Mediaxeberleri.az
    
  • Bu gecə ehtimal edilən növbəti Qədr gecəsidir
    Bu gecə ehtimal edilən növbəti Qədr gecəsidir
  • 
  • Bayram namazının vaxtı və fitrə zəkatının məbləği AÇIQLANDI
    Bayram namazının vaxtı və fitrə zəkatının məbləği AÇIQLANDI
  • 
  • Azərbaycanda bayram namazı qılınıb
    Azərbaycanda bayram namazı qılınıb
  • 
  • "Nargilə Residence"dən mənzil aldılar, peşman oldular: Sakinlərin ÇIXARIŞ, QARAJ DƏRDİ
    "Nargilə Residence"dən mənzil aldılar, peşman oldular: Sakinlərin ÇIXARIŞ, QARAJ DƏRDİ
  • 
  • Novruz bayramı Ağstafada təntənə ilə qeyd edilib
    Novruz bayramı Ağstafada təntənə ilə qeyd edilib
  • 
  • Ağstafada Novruz bayramı ərəfəsində şəhidlərimizin övladları ilə görüş keçirilib
    Ağstafada Novruz bayramı ərəfəsində şəhidlərimizin övladları ilə görüş keçirilib
  • 
  • Avtomobil Yolları Dövlət Agentliyinin sabiq sədrinin məhkəməsində ittiham aktı elan olundu
    Avtomobil Yolları Dövlət Agentliyinin sabiq sədrinin məhkəməsində ittiham aktı elan olundu
  • 
  • Qazaxda Novruz bayramı münasibətilə “Yenilik və ümid bayramı Novruz” adlı ümumrayon tədbiri keçirilib
    Qazaxda Novruz bayramı münasibətilə “Yenilik və ümid bayramı Novruz” adlı ümumrayon tədbiri keçirilib
  • 
  • Milli Qəhrəman Pəncəli Teymurovun doğum günüdür
    Milli Qəhrəman Pəncəli Teymurovun doğum günüdür
  • 
  • Möhsün Rzayi: "Müharibə İranın bütün şərtləri yerinə yetirilənədək davam edəcək" - VİDEO
    Möhsün Rzayi: "Müharibə İranın bütün şərtləri yerinə yetirilənədək davam edəcək" - VİDEO
  • 
  • Azərbaycana təhlükəli arılar gətirilib - XƏBƏRDARLIQ
    Azərbaycana təhlükəli arılar gətirilib - XƏBƏRDARLIQ
  • 
  • Sulutəpə su altında qaldı
    Sulutəpə su altında qaldı
  • 
  • Xatirələrdə yaşayan böyük müəllim - Hüseyin Çəndirli
    Xatirələrdə yaşayan böyük müəllim - Hüseyin Çəndirli
  • 
  • Barat Vüsal - 75
    Barat Vüsal - 75
  • 
  • Gəncə sakinlərinin bir aydır bitməyən dərdi: "Körpə uşaqlar rütubətdən xəstələnəcəklər" - VİDEO
    Gəncə sakinlərinin bir aydır bitməyən dərdi: "Körpə uşaqlar rütubətdən xəstələnəcəklər" - VİDEO
  • 
  • Həmcinsini yarıçılpaq şəkilləri ilə şantaj etdi - 35 min manat...
    Həmcinsini yarıçılpaq şəkilləri ilə şantaj etdi - 35 min manat...
  • 
  • Xalq artisti Rasim Balayevin cənazəsi Bakıya gətirildi - VİDEO
    Xalq artisti Rasim Balayevin cənazəsi Bakıya gətirildi - VİDEO
  • 
  • Xalq artisti Rasim Balayev I Fəxri xiyabanda dəfn edildi
    Xalq artisti Rasim Balayev I Fəxri xiyabanda dəfn edildi
  • 
  • Xalq artisti Rasim Balayevlə vida mərasimi başa çatıb - YENİLƏNİB-2
    Xalq artisti Rasim Balayevlə vida mərasimi başa çatıb - YENİLƏNİB-2
  • 
  • Azərbaycan dünyanın ən təhlükəsiz ölkələri sırasındadır - “Global Terrorism Index 2026” açıqlandı
    Azərbaycan dünyanın ən təhlükəsiz ölkələri sırasındadır - “Global Terrorism Index 2026” açıqlandı
  • 
  • Daşkəsəndə zorakılıq iddiası üzrə istintaq gedir - RƏSMİ
    Daşkəsəndə zorakılıq iddiası üzrə istintaq gedir - RƏSMİ

Son xəbərlər :
  • II Liqa: “Ağstafa Gəncləri” səfərdə “Şəki Siti”ni darmadağın etdi
  • Medianın İnkişafı Agentliyində Monqolustan nümayəndə heyəti ilə görüş keçirilib - FOTO
  • Ödənişlərlə bağlı QƏRAR
  • Baş nazirdən mühüm qərar...
  • Müharibəyə görə Həcc ziyarəti təxirə salınır?
  • Magistraturaya qəbul olmaq istəyənlərin NƏZƏRİNƏ - Aprelin 14-ü son gündür
  • Kreml Rusiyada internetin nə vaxt tam bərpa olunacağını açıqlayıb
  • Kapital Bankın yeni qanunsuzluq variantları
  • ON MİNLƏRLƏ İNSAN PENSİYA ALA BİLMİR... - Kimlər və niyə pensiya sistemindən kənarda qalıb?
  • Qoca Səmədovun tanışını güllələməkdə ittiham olunan oğlu azadlığa buraxıldı
  • Gənclər və İdman Nazirliyi promo məhsulların alınmasına 442 min sərf edəcək
  • Qaz olmayacaq
  • Bakıya həftədə bir dəfə 2 günlük leysan yağır - Nə baş verir?
  • ANAMA əməkdaşı Füzulidə minaya düşərək həlak olub
  • “Azərbaycan bunu ermənilərə ikinci dəfə təklif etməyəcək” – “Hikmət Hacıyev üçün sülhdən danışmaq çox çətindir...”
  • Azərbaycan neftinin qiyməti 126 dollara yaxınlaşıb
  • Macar da Orbanın davamçısıdır? – “Onun yeganə yanlış mövqeyi Aİ ilə bağlıdır...”
  • İran ABŞ-ni qabaqlayıb: Neft tankerlərini gizli şəkildə açıq dənizə çıxarıb
  • Dünyaya səs salan "Tayfun Blok-4"ün gücü - Rusiya, İran, Çin və ABŞ ilə müqayisə - VİDEO
  • Bu gün Azərbaycandan Ermənistana 22 vaqon dizel yanacağı ixrac olunacaq
  • Ana səhifə
  • İqtisadi xəbərlər və təhlil
  • Siyasi analitik yazılar
  • Ölkə
  • Bölgə
  • Mədəniyyət
  • Şou-biznes
  • Dünya
  • Kriminal
  • Din
  • İdman
  • Tarix
  • Müsahibə
  • Hadisə
  • Sosial
  • Problem
  • Gündəm
  • Korrupsiya
  • Foto reportaj
  • Video müsahibə

Qərb Gürcüstanda fiaskoya uğradı: Azərbaycanın regionu xilas edən iradəsi

  • Tarix: 29-10-2024, 20:32

Gürcüstanda “Gürcü Arzusu – Demokratik Gürcüstan” partiyasının qələbəsi ilə baş tutan parlament seçkilərindən sonra müxalifət küçələrə, Qərb siyasətçiləri tribunalara çıxaraq, “seçkinin saxtalaşdırıldığı” iddiası ilə nəticələrin legitimliyini şübhə altına almağa çalışır. Tbilisi küçələrində baş verənlər “demokratiya” adı altında təqdim edilsə də, əslində xarici oyunçuların iştirakı ilə demokratik seçkiyə qarşı hibrid müharibəsinin aparılmasıdır.

- Seçkidə hakim partiyadan sonra müəyyən nəticələr əldə edən və parlamentə düşən müxalifət - “Dəyişiklik üçün Koalisiya” (11,2 faiz), “Birlik – Milli Hərəkat” (9,8 faiz), “Güclü Gürcüstan” (9 faiz) və “Qaxariya – Gürcüstan naminə” (8,2 faiz) – Qərbin əsas ruporu rolunda çıxış edən prezident Salome Zurabişvilinin rəhbərliyi ilə aksiyalara start verib.

- Bu aksiyaları dəstəkləyən, əslində küçə mübarizəsinin sifarişçisi olan Qərb də legitimliyi şübhə altına alacaq çağırışlar edir. ABŞ dövlət katibi Entoni Blinken “seçki pozuntularını” araşdırmağa çağırır, Avropa İttifaqının komissarı Cozef Borel Blinkeni təkrarlayır. Fransanın Avropa məsələləri üzrə naziri Benjamin Haddad isə iddia edir ki, “seçicilərə qarşı təzyiq və hədə-qorxu olub”. Kanada isə bu seçkilərə görə Gürcüstanla münasibətlərə yenidən baxa biləcəyini açıqlayıb.

Absurd mənzərədir. Müxalifət seçki kampaniyasında və səsvermə prosesində tam sərbəst şəkildə aparılan mübarizənin məğlub olan tərəfi kimi “dağıdıcı metoddan” – küçə aksiyalarından istifadə etməklə, nəticəni dəyişdirməyə cəhd edir. Qərb isə arqumentləşdirə bilmədiyi iddialarla əslində özünü təkzib edir. Çünki seçkini izləyən beynəlxalq müşahidəçilərin heç biri səsvermə prosesində ciddi qanun pozuntusu aşkarlaya bilməyib. Bunu yayılan hesabatlarında da etiraf edirlər.

ATƏT-in Demokratik Təsisatlar və İnsan Haqları Bürosu (DTİHB) (380 müşahidəçi), ATƏT PA (61 müşahidəçi), AŞPA (39 müşahidəçi), NATO PA (38 müşahidəçi) və Avropa Parlamentinin (12 müşahidəçi) birgə müşahidə missiyasının bəyanatı seçkilərlə bağlı əsas rəy olaraq qəbul edilir.

Bəyanatda qeyd olunur: “Gürcüstanda seçki proseduru yaxşı təşkil olunub. Seçkiqabağı dövrdə Mərkəzi Seçki Komissiyası seçiciləri seçkilərlə bağlı yeni texnologiyalar haqqında yaxşı məlumatlandırıb. Bununla yanaşı, seçicilərin böyük seçim imkanı vardı – 18 siyasi partiya parlamentdəki yerlər uğrunda mübarizə aparırdı. Partiyalardan olan müşahidəçilərin də sayı kifayət qədər idi. Bu, seçki sisteminin inkişaf etdiyinə, demokratiyanın inkişaf mərhələsində olduğuna işarədir”.

Seçkilərlə bağlı iradlar əsasən texniki məsələləri, o cümlədən, gender bərabərliyi ilə bağlıdır. Ki, bu iradların heç biri səsvermənin nəticəsinə müdaxilə demək deyil. Beləliklə, Qərb ölkələrini təmsil edən müşahidəçilərin yekun rəyi seçkinin qanuni və demokratik prinsiplərə uyğun keçirildiyinin təsdiq edilməsidir. Buna baxmayaraq, Qərb ölkələrindən Gürcüstandakı seçkilərlə bağlı irəli sürülən çağırışlar “kim düz deyir” sualını da yaradır: Qərbin əsas seçki institutları kimi təqdim etdiyi qurumlar – ATƏT/DTİHB, ATƏT PA, AŞPA, NATO PA, AP müşahidəçiləri yalan danışır, yoxsa Blinken, Borrel və Haddadın timsalında Tbilisiyə çağırış edənlər?!

Seçkini təşkili beynəlxalq müşahidəçilərin doğru olduğunu ispatlayır. Kiçik saxtalaşdırma olsaydı belə, müşahidə aparan bu qurumlar mütləq şəkildə yekun rəyi bu detal üzərindən qurardılar. Görünür, ciddi pozuntu aşkar edə bilmədikləri üçün texniki məsələləri, yaxud gender bərabərliyi kimi səsvermə prosesindən uzaq amilləri qabartmağa çalışırlar. Bu, həm də Qərbin iddialarının öz müşahidəçiləri tərəfindən də təsdiqlənmədiyini göstərir.

Səbəbləri seçkidə yox, siyasi maraqlarda axtarmaq lazımdır və ABŞ Dövlət Departamentinin mətbuat xidmətinin rəhbəri Metyu Millerin açıqlamasını bunun bariz etirafı adlandırmaq olar. Miller seçkinin nəticələri haqda danışarkən bildirib ki, “Gürcüstan öz siyasi kursunu dəyişməsə, ölkəni ciddi nəticələr gözləyir”.

Bu, seçkiyə münasibət yox, seçkinin qalibi olan “Gürcü arzusu” partiyasına təhdiddir. Və Qərbin heç bir fakt olmadan “seçki saxtalaşdırılıb” iddialarının gerçək səbəbini də ortaya qoyur.

Gürcüstandakı seçkilər təkcə bu ölkənin gələcəyinin yox, həm də regiondakı siyasi mənzərənin müəyyən edilməsi baxımından əhəmiyyətli idi. Bir tərəfdə milli siyasi xətt, digər tərəfdə, Gürcüstanı Qərbin regional planlarının alətinə çevirməyə hazır olan xətt vardı. Ermənistanda Paşinyan hakimiyyəti üzərindən təsir rıçaqları əldə edən və Rusiyaya qarşı mübarizəni regiona köçürən Qərb Gürcüstan seçkilərində marionet qrupların qələbə qazanması ilə Tbilisini də bu planına daxil edəcəyini hesablayırdı. Bu planın detalları hələ Ukrayna müharibəsi başladığı dövrdən bəlli idi. Gürcüstanın Rusiyaya qarşı “ikinci cəbhə” açması üçün rəsmi Tbilisiyə təzyiq edirdilər. Bu təzyiqlərə qarşı çıxan və 2008-ci il təcrübəsinin bir daha yaşanmaması üçün Rusiyaya qarşı “ikinci cəbhəni” açmaqdan imtina edən “Gürcüstan hakimiyyətini devirmək məqsədilə müxtəlif cəhdlər edildi. Bu addımlardan biri də kontitusiya quruluşu dəyişdirmək istəyən Qərb şəbəkəsinin önünü kəsmək üçün “xarici agentlər haqqında” qanunun qəbul edilməsi idi. Gürcüstanı marionet ölkəyə çevirmək istəyən Qərb rəsmi Tbilisinin əks-həmlələri ilə çətin vəziyyətə düşmüşdü. Buna görə seçkiləri hakimiyyəti dəyişmək üçün “son şans” olaraq qiymətləndirir, bütün resurslarını 26 oktyabra hazırlayırdı. Lakin baş tutmadı, çünki milli siyasi xəttə səs verən Gürcüstan xalqı xarici güclərin alətinə çevrilmək və “beşgünlük müharibə”nin acı təcrübəsini yenidən yaşamaq istəmədilər.

Bu gün Tbilisi küçələrində iğtişaş planlarının hazırlanması və Qərbin öz müşahidəçilərinin rəyini təkzib edərək, seçkinin nəticələrini şübhə altına salmaq cəhdləri də Gürcüstan xalqının milli iradəsi qarşısında məğlub olmalarından qaynaqlanır. Tbilisiyə qarşı ciddi hibrid müharibəsinin başlandığı müşahidə edilir: ABŞ-ın rəhbərliyi ilə kollektiv Qərb və Vaşinqtonun “proksi qüvvələri” rolunda olan Estoniya, Litva, Latviya kimi ölkələr legitim seçkinin nəticələrini dəyişdirməyə çalışır. Bunun baş tutmayacağı şübhəsizdir, çünki Gürcüstan xalqı milli siyasi xəttə olan bu oyunlara cavabını 26 oktyabrda – seçki qutusunda verdi.

Gürcüstanda milli siyasi xəttin qələbə qazanmasında iki mühüm amil də rol oynadı.

Birincisi, Gürcüstanda yaşayan azərbaycanlıların seçimidir. Soydaşlarımızın yaşadığı bölgələrdə “Gürcü arzusu” partiyası mütləq səs çoxluğu qazandı. Bu, hakim partiyanın qazandığı ümumi səslərin 7-8 faizinə bərabərdir.

İkincisi, Azərbaycanın Gürcüstana birmənalı dəstəyidir. Bu dəstək, istər Gürcüstandakı soydaşlarımızın seçimində, istər informasiya müstəvisində, istər siyasi müstəvidə öz əksini tapdı. Və nəticədə Gürcüstan xalqı, Gürcüstan dövləti qazandı.


Azərbaycanın dəstəyi bölgədə sülh perspektivinə qarşı oyunlar quran Qərb üçün açıq mesaj xarakteri daşıyır: Azərbaycanın iradəsi olmadan regionda hansısa layihənin reallaşması mümkün deyil; Qərbin Tbilisidə hakimiyyət dəyişikliyi layihəsi də buna görə fiaskoya uğradı.

Milli siyasi xəttin qələbə qazandığı Gürcüstanda hakimiyyətin önündə h həll edilməsi vacib olan bir problem dayanır: Qərb şəbəkəsini tamamilə neytrallaşdırmaq. İndiyə qədər bu istiqamətdə mühüm işlər görülüb, “xarici agentlər haqqəında” qanunun qəbulu ciddi addımlardan biridir. Lakin Tbilisi küçələrində baş verənlər təhlükənin aktual olduğunu təsdiq edir və bu təhlükə ilk növbədə Gürcüstanın gələcəyinə risklər yaradır. Gürcüstan hakimiyyəti bu şəbəkəni tamamilə dağıtmadığı müddətdə təhlükə aktual olaraq qalacaq.

Asif Nərimanlı


Oxunub: 620
Xəbəri paylaş
  • Facebook
  • Twitter
  • Whatsapp
  • Telegram
Paylaş:

  • Reklam

  • Xəbər lenti

    Dünən, 22:40 | II Liqa: “Ağstafa Gəncləri” səfərdə “Şəki Siti”ni darmadağın etdi
    Dünən, 20:10 | Medianın İnkişafı Agentliyində Monqolustan nümayəndə heyəti ilə görüş keçirilib - FOTO
    Dünən, 20:06 | Ödənişlərlə bağlı QƏRAR
    Dünən, 20:04 | Baş nazirdən mühüm qərar...
    Dünən, 20:00 | Müharibəyə görə Həcc ziyarəti təxirə salınır?
    Dünən, 14:57 | Magistraturaya qəbul olmaq istəyənlərin NƏZƏRİNƏ - Aprelin 14-ü son gündür
    Dünən, 14:50 | Kreml Rusiyada internetin nə vaxt tam bərpa olunacağını açıqlayıb
    Dünən, 14:46 | Kapital Bankın yeni qanunsuzluq variantları
    Dünən, 14:43 | ON MİNLƏRLƏ İNSAN PENSİYA ALA BİLMİR... - Kimlər və niyə pensiya sistemindən kənarda qalıb?
    Dünən, 14:16 | Qoca Səmədovun tanışını güllələməkdə ittiham olunan oğlu azadlığa buraxıldı
    Dünən, 14:14 | Gənclər və İdman Nazirliyi promo məhsulların alınmasına 442 min sərf edəcək
    Dünən, 14:13 | Qaz olmayacaq
    Dünən, 14:11 | Bakıya həftədə bir dəfə 2 günlük leysan yağır - Nə baş verir?
    Dünən, 11:13 | ANAMA əməkdaşı Füzulidə minaya düşərək həlak olub
    Dünən, 10:08 | “Azərbaycan bunu ermənilərə ikinci dəfə təklif etməyəcək” – “Hikmət Hacıyev üçün sülhdən danışmaq çox çətindir...”
    Dünən, 10:05 | Azərbaycan neftinin qiyməti 126 dollara yaxınlaşıb
    Dünən, 10:02 | Macar da Orbanın davamçısıdır? – “Onun yeganə yanlış mövqeyi Aİ ilə bağlıdır...”
    Dünən, 09:59 | İran ABŞ-ni qabaqlayıb: Neft tankerlərini gizli şəkildə açıq dənizə çıxarıb
    Dünən, 09:55 | Dünyaya səs salan "Tayfun Blok-4"ün gücü - Rusiya, İran, Çin və ABŞ ilə müqayisə - VİDEO
    Dünən, 09:52 | Bu gün Azərbaycandan Ermənistana 22 vaqon dizel yanacağı ixrac olunacaq
    Dünən, 08:10 | UEFA Çempionlar Liqasında həlledici gecə: Yarımfinala hansı klublar yüksələcək?
    Dünən, 03:40 | Dəhşətli qəzada ölənlər toydan gəlirmişlər - TƏFƏRRÜAT
    13-04-2026, 21:09 | "Heç bir ölkə Hörmüz boğazını bağlamaqla dünyanı şantaj edə bilməz" - TRAMP
    13-04-2026, 21:06 | Binəqədidə parklanma PROBLEMİ: "Hər dəfə bu yoldan istifadə edəndə çətinlik çəkirik" - VİDEO
    13-04-2026, 20:27 | 80 manat alanlarla bağlı açıqlama
    13-04-2026, 20:24 | “TÜRKİYƏNİ YENİ DÜŞMƏN ELAN ETMƏYƏ ÇALIŞIR...” - Fidandan sərt açıqlamalar
    13-04-2026, 17:50 | Tovuzda 1900-dən çox abonent qazsız qalacaq
    13-04-2026, 16:55 | Tural Abbaslı: “Cərimələrin məbləği qurumların istəyinə uyğun olaraq qəbul edilir”
    13-04-2026, 16:53 | Külli miqdarda vəsaiti mənimsəməkdə təqsirləndirilən sabiq baş mühasib barəsində ibtidai istintaq tamamlandı
    13-04-2026, 16:52 | Razi Nurullayevdən Zaur Mikayılovun dediklərinə cavab: “Günah vətəndaşda deyil, sistem boşluqlarındadır”
    13-04-2026, 16:50 | Qaynı arvadını estetik əməliyyat edərək ölümünə səbəb olan Ülviyyə İlyasova barəsində qərar dəyişdirildi
    13-04-2026, 16:48 | Dağıstanda daşqınlar: 500 ev su altında qaldı
    13-04-2026, 15:40 | Azərbaycandan bu istiqamətdə raketlərin buraxılması ilə bağlı xəbərlər əsassızdır - MEDİA
    13-04-2026, 14:42 | Zakir Fərəcovun rəhbərlik etdiyi şəhərdə yağışın yaratdığı fəsadlar aradan qaldırılmır? – RƏSMİ AÇIQLAMA
    13-04-2026, 14:41 | Türkiyə Hörmüzlə bağlı mövqeyini elan etdi
    13-04-2026, 14:39 | Orxan Səttarov Prezidentin Mətbuat katibi təyin edildi
    13-04-2026, 14:10 | S.Vurğunun 120 illik yubileyinə həsr olunmuş “Şeir kimi ömür” adlı ədəbi-bədii gecə keçirilib
    13-04-2026, 13:31 | Sahildə güclü zəlzələ: Ərazidə parçalanma başladı
    13-04-2026, 13:30 | Sabah da yağış yağacaq
    13-04-2026, 13:28 | Jurnalistlər üçün elm və təhsil üzrə media məktəbinə start verilir
    13-04-2026, 13:26 | Bəzi dövlət qulluqçuları üçün yeni etik davranış qaydaları tətbiq ediləcək
    13-04-2026, 13:23 | Qəza törətməyən taksi sürücülərinə sığorta haqqı geri qaytarılacaq? – AÇIQLAMA
    13-04-2026, 13:21 | Ötən həftə 20-si azyaşlı olmaqla 46 nəfər xilas edilib - FHN
    13-04-2026, 13:17 | Daha bir yanacaqdoldurma məntəqəsi bağlandı - Video
    13-04-2026, 11:50 | Şahin Şıxlinski və oğluna hökm oxundu
    13-04-2026, 09:10 | ABŞ bu gəmilərin Hörmüz boğazından keçidinə mane olmayacaq
    13-04-2026, 07:48 | İki supertanker Hörmüz boğazından keçə bilməyib - "Bloomberg"
    13-04-2026, 07:27 | Yeni dünya müharibəsi dövrü başlayıb
    13-04-2026, 07:22 | İran prezidenti yeganə şərti AÇIQLADI
    13-04-2026, 07:15 | "Ölümündən qabaq bu sözləri deyib: "Belimi bir oğlum sındırdı, bir də Məmmədbağır" - VİDEO
    Davamı
Ana səhifə Haqqımızda Bizimlə əlaqə
  • Copyright © 2014 Mediaxeberleri.az
    Təsisçi və baş redaktor: Ələddin Kəsəmənli
    Ünvan: Ağstafa rayonu, Qıraq Kəsəmən kəndi
    Bizimlə Əlaqə: +994 55 629 38 32, +994 50 247 08 99
    E-mail: mediaxeberleri.az@gmail.com
  • Created Web Media
    Məlumat internet səhifələrində istifadə edildikdə müvafiq
    keçidin qoyulması, saytımıza istinad mütləqdir.