Nazirlər Kabineti “Əmək pensiyalarının təyin edilməsi, hesablanması, yenidən hesablanması, bir növdən başqa növə keçirilməsi və ödənilməsi Qaydası”nda dəyişiklik edib. Yeni dəyişiklik pensiyaçılara necə təsir edəcək və kimlərin pensiyası artırılacaq?

“Kabinetin son qərarı "Əmək pensiyaları haqqında" Qanunda müzakirə edilən dəyişikliklər ilə bağlıdır və bununla da pensiyaların hesablanması qaydasına əlavələr gətirir".

Mediaxeberleri.Az musavat.com-a istinadən xəbər verir ki, bu sözləri iqtisadçı-alim Vüqar Bayramov qeyd edib.

O bildirib ki, Nazirlər Kabinetinin təsdiq etdiyi yeni qaydalar pensiyalar hesablanan zaman hərbi qulluqçularımız üçün xidməti yaşının dəyişdirilməsini nəzərdə tutmaqla yanaşı, qanunverici dəyişikliklər pensiya məbləğlərinin hesablanması mexanizmini də yeniləyir:

“Əmək pensiyaları haqqında” Qanunda edilən dəyişikliklərə əsasən, minimum xidmət müddətinə görə (qulluq stajına görə) əlavənin faizi 50-dən 65-ə qaldırılır. Eyni zamanda, 25 ildən yuxarı hərbi xidmətin hər ili üçün müvafiq təminat xərcliyinin - 2 faizi (müdafiə sistemində xidmət edən şəxslər üzrə isə - 3 faizi) miqdarında əlavə olunacaq. Bu o deməkdir ki, əgər əvvəlki qaydalarla qulluq stajına görə əlavənin 50 faizi götürülərək pensiya məbləği hesablanırdısa, yeni dəyişikliklərlə bu rəqəm 65 faiz olacaq. Bu da birbaşa pensiya məbləğinin artmasına xidmət edəcək. Bu o deməkdir, bu şərtlərlər daxilində pensiyaya çıxan hərbçilərimizin pensiyalarında artım olacaq".

Vüqar Bayramov qeyd edib ki, dəyişikliklərə əsasən, 1 yanvar 2024-cü ilədək xidmət müddətinin ən azı 17 ili tamam olan hərbçilərimiz 20 il tamam olandan sonra pensiyaya çıxa bilərlər:

“Yəni, əgər hərbçimiz 17, 18 və ya 19 il qulluq edibsə və yeni dəyişikliklərdən sonra 25 deyil, 20 xidmət ilindən sonra pensiyaya çıxmaq istəyirsə, qanun buna imkan yaradacaq. Bu zaman hərbçimiz öz istəyindən asılı olaraq ya 20 xidmət ili tamam olanda pensiyaya çıxa və ya 25 il qulluq edib daha yüksək məbləğlə pensiya hüququ qazana bilər. Bununla da pensiyaya çıxmağa 3 ili qalan hərbçilərimiz üçün seçim təklif olunur və qulluq müddəti ilə bağlı dəyişikliklər onlara təsir etmir.

Digər tərəfdən, müddətdən artıq həqiqi hərbi xidmət hərbi qulluqçuları, gizirlər və miçmanlar üçün dinc dövrdə həqiqi hərbi xidmətdə olmağın son yaş həddi 45-dən 48-ə artırılır".

Vüqar Bayramov həmçinin vurğulayıb ki, bu dəyişikliyin əsas məqsədi adıçəkilən hərbi qulluqçuların hərbi qulluqçu kimi pensiyaya çıxmaq üçün minimum xidmətkeçmə müddətində (25 təqvim ili ərzində) hərbi xidmətdə olmalarının təmin edilməsi, habelə onların təcrübəsindən daha səmərəli və uzun müddət yararlanmaqdır.

İqtisadçı Xalid Kərimli isə qeyd edib:

“Burada kimlərinsə pensiyalarının artırılmasından söhbət getmir. Burada söhbət hərbi qulluqçulardan gedir. Belə ki, əvvəllər hərbi qulluqçular 20 ildən sonra pensiya çıxırdılarsa, bu müddəti artıq 25 il ediblər. Yəni, əslində burada məsələ bir qədər çətinləşdirilib.

Onu da qeyd edim ki, bununla bağlı qərar 2023-cü ildə olub, sadəcə bu günlərdə qüvvəyə minib. Yəni, yeni dəyişiklik deyil".

Qeyd edək ki, baş nazirin imzaladığı yeni qərara əsasən, hərbi xidmətdən buraxılanadək 25 təqvim ili və daha çox hərbi xidmət etmiş hərbi qulluqçular; hərbi xidmətdən yaşa görə buraxılmış, buraxıldığı günə 30 təqvim ili və daha çox ümumi iş stajı olan, bu stajın azı 15 ilini hərbi xidmətdə keçirmiş şəxslər; hərbi xidmətdən xəstəliyinə və ya səhhətinin məhdud imkanlarına, habelə ştatların ixtisarına görə buraxılmış və buraxıldığı gün 48 və daha çox yaşı, 30 təqvim ili və daha çox ümumi iş stajı olan, bu stajın azı 15 ilini hərbi xidmətdə keçirmiş şəxslər; hərbi xidmət müddəti 15 il və daha çox olmaqla Çernobıl AES-də qəzanın nəticələrinin aradan qaldırılması işlərində köçürmə zonasında iştirak etmiş hərbi qulluqçulara 2017-ci il iyulun 1-dən sonrakı dövrdə əmək pensiyasının təyinatı zamanı Qanunun 20.14.1-ci maddəsində nəzərdə tutulmuş qaydada əlavələr müəyyən edilərkən 25 ildən (Qanunun 2024-cü il yanvarın 1-dək qüvvədə olan normaları əsasında əmək pensiyası təyin edilənlərə münasibətdə 20 ildən) və “Əmək pensiyaları haqqında” qanunun 20.14.4-cü maddəsində nəzərdə tutulmuş qaydada əlavələr müəyyən edilərkən 15 ildən yuxarı hərbi xidmətin (hərbi xidmətin güzəştli sayılan hissəsi nəzərə alınmaqla) 2017-ci il iyulun 1-dək olan dövrünün hər ili üçün müvafiq təminat xərcliyinin 3 faizi miqdarında, həmin tarixdən sonrakı dövrünün isə hər ili üçün (il tam olmadıqda isə natamam ildəki iş stajı aylarının sayına mütənasib olaraq hesablanmaqla) 2 faizi (Azərbaycan Respublikasının Müdafiə Nazirliyi sistemində xidmət edən şəxslər istisna olmaqla) miqdarında hesablanacaq.

Əvvəl bu müddət 20 il idi.

Dəyişikliklə, həmçinin Qaydaya aşağıdakı 5.11-ci bənd əlavə edilib:

“Hərbi xidmətdən buraxılarkən 25 təqvim ili hərbi xidmət müddətini tamamlamamış aşağıdakı hərbi qulluqçulara güzəştli şərtlərlə yaşa görə əmək pensiyası Qanunun 2024-cü il yanvarın 1-dək qüvvədə olan normaları əsasında hərbi xidmətdən buraxıldığı gündən təyin edilir:

- 2024-cü il yanvarın 1-dək 20 təqvim ili və daha çox hərbi xidmət etmiş;

2024-cü il yanvarın 1-dək azı 17 təqvim ili hərbi xidmət etmiş və hərbi xidmətdən buraxılanadək 20 təqvim ili hərbi xidmət müddətini tamamlamış.".

Bu Qərar 2024-cü il yanvarın 1-dən tətbiq edilir.

Azərbaycan Dillər Universitetinin bəzi müəllimləri maaşlarının az olmasından şikayətçidirlər.

Mediaxeberleri.Az bildirir ki, Xezerxeber.az-ın məlumatına görə, sosial şəbəkələrdə yayılan görüntülərdə müəllimlərdən biri öz maaşı barədə məlumatı istifadəçilərlə bölüşüb.

İddiaya görə, həmin universitetdə 1 semestr ərzində müəllimin aldığı maaş 118 manat olub. Bu isə tələbələrin ay ərzində aldığı adi təqaüdündən 18 manat çox, zərbəçi təqaüdündən 27 manat, əlaçı təqaüdündən isə 57 manat azdır.

Sözügedən məsələ bir çoxlarını təəccübləndirsə də, bəzi müəllimlər bunu adi hal kimi qarşılayıb.

Məsələni aydınlaşdırmaq üçün sözügedən universitetlə əlaqə saxladıq. Universitetdən bildirildi ki, ali təhsil müəssisələrində, o cümlədən Azərbaycan Dillər Universitetində saat hesabı üzrə əməkhaqqının hesablanması Nazirlər Kabinetinin müvafiq qərarına əsaslanır.

Həmçinin bildirildi ki, ştat üzrə çalışan əməkdaşların əməkhaqlarının artırılmasını prioritet seçsə də, elmi şurada qəbul olunan qərara əsasən, saat hesabı işləyən müəllimlərə ödənilən əməkhaqının məbləği də qaldırılacaq.

Maraqlıdır, bəs digər universitetlərdə aylıq əməkhaqqı nə qədərdir?

Məsələ ilə bağlı bir neçə universitetlə əlaqə saxladıq.

Azərbaycan Dövlət Neft və Sənaye universitetinin İctimaiyyətlə əlaqələr və marketinq departamentinin direktoru Bəhruz Nəzərov sualımızı ətraflı cavablandırıb.

Azərbaycan Memarlıq və İnşaat Universitetinin İctimaiyyətlə əlaqələr şöbəsinin müdiri Nicat Abdullayev də həmin universitetdə çalışan müəllimlərin yüksək əməkhaqqı aldıqlarını bildirib. Belə ki, əlavə olaraq xüsusi günlərdə də mükafatlandırılan əməkdaşlar il sonunda 13-cü maaş və ya aldıqları əməkhaqqının müəyyən hissəsini mükafat kimi alırlar.

Təhsil eksperti Kamran Əsədovun sözlərinə görə, ştatda olan müəllimlərin dərs saatları minimum 500 saat olmalıdır. Əməkhaqqı da saat hesabı və günümüzün tələblərinə uyğun şəkildə ödənilməlidir: "Ancaq təəssüflər olsun ki, bu gün bəzi universitetlərdə bunu görmək olmur. Hətta bir sıra dövlət universitetlərində professorların maaşları 900 manat civarındadır ki, bu da çox aşağıdır".

Ekspert həmçinin vurğulayıb ki, müəllimin  maaşı nə qədər yüksək olsa, o, bir o qədər savadlı kadr yetişdirməkdə maraqlı və həvəsli olacaq.

"Vahid tələbə kartının yaradılması qonşu Türkiyə və Rusiyadakı təcrübəyə əsaslanır. Xaricdə tələbə kartı tələbələrə ictimai nəqliyyat, muzeylərdə güzəştlər təqdim edir".

Məlum olduğu kimi, bu yaxınlarda dizel və Aİ-92 markalı benzinin qiyməti bahalaşıb. Bu bahalaşmanın ardından digər sahələrdə də qiymətlərin artacağı iddia olunur.

Bir sıra yerli KİV-lərin yazdığına görə, yaxın vaxtlarda ölkədə kommunal xidmətlərin də qiyməti bahalaşacaq. Bəzi ekspertlər də kommunal qiymətlərdə artımın gözlənilən olduğunu deyirlər.

Maraqlıdır, deyildiyi kimi, kommunal qiymətlərdə artım olacaqmı?

Bu barədə iqtisadçı Xalid Kərimli “AzPolitika”-ya açıqlamasında bildirib ki, kommunal sahədə qiymət artımı Tarif Şurasının qərarından asılı olan bir məsələdir: “Bizdə kommunal qiymətlər bazardakı proseslər əsasında formalaşmır. Tarif Şurası, yəni hökumət tərəfindən qərar verilir. Bu məsələ Tarif Şurasının qərarına bağlı olduğu üçün bir iqtisadçı olaraq dəqiq tarix söyləmək mümkün deyil".

Ekspert qiymət artımının olacağıyla bağlı ehtimalların yüksək olduğunu deyib:“Bu yaxınlarda dizel və benzinin qiymətində artım oldu. Ehtimal etmək olar ki, kommunal xidmət göstərən təşkilatların xərcləri artdığı üçün bu sahədə də qiymətlər arta bilər...Həmçinin yanacağın qiymətinin artırılmasının nə qədər inflyasiya gətirəcəyi müşahidə edilir. İnflyasiya sürətli olmasa, hökumət növbəti il bu qərarlara gedə bilər. Qərar bazar prosesləri əsasında verilmədiyi üçün qiymət artımı 3 ay sonra da, 1 il və ya 2 il sonra da ola bilər”.

İqtisadçı Natiq Cəfərli də “AzPolitika”-ya şərhində bildirib ki, qeyd olunan qiymət artımı birbaşa hökumətin qərarına bağlı olan bir məsələdir: “Bir çox ölkələrdə kommunal qiymətlər bazar qiymətləri və bazardakı dəyişikliklər əsasında formalaşır. Bizdə isə rəsmi qərar olmalıdır. Belə bir ehtimalın olduğunu söyləmək olar. Səbəb kimi isə dizel yanacağının qiymətinin artmasını göstərə bilərlər. Hazırda kommunal xidmət göstərən sahələrdə - təmir işlərində, yeni magistral xətlərin çəkilməsində, logistika və daşımalarda dizel yanacağından istifadə olunur. Bu səbəbdən qiymət artımıyla bağlı Tarif Şurasına müraciət ola bilər”.

Ancaq N. Cəfərli qeyd etdi ki, sözügedən qiymət artımının yaxın günlərdə olma ehtimalı çox aşağıdır:“Qarşıdan növbədənkənar parlament seçkiləri gəlir. Zatən yanacağın qiymətinin artması kifayət qədər narazıçılıq yaratdı. Bunun üzərinə kommunal xidmətlərin senyabra qədər artması narazıçılığı daha da artıra bilər. Ona görə də yaxın həftələrdə bunun olacağını düşünmürəm”.

N. Cəfərlinin sözlərinə görə, hökumət gələn ilin əvvəlində belə bir qərar qəbul edə bilər:“Zatən Azərbaycanda yazılmamış belə qaydalar mövcdudur. Kommunal xidmətlərdə qiymət artımı adətən yanvar ayına təsadüf edir. Yeni büdcə formalaşan zaman müyyən ipucları əsasında bunu müəyən etmək olar. Əgər kommunal xidmətlərə verilən dotasiyalar azalsa, deməli, qiymət artacaq. Yəni, bu nöqteyi nəzərdən belə bir ehtimalın olmasını gözləmək mümkündür”.

E. Bəyməmmədli

“AzPolitika.info”  

Rusiya Parlamenti İnzibati Xətalar Məcəlləsinin daha 20 maddəsinin pozulmasına görə miqrantların deportasiyası haqqında qanun layihəsini dəstəkləyəcək.

Bu barədə Rusiya Dövlət Dumasının sədri Vyaçeslav Volodin özünün "Telegram" kanalında məlumat verib.

Onun sözlərinə görə, söhbət ictimai asayiş və ictimai təhlükəsizlik sahəsində, o cümlədən ekstremist təzahürlərlə bağlı hüquqpozmalardan gedir.

"Bunların arasında: polis əməkdaşının, digər güc qurumlarının qanuni sərəncamına tabe olmamaq, miqrasiya qeydiyyatı zamanı yanlış məlumatların təqdim edilməsi, xırda xuliqanlıq, nasist atribut və ya simvollarının, yaxud ekstremist təşkilatların atribut və ya simvollarının təbliği və ya açıq nümayişi, müəyyən edilmiş qaydaları pozmaqla bu məqsəd üçün ayrılmış yerlərdə və ya bu məqsəd üçün ayrılmamış yerlərdə silahdan atəş açmaq var", - deyə spiker vurğulayıb.

O hesab edir ki, bir sıra maddələr üzrə ölkədə qalması qanunazidd fəaliyyətləri ilə əlaqədar arzuolunmaz olan şəxslərin operativ şəkildə (məhkəmə qərarı olmadan) çıxarılması təmin edilməlidir.

"Miqrasiyaya nəzarət məsələsi son dərəcə vacibdir. Deputatlar onun kəskinliyini başa düşürlər: çoxlu müraciətlər daxil olur, mövzu seçki dairələrində insanlarla ünsiyyət zamanı mütəmadi olaraq səslənir. Miqrasiya qanunvericiliyinin təkmilləşdirilməsi bizim üçün prioritet əhəmiyyət kəsb edir", - deyə Dövlət Dumasının sədri yazıb.

O əlavə edib ki, Duma hökumətin, nazirliklərin və idarələrin bu sahədə problemlərin həllinə kömək edən təkliflərini ən qısa müddətdə nəzərdən keçirəcək.

Bu günün valyuta məzənnələri açıqlanıb.

Mediaxeberleri.Az xəbər verir ki, 2024-cü il iyulun 9-də ABŞ dollarının məzənnəsi dəyişməyərək 1,7000 manat təşkil edib. Türkiyə lirəsi 0.0520 manata kimi ucuzlaşıb, Avro 1.8411 manata kimi, Rusiya rublu 0.0194 manata kimi bahalaşıb.

Zaqatala rayonunda torpaq sahəsi üzərində mülkiyyət hüquqlarına dair daşınmaz əmlakın dövlət reyestrindən çıxarışlar vətəndaşlara pulsuz veriləcək.

Bizim.media xəbər verir ki, ölkə başçısının 7 oktyabr 2021-ci il tarixli 1455 nömrəli Fərmanının icrası ilə əlaqədar Zaqatala şəhərində bir ədəd "ASAN xidmət" avtobusu vasitəsilə torpaq sahəsi üzərində mülkiyyət hüquqlarına dair daşınmaz əmlakın dövlət reyestrindən çıxarışların vətəndaşlara pulsuz verilməsi təmin edilir.

Bu proses 2025-ci il yanvarın 1-nə kimi davam edəcək. Belə ki, 1 yanvar 2025-ci il tarixdən sonra müraciət edən vətəndaşlar çıxarışların əldə edilməsi üçün ən azı 236 manat ödəməli olacaqlar.

Hazırda rayonun müvafiq təşkilatları, xüsusən yerli bələdiyyə və icra orqanları, sakinlərin bu fürsətdən yararlanmaları üçün maarifləndirmə işi aparırlar.

2023-2024-cü tədris ili başa çatdığından Bakıda kirayə qalan bir çox tələbələr rayonlara qayıdıblar. Bu il məzun olanlar kirayə qaldıqları ev və mənzilləri sahiblərinə təhvil veriblər. Bunun isə kirayə mənzil bazarında qiymətlərə necə təsir edib-etməyəcəyi sual doğurur.

Əvvəllər kirayədə qalan tələbələrin rayonlara qayıtması mənzil bazarında qiymətlərə təsirsiz ötüşürdü. Ekspertlərin fikrincə, əvvəlki illərə nisbətən artıq belə hallar kirayə mənzil bazarına o qədər də təsir göstərmir.

Əmlak məsələləri üzrə ekspert Ramil Qasımzadə İqtisadiyyat.az-a açıqlamasında deyib ki, kirayə mənzil bazarında vəziyyət stabildir.

Onun sözlərinə görə, ümumiyyətlə, yay aylarında xüsusilə də çoxmənzilli binalarda qiymətlərdə artım olmur. Ekspert bildirib ki, əsasən, dərs müddəti bitdikdən sonra tələbələrin bir çoxunun rayonlara səfər etməsinə görə qiymətlər nisbətən azalır:

"Doğrudur, keçən il bunu müşahidə edə bilmədik. Çünki keçən il tələbələrin əksəriyyəti qiymətlərin yüksək olması səbəbindən sentyabrda geri döndükdə ev tapa bilmirdilər. O səbəbdən kirayə qaldıqları mənzilləri boşaltmamışdılar. Güman edirəm ki, bu il də belə olacaq. Çünki onların bir çoxu rayona getməkdənsə, Bakıda qalaraq işləməyə üstünlük verirlər. Hər halda bunu zaman göstərəcək. Amma qiymətlər hələlik stabildir. Avqustun sonundan başlayaraq sentyabrın sonunadək qiymətlərdə dəyişiklik ola bilər. Bu isə müvəqqətidir. Dekabrdan başlayaraq yenidən vəziyyət stabilləşir".

R.Qasımzadə hazırda kirayə mənzil bazarında qiymətlərin necə dəyişdiyindən də danışıb. Onun sözlərinə görə, hazırda kirayə mənzil bazarında qiymətlər birotaqlılar üçün minimum 300 manatdan başlayır və 400 manata qədər dəyişir:

"İkiotaqlılar təxminən 400-700 manata, üçotaqlılar isə təqribən 500 manatdan başlayaraq 800-1000 manata qədər təklif olunur. Yeni tikili binalarda isə qiymətlər kvadratmetrindən asılı olaraq formalaşır. Bir kvadratmetrin qiyməti təxminən 7 manatdan başlayaraq 12 manata qədər dəyişə bilir".

Ekspert söyləyib ki, metro stansiyalara yaxın ərazilərdə yerləşən mənzillər daha baha, şəhərətrafı yerlərdə isə nisbətən ucuzdur:

"Demək olar ki, qiymətlərin baha olduğu ərazilər metro yaxınlığında yerləşən mənzillərdir. Belə mənzillərin qiyməti digərlərindən fərqli olaraq təxminən 15-20% daha bahadır. Məsələn, metronun yaxınlığında birotaqlı mənzil 400 manatdırsa, bir qədər kənarda eynisini 300 manata da tapmaq olar. Paytaxtda kirayə mənzillərin baha olduğu rayonlara Səbail, Nərimanov və Nəsimi daxildir. Xətai, Sabunçu və Suraxanı rayonlarında isə kirayə mənzil qiymətləri nisbətən aşağıdır".

Əmlak məsələləri üzrə ekspert Ramil Osmanlı isə deyib ki, tədris ilinin başa çatması əvvəlki illərdə bazarda təklifin artmasına gətirib çıxarırdı. Onun sözlərinə görə, amma bu hal son illərdə, xüsusən pandemiyadan sonra müşahidə edilmir:

"Çünki növbəti tədris ilində Bakıda qalacaq tələbələr, demək olar ki, evləri boşaltmırlar, ev yiyəsi ilə hər hansı bir formada razılığa gəlirlər. Çünki iki aydan sonra yenidən ev axtardıqda tapmaq mümkün olmur. Bütün bunlara baxmayaraq, bu dövrlərdə az da olsa təklif artımını müşahidə edirik. Əvvəlki illərdə bu, qiymət azalmasına səbəb olurdu. Amma son illərdə bu müşahidə olunmur. Yəni qiymət azalması baş vermir. Çünki təklif portfelinin məhdudlaşması tendensiyası davam edir".

Ekspert vurğulayıb ki, hazırda kirayə mənzilə olan tələbat yüksək həddə çatıb, bununla yanaşı mənzil tapmaq çətinləşib:

"Bu səbəbdən də biz bu dövrdə də azalma müşahidə etmirik. Amma məsələ burasındadır ki, hər il payız mövsümünə doğru qiymətlərdə artım müşahidə olunur. Hesab edirəm ki, bu il də təqribən oxşar tendensiyanı müşahidə edəcəyik. Hər bir halda qısamüddətli bir dövrdür. İndidən qiymətlərin hansı səviyyədə dəyişəcəyini söyləmək çətindir. Şəhərsalma prosesi davam edir. Şəhər mərkəzinə yaxın olan ərazilərin söküntüsü baş verir. Belə olan halda hər gün yeni qərarların qəbul olunması nəticəsində, ola bilər ki, təklif portfelinin əsas hissəsini təşkil edən hansısa bir ərazinin söküntüsünə başlanılsın. Bu isə payız aylarına doğru qiymətləri daha çox artıra bilər".

Azərbaycan Mərkəzi Bankının bu günə olan rəsmi valyuta məzənnələrinə əsasən, ABŞ dollarının məzənnəsi dəyişməyərək 1,7000 manat olub.

Mediaxeberleri.Az xəbər verir ki, avronun məzənnəsi 0,06 % artaraq 1,8408 manat, Rusiya rublunun məzənnəsi isə 1 % artaraq 0,0193 manat təşkil edib.