Son günlər Bakıda nəqliyyat sıxlığının azaldılması və şəhərin artan əhali yükünün nisbətəm yüngülləşdirilməsi istiqamətində müxtəlif təkliflər müzakirə olunur. Bu baxımdan yalnız yolların genişləndirilməsi və nəqliyyat infrastrukturunun yenilənməsi deyil, şəhərdə insanların gündəlik hərəkətini formalaşdıran obyektlərin yerləşmə prinsipi də mühüm məsələlərdən biri kimi ortaya çıxır. 

Bu obyektlər arasında sözsüz ki, universitetlər birinci sırada dayanır. Belə ki, Bakıda yerləşən ali təhsil müəssisələri hər gün on minlərlə tələbənin müxtəlif istiqamətlərdən şəhərin mərkəzinə və digər universitet ərazilərinə hərəkət etməsinə səbəb olur. Tələbələrin böyük hissəsinin ictimai nəqliyyatdan istifadə etməsi ilə yanaşı, onları universitetlərə gətirib-aparan şəxsi avtomobillərin sayı da xüsusilə günün pik saatlarında yollardakı yükü artırır.

Digər tərəfdən, Bakının mərkəzində yerləşən bir sıra ali təhsil müəssisələrinin ərazi imkanları kifayət qədər məhduddur. Tələbə sayının artması, yeni fakültə və ixtisasların yaradılması, laboratoriyaların, yataqxanaların, kitabxanaların, idman və digər sosial obyektlərin genişləndirilməsi üçün universitetlərin daha böyük ərazilərə ehtiyacı yaranır. Şəhərin sıx məskunlaşmış hissəsində yerləşən universitetlər üçün isə belə genişlənmə imkanları hər zaman mümkün olmur.

Bu baxımdan universitetlərin Bakıdan kənara və ya paytaxtın ətraf ərazilərinə köçürülməsi, onların müasir kampuslar şəklində yenidən qurulması ideyası diqqət çəkir. Xarici ölkələrdəki nümunələr göstərir ki, belə kampuslarda tədris binaları ilə yanaşı, tələbə yataqxanaları, laboratoriyalar, kitabxanalar, idman kompleksləri, sosial və istirahət məkanlarının yaradılması mümkün ola bilər. Digər tərəfdən, belə bir addım regionların inkişafına da müsbət töhfə verə bilər. Belə ki, böyük universitetlərin Bakıdan kənarda yerləşdirilməsi həmin ərazilərdə yeni yaşayış və xidmət infrastrukturlarının formalaşması, ictimai nəqliyyatın inkişafı, tələbə şəhərciklərinin və yeni iş yerlərinin yaranması deməkdir.

Bəs Bakıda yerləşən universitetlərin ətraf bölgələrə köçürülməsi nə dərəcədə real görünür?

Təhsil eksperti Elçin Əfəndinin fikrincə, universitetlərin Bakıdan köçürülməsi cəmiyyət tərəfindən artıq uzun illərdir müzakirə olunan məsələlərdəndir. Lakin böyük ali təhsil müəssisələrinin paytaxtdan başqa ərazilərə köçürülməsi üçün həmin bölgələrdə yeni infrastrukturun yaradılması, universitet binalarının və tələbə şəhərciklərinin inşa edilməsi tələb olunur. Bu isə həm uzun zaman, həm də ciddi maliyyə vəsaiti tələb edə bilər.

Ekspert hesab edir ki, yaxın illər üçün daha optimal variant Bakıda yerləşən universitetlərdə plan yerlərinin tədricən azaldılması, bölgələrdə fəaliyyət göstərən ali təhsil müəssisələrində isə qəbul imkanlarının genişləndirilməsi ola bilər.

Elçin Əfəndinin sözlərinə görə, bu yanaşma bir tərəfdən paytaxtda universitetlərə görə formalaşan tələbə və nəqliyyat sıxlığının müəyyən qədər azalmasına, digər tərəfdən isə regionlardakı ali təhsil müəssisələrinin inkişafına imkan verə bilər.

Ekspert qeyd edib ki, müəyyən universitetlərin paytaxtdan kənara köçürülməsi üçün əvvəlcə həmin ərazilərdə müvafiq infrastrukturun yaradılması vacibdir. Yeni universitet binalarının, laboratoriyaların, yataqxanaların və tələbə şəhərciklərinin inşası isə qısa müddətdə başa çatdırıla biləcək proses deyil.

“Bu məsələ cəmiyyət tərəfindən illərdir müzakirə olunur. Bir çox universitetin paytaxtdan kənara çıxarılması təklif edilir. Amma bununla paralel olaraq paytaxtda olan universitetlərdə plan yerlərinin azaldığı qədər bölgələrdəki universitetlərin plan yerlərini artırmaqla bu çıxış yolu müəyyən qədər kompensasiya etmək olar. Bəzi universitetləri paytaxtdan çıxarmaq üçün yenidən müəyyən ərazilərdə universitet binaları tikilməli, infrastrukturlar yaradılmalıdır. Bu da kifayət qədər həm zaman, həm də maliyyə resursu tələb edir. Bu nöqteyi-nəzərdən plan yerlərini paytaxtda azaldıb bölgələrdə artırmaqla ilkin mərhələdə belə bir qərar qəbul etmək olar”, – deyə ekspert bildirib.

Elçin Əfəndi diqqətə çatdırıb ki, paytaxtın yükünün azaldılması ilə bağlı dövlət səviyyəsində qəbul edilmiş sənədlərdə də bəzi ali təhsil müəssisələrinin paytaxtdan kənarda yerləşdirilməsi və tələbə şəhərciklərinin yaradılması məsələsi nəzərdə tutulub. Onun sözlərinə görə, bu yanaşmanın tam şəkildə reallaşdırılması daha uzunmüddətli perspektiv tələb edir.

Ekspert hesab edir ki, qarşıdakı 25-30 il ərzində universitetlərin paytaxtdan kənara köçürülməsi istiqamətində daha geniş addımlar atmaq mümkün olsa da, yaxın illər üçün ən optimal həll yolu Bakıdakı universitetlərin plan yerlərinin mərhələli şəkildə azaldılması və həmin yerlərin bölgələrdəki ali təhsil müəssisələri arasında bölüşdürülməsidir.

E. Bəyməmmədli

"AzPolitika.info"