Azərbaycan Mərkəzi Bankının (AMB) ehtiyatlı monetar siyasəti, geniş valyuta ehtiyatları və idarə olunan üzən məzənnə rejimi manatın sabitliyini qorumaqda davam edəcək.

Bu barədə "Fitch Group"a daxil olan "Fitch Solutions" (FS) şirkətinin Azərbaycanla bağlı hesabatında bildirilib.

Hesabatda manatın ABŞ dollarına qarşı məzənnəsinin 2026-cı ildə 1,7 səviyyəsində qalacağı və yaxın dövrdə ciddi dəyişiklik gözlənilmədiyi vurğulanır. Qurum hesab edir ki, böyük xarici şoklar baş vermədiyi halda məzənnənin kəskin hərəkəti üçün əsas yoxdur.

Proqnoza əsasən, AMB inflyasiya təzyiqlərinin yüksək olsa da, ümumilikdə azalma trendində olması AMB-yə ehtiyatlı yumşalma imkanı yaradır. Bu da məzənnə sabitliyini dəstəkləyən əsas amillərdən biri olacaq.

Fərdi sahibkarların sosial sığorta haqlarının mövcud dərəcələrlə hesablanması müddəti 1 yanvar 2026-cı il tarixdə bitir. İqtisadiyyat Nazirliyi yanında Dövlət Vergi Xidmətindən bildirilib ki, bundan irəli gələrək “Sosial sığorta haqqında” Qanuna dəyişiklik edilməsi təklif olunur. Növbəti ildən qanunvericiliyə dəyişiklik edilməyəcəyi halda fəaliyyət göstərdikləri sahələrdən asılı olaraq fərdi sahibkarların sosial sığorta yükü artmalı idi. Lakin “Sosial sığorta haqqında” Qanuna təklif edilən dəyişikliyə əsasən, fərdi sahibkarlar gələn ildən sosial sığorta haqlarını dövriyyədən 2% dərəcə ilə ödəyəcəklər. Bu zaman sığorta haqqının minimum məbləğ həddi minimum əmək haqqının 15 faizi, yəni 60 manat, maksimum məbləğ həddi isə minimum əmək haqqının 1 misli, yəni 400 manat təşkil edəcək.

İqtisadçı Eyyub Kərimli Pravda.az-a açıqlamasında dəyişiklikləri müsbət hal kimi qiymətləndirib:

“Əvvəllər fərdi sahibkarlar yalnız vahid tarif üzrə minimum əmək haqqına bağlı  müəyyən ödənişlər ödəyirdilər. Bu da hesab edirəm ki, müəyyən ədalətsizliyə səbəb olurdu. Çünki bəzən daha çox dövriyyəsi olan sahibkarlar daha az Sosial Müdafiə Fonduna köçürmələr edirdilər. Dövriyyəsi az olan sahibkarlar isə eyni qaydada digər sahibkarlarla bərabər Sosial Müdafiə Fonduna eyni məbləğdə vəsait ödəyirdilər. Bu da sözsüz müəyyən uyğunsuzluqlar yaradırdı. Bu baxımdan bu istiqamətdə təklif olunan dəyişikliklər daha ədalətli yanaşmadır. Dövriyyəyə uyğun olaraq, həm regionlarda, həm Bakıda Sosial Müdafiə Fonduna köçürmələr həyata  keçiriləcək. Hesab edirəm bu kiçik və mikro sahibkarın fəaliyyətinə daha müsbət təsir göstərəcək. Hər bir sahibkar öz dövriyyəsinə, öz gəlirlərinə uyğun Sosial Müdafiə Fonduna ödənişlər həyata keçirəcək. Bu da digər tərəfdən kiçik sahibkarların vergi yükünün azalmasına müsbət təsir göstərə bilər. Bununla yanaşı regionlarda da fəaliyyət göstərən sahibkarların vergi yükünün dəqiq tənzimlənməsinə təsir göstərəcək”.

Qeyd: Mövcud qanuna əsasən, fərdi sahibkarlar özünə görə minimum aylıq əməkhaqqının tikinti sahəsində 50 faizi, digər sahələrdə (yəni ticarət, iaşə, tərcümə, mühasibat və s. xidmət sahələri) 25 faizi miqdarında sosial sığorta haqları ödəyirlər. Həmçinin regionlar üzrə əmsallar tətbiq edilir (Bakı şəhərində 100 faiz, Sumqayıt və Gəncə şəhərlərində 90 faiz, digər şəhərlərdə 80 faiz, rayon inzibati ərazi vahidlərinin inzibati mərkəzi olan inzibati ərazi vahidlərində və qəsəbələrdə 60 faiz, kənd yerlərində 50 faiz miqdarında).

Şəhanə Quliyeva

Son günlər həm mediada, həm də sosial şəbəkələrdə “Tibbi sığorta haqqında” Qanuna təklif edilən dəyişikliklər ciddi müzakirələrə səbəb olub.

Belə ki, yeni mexanizmə görə, gələn ildən qeyri-formal (işləyən, lakin rəsmi qeydiyyatda olmayan) məşğul şəxslər aylıq icbari tibbi sığorta haqqı ödəməli olacaqlar. Yeni qaydalara əsasən, qeyri-formal məşğul şəxslər 2025-ci ildən etibarən ayda 16 manat icbari tibbi sığorta haqqı ödəyəcəklər.

Qeyri-formal məşğullar üçün icbari tibbi sığorta ödənişi məcburi olacaq. Bu vəsaiti ödəməyən şəxsləri isə cərimə gözləyir.

Qeyri-formal məşğulluğun təsir dairəsinə düşən şəxslərin siyahısı belədir:

• Əmək müqaviləsi və ya mülki-hüquqi müqavilə olmadan işləyənlər;
• Vergi qeydiyyatı (VÖEN) olmadan sahibkarlıq fəaliyyəti göstərənlər;
• Torpaqdan rəsmi qeydiyyatsız istifadə edənlər;
• Yerli özünüidarəetmədə uçota durmadan ailə kəndli təsərrüfatı qurub gəlir əldə edənlər.

Sığorta məbləğinin hesablama mexanizmi isə müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən müəyyən ediləcək.

Qeyd edək ki, qanunvericiliyə görə, təcili və təxirəsalınmaz tibbi yardım bütün vətəndaşlara ödənişsiz göstərilir və bu xidmətlər dövlət büdcəsi hesabına maliyyələşir. Lakin ixtisaslı tibbi xidmətin alınması üçün icbari tibbi sığorta haqqının ödənilməsi tələb olunur.

Rəsmi göstəricilərə əsasən, hazırda ölkədə məşğul əhalinin sayı 5 milyon 102,6 min nəfərdir. Onların 1 milyon 781,4 min nəfəri muzdlu işçi, 1 milyon 435,4 min nəfəri isə fərdi sahibkar kimi qeydiyyata alınıb. Qeyri-formal məşğul əhali isə 1 milyon 886,8 min nəfərə çatır. Yeni qaydalar tətbiq olunacağı təqdirdə, bu kateqoriyaya aid şəxslər ayda 16 manat ödədikdə, il ərzində təxminən 362,3 milyon manat əlavə vəsaitin toplanacağı gözlənilir.

Milli Məclisin Səhiyyə komitəsinin üzvü Müşfiq Məmmədli bildirib ki, bu addımın əsas məqsədi əhalinin leqal əmək fəaliyyətinə cəlb olunmasını stimullaşdırmaqdır.

Deputat cərimələrlə bağlı məsələyə də aydınlıq gətirib: “Ödənişlərin mexanizmi və bu məsələdən irəli gələn suallar barədə yaxın vaxtlarda İcbari Tibbi Sığorta üzrə Dövlət Agentliyi və ya Maliyyə Nazirliyi məlumat verəcək. Qeyri-formal şəxslər tibbi sığorta haqqını ödəməlidirlər. Bu məbləğ 16 manat olaraq müəyyən edilib. Vətəndaş həmin məbləği hər ay müəyyən olunmuş gündə ödəməlidir. Bu olmadığı təqdirdə isə şəxs həmin məbləğin 10 faizi həcmində cərimə ödəməli olacaq. Dediyim kimi, məqsəd əhalinin leqal əmək fəaliyyətinə cəlb olunmasını stimullaşdırmaqdır. Burada işsiz kimi müvafiq dövlət qurumunda qeydiyyatda olan şəxslər istisnadır və onlardan heç bir ödəniş tələb olunmayacaq. Həmin vətəndaşların sığorta haqqı dövlət tərəfindən ödəniləcək”.

İqtisadçı Xalid Kərimli “AzPolitika”ya açıqlamasında bildirib ki, 10 faiz cərimə ilə bağlı məlumatı yoxdur. Onun sözlərinə görə, əsas məqam ondan ibarətdir ki, işləyən şəxslər harada və hansı şərtlərlə işləməsindən asılı olmayaraq rəsmi əməkhaqqı alırlarsa, avtomatik olaraq icbari tibbi sığorta sisteminə cəlb olunurlar və maaşlarından müvafiq tutulmalar edilir. İşsizlər, əlillər, pensiyaçılar, tələbələr və hərbi qulluqçular isə dövlət tərəfindən sığortalanır.

İqtisadçının fikrincə, yerdə qalan kateqoriya – işləməyən, işsiz kimi qeydiyyatda olmayan, yaxud işləyib lakin qeydiyyata durmayan və sığorta haqqını ödəməyən şəxslərdir: “2026-cı il yanvarın 1-dək mövcud olan güzəşt müddəti bitir və bundan sonra sığorta haqqını ödəməyən şəxslər icbari tibbi sığortadan yararlana bilməyəcək. İnsan işləmirsə və işsiz kimi qeydiyyatdan keçmirsə, niyə dövlət hesabına sığortalanmalıdır? Kim ödəyirsə, o da faydalanmalıdır. İmkanı olmayanların sığorta haqqını dövlət ödəyir. Amma işləməyib, işləmək istəməyən və ödənişdən yayınan şəxslər ya ödəməlidir, ya da xidmətlərdən yararlanmamalıdır”.

Xalid Kərimli deyir ki, qeyri-formal məşğulluq onsuz da qanunsuz fəaliyyətdir və dövlət bunu aşkar etdiyi halda ciddi cərimələr tətbiq olunur: “İşəgötürənə 25 min manat, hər bir qeyri-rəsmi işçi üçün əlavə 1000 manat cərimə nəzərdə tutulur. İşləməyib vergi ödəməyən, işsiz kimi qeydiyyata durmayan şəxslərə də 50 faizədək cərimə tətbiq edilir. Yəni kifayət qədər sanksiya var və dövlət icbari tibbi sığorta ilə bağlı heç kimin arxasınca düşüb cərimələməyəcək. Sadəcə ödəniş etməyənlər tibbi sığorta xidmətlərindən istifadə edə bilməyəcəklər”.

Ekspertin sözlərinə görə, hökumətin məqsədi xərclərə qənaət etmək və sistemdə ədaləti qorumaqdır: “İcraedici orqanlar həmçinin qeyri-formal işləyənlərin qeydiyyata alınmasına stimul yaratmaq istəyir. Bu gün rəsmi işləyən şəxslər maaşlarından vergi və ödənişlər edirlər, digərləri isə qeyri-formal işləyib vergidən yayınır. Bu, ədalətsizlik yaradır. Ona görə də sistemdə dəyişikliklər qaçılmazdır”.

Elvin Bəyməmmədli
“AzPolitika.info”

Azərbaycanda son illərdə təbii artımda ciddi ləngimə müşahidə olunur. İllik demoqrafik dinamika əvvəlki illərlə müqayisədə xeyli zəifləyib və əhali artımında geriləmə qeydə alınıb. Belə şəraitdə çoxuşaqlı ailələr üçün tətbiq olunan sosial imtiyazların genişləndirilməsi demoqrafik siyasətin vacib elementinə çevrilə bilər.

İşğaldan azad edilmiş ərazilərdə aparılan genişmiqyaslı quruculuq və bərpa işləri davam edir.

“Gəncə Şərab-2” ASC-nin dövlətə olan borcu açıqlanıb.

Mediaxeberleri.Az-ın xəbərinə görə, ASC-nin 1 219 252 AZN vergi borcu var.

Zavodun rəhbəri Sabit Nürəddin oğlu Nəbiyevdir. ASC “Yeddi Gözəl”, “Sevgilim”, “Hillside Saperavi”, “Hillside Prestige”  və s. şərabların istehsalçısıdır.

Xəyal Quliyev

Gələn il üçün Azərbaycanda ehtiyac meyarı və yaşayış minimumu artırılacaq.

Bu, Milli Məclisin ötən gün keçirilən iclasında müzakirəyə çıxarılan “Azərbaycan Respublikasında 2026-cı il üçün yaşayış minimumu haqqında” qanun layihəsində əksini tapıb.

Gələn il üçün yaşayış minimumu və ehtiyac meyarı 285 manatdan 300 manata çatdırılır.

Məlumat üçün bildirək ki, yaşayış minimumu - minimum istehlak səbətinin dəyəri və icbari ödənişlərin cəmindən ibarət sosial normadır. Minimum istehlak səbəti isə insanın sağlamlığının və həyat fəaliyyətinin minimum səviyyəsi üçün zəruri olan ərzaq, qeyri-ərzaq malları və xidmətlərin elmi normalar əsasında müəyyən edilmiş toplusudur. Minimum istehlak səbəti əhalinin əsas sosial demoqrafik qrupları üzrə bir nəfərin və ya ailənin xərc maddələri üzrə formalaşdırılır.

Qeyd edək ki, Azərbaycanda yaşayış minimumu üzrə hər il cuzi miqdarda artımlar qeydə alınır. Məsələn, 2017-ci ildə bu rəqəm 155 manat, 2018-ci ildə 173 manat, 2019-cu ildə 180 manat, 2020-ci ildə 190 manat, 2021-ci ildə 196 manat, 2022-ci ildə 210 manat, 2023-cü ildə 246 manat, 2024-cü ildə 270 manat, cari ildə isə 285 manat olub.

Maraqlıdır, hazırkı bahalaşma və inflyasiya nəticəsində ortaya çıxan qiymətlərlə bir nəfərin aylıq minimum yaşam xərci nə qədərdir?

Məhsul-xidmətlər                 Minimum illik norma      Vahid qiymət           İllik qiymət

- Çörək və çörək məmulatları   136.8 kq                      1.04                       617.7

- Kartof                                       54.8 kq                       1.04                       57.0

- Tərəvəz və bostan məhsulları  97.2 kq                      1.85                       179.8

- Meyvə və giləmeyvə                 38.0 kq                      4.13                       157.0

- Ət və ət məmulatları                  32.9 kq                     13.05                       429.34

- Süd və süd məhsulları               223.6 kq                   10.53                       2354.5

- Balıq və balıq məhsulları           7.7 kq                        7.72                         59.4

- Yumurta                                     150 ədəd                   0.182                       27.3

- Şəkər və qənnadı məmulatları  16.9 kq                       5.33                         90.0

- Bitki yağı, marqarin                    10.9 kq                      8.59                          93.6

- Kərə yağı                                    7.0 kq                       23.7                          165.9

- Digər məmulatlar                        4.7 kq                       7.96                           37.46

Geyim və ayaqqabı:

- Palto tipli üst geyimləri               3 ədəd / 8 il              140.8                           52.8

- Kostyum tipli üst geyimləri          9 ədəd / 4.2 il           32.0                            68.6

- Alt geyimləri                                 9 ədəd / 2.5 il           20.0                             72.0

- Corab məmulatları                       7 cüt / 1.5 il              2.0                               12.0

- Baş geyimləri və xırdavat            4 ədəd / 5 il              15.0                             12.0

- Ayaqqabı                                      6 cüt / 3.5 il              40.0                             68.6

Məişət və digər xidmətlər:

- Məktəb-yazı ləvazimatları             3 ədəd / 1 il              2.46                             7.38

- Yataq ləvazimatları                       11 ədəd / 7.1 il         62.0                              62.93

- Mədəni-məişət və təsərrüfat malları 14 ədəd/10.2 il                                        123.4

- İlkin təlabat / sanitar əşyalar ( illik xərclərin 10%-i)                                           52.38

Kommunal xidmətlər:

- Su təchizatı                                   5 m³/ay                    3.5                                42.0

- Kanalizasiya                                  5 m³/ay                   1.5                                18.0

- Qaz təchizatı                                 21 m³/ay                  2.6                                31.5

- Elektrik təchizatı                            50 kVt/s/ay            —                                     60

- Nəqliyyat                                        692 gediş/il             0.50                                346

- Rabitə                                                  —                     —                                    8.57

- İnternet xidmətləri                                —                     —                                    13.7

Mövcud qiymətlərlə bir nəfər üçün minimum istehlak səbətinin aylıq dəyəri 443.3 manat təşkil edir.

Dünya bazarında "Azeri Light" markalı Azərbaycan neftinin 1 barelinin qiyməti 1,18 ABŞ dolları, yaxud 1,7 % azalaraq 66,51 ABŞ dolları təşkil edib.

Bu barədə "Report"a neft bazarındakı mənbə məlumat verib.

Hərracların nəticələrinə görə, "Brent" markalı neftin yanvar fyuçerslərinin qiyməti 62,38 ABŞ dolları təşkil edib.

Türkiyənin Ceyhan limanında FOB bazasında "Azeri Light" markalı Azərbaycan neftinin bir barelinin qiyməti 1,17 ABŞ dolları və ya 1,8 % azalaraq 64,43 ABŞ dolları təşkil edib.

Azərbaycanın builki dövlət büdcəsində bir barel neftin orta qiyməti 70 ABŞ dollarından hesablanıb.

Xatırladaq ki, "Azeri Light" neftinin ən aşağı qiyməti 2020-ci il aprelin 21-də (15,81 ABŞ dolları), maksimal qiyməti isə 2008-ci ilin iyulunda (149,66 ABŞ dolları) qeydə alınıb. Azərbaycanda bu markadan olan neft "Azəri-Çıraq-Günəşli" (AÇG) yataqlar blokunun işlənməsi haqqında müqavilə çərçivəsində hasil edilir. Müqavilədə Azərbaycan Dövlət Neft Şirkətinin (SOCAR) payı 31,65 %-dir.

Azərbaycanda dövlət əmlakının özəlləşdirilməsi haqqında yeni qanunun qəbulu dövlət qurumlarının rəylərinə görə gecikir.

Mediaxeberleri.Az xəbər verir ki, bu barədə "Report"un sorğusuna cavab olaraq İqtisadiyyat Nazirliyi yanında Əmlak Məsələləri Dövlət Xidmətindən bildirilib.

Xatırladaq ki, Hesablama Palatasının "2026-cı il dövlət büdcəsi haqqında" qanun layihəsinə verdiyi Rəydə də yeni qanunun qəbulunun gecikdiyi bildirilib. Sənədə əsasən, "2022–2026-cı illərdə sosial-iqtisadi inkişaf Strategiyası"nın "Yeni özəlləşdirmə strategiyasının həyata keçirilməsi" fəaliyyət istiqamətində qanun layihəsinin 2023-cü ildə hazırlanması və qəbulu nəzərdə tutulsa da, bu tədbir indiyə qədər icra edilməyib.

Dövlət Xidmətindən qeyd edilib ki, gecikmənin əsas səbəbi aidiyyəti dövlət qurumlarının çoxsaylı və fərqli məzmunlu rəylərinin toplanması və ümumiləşdirilməsi ilə bağlıdır. Təqdim edilən təkliflərin çoxluğu və müxtəlifliyi onların razılaşdırılması müddətini uzadır.