Zahid Oruc,

Millət vəkili

Avropa məkanında formalaşmaqda olan yeni siyasi reallıqların və onların Cənubi Qafqaza, xüsusilə də regionumuzun gələcəyinə təsirinin müzakirə olunduğu İrəvan Avropa Siyasi Birliyi sammiti daha geniş geosiyasi proseslərin tərkib hissəsidir.

İlk növbədə platformanın mahiyyətinə diqqət yetirmək lazımdır. Avropa Siyasi Birliyi klassik mənada institusional struktur deyil, daha çox Avropa İttifaqına daxil olmayan, lakin Avropa siyasi və təhlükəsizlik arxitekturasında yer almaq istəyən ölkələrin dialoq meydanıdır. Burada həm keçmiş Şərq Tərəfdaşlığı ölkələri, həm də fərqli geosiyasi kursa malik dövlətlər təmsil olunur. Qitədə yeni əməkdaşlıq modeli formalaşır.

Eyni zamanda yeni geosiyasi birliyin yaranmasının arxasında açıq şəkildə bir strateji xətt dayanır — Rusiyanın təsir imkanlarının məhdudlaşdırılması və alternativ siyasi xəttin aparılması. Reallıq artıq gizli deyil və bəzən gündəliklərdə də açıq şəkildə hiss olunur.

İrəvan sammitinin xüsusi əhəmiyyəti isə onun Vətən müharibəsində qələbəmizin nəticəsinin, onun atmosferinin hökmranlığı və yekunlarının legitimliyinin qəbul edilməsidir. İlham Əliyevin - qalib Azərbaycan liderinin onlayn platforma üzərindən, lakin Qafqazın xilaskarı və çoxəsrlik düşmənçiliyə son qoyan, yeni dünya düzəninin arxitekturası üçün ədalətli modelin müəllifi statusunda İrəvan sammitində iştirakı mühüm hadisədir.

İrəvanın tarixində son 200 ildə bir başqa qalib azərbaycanlı liderin bütün Qafqazın xilasına yönələn çıxışı eşidilməyib. Göründüyü kimi, Ali Baş Komandan uzun on illər Qərb dövlətlərinin də yer aldığı və indi avroparlamentarilər tərəfindən gücləndirilən xətti mühakimə edərkən, əsla erməni xalqını məğlubiyyətə görə aşağılayan leksikon seçmədi. Hərçənd, qələbəmizin təminatçısı kimi mənəvi-siyasi haqq etdiyimiz mövqe daha diqtəedici tonda seçilsəydi belə, yenə də alqışlanmağa layiq olardı. Lakin Azərbaycanın Cənubi Qafqazın gələcəyini nəzərə alaraq qarşıdurma ruhundan fərqli əməkdaşlıq iradəsi və gələcək inteqrasiya strategiyası qabardıldı. Sammitdə ölkəmizə yüksək münasibətləri olan tərəflər ikinci-üçüncü ranqlı təmsilçinin deyil, ölkə rəhbərinin şəxsən iştirak jestini, mərdliyini, dialoq tonallığını və barış ruhunu razılıqla qarşıladılar.

Digər tərəfdən, Paşinyan özü də təsdiqlədi ki, əslində onun ölkəsində seçki və hakimiyyətin gələcək taleyi üçün mühüm olan zirvə görüşü qərarı İlham Əliyevin razılığı ilə müəyyənləşib. Ona görə də yetərincə güclü siyasi dəstək nümayişinə Paris, London və digər paytaxtlardan münasibət əvəzinə, hazırkı erməni hökumətinin rəqibləri və düşmənləri rəsmi Bakının qərarlarını daha çox qabardırlar. Yəni, tranzit məhdudiyyətlərinin aradan qaldırılması və yanacaq məhsullarının iqtisadi təsirləri həqiqətən İrəvanın, onun üzərində əsrlərlə hökmranlıq quranlardan azad olmasında mühüm siyasətdir.

Paşinyanın çıxışında xüsusi yer tutan TRİP və regional kommunikasiyaların açılması məsələsi də Azərbaycanla bağlıdır. Sammitdə digər iştirakçılar da çıxışlarında məhz yeni regional reallıqları qəbul edərək, Bakı əleyhinə mövqe tutmurlar. Kanada, İrlandiya baş nazirləri, Ukrayna Prezidenti və Avropa İttifaqının sədri Antonio Koştanın Azərbaycanla sülh prosesini alqışlaması, İtaliya Baş nazirin İrəvandan Bakıya rəsmi səfərə gəlməsi yeni regional geosiyasi proseslərin sübutudur. Bir vaxtlar müharibə planları ilə Qafqaza yanaşan, Makronun dediyi kimi, müttəfiqinə 8 il əvvəl satellit kimi baxan Paris belə dəyişikliyi qəbul edir. Ona görə də faktiki olaraq İrəvanın gələcək siyasi təhlükəsizliyi Bakıda - İlham Əliyev tərəfindən müəyyən olunur.

Müharibədən sonra yaranmış vəziyyət Azərbaycanın regional güc mərkəzi kimi mövqeyini möhkəmləndirib. Qlobal sülh prosesində ölkəmizin iştirakı Qarabağ Zəfərindən sonra yeni məna qazanıb.

Ermənistanın gələcək inkişaf modeli artıq kənar paytaxtlarda formalaşa bilməz. Sülh gündəliyinin ön plana çıxarılması, kommunikasiya xətlərinin açılması və ticarət əlaqələrinin genişləndirilməsi kimi məsələlər məhz İlham Əliyevin yeni Qafqaz geosiyasətinin nəticəsidir. Başqa sözlə desək, regionun gələcək təhlükəsizlik və əməkdaşlıq modeli artıq qarşılıqlı razılaşmalar üzərində qurulsa da, prosesdə Azərbaycanın rolu həlledici olaraq qalır.

Avropa Siyasi Birliyi kimi platformalar isə dialoqu genişləndirə və siyasi körpülər qurmaq baxımından əhəmiyyətli rol oynaya bilər.

Nəticə etibarilə İrəvan sammiti bir daha göstərdi ki, regionda yeni siyasi mərhələ İlham Əliyevin Qərb liderləri ilə açıq dialoqundan və uzun illər əleyhimizə aparılan sistemli kampaniyanın dayandırılmasından keçir. Ermənistana birtərəfli hərbi-maliyyə baxımından himayə xətti artıq işləmir. Əksinə, İrəvana zərbə vurur və əslində düşmənlər Parisdə 11–12 apreldə 22 dövlətdən 200 nəfərə qədər iştirakçı ilə regiona qayıtmağa çalışan müharibə partiyası tərəfdarlarıdır.

İrəvanda seçkiləri Rusiya–Avropa toqquşmasına çevirmək də bölgə üçün əlavə risklər yaradır. Ona görə də İrəvanda dominant rol Bakı ilə yeni, lakin kövrək bağların möhkəm saxlanılmasından keçir. Tarixin məntiqinə zidd getmək həmişə ağır nəticələr doğurur.

Sammit əleyhinə aksiya keçirənlərin hərbi əsir mövzusu ölkəmizdən çox, Paşinyanın razılıq verdiyi şərtlərə və normallaşma prosesinə zərbə vurur. Ona görə də sülh dinamikasına qarşı çıxanların coğrafiyası, siyasi və ideoloji fərqlilikləri dərindən təhlil edilməlidir.

Regionda diplomatik proseslərin inkişafı bir neçə mərhələdən keçib və ötən onilliklərin hər biri fərqli geosiyasi aktorların rolu ilə yadda qalıb.

Yaxşı xatırlayırıq ki, ikinci sammit dövründə İlham Əliyev və Fransa lideri Emmanuel Makron arasında müzakirə olunan və müəyyən çərçivədə razılaşdırıldığı bildirilən dördtərəfli format sonradan davamlı olmadı. Anlaşmaların pozulması regionda etimada və balanslı mühitə mənfi təsir göstərdi.

Sonrakı mərhələdə Fransanın Azərbaycana münasibətdə sərgilədiyi siyasət Bakı tərəfindən qərəzli və ziyanlı kimi qiymətləndirildi. Vasitəçilik təşəbbüslərində Fransanın rolu zəiflədi və yeni yanaşmaların ortaya çıxmasına səbəb oldu.

Avropa İttifaqı Şurasının prezidenti Şarl Mişel-in moderatorluğu ilə aparılan danışıqlar daha sonra ön plana çıxdı. Brüssel platforması bir müddət tərəflər arasında dialoqun əsas istiqamətlərindən birinə çevrildi və daha neytral vasitəçilik cəhdi kimi qəbul olundu. Eyni zamanda qlobal geosiyasi dinamika da prosesə təsirsiz ötüşmədi.

Lakin 8 avqust zirvəsi faktiki olaraq ölkəmizin hərbi meydanda qələbəsinin rəsmiləşməsi idi. Ona görə də İrəvan sammiti qələbəmizin legitimliyinin qəbul edilməsi və sülhün qarşısıalınmaz olduğunun sübutudur.

Azərbaycan–Ermənistan münasibətlərinin normallaşması təkcə ikitərəfli məsələ deyil, eyni zamanda böyük güclərin maraqlarının toqquşduğu və uzlaşdığı mürəkkəb geosiyasi müstəvidə formalaşır.

Qafqaz öz tarixi ərzində heç vaxt indiki qədər Bakıdan asılı olmayıb. Onu formalaşdıran liderin İrəvanda səslənən nitqi təkcə gələcəyin leytmotivi və kursu deyil, həm də əcdadlarımızın sevinən ruhu deməkdir.

Avropa Siyasi Birliyinin 8-ci sammitilə bağlı İrəvanda səfərdə olan Fransa Prezidenti Emmanuel Makron növbəti dəfə təxribat xarakterli açıqlamalar verib.

Regiona, xüsusilə də Azərbaycan-Ermənistan münasibətlərinə “burun soxmağa” çalışan Fransa başçısı Azərbaycana qarşı cinayət törədən ermənilərin – Qarabağdakı keçmiş qondarma rejimə başçılıq etmiş, hazırda isə Azərbaycanda həbsdə olan terrorçuların məsələsini qaldırıb. Onun bu zaman irəli sürdüyü “arqumentlər” isə xüsusilə Ermənistandakı keçmiş hakimiyyətin və indiki rusiyapərəst, revanşist müxalif qüvvələrin fikirlərilə tam üst-üstə düşür.

Makron Bakıda həbsdə olan ermənilərin "azad edilməsi" ilə bağlı suala cavab olaraq deyib ki, bu məsələni Ermənistanın Baş naziri ilə müzakirə etmək və həmçinin bununla bağlı Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevlə ayrıca söhbət etmək niyyətindədir. O, Fransanın vasitəçi rol oynamağa və "vəziyyətin yaxşılaşdırılmasına töhfə verməyə" çalışdığını iddia edib.

Makron yenidən "beynəlxalq hüquq"a və "sülh və sabitliyin yeni mərhələsini" qorumağın vacibliyinə istinad edib. Baxmayaraq ki, rellıqda bu cür açıqlamalar qətiyyən sülhə və sabitliyə xidmət etmir. Beynəlxalq hüquqa gəlincə, Azərbaycana qarşı hərbi cinayətlər törətmiş, ölkə suverenliyini, ərazi bütövlüyünü sual altına almış, qondarma separatçı və terrorçu təşkilata başçılıq etmiş şəxslər elə tamamilə beynəlxalq hüquqa və Azərbaycanın yerli qanunvericiliyinə uyğun olaraq layiq olduqları yerdədirlər və layiq olduqları cəzaları alırlar. 

Odur ki, Makronun bu yersiz və təxribat xarakterli açıqlamalrı əksinə, Azərbaycan və Ermənistan arasında münasibətlərin, eləcə də Ermənistanın özündəki seçki öncəsi situasiyanın gərginləşməsindən - “suyu bulandırmaqdan” başqa heç nəyə xidmət etmir. Bu baxımdan Fransa başçısının yürütdüyü bu yaramaz siyasət Rusiyanın regionumuzda apardığı siyasətdən qəti fərqlənmir…

Fransanın regiona və xüsusilə Azərbaycana qarşı ara qarışdıran, təxribartçı münasibəti həm də məhz onun səylərilə Avropa Parlamentinin Azərbaycana qarşı çıxardığı son absurd qətnamədə özünü göstərib.

Azərbaycanın sabiq XİN başçısı Tofiq Zülfüqarovun da dediyi kimi, Makronun İrəvan səfəri öncəsi Azərbaycan əleyhinə absurd qətnamənin qəbuluna rəvac verməsi təsadüfi deyil. Bu, Bakı ilə İrəvan arasındakı sülh gündəminə qəsdən vurulan zərbədir: “Səbəb isə sadədir: Fransa və onun dominantlıq etdiyi Aİ regiondakı qlobal layihələrdən kənarda qalıb. "Brexit"dən sonra Aİ-də hegemonluq edən Fransa, Cənubi Qafqazın Avrasiyanın “Suez kanalı”na çevrilməsindən kənarda qaldı. TRIPP layihəsi, Orta Dəhliz (Trans-Xəzər dəhlizi) və digər strateji təşəbbüslər Makronun ambisiyalarına ciddi zərbə vurur".

Deməli, Makronun erməni terrorçularına “canıyananlığı” və ümumilikdə Azərbaycana qarşı bu ritorikası təsadüfi deyil, Fransanın regiona “dürtülmək” cəhdlərinin uğursuzluğundan irəli gələn siyasi hikkənin və rəsmi Bakıya təzyiq cəhdinin təzahürüdür…

Bakıda həbsdə olan erməni terrorçulara gəlincə, Azərbaycanın gözü önündə artıq Vaqif Xaçaturyan nümunəsi var. Rəsmi Bakının yaşı və səhhətilə bağlı humanizm prinsipindən çıxış edərək əfv etdiyi bu terrorçu Ermənistana ayaq basandan az sonra Qarabağdakı separatizmin lideri, Azərbaycana qarşı saysız-hesabsız hərbi cinayətlər törətmiş Robert Koçaryanın yanına qaçdı, onun partiyasına qoşuldu. Sosial şəbəkələrdə və mediada onun Koçaryanla görüşüb söhbətləşdiyini əks etdirən kadrlar yayımlandı.

Azərbaycanda gözünün suyunu axıdıb məhkəməyə yalvaran, Xocalı qırğınında günahsız olduğunu bildirərək and içən, xəstə, hətta “ölüm ayağında” olduğu iddia edilən Xaçaturyan İrəvanda “dirilərək” terrorçubaşına qoşuldu. Deməli, əlinə imkan düşən kimi, eyni cinayətləri yenidən törətməyə hazırdır. Heç kimin şübhəsi olmasın ki, hazırda Azərbaycanda həbsdə yatan hərbi canilər də ondan geri qalan deyil, hətta ondan betərdirlər, onlara “qəhmər çıxıb” azad etdirmək isə nə Makronun, nə də digərlərinin başı üçün deyil …

Cəlal Məmmədli

“AzPolitika.info”  

Novosibirskdən Bakıya uçan təyyarə Qazaxıstana təcili eniş edib.

Mediaxeberleri.Az xəbər verir ki, bu barədə Rusiya mətbuatı məlumat yayıb.

Məlumata görə, buna səbəb sərnişinlərdən birinin qəfil halının pisləşməsi olub.

Təyyarənin nə vaxt yola düşəcəyi hələlik məlum deyil.

Mayın 1-də Əqrəb bürcünün 11-ci dərəcəsində baş verən dolunayın təsiri ayın 10-na qədər davam edəcək.

Bu barədə məşhur astroloq Dinçer Güner bildirib.

Astroloq qeyd edib ki, dolunay enerjisi özünü təxminən bir həftə əvvəl hiss etdirməyə başlayır və təsir gücü tədricən artaraq emosional və psixoloji gərginliyi yüksəldir.

Əqrəb bürcü astrologiyada böhranlar, gizli qalan məqamlar və dərin transformasiya ilə əlaqələndirildiyi üçün bu dolunay xüsusilə gizlində qalan həqiqətlərin üzə çıxması ilə seçiləcək. Bu dövrdə insanların intuisiya qabiliyyəti güclənəcək, daxili hisslər daha kəskin hiss olunacaq. Eyni zamanda emosional dalğalanmalar arta bilər və bu da münasibətlərdə gərginlik yarada bilər.

Güner xəbərdarlıq edir ki, bu dövrdə qısqanclıq, mübarizə və emosional manipulyasiya riski də yüksəlir. Vaxtını tamamlamış münasibətlər sona çata, ani və kəskin qərarlar qəbul oluna bilər.

Maliyyə məsələləri isə bu dolunayın ən həssas mövzularından biri olacaq. Kredit, borc, vergi, aliment, miras və ortaq maliyyə resursları ilə bağlı məsələlər ön plana çıxacaq. Astroloqun sözlərinə görə, düzgün strategiya sayəsində çətinlikləri fürsətə çevirmək mümkündür.

Bu dövr zərərli vərdişlərdən imtina etmək, həyat tərzini nizamlamaq və daha sağlam seçimlər etmək üçün əlverişli zaman kimi qiymətləndirilir.

Ümumilikdə, Əqrəb dolunayı hər kəs üçün dərin daxili dəyişikliklər və yenilənmə imkanı yaradır. Bu enerjidən düzgün istifadə edənlər həyatlarında yeni və daha güclü mərhələyə keçid edə bilərlər.

Azərbaycan Muaytay Federasiyasının 1 may 2026-cı il tarixində keçirilmiş Konfransının qərarının ləğvi ilə bağlı məhkəmə prosesi başa çatıb.

Həbsdə olan jurnalist Aynur Elgünəşin xərçəng xəstəliyinə düçar olduğu bildirilir. Bu barədə məlumat bir sıra jurnalistlər tərəfindən ictimailəşdirilib.

Azərbaycanda kredit faizlərinin yüksək olması təkcə biznes mühitinin inkişafına deyil, vətəndaşların rifahına da mənfi təsir göstərir. Bu məsələni ayrı-ayrı mütəxəssislərin, hətta Milli Məclis üzvlərinin dəfələrlə qaldırmasına baxmayaraq, kredit faizləri azalmaq əvəzinə daha da artır.

Mediaxeberleri.Az xəbər verir ki, iqtisadçı Natiq Cəfərli kredit faizlərinin artıq faktiki ağır “kredit vergisi”nə çevrildiyini və vətəndaş üçün çəkilməz yük olduğunu paylaşımında qeyd edib:

“Vətəndaş “kredit vergisi” altında əzilir. Bəli, “de-yure” olmasa da, faktiki olaraq kredit faizləri “vergi” növüdür, yükdür.

Bu ilin ilk rübündə kredit kartları vasitəsilə verilən kreditlər üzrə orta faiz dərəcəsi 27%-ə yüksəlib. Müqayisə üçün: 2025-ci ilin eyni dövründə kartla verilən kreditlər üzrə faiz dərəcəsi 25% təşkil edib.

Rüblük olaraq məişət avadanlıqlarının alınması ilə bağlı kreditlər üzrə faiz dərəcəsi 26%, yaşayış sahəsinin təmiri ilə bağlı kreditlər üzrə 18%, avtomobil kreditləri üzrə isə 13% səviyyəsində formalaşıb. Müqaisə üçün: 2025-ci ilin birinci rübündə yaşayış sahəsinin təmiri ilə bağlı kreditlər üzrə 16% və avtomobil kreditləri üzrə isə 12% səviyyəsində idi.

İstehlak kreditlərinin ümumi həcmi 31 mart 2026-cı il tarixinə 9,5 mlrd. manat təşkil edib. Yəni, vətəndaşın tək istehlak kreditlərinə görə 10 mlrd. manata yaxın borc yükü və ölkədə uşaqlı-böyüklü hamını nəzərə alsaq, hər 3 nəfərdən birinin kredit borcu var. Kredit borcu olan vətəndaşların sayı, rəsmi əmək müqaviləsi ilə çalışan insanların sayından, hardasa, 500 min nəfər çoxdur.

Bu rəqəmlər ölkə iqtisadiyyatında iqtisadi alətlərin işləmədiyinin əyani sübutudur: Mərkəzi Bank doğru olaraq uçot faiz dərəcələrini aşağı salır – məntiqlə, kredit faizləri paralel olaraq ucuzlaşmalıdır, amma, ölkədə normal, hesab-kitabla ölçülə bilən, elmi yanaşma ilə izahı olan iqtisadi model olmadığına, iqtisadiyyat hüquqşünaslar tərəfindən “əl ilə” idarə olunduğuna görə kredit faizləri artır. Başqa sözlə, bu iqtisadi model effektiv, sürdürüləbilən deyil...”

“AzPolitika.info”

SARIMSAQ VƏ YOD QARIŞIĞI İDDİALARI ELMİ TƏSDİQ TAPMIR
Son günlər sosial şəbəkələrdə “sarımsaq və yod qarışığı”nın oynaq ağrılarına qarşı təsirli vasitə olduğu iddiaları geniş yayılıb.

Paylaşımlarda bildirilir ki, üç diş sarımsaq üzərinə yod əlavə edilərək iki həftə qaranlıq mühitdə saxlanılır və alınan məhlul oynaqlara tətbiq edildikdə ağrıları azaldır.

Bəzi istifadəçilər bu üsulu “nənələrin resepti” kimi təqdim edərək xüsusilə diz ağrılarında sürətli nəticə verdiyini iddia edir.
Lakin mütəxəssislər qeyd edir ki, bu cür qarışıqların effektivliyini təsdiqləyən elmi sübutl mövcud deyil.

Dermatoloqlar və revmatoloqlar xəbərdarlıq edir ki, yodun dəriyə nəzarətsiz tətbiqi qıcıqlanma, yanıq və allergik reaksiyalar yarada bilər.

Eyni zamanda, oynaq ağrılarının səbəbləri müxtəlif olduğundan, standart və təsdiqlənmiş tibbi müalicə üsulları daha etibarlı hesab olunur.
Mütəxəssislər vurğulayır ki, sosial şəbəkələrdə yayılan bu tip “möcüzəvi reseptlər”ə tənqidi yanaşmaq və özbaşına müalicədən çəkinmək vacibdir.

Oynaq ağrısı hallarında ilkin diaqnostika və uyğun müalicə üçün həkimə müraciət edilməsi tövsiyə olunur.

Ədalət Fərəcov 2-ci dərəcəli "Əmək" ordeni ilə təltif edilib.

Mediaxeberleri.Az verir ki, bu barədə Prezident İlham Əliyev sərəncam imzalayıb.

Sərəncama əsasən, Azərbaycanın ictimai-siyasi həyatında uzunmüddətli səmərəli fəaliyyətinə görə Ədalət Nurulla oğlu Fərəcov 2-ci dərəcəli "Əmək" ordeni ilə təltif edilib.