Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyinin “Əmək və Məşğulluq” altsistemində (ƏMAS) hazırda müxtəlif işəgötürənlər tərəfindən təqdim olunan 65 mindən çox aktiv vakansiyanın mövcud olduğu bildirilib. Vakansiyalar üzrə ən yüksək əməkhaqqının 10 000, ən aşağı əməkhaqqının isə 400 manat təşkil etdiyi qeyd olunub.

Bəs rəsmi rəqəmlər reallıqla uzlaşırmı?

Mediaxeberleri.Az-ın məlumatına görə mövzu ilə bağlı Pravda.az-a açıqlama verən Milli Məclisin deputatı Razi Nurullayev bildirib ki, Azərbaycanın məşğulluq siyasətinin rəqəmsallaşdırılması və ƏMAS platformasının yaradılması müsbət addımdır.

R.Nurullayevin sözlərinə görə, bu gün sistemdə 65 mindən çox aktiv vakansiyanın olduğu bildirilirsə, bu, əmək bazarında müəyyən hərəkətliliyin mövcudluğunu göstərir: “Lakin məsələ yalnız vakansiyaların sayında deyil. Əsas sual budur ki, həmin vakansiyalar vətəndaşların peşəsinə, yaşadığı əraziyə, ixtisasına və əməkhaqqı gözləntilərinə nə dərəcədə uyğundur. Millət vəkili kimi regionlarda keçirdiyim müntəzəm görüşlər zamanı gördüyüm mənzərə rəsmi rəqəmlərlə tam üst-üstə düşmür. İnsanlar ən çox iş tapa bilmədiklərindən, xüsusilə rayonlarda daimi və təminatlı iş yerlərinin azlığından şikayət edirlər. Kənd yerlərində yaşayan vətəndaşın qarşısına Bakı və ya Abşeron üçün yerləşdirilmiş vakansiyanı çıxarmaq problemi həll etmir. Çünki həmin insanın nə köçmək imkanı var, nə də təklif olunan əməkhaqqı kirayə, yol və digər xərcləri ödəməyə imkan verir. Bundan başqa, sistemdə görünən hər vakansiyanın real işə qəbul ilə nəticələndiyini də söyləmək düzgün olmazdı. İşəgötürənlər tərəfindən uzun müddət yenilənməyən, formal xarakter daşıyan və ya konkret namizəd əvvəlcədən müəyyən olunduğu halda qanunvericiliyin tələbi kimi yerləşdirilən vakansiyalar barədə cəmiyyətdə kifayət qədər narazılıqlar mövcuddur. Ona görə də statistikada görünən vakansiya sayı ilə real məşğulluq imkanlarını eyniləşdirmək doğru yanaşma deyil. ƏMAS platforması və məşğulluq xidmətləri mühüm alətlərdir, lakin onların effektivliyi yalnız vakansiya sayına görə deyil, neçə nəfərin uzunmüddətli və layiqli işlə təmin olunmasına görə qiymətləndirilməlidir. Preambula bir qədər axıcı və dəqiq belə ola bilər. Nazirlik mütəmadi olaraq ƏMAS platforması vasitəsilə on minlərlə vətəndaşın işlə təmin olunduğunu açıqlayır. Lakin bu iş yerlərinin nə qədərinin uzunmüddətli və dayanıqlı olduğu, işə qəbul edilən şəxslərin neçə müddət həmin işdə çalışdığı, habelə onların hansı hissəsinin qısa müddətdən sonra yenidən işsiz qaldığı barədə ictimaiyyətə ətraflı məlumat təqdim edilmir. Məşğulluq siyasətinin real səmərəliliyi yalnız işə qəbul olunanların sayı ilə deyil, onların davamlı və layiqli məşğulluqla təmin edilməsi ilə ölçülməlidir”.

Millət vəkili vurğulayıb ki, insanlar normal yaşayışlarını təmin edəcək səviyyədə əməkhaqqı təklif edən iş axtarırlar: “Digər bir mühüm məsələ əməkhaqqıdır. Rəsmi məlumata görə, sistemdə ən yüksək əməkhaqqı 10 min, ən aşağı isə 400 manatdır. Əlbəttə, yüksək maaşlı vakansiyaların olması sevindiricidir. Amma böyük əksəriyyət aşağı və orta əməkhaqqı diapazonundadır. Bugünkü qiymətlər fonunda 400-600 manatlıq əməkhaqqı ilə ailə saxlamaq, xüsusilə kirayədə yaşayan və ya rayonlardan şəhərə işləməyə gələn insanlar üçün olduqca çətindir. Düşünürəm ki, məşğulluq siyasətinin qiymətləndirilməsində əsas meyar sistemdə neçə vakansiyanın görünməsi deyil, neçə nəfərin layiqli əməkhaqqı ilə davamlı iş tapması olmalıdır. Regionlarda sənaye, emal müəssisələri, aqrar məhsulların emalı, logistika və xidmət sahələri inkişaf etmədən işsizlik problemini yalnız elektron platformalar vasitəsilə aradan qaldırmaq mümkün olmayacaq. Rəsmi statistika dövlət idarəçiliyi üçün vacib göstəricidir. Ancaq statistik göstəricilər insanların gündəlik həyatda hiss etdiyi sosial reallıqla da uyğunlaşmalıdır. Bu gün vətəndaş qəbulunda, rayon səfərlərində və görüşlərdə ən çox səslənən problemlərdən biri məhz işsizlik və aşağı gəlirlərdir. Ona görə də, məşğulluq sahəsində əldə olunan nəticələrə obyektiv yanaşmaq, mövcud problemləri etiraf etmək və xüsusilə regionlarda yeni, dayanıqlı və yüksək maaşlı iş yerlərinin yaradılmasını prioritet istiqamətə çevirmək zəruridir. Yalnız bu halda rəsmi statistik rəqəmlərlə vətəndaşın gündəlik hiss etdiyi reallıq arasında fərq azalacaq”.