gərginləşdirmək üçün əlindən gələni edir.

Rəsmi Tbilisi ölkənin Aİ-yə üzvlük prosesini dayandırmaq barədə qərar qəbul edib. Baş nazir İrakli Kobaxidze bildirib ki, 2028-ci ilin sonuna qədər Avropa İttifaqına üzvlük məsələsini gündəmə gətirməməyə qərar veriblər. O qeyd edib ki, Avropa İttifaqına üzvlük müzakirələrinin başlanması ölkəni təhdid etmək üçün alət kimi istifadə olunur, necə ki, əvvəllər eyni şey namizədlik statusu məsələsində baş vermişdi.

Bu məsələyə Aİ-nin Gürcüstandakı səfiri Pavel Herçinskinin reaksiyası maraqlı olub. Onun sözlərinə görə, Aİ Gürcüstana üzvlük üçün namizəd statusu vermişdi və baş verənlər açıq şəkildə Gürcüstanın əvvəlki hökumətinin siyasətinə ziddir, eyni zamanda Gürcüstan xalqının əksər hissəsinin iradəsi ilə ziddiyyət təşkil edir.

Gürcüstan müstəqil, suveren dövlət olması və özünün qərar vermək hüququ isə diplomatı heç maraqlandırmayıb.

Gürcüstanda baş verənlər, təşkil olunan aksiyaların bir hədəfi var – ölkəni növbəti “rəngli inqilab”a sürükləmək.

Birləşmiş Ştatlar başda olmaqla, Qərb ölkələri hər vəchlə ölkələrin suverenliyini təhdid edir. “Zəif bənd” kimi də yenə Gürcüstan seçilib. Bundan əvvəl belə ssenarini Serbiyada həyata keçirməyə çalışıblar. Cəhd uğursuz oldu və diqqət yenə də Tbilisiyə yönəldi.

Bölgədə növbəti inqilab ssenarisinin işə salındığını bu günlərdə Rusiya Xarici Kəşfiyyat Xidmətinin rəhbəri Sergey Narışkin də səsləndirib. O, MDB-yə üzv dövlətlərin Təhlükəsizlik Orqanları və Kəşfiyyat Xidmətləri Rəhbərlərinin 20-ci Müşavirəsində çıxışı zamanı bildirib ki, Gürcüstan hazırda xarici qüvvələr vasitəsilə “rəngli inqilab” cəhdi ilə üzləşib: “Yəni dövlət çevrilişinə cəhd edirlər. Ümid edək ki, bu, uğursuz olacaq. Necə ki, Qərbin Belarus və Qazaxıstana zərbə vurmaq cəhdləri əvvəllər uğursuz olub”.

Törədilən iğtişaşların arxasında kollektiv Qərbin dayandığını Rusiya XİN-in rəsmisi Mariya Zaxarova da bəyan edib. O bildirib ki, hər vəchlə “Maydan çevrilişləri” üsullarından istifadə edərək vəziyyəti sarsıtmaq cəhdləri göz önündədir. M.Zaxarovanın qənaətincə, bu vəziyyətə yeganə mümkün cavab konstitusiyaya ciddi riayət etmək, milli maraqlara səs verən Serbiya xalqının seçiminə hörmət etməkdir.

Görünən odur ki, yenə də Qərb və onun strukturları üçün xalqın seçimi heç bir rol oynamır. İnsanlar spontan formada küçələrə çıxarılır, hökumət binalarına, əhalinin sıx toplaşdığı yerlərdə aksiyalara başlanılır. Budəfəki aksiyanı “rəngli inqilablar”ın davamı adlandırmaq üçün bütün əsaslar var.

“Gürcü planı”nda maraqlı olan odur ki, Gürcüstanda seçkilərin nəticələri elan olunduqdan xeyli sonra aksiyalar başladı.

Yeri gəlmişkən, “rəngli inqilab” ssenarisini həyata keçirəcək şəxs də müəyyən edilib - ikili vətəndaşlığı olan prezident Salome Zurabişvili. Etiraz aksiyalarında şəxsən iştirak edən xanım prezident kütləvi itaətsizliyə çağırışlar edir, hakimiyyəti devirməyi zəruri sayır.

Bəs niyə məhz Gürcüstan seçilir? Səbəblərdən ən birincisi və mühüm olanı odur ki, Tbilisi hakimiyyəti balanslı xarici siyasət yürüdür, Rusiya ilə yanaşı, digər ölkələrlə də sıx əməkdaşlıq edir. Rusiyanı sanksiyalarla çökdürməkdə israrlı olan Qərbə isə belə bir mövqe sərf etmir, bu səbəbdən də inqilaba cəhd göstərir.

Digər bir fakt - Serbiyada, Gürcüstanda seçki prosesini izləyən müşahidəçilər əvvəl proseslə bağlı ciddi qanun pozuntularının olmadığını bildiriblər. Lakin sonradan fikirləri dəyişib.

İğtişaşları törətməkdə məqsəd Gürcüstanı zəiflətmək, onu Rusiyaya qarşı sanksiyalara qoşulmağa təhrik etməkdir. Bəllidir ki, öz siyasətini yeritmək üçün Qərb, ABŞ və onun himayəsində olan USAİD təşkilatı dəfələrlə oxşar ssenarilərdən istifadə ediblər – özlərinə uyğun hökumət formalaşdırmaqla dövləti təzyiq altında saxlamaq istəyirlər.

Baş verənlərə Gürcüstan hakimiyyətinin münasibətinə gəldikdə, bu, başadüşüləndir. Görünən odur ki, “rəngli inqilab”ın ölkəni hansı duruma gətirib çıxardığını hər kəs dərk edir. “Qızılgül inqilabı”ndan keçən 20 ildən artıq müddətdə ölkədə nə işğal altında olan torpaqlar azad olunub, nə sosial vəziyyət yaxşılaşıb. Əksinə, 2008-ci ilin avqustunda Rusiya ilə yaşanan dördgünlük müharibədən sonra vəziyyət daha da pisləşib.

İlk dəfə "rəngli inqilab"lar baş tutmuş ölkələrdə, o cümlədən də Gürcüstanda xalq demokratik cəmiyyətin varlığına inamlı idi və bunun arzusunda idilər. Təbii ki, bu yolla çox irəliləyişlər əldə olunsa da, nəticə etibarilə ümumilikdə ciddi nailiyyətlər qazanılmadı. Gürcüstan torpaq itirdi. Bundan sonra xalq demokratiya istəyindən böyük ölçüdə geri durdu. Amma bu, o demək deyil ki, indinin özündə demokratik təsisatlardan imtina edilir. Fərq ondadır ki, indi ağılla hərəkət edilir, emosiyalara yol verilmir.

Hadisələrin gedişi onu deməyə əsas verir ki, Gürcüstan məcburən inqilaba, qarşıdurmaya sürüklənir. Bu ssenarini reallaşdırmağa çalışanlar anlamaq istəmirlər ki, Gürcüstanda seçkinin nəticələrini qəbul etməkdən başqa çarə yoxdur. Yəni, "rəngli inqilablar" dövrü artıq bitib.

Söküntü aparılan ərazilərdə kompensasiya məsələsi insanların həyatını və mülkiyyət hüquqlarını qorumaq baxımından çox vacibdir. Bu proses mülkiyyət sahiblərinin hüquqlarının təmin edilməsi, onların maddi və mənəvi zərərlərinin ödənməsi və eyni zamanda, ictimai maraqların nəzərə alınması üçün tənzimlənir.

Söküntü aparılan ərazilərdə kompensasiya necə hesablanmalı, hansı amillər nəzərə alınmalıdır? Oxu.Az mövzunu ekspertlərlə araşdırıb.

Tikinti sahəsi üzrə ekspert Nüsrət İbrahimov Oxu.Az-a açıqlamasında bildirib ki, söküntü üzrə qaydaya əsasən, tikintini aparan şirkət sökülməli olan obyektin yerləşdiyi ərazi mərkəz olmaqla, onun sahibinə 500 metr radiusda analoji obyekt təklif etməlidir.

"Yəni tikintini aparan şirkət söküntü sahibini ya ən azı həmin səviyyədə olan bir obyektlə təmin etməli, ya da həmin obyektin bugünkü bazar dəyərində pul ödənişi etməlidir və üstəgəl, narahatlığa görə də əlavə ödəniş etməlidir. Əgər tərəflər arasında razılıq əldə olunursa, o zaman şirkət həmin tikilən binada və yaxud da qeyd etdiyim kimi, 500 metr radiusda mülkiyyətçiyə uyğun mənzil sahəsi təklif edə bilər", - deyə ekspert bildirib.

Hüquqşünas Xəyal Bəşirov isə Oxu.Az-a açıqlamasında bildirib ki, Azərbaycan qanunvericiliyinə görə, bu məsələlər qarşılıqlı razılaşma əsasında həll olunur və bazar qiyməti əsas götürülür:

"Bir ərazidə çox sayda insanın evləri sökülərsə, təbii ki, onlardan narazı qalanlar da olacaq. Bu narazılıqlar ən çox qiymətlərlə əlaqəlidir. Bəs bu qiymətlər nə ilə bağlıdır? Əslində, Bakıda tikinti işlərinin başladığı dövrdən bu günə qədər hər kvadratmetr üçün təxminən 1 500 - 2 000 manat civarında kompensasiya hesablanır. Təbii ki, uzun illər ərzindəki qiymət dəyişiklikləri, inflyasiya və digər iqtisadi proseslərin fonunda bu qiymət hazırda o qədər də ədalətli hesab edilə bilməz.

Nəzərə alaq ki, bu söküntülər yalnız dövlət qurumları tərəfindən həyata keçirilmir. Dövlət əhəmiyyətli strateji obyektlərin tikilməsi, yolların çəkilməsi, parkların salınması kimi layihələrlə paralel olaraq, həm də ayrı-ayrı şirkətlər tərəfindən tikinti işləri həyata keçirilir ki, onlar da eyni qiymətləri əsas götürməyə çalışırlar. Düzdür, bəzi ərazilərdə, məcburən də olsa, vətəndaşların narazılığı nəzərə alınır".

Hüquqşünas qeyd edib ki, qanunvericiliyinə əsasən, bu məsələlərin qarşılıqlı razılaşma əsasında həll olunması və bazar qiymətinin əsas götürülməsi yanaşması artıq uzun illərdir ki, ənənəvi şəkildə tətbiq edilir.

"Yəni baxmayaraq ki, 10-15 il əvvəl tikilən binaların bir kvadratmetrinin qiyməti ilə indiki dövrdə tikilən binaların qiyməti dəfələrlə fərqlənir, hazırda söküntü zamanı vətəndaşlara illər əvvəl tətbiq edilən kompensasiya qiymətləri təklif olunur. Təbii ki, burada vətəndaşların narazılığı mümkündür.

Dövlət əhəmiyyətli obyektlərin tikintisi, strateji layihələr və digər dövlət əhəmiyyətli tədbirləri kənara qoysaq, hansısa şirkətlər tərəfindən tikilən binaların kompensasiyası ilə bağlı vətəndaşlar razılaşmaya bilərlər. Bu halda məsələnin mübahisələndirilməsi və məhkəməyə verilməsi mümkündür. Məhkəmədə məsələnin həlli tapılmalıdır. Amma vətəndaşlar onu da nəzərə almalıdırlar ki, 1 kv.m üçün 1 500-2 000 manatlıq kompensasiya ilə razılaşmamaq onların hüququdur və onlar bu kompensasiya məbləğlərini mübahisələndirə bilərlər. Əgər vətəndaşlar təkliflə razılaşmırlarsa, məhkəmə müstəvisində məsələnin həlli təmin edilməli və vətəndaşların maraqları təmin olunmalıdır", - deyə hüquqşünas bildirib.

Əzizə İsmayılova

Dövlət sərhədinin etibarlı mühafizəsinin təmin edilməsi, qaçaqmalçılıq, qeyri-qanuni miqrasiya və narkotik vasitələrin qanunsuz dövriyyəsinə qarşı mübarizə tədbirləri çərçivəsində keçirilmiş sərhəd axtarışı və əməliyyat tədbirləri nəticəsində son günlər 3 nəfər sərhəd pozucusu və narkotik vasitələri ölkə ərazisinə keçirməyə cəhd göstərən 2 nəfər Azərbaycan vətəndaşı saxlanılıb.

Bu barədə Dövlət Sərhəd Xidmətinin (DSX) Mətbuat xidmətindən bildirilib.

Noyabr ayının 23-də saat 19:00-da Dövlət Sərhəd Xidmətinin Sərhəd Qoşunları Komandanlığının Xudat sərhəd dəstəsinin xidməti ərazisində Azərbaycan Respublikasından Rusiya Federasiyası istiqamətində Əlcəzair Xalq Demokratik Respublikası vətəndaşı – 2002-ci il təvəllüdlü Chouaib Bendemagh, noyabrın 25-də saat 00:05-də Lənkəran sərhəd dəstəsinin xidməti ərazisində İran İslam Respublikasından (İİR) Azərbaycan Respublikası istiqamətində İİR vətəndaşları – 2004-cü il təvəllüdlü Rayenzadə Muhemmedrza Əli və 2008-ci il təvəllüdlü Mikayıllı Yeganə Nehmətulla dövlət sərhədini pozmağa cəhd göstərərkən saxlanılıb.

Xəbər verdiyimiz kimi, Azərbaycanda bir neçə aydır ki, Aİ-95 markalı benzinin istehsalına başlanıb, tənzimlənən qiymətlərlə 1,60 AZN-ə satılır. Bu barədə Milli Məclisdə Energetika Nazirliyinin İqtisadiyyat şöbəsinin müdiri Rauf Qurbanov bildirib.

O qeyd edib ki, hələ Aİ-95 markalı benzinin qiyməti tənzimlənən qiymətlərlə satılan məhsullar siyahısına daxil edilməyib:
 

“Yaxınlarda Nazirlər Kabineti tərəfindən Aİ-95-i bu siyahıya salacaqlar. Aİ-98 markalı benzin isə bizdə istehsal edilmir. Ona görə onun qiyməti tənzilənmir”.

Qeyd edək ki, hazırda Azərbaycanda Aİ-92 markalı benzinin qiyməti dövlət tərəfindən tənzimlənir.

Bəs bu kimi qərarlar Aİ-95 və Aİ-98-in qiymətinə necə təsir edəcək?

Mediaxeberleri.Az xəbər verir ki, mövzu ilə bağlı Mİlli.Az-a iqtisadçı-ekspert Rəşad Həsənov açıqlama verib.

O bildirib ki, Aİ-95 markalı benzinin qiymətinin tənzimlənən məhsulların siyahısına daxil edilməsi məsələsi uzun müddətdir müzakirə olunur.

“Azərbaycan artıq bu məhsulu istehsal etməyə başlayıb. Hökumətin siyasəti konkret olmalıdır. Əgər yerli istehsal olan Aİ-92 markalı benzinin qiyməti tənzimlənirsə, Aİ-95 markalı benzinin də qiyməti tənzimlənməlidir. Bu tənzimlənmə müəyyən qədər bu istiqamətdə sosial aspektlərin qiymətlərin müəyyən edilməsinə təsirini artıra bilər. Burada qiymətləri Tarif Şurası müəyyən edir. Tarif Şurası bir çox məqamları nəzərə alır. Hazırda qiyməti müəyyən edən SOCAR-dır. Təbii ki, SOCAR sosial siyasətə cavabdeh qurum deyil. Buna görə də daha çox iqtisadi aspektlərdə məsələləri dəyərləndirir. Tarif Şurası ən azından nəzəri baxımdan sosial aspektləri də şirkətin iştirak mövqeyini də nəzərə almalıdır. Qanunvericiliklə iştirakda olan məhsulların xidmətlərinin qiymətlərini Tarif Şurası tənzimləmə gətirməlidir”.

Ekspert qeyd edib ki, yanacağın qiyməti ən son 2024-cü ildə 10 faizdən artıq, yəni Aİ-92 markalı yanacağın və dizelin qiyməti artırılıb. Ondan sonraki dövrdə neftin qiyməti ucuzlaşıb ki, bahalaşmayıb.

“Yəni məhsulun maya dəyəri aşağı düşüb, bahalaşmayıb. Belə bir şəraitdə yenidən qiymətin artması üçün iqtisadi faktor yoxdur. Bu məsələ ilə bağlı dəqiq proqnoz vermək çətindir. Bir sıra hallarda Tarif Şurasının qərarları gözlənilməz olduğu üçün bununla bağlı dəqiq qərar vermək mümkün deyil”.