Hazırda Ermənistanın Baş naziri Nikol Paşinyan üçün olduqca gərgin bir dövr yaşanır. Azərbaycanla gərgin situasiya fonunda Ermənistan daxilində ağır durum mövcuddur. Bu gərginlik isə Paşinyanın manevrlər edərkən buraxdığı ciddi səhvləri ilə bağlıdır.

Bunu "Bakı" politoloqlar klubunun rəhbəri, siyasi ekspert Zaur Məmmədov deyib.

O qeyd edib ki, Paşinyan erməni cəmiyyətini sülhə hazırlamaq əvəzinə əks istiqamətdə iş apardı:

“Nəticədə Qarabağın dağlıq hissəsindəki qondarma rejimdə Paşinyanın rəqibləri hakimiyyəti ələ aldı. Daha sonra onlar Ermənistanda hakimiyyət uğrunda mübarizəyə başlayacaq. Bununla hərbi canilər Robert Köçəryan və Serj Sərkisyan hakimiyyət uğrunda mübarizəyə qoşulur. Onlar hər cür imkanlardan istifadə edəcəklər ki, Paşinyanı hakimiyyətdən uzaqlaşdırmaqla yanaşı, həbsinə də nail olsunlar”.

Politoloq hesab edir ki, hazırkı vəziyyət bölgəni yeni müharibəyə aparır:

“Azərbaycan sözsüz ki, səbrlə danışıqlarda nəticələri gözləyir. ABŞ dövlət katibi Entoni Blinken bununla bağlı Azərbaycandan vaxt istəmişdi. Amma Paşinyan ABŞ-ın vasitəçiliyi ilə olan danışıqları pozdu. Hazırda isə Rusiyanın iştirakı ilə danışıqlar davam edir. Bu, Ağdam-Xankəndi yolunun açılması, Laçın sərhəd-keçid məntəqəsində yeni parametrlərlə bağlıdır. Bununla yanaşı separatçılar mümkün danışıqlardan yayınır. Əgər onlar danışıqlara qayıtmayacaqlarsa, bu, yeni hərbi əməliyyatların başlaması demək olacaq”.

Zaur Məmmədova görə, Azərbaycanla Ermənistan arasında sülh danışıqları müstəvisində sentyabr-oktyabr aylarında görüşün olması gözlənilir:

“Bu görüşün nəticələri çox sözü deməyə əsas verəcək. Güman ki, Paşinyan Azərbaycanla sülh müqaviləsi imzalamayacaq. Artıq tərəflər arasında sülhün əldə edilməsi ehtimalları məhz Paşinyan tərəfindən sıfırlanır. Bundan sonra prosesdə müsbət məqamların olması gözlənilmir. Belə olan halda Azərbaycan ortaya qəti mövqe qoyacaq. Ermənilər üçün 10 gün vaxt qalıb. Adekvat yanaşma olmasa, Azərbaycan payızda məsələni həll edə bilər”./Teleqraf.com 

Salyanda barəsində cinayət içi açılan bələdiyyə sədri dünyasını dəyişib.

APA-nın məlumatına görə, Salyan rayonunun Şorsulu bələdiyyəsinin sədri, şəkərli diabet xəstəliyindən əziyyət çəkən Famil Məmmədov təzyiqin kəskin qalxması nəticəsində 41 yaşında vəfat edib.

Sentyabrın 5-i saat 19:35 radələrində Rusiya sülhməramlı kontingentinin müvəqqəti yerləşdiyi Azərbaycan ərazisindəki qeyri-qanuni erməni silahlı dəstələri Ordumuzun Xocavənd rayonu istiqamətində yerləşən mövqelərinin qarşısında uzunmüddətli fortifikasiya qurğularını quraşdırmağa cəhd göstəriblər.

Bu barədə Azərbaycan Müdafiə Nazirliyi (MN) məlumat yayıb.

Azərbaycan Ordusunun bölmələri tərəfindən görülən təxirəsalınmaz tədbirlər nəticəsində aparılan işlər dərhal dayandırılıb.

Ermənistan Baş naziri Nikol Paşinyanın İtaliyanın “La Repubblica” qəzetinə verdiyi müsahibədə Rusiyanın ünvanına söylədiyi fikirlər Moskvada kəskin etirazlar doğurmaqdadır. Artıq Paşinyana müxtəlif səviyyələrdə verilən cavablar açıq təhqir və təhdid müstəvisinə keçib.

Xatırladaq ki, Paşinyan müsahibəsində Rusiyanın Cənubi Qafqazdan gedəcəyini söyləmişdi: “Əslində, Rusiya kifayət qədər uzun müddətdir ki, bizim regionda, Cənubi Qafqazdadır. Amma müşahidələrimiz onu deməyə əsas verir ki, bir gün, bir ay və ya bir il sonra Rusiyanın Cənubi Qafqazı sadəcə olaraq tərk etdiyini görəcəyik. Rusiyanın özü atdığı və ya atmadığı addımlara görə bölgədən gedir... Hansı səbəblərdən? Biz bilmirik. Mən bunun səbəblərini təxmin edə bilərdim, amma indi etməyəcəyəm. Bəzi proseslər bizi elə bir fikrə gətirib çıxarır ki, bir gün sadəcə ayılıb Rusiyanın burada olmadığını görəcəyik...”

Əvvəlcə Vladimir Putinin sözçüsü Dmitri Peskov Paşinyana xatırladıb ki, Rusiya ərazisində Ermənistandan daha çox erməni yaşayır. Ardınca əlavə edib ki, Rusiya qətiyyən Ermənistandan çıxmaq niyyətində deyil.

“AzPolitika.info” xəbər verir ki, Rusiya Xarici İşlər Nazirliyinin rəsmi nümayəndəsi Mariya Zaxarova isə bir qədər də irəliyə gedərək, Paşinyana özünəməxsus kobud və təhqiramiz tərzdə cavab verib. O, Paşinyanı öz məsuliyyətini kiminsə üzərinə atmamağa çağırıb: “Ermənistan Baş naziri tərəfindən son günlər çox şeylər deyilib. Bütün bu bəyanatları yekunlaşdırsaq, deyə bilərik ki, öz addımlarınıza cavab verməlisiz, gühahkarlar axtarmalı deyilsiz. Məsuliyyət daşımaq lazımdır. Öz məsuliyyətinizi kiminsə üzərinə yıxmamalısınız. Ona görə də, siyasətçinin, dövlət xadiminin, yoldan keçən adamdan, öz ölkəsinin milli maraqlarını düşünməyəndən fərqi var. Bir daha qeyd edirəm ki, öz addımlarına görə cavab vermək qabiliyyətinə malik olmaq lazımdır. Əks təqdirdə, bu bir az “pis rəqqasın hekayəsi”nə bənzəyir”.

Beləliklə, dolayısı ilə Paşinyanı “yoldan keçənə”, “pis rəqqasa” bənzədən Zaxarova onun dövlət xadimi, siyasətçi adına layiq olmadılğına açıq eyham vurub.

Bu, Ermənistan dövlət başçısının təhqir edilməsilə yanaşı, onun söylədiyi fikirlərin Rusiya rəhbərliyini nə dərəcədə qıcıqlandırdığından xəbər verir.

Hər zaman öz “arxa bağçası”, əlaltısı, nökəri hesab edən Kreml əlbəttə ki, öz vassalının etirazını, “artıq-əskik” ifadələrini həzm edə bilmir. Paşinyanın dövlət başçısı olmasına rəğmən Rusiya rəsmiləri, politoloqları, deputatları və s. tərəfindən təhqir edilməsinə gəlincə, Rusiyadakı siyasi mədəniyyət, polemika səviyyəsi çoxdan və hamıya bəllidir. Xüsusilə də Ukraynaya qarşı işğalçılıq müharibəsindən sonra Rusiya siyasi isteblişmenti bütün “qırmızı cizgiləri” və hətta adi əxlaq normalarını da ayaqlar altına alıb.

Ermənistana gəldikdə isə bu dövlət və onun Baş naziri artıq bu tip aşağılayıcı münasibətə, təhqirlərə adət edib və bunun günahı həm də ermənilərin özündədir...

Cəlal Məmmədov

“AzPolitika.info”

Külli miqdarda mənimsəmədə təqsirləndirilən Sumqayıt Şəhər İcra Hakimiyyəti başçısının sabiq müavini Gündüz Əliyev, onunla birgə ittiham olunan “Sumqayıt Tibb Mərkəzi” Publik Hüquqi Şəxsinin sabiq baş mühasibi Gülnarə Bayramova və tanışları - Elxan Əsədovun cinayət işi üzrə məhkəmə prosesi başlayıb.

APA xəbər verir ki, Sumqayıt Ağır Cinayətlər Məhkəməsində hakim Aynur Rzayevanın sədrliyi ilə keçirilən prosesdə təqsirləndirilən şəxslərin anket məlumatları dəqiqləşdirilib və cinayət işi məhkəmə baxışı sentyabrın 12-nə təyin edilib.

Qeyd edək ki, təqsirləndirilən şəxslərin sahibkarlıq fəaliyyəti adı altında 2012-2019-cu illər ərzində keçirilmiş dövlət satınalmaları və müqavilələr üzrə xüsusilə külli miqdarda pul vəsaitlərini nağdlaşdıraraq mənimsəmələrinə əsaslı şübhələr müəyyən edilib.

Cinayət işi materiallarına əsasən, Gülnarə Bayramova və Gündüz Əliyev Elxan Əsədov vasitəsilə təsis etdikləri 41 hüquqi şəxsin qanuni fəaliyyətlə məşğul olması görüntüsü yaradaraq Sumqayıt Şəhər Səhiyyə Şöbəsindən 5 milyon 716 min 684 manat məbləğində pul vəsaitini həmin şirkətlərə köçürülməsinə nail olub.

Köçürülmüş pul vəsaitinin bir hissəsi, yəni 1 milyon 613 min 334 manat məbləğində hissəsi Elxan Əsədov və digərləri vasitəsilə nağdlaşdırılmaqla mənimsənilib.

Cinayət yolu ilə əldə edilən mənimsənilmiş pul vəsaitinin 1 milyon 35 min manat məbləğində hissəsinin müxtəlif əqdlər bağlamaqla həyata keçirilən maliyyə əməliyyatları nəticəsində ayrı-ayrı şəxslərin bank hesablarından məxaric edərək leqallaşdırması ibtidai istintaq zamanı sübuta yetirilib.

İş üzrə toplanmış mötəbər sübutlar əsasında Gülnarə Bayramova və Gündüz Əliyevə Cinayət Məcəlləsinin 179.4 (xüsusilə külli miqdarda ziyan vurmaqla mənimsəmə), 193-1.3.2 (xeyli miqdarda cinayət yolu ilə əldə edilmiş əmlakı leqallaşdırma) və digər maddələri, Elxan Əsədova isə həmin Məcəllənin 32.5, 179.4 (xüsusilə külli miqdarda ziyan vurmaqla mənimsəməyə köməkçilik), 32.5, 308.2 (ağır nəticələrə səbəb olan vəzifə səlahiyyətlərindən sui-istifadə etməyə köməkçilik) və digər maddələri ilə yekun ittiham elan edilib.

Onu da qeyd edək ki, Gündüz Əliyev bu il mart ayında Sumqayıt İcra Hakimiyyətinin başçısının əmri ilə icra başçının müavini, həmçinin İH-nin şəhər təsərrüfatı şöbəsinin müvəqqəti müdiri vəzifələrindən azad olunub.

Biləsuvarda ətraf mühiti məişət tullantıları ilə zibilləyən şəxslər inzibati məsuliyyətə cəlb olunub.

DİN-in Mətbuat Xidmətinin Lənkəran regional qrupundan verilən məlumata görə, sanitar-gigiyena qaydalarının pozulması hallarının qarşısının alınması məqsədilə Biləsuvar Rayon Polis Şöbəsinin əməkdaşları tərəfindən keçirilən tədbirlər zamanı məişət tullantılarının müəyyən edilmiş yerlərdən kənara atılması, ətrafın zibillənməsi halları aşkar edilib.

Ərazinin zibillənməsi halları ilə bağlı son 1 ay ərzində 21 nəfər barəsində İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 266.3-cü (Məişət tullantılarının tutumlardan (urnalardan) kənar yerlərə atılmasına görə) maddəsinin tələbini pozduğuna görə inzibati qaydada protokol tərtib olunub.

Bu istiqamətdə tədbirlər davam etdirilir.

Azərbaycanın Ağdam-Xankəndi yolu ilə Qarabağdakı ermənilərə ərzaq yükü çatdırmaq planına Moskvadan dəstək gəldi.

Rusiya Xarici İşlər Nazirliyinin rəsmi nümayəndəsi Mariya Zaxarova keçirdiyi brifinqdə deyib ki, Kreml Ağdam-Xankəndi marşrutu ilə humanitar yüklərin maneəsiz şəkildə regiona çatdırılmasının tərəfdarıdır. Moskvanın belə mövqe səsləndirməsi Rusiya Prezidenti Vladimir Putinlə Türkiyə lideri Rəcəb Tayyib Ərdoğan arasında Soçidə keçirilən görüşdən sonra diqqət çəkir.

Mümkün variantlardan biri budur ki, Ərdoğanla Putin razılıq əldə ediblər və bundan sonra Azərbaycanın Qarabağla bağlı addımlarında ciddi hərəkətlilik müşahidə edilə bilər.

Maraqlı məqamlardan biri də Rusiyanın Ağdam-Xankəndi marşrutu ilə yanaşı, Laçın yolu ilə regiona humanitar yükün çatdırılmasını dəstəklədiyini ifadə etməsidir. Ancaq bu, “Ağdam-Xankəndi yolunun açılmasından sonra Laçın yolu” məsələsinin qabardılması kimi başa düşülə bilər.

Deməli, Ağdam-Xankəndi yolu məsələsi daha aktualdır, bununla bağlı Azərbaycanla Ermənistan arasındakı razılıq Avropa İttifaqının moderatorluğu ilə keçirilən görüşdə əldə edilmişdi.

Rusiya bundan narahat idi, çünki o, Qərbin regionda Azərbaycan-Ermənistan münasibətlərinə təsirlərini artırmasından çəkinirdi.

Ancaq belə düşünə bilərik ki, Qərb mərkəzli danışıqlarda əldə edilmiş razılıqlar Rusiya ilə də uzlaşdırılıb və bu məsələdə rəsmi Bakının kanalları aktivləşdirməsindən söz aça bilərik.

İndi Rusiya sülhməramlı kontingentinin Ağdam-Xankəndi yolunda dayanan qüvvələrinin Azərbaycanın humanitar yükünü müşayiət etməsi qalır.

Zaxarovanın mövqeyi Rusiyanın Ağdam-Xankəndi yolu ilə bağlı ali səviyyədə qərar verdiyini göstərir, ancaq Müdafiə Nazirliyi qarşısında buna uyğun təlimat qoyub-qoymayacağı bəlli deyil.

Rusiya Xarici İşlər Nazirliyinin Azərbaycan-Ermənistan münasibətlərinin normallaşdırılması üzrə xüsusi nümayəndəsi İqor Xovayevin Cənubi Qafqaz regionuna, o cümlədən Azərbaycana səfəri müəyyən dəqiqləşdirmələrin aparılması üçündür.

Nəticə olaraq, Azərbaycanın Rusiya sülhməramlı kontingentinin komandanlığı ilə yüklərin buraxılması barəsində danışıqlarda nəticə əldə etməsinə yaşıl işıq yandırıldı.

Əgər yüklər buraxılsa və orada Azərbaycanın humanitar karvanına qarşı ermənilər təxribat təşkil etsələr, onda rəsmi Bakı təhlükəsizlik tədbirləri görmək məcburiyyətində qalacaq.

Ancaq Azərbaycan Rusiyanın regiona müdaxiləsi üçün əsasların qalmamasına çalışmalıdır, çünki Zaxarovanın bəyanatı qeyd edir ki, Moskvanın ambisiyaları yeni mərhələyə keçə bilər.

Aqşin Kərimov

Son dövrlər erməni lobbisinin ABŞ-də fəaliyyətinin uğursuzluğa düçar olduğu müşahidə olunur. Erməni lobbisinin Azərbaycana qarşı İrəvanı dəstəkləmək üçün rəsmi Vaşinqtona təzyiqlərinə baxmayaraq, Birləşmiş Ştatların siyasi elitası sırf strateji və siyasi səbəblərdən buna məhəl qoymur. Daha dəqiq desək, bir neçə aydır Amerikanın Erməni Milli Komitəsinin Amerika siyasətçilərinə müraciətləri qulaqardına vurulub. Sadəcə ara-sıra Adam Şiff, Bob Menendes timsalında açıqlamalar verilir, bu da sözügedən senatorların və siyasətçilərin erməni lobbisindən aldıqları pulu “halal” yemək üçün atdıqları addımlar kimi qiymətləndirilir. Siyasi rəhbərlik səviyyəsindəki açıqlamalar “Azərbaycan və Ermənistan arasındakı fikir ayrılığı diplomatik və sülh yolu ilə həll olunmalıdır” müstəvisindən kənara çıxmır.

2020-ci ilin 27 sentyabr tarixində başlayan 44 günlük müharibə ilə Azərbaycan 30 illik erməni işğalına son qoydu və bununla da regionun geosiyasi vəziyyəti dəyişdi. Təbii ki, bu, ABŞ-nin də nəzərindən yayınmamışdı. Rusiyanın Ukraynadakı müharibəsi isə ABŞ-ni regiona maraqlarını daha da artırmağa təşviq edib. Eyni zamanda son aylar Laçın yolu ilə bağlı erməni tərəfinin beynəlxalq ictimaiyyətdə qaldırdığı hay-küy də nəticəsiz qalıb. Erməni rəsmilərinin israrla Laçın yolu ilə bağlı Azərbaycana qarşı tədbir görmək, sanksiya tətbiq etmək çağırışları da nəticəsiz qalıb. Sonuncu dəfə BMT Təhlükəsizlik Şurasının iclasında da bu məsələ ilə bağlı şapalaq yeyən erməni rəhbərliyi artıq vəziyyətin başqa cür olduğunu anlamış deyil. Elə bu səbəbdən də rəsmi İrəvan ABŞ-ni iclası yönləndirməkdə ittiham etmişdi.

ABŞ-nin son illər Ermənistana dəstəyini azaltması və diasporun təkidlərini qulaqardına vurmasının müəyyən səbəbləri var. Bunlardan birincisi, Ermənistanın müttəfiqləridir. Ermənistanın ən böyük müttəfiqləri Rusiya və İrandır. Eyni zamanda Ermənistan Rusiyanın əlində hərbi alətə çevrilən KTMT-nin üzvüdür. Gözləntilərin əksinə olaraq Ermənistan Avropa İttifaqı ilə azad ticarət sazişi imzalamaq əvəzinə, Rusiyanın dominant olduğu Avrasiya İqtisadi Birliyinə qoşuldu. Bu isə Rusiyaya təzim və ona sanksiyalardan yan keçməyə yardım kimi başa düşülür. Təbii ki, bütün bu proseslər ABŞ-nin və Qərbin nəzərindən yayınmır.

Hələ bu da azmış kimi, rəsmi İrəvan bu yaxınlarda İranla enerji əməkdaşlığına dair memorandum imzalayıb. Ermənistanın İranla əməkdaşlığı bununla da bitmir. Siyahıya İranın Qafanda konsulluq açması və Tehranla silah alışı ilə bağlı imzalanan müqaviləni də əlavə etmək olar. Qafanda konsulluq açmaq isə Qərbin də marağında olduğu Zəngəzur dəhlizinə qarşı atılan addımdır və Ermənistan bu addıma göz yumur. İrəvan Tehrandan PUA və raket tədarük edir, bununla da ABŞ-nin qırmızı xəttini pozur. Uzun illərdir İrana qarşı sanksiyaların tətbiq edildiyi heç kəsə sirr deyil və İranla canbir qəlb olan dövlətlərin ABŞ-nin qara siyahısına namizəd olduğunu da yaxın tarix göstərib. Eyni zamanda Ermənistan silah alışı ilə “sanksiyalar vasitəsilə Amerikanın düşmənlərinə qarşı mübarizə” qanunu da pozmuş sayılır.

Ermənistandan fərqli olaraq isə Azərbaycan NATO-nun üzvü olan Türkiyə ilə sıx mədəni, iqtisadi və təhlükəsizlik sahələrində sıx əlaqələr qurur, əlaqələri günbəgün daha da genişləndirir. Eyni zamanda Avropanın enerjiyə olan tələbatını ödəmək üçün qlobal layihələrə imza atır. İranla da Azərbaycanın müxtəlif məsələlərdə fikir ayrılığı da rəsmi Vaşinqtonun nəzərindən yayınmır. Artıq Azərbaycan Qərb üçün əvəzolunmaz strateji tərəfdaşa çevrilib və görünən odur ki, bu mövqeyini hələ uzun illər qoruyub-saxlayacaq.

Ermənistanın KTMT və İranla yaxınlığına qarşı, Azərbaycan ordusu Türkiyə ilə birgə təlimlər keçir, bu isə NATO standartı və NATO tərəfdaşlığı mənasına da gəlir. Eyni zamanda İsrail rəsmi Bakı üçün əsas silah tədarükçüsü rolunu oynamağa başlayıb. Ermənistan isə bu işdə İrana və Rusiyaya üz tutub, hələ Hindistandan da aldığı silahları İran vasitəsilə daşıyır. Doğrudur, ABŞ-nin Ermənistanla diplomatik münasibətləri var, rəsmi Vaşinqton bu illər ərzində Ermənistana milyardlarla dollarlıq humanitar yardım göndərib, inkişafını dəstəkləyib. Amma İrəvan Vaşinqtonun əzəli düşmənləri sayılan Rusiya və İranla müttəfiqlik edir, hərbi alyanslara qoşulur, silah alveri edir. Eyni zamanda Ermənistan Rusiya ilə koordinasiyalı formada böyük iqtisadi uğur əldə etmək üçün Moskvaya Qərbin sanksiyalarından yayınmağa kömək edir. Belə olduğu halda, ABŞ siyasi və hərbi elitası çətin ki, milli maraqlarını təhlükəyə ataraq və qanunlarını pozaraq Qafqazda uzun illər dilənçi kimi ianələr hesabına yaşayan, heç bir strateji mövqeyi və zənginliyi olmayan Ermənistana görə, günü-gündən inkişaf edən, regionda söz sahibi olan, Avropanı enerji ilə təmin edən Azərbaycana qarşı addım atsın.

Hər keçən gün isə Ermənistanın diplomatik sahədə biabırçı məğlubiyyəti ilə nəticələnir. Azərbaycan isə əksinə, mövqeyini daha da gücləndirir, xarici siyasət sahəsində çox uğurlu addımlar atmağa davam edir. Ermənistan isə Rusiya və İranla geosiyasi ittifaq bağlamaqla, özünü ölümə məhkum etmiş sayılır. Çünki bu tip ittifaqlar əslində Ermənistanın milli maraqlarına ziyandır və Qərb, ABŞ belə ittifaqları qəbul etmir. Həm Rusiya, həm də İranın uzun müddətdir Qərbin sanksiyaları ilə üz-üzə qalıblar.

Ermənistanın siyasi rəhbərliyi isə Rusiya ilə strateji müttəfiqliyin artıq onun milli maraqlarına zidd olmasını anlayıb. Bu səbəbdən son günlər Rusiya ilə strateji əməkdaşlığın əslində səhv olması barədə bəyanatlar səsləndirilir. Eyni zamanda Belarusda keçirilən KTMT təlimlərində Ermənistanın iştirak etməməsi də yaxın zamanlarda alyansla bağlarını qoparacağı mənasına gəlir. Əslində Paşinyan bu hərbi alyansla vidalaşmağı çoxdan arzulayır. Bu səbəbdən də müntəzəm olaraq, KTMT ünvanına tənqid səsləndirilir, Aİ müşahidəçiləri Ermənistana dəvət edilir. KTMT-nin müşahidəçi göndərməklə bağlı fikrinə və təklifinə isə rəsmi İrəvan etinasız yanaşır.

Görünən odur ki, Ermənistan siyasi kursunu dəyişmək fikrinə düşüb. Amma necə deyərlər, daldan atılan daş topuğa dəyər. Həm də rəsmi İrəvan Rusiya ilə elə bağlarla birləşib ki, bunu qoparmaq qeyri-mümkündür. Hətta bu gün Rusiya Prezidentinin sözçüsü Dmitri Peskovun məsələ ilə bağlı açıqlamasını hədə kimi qəbul etmək olar. Rusiyalı diplomat açıqlamasında vurğulayıb ki, Rusiyada Ermənistandan çox erməni yaşayır. Bu isə Moskvanın təhdid kartı kimi qiymətləndirilir.

“Report” İnformasiya Agentliyi

Hər il milyonlarla uşaq məktəbə başlasa və sevinclə davam etsə də, bəzi uşaqlar üçün bu, heç də belə deyil. Bəzən uşaqların məktəbə başlamazdan əvvəl çox həvəsli olduğunu, dərs vaxtı gələndə isə məktəbə getmək istəmədiklərinin şahidi oluruq.

Mediaxeberleri.Az xəbər verir ki, bəzi uşaqlar yalnız ailələrinin təzyiqi ilə məktəbə gedirlər. Bəziləri isə aylarla və ya bütün il boyu məktəbə getmək istəmir. Bu da həmin uşaqlarda özgüvəni azaldır. Belə uşaqlar gələcəkdə müstəqil qaydada bir iş görə bilməyən şəxslərə çevrilirlər.

Psixoloqların sözlərinə görə, uşaqların məktəbdə sıxıntı və narahatlıq hissi səbəbiylə məktəbə getmək istəməməsi, məktəbdə tək qalmaması ilə özünü göstərən bu vəziyyət məktəb fobiyası olaraq ifadə edilir. Diqqət edilməzsə məktəb fobiyası uşağın uğursuz olmasına səbəb ola bilər.

Məktəb fobiyası müxtəlif formalarda özünü göstərə bilər. Ən əsas simptom uşağın məktəbə getmək istəməməsi və məktəbdən qorxmasıdır. Bu, bütün məktəbə və ya məktəbdəki müəllimə, hər hansı bir uşağa və ya hər hansı bir fənnə qarşı ola bilər.

Ən çox 5-6 və 10-11 yaşlarda müşahidə olunur

Məktəb fobiyası üçün ən çox rast gəlinən yaşın ibtidai məktəbə başlama yaşı olan 5-6 və orta məktəbə keçid dövrü olan 10-11 yaşlarıdır. Bundan əlavə, tətildən qayıtmaq, məktəb dəyişmək və ya köçmək kimi stresli dəyişikliklər də məktəb fobiyasınına gətirib, çıxarır. Məktəb fobiyası həm oğlanlarda, həm qızlarda, həm də bütün sosial-iqtisadi səviyyəli ailələrdən olan uşaqlarda müşahidə oluna bilər.

Əslində bu, ailə nevrozudur

Məktəb fobiyasının əsas səbəbi adətən anadan və ya ananı əvəz edən şəxsdən ayrılmaq qorxusu olur. Problemin əsli ailə nevrozudur. Məktəb fobiyası olan uşaqların ailə xüsusiyyətlərinə nəzər saldıqda, ailə üzvlərinə çox bağlı olduğunu görə bilərik. Biri digərinin başına nəsə gələcəyindən daim qorxur. Valideynlərin məktəbə qarşı skeptik və mənfi fikir və davranışları, uşağın məktəbə davamiyyətinə təsir edir. Məktəb fobiyası daha çox boşanan, münaqişəli və problemli ailələrin övladlarında rast gəlinir.

Həddindən artıq avtoritar müəllimin təsiri

Başqa bir məsələ isə məktəb mühitidir. Uşağın həddindən artıq avtoritar və əmr edən müəllim tərəfindən tez-tez danlaması, emosional və ya fiziki travmaya məruz qalması məktəb fobiyasını ortaya çıxarır.

Məktəb fobiyası olan uşaqlarda məktəbə getməzdən bir gün əvvəl ürəkbulanma, ürək döyüntüsü, ağızda quruluq, tərləmə, titrəmə, uyuşma, tez-tez sidiyə getmə, qarın ağrısı və mədə krampları kimi bəzi fiziki əlamətlər görülür. Uşağın məktəbə getməsi dayandırıldıqda, yəni uşağa evdə qalmağa icazə verildikdə bu əlamətlər öz-özünə yox olur. Bayram mövsümlərində bu əlamətlər ümumiyyətlə görünmür. Ancaq bu əlamətlər qarşısında ailənin diqqətli olması lazımdır. Semptomlar məktəb fobiyası ilə bağlı ola bilər və ya əsl fiziki xəstəliyin əlaməti ola bilər. Bunu ayırd etmək üçün uşaq mütləq həkim müayinəsindən keçməlidir.

Uşaq nə qədər kiçik olsa, problemin müalicəsi də bir o qədər uğurlu olacaq. 11 yaşdan kiçik uşaqların 90 faizinin müalicə ilə sağlamlığına qovuşdurmaq olar. 11 yaşdan yuxarı uşaqların 30-60 faizini sağaltmaq olar. Məktəb fobiyası xroniki hala keçməzdən əvvəl həll edilməsi lazım olan bir problemdir.

Valideynlər adi bir gün kimi davranmalıdırlar

Bu nöqtədə valideynlər öz narahatlıqlarını idarə etmələri vacibdir. Uşağın məktəbə gedəcəyi gün valideynlər adi bir günmüş kimi davranmalı, qorxuya səbəb olacaq və ya onun tətiklənməsinə səbəb olacaq davranışlardan çəkinməlidirlər.

Uşağa qorxusunu danışmağı tövsiyə etmək lazımdır. Bu yolla uşaq həm hisslərinin, həm də düşüncələrinin əhəmiyyətli olduğunu hiss edir. Məktəbdə onu narahat edən bir şey olub olmadığına dair ipucu verir. Problemlər haqqında danışmaqla problemin səbəbi haqqında məlumat əldə etmək olar.

Müəllim sinifdə isti və müsbət mühit yaratmalıdır

Müəllim şagird üçün çox vacib bir insandır. Bu səbəbdən müəllimin münasibəti uşağın məktəbə sevgisini və özünü təhlükəsiz hiss etməsinə kömək olur. Məktəbin ilk günlərində uşağa daha sıx sevgi və maraqla yanaşmaq lazımdır. Sinifdə isti və müsbət mühit yaratmaqla uşaqların məktəb qorxusunu azaltmaq olar.

Uşaq ilk günlər sinfə girmək istəməyə bilər. O, bir müddət müəllim otağında və ya məktəb bağçasında otura bilər. Valideynlərin məktəbə gəlməsinə və uşaq özünü rahat hiss edənə qədər bir müddət sinifdə oturmasına icazə verilməlidir.

Uşağın yaşadığı qorxu, təşviş, həyəcan kimi duyğulara müəllim tərəfindən anlayışla yanaşılmalı, uşağa tərk edilmiş hiss etdirəcək davranışlardan qaçınılmalıdır. Uşağın məşğul ola biləcəyi və həzz ala biləcəyi sinifdaxili fəaliyyətləri artırmaq lazımdır.