Fransanın paytaxtı Parisdə təhsil sistemindəki problemlərə etiraz olaraq tələbələrin və həmkarlar ittifaqlarının təşkil etdiyi nümayişlərə minlərlə insan qatılıb.
Mediaxeberleri.Az TASS-a istinadən xəbər verir ki, nümayişçilərin iki yürüş kolonu İtaliya meydanından və şəhər meriyasının qarşısındakı meydandan hərəkətə başlayıb.
Etirazçılar arasında prezidentliyə namizəd, "Azad Fransa" partiyasının qurucusu Jan-Lük Melanşon da olub.
Daha sonra polis əməkdaşları ilə etirazçıların aqressiv qrupları arasında toqquşmalar baş verib. Hüquq-mühafizə orqanları izdihamı dağıtmaq üçün gözyaşardıcı qazdan istifadə ediblər.
İlk qarşıdurmalar tələbə təşkilatlarının və həmkarlar ittifaqlarının yürüş kolonlarının görüşməli olduğu Port-Royal metrostansiyasının yaxınlığında başlayıb. Lakin həmkarlar ittifaqlarının yürüşü həmin ərazidən xeyli əvvəl keçərək Voban meydanındakı son dayanacağa çatıb. Orta məktəb şagirdləri və tələbələrin yürüş kolonu isə polislə qara kapüşonlu geyimlər və maskalar taxmış aqressiv nümayişçi qrupları arasında baş verən qarşıdurmalar səbəbindən gecikib.
BFMTV telekanalının məlumatına görə, Port-Royal metrostansiyasına yaxınlaşarkən aqressiv qruplardan biri avtomobili yandırmağa cəhd edib. Bu hərəkətlə razılaşmayan digər nümayişçilər həmin şəxsləri yürüş kolonunu tərk etməyə məcbur ediblər. Nümayiş ərazisində təhlükəsizliyi təmin edən polislər isə bu münaqişəyə müdaxilə etməyiblər.
Orta məktəb şagirdlərinin etiraz aksiyaları sentyabrın sonunda Parisin yerləşdiyi İl-de-Frans regionunda başlayıb və hazırda bütün Fransanı əhatə edir. İştirakçılar həddindən artıq yüklənmiş dərs cədvəlinə, müəllim çatışmazlığına və təhsil sistemindəki digər problemlərə etiraz edirlər.
Bəzi ərazilərdə aksiyalar iğtişaşlara və polislə toqquşmalara çevrilib. Etirazlar başlayandan bəri jandarmlar və polis əməkdaşları təxminən 7 000 nəfəri saxlayıblar. Saxlanılanların böyük əksəriyyəti yetkinlik yaşına çatmayanlar olub.
Qol: Kahim Perris, 49, Coy Lens Mikels, 88 Hakimlər: Sebastian Qishamer, Roland Ridel, Santino Şrayner, Valter Altmann, Alan Kiyas (VAR), Josef Spurni (AVAR) Bakı Olimpiya Stadionu
Qərbi Azərbaycan tarixən yüzminlərlə azərbaycanlının yaşadığı coğrafi məkandır. Bu gün həmin ərazilərdə soydaşlarımızın izləri silinmək istənilsə də, Qərbi Azərbaycandakı qədim məskənlərimizi xatırlamaq və bu barədə məlumatlı olmaq hər birimizin borcudur.
"Qərbi Azərbaycanın yaddaş yerləri" layihəsinin məqsədi də məhz öz yurdlarından didərgin salınmış soydaşlarımızın doğma-yurd yuvaları haqqında məlumatları gənc nəslin diqqətinə çatdırmaqdır.
"Qərbi Azərbaycanın yaddaş məkanları" "AZfront" və Kuzari təxəllüsü ilə fəaliyyət göstərən ukraynalı tarixçinin birgə layihəsidir. Layihə "Yoxa çıxmış sivilizasiya - Gözə dəyməyən fəlakət" tarixi araşdırması əsasında hazırlanıb. 2021-2024-cü illərdə aparılan çöl tədqiqatları zamanı müasir Ermənistan ərazisində vaxtilə azərbaycanlıların əcdadlarının yaşadığı 600-ə yaxın kənd üzrə foto və videomateriallar toplanıb, həmin yaşayış məntəqələrinin tarixi, əhalisi və türk mədəni-tarixi irsinin qalıqları - qəbiristanlıqlar, pirlər, məscidlər və digər abidələr barədə məlumatlar sistemləşdirilib. Layihə çərçivəsində hər kənd haqqında Azərbaycan, rus və ingilis dillərində video, həmçinin tarixi mənbələrə əsaslanan ayrıca mətn hazırlanıb. Materiallar kənd-kənd mərhələli şəkildə təqdim ediləcək.
Mediaxeberleri.Az xəbər verir ki, layihə çərçivəsində növbəti material Ərəfsə kəndi haqqındadır.
Ərəfsə adı Rusiya imperiyasının mənbələrində qeyd edilir və düz sovet dövrünədək saxlanılıb. Toponim bir qisim nümayəndələri müasir Azərbaycanın Naxçıvan Muxtar Respublikası ərazisində yaşamış kəngərli türk tayfasının qolu olan tayfanın adından - "ərəfsəli" etnonimindən əmələ gəlib. 1968-ci ilin iyul ayında Ermənistanda Azərbaycan irsini erməniləşdirmək və məhv etmək məqsədilə kəndin adı dəyişdirilərək Arevis qoyulub.
Kənd 1995-ci ildən Ermənistan Respublikasının Sünik vilayətinin tərkibindədir.
XVIII əsrin ortalarından Rusiya işğalına qədər kəndin ərazisi Qarabağ xanlığının tərkibində olub.
XIX əsrin əvvəllərində Qarabağ xanlığı Rusiya imperiyasının nəzarəti altına keçib. Çar dövründə kənd Yelizavetpol quberniyasının Zəngəzur qəzasının tərkibində olub.
1823-cü ildə Gürcüstanda sərkərdə və baş idarəçi A.P.Yermolovun əmri ilə tərtib edilmiş "Qarabağ əyalətinin təsviri" sənədinə əsasən, kənddə azərbaycanlıların əcdadları, o cümlədən Naxçıvandan olan Əli Hümbət bəyin ailəsi yaşayıb.
Erməni mənbələrinin də istinad etdiyi çar dövrünə aid statistik məlumatlara görə, 1914-cü ilə qədər müxtəlif dövrlərdə kənddə yalnız və ya, əsasən, azərbaycanlıların əcdadları yaşayıblar.
Zaven Korkotyan. Son yüz ildə Sovet Ermənistanının əhalisi (1831-1931):
1831-ci ildə kənddə hamısı azərbaycanlıların əcdadları olmaqla 19 nəfər yaşayıb.
1886-cı il ailələr üzrə siyahılardan çıxarılmış Zaqafqaziya diyarının əhalisi haqqında statistik məlumatlar toplusu:
1886-cı ildə kənddə hamısı azərbaycanlıların əcdadları olmaqla 148 nəfər yaşayıb.
Zaven Korkotyan. Son yüz ildə Sovet Ermənistanının əhalisi (1831-1931):
1897-ci ildə kənddə hamısı azərbaycanlıların əcdadları olmaqla 123 nəfər yaşayıb.
Yelizavetpol quberniyası haqqında məlumat toplusu:
1900-cü ildə kənddə hamısı azərbaycanlıların əcdadları olmaqla 123 nəfər yaşayıb.
1909-cu ilə olan Qafqaz təqvimi:
1907-ci ildə kənddə 168 nəfər, əsasən, azərbaycanlıların əcdadları yaşayıblar.
Yelizavetpol quberniyasının 1910-cu ilə olan yaddaş kitabçası:
1908-ci ildə kənddə hamısı azərbaycanlıların əcdadları olmaqla 173 nəfər yaşayıb.
1912-ci ilə olan Qafqaz təqvimi:
1911-ci ildə kənddə 182 nəfər, əsasən, azərbaycanlıların əcdadları yaşayıblar.
Yelizavetpol quberniyasının 1914-cü ilə olan yaddaş kitabına əlavə:
1912-ci ildə kənddə hamısı azərbaycanlıların əcdadları olmaqla 288 nəfər yaşayıb.
1915-ci ilə olan Qafqaz təqvimi:
1914-cü ildə kənddə 300 nəfər, əsasən, azərbaycanlıların əcdadları yaşayıblar.
29 may 1918-ci ildə Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti (AXC) hökuməti İrəvan, indiki Yerevan şəhərini və bəzi ətraf əraziləri ermənilərə güzəştə gedib. Beləliklə, müasir azərbaycanlıların əcdadlarının tarixən yaşadığı torpaqlarda Birinci Ermənistan Respublikası yaradılıb. Mövcudluğunun ilk aylarından Ermənistan Respublikası qonşu ölkələrə: Azərbaycan, Gürcüstan və Türkiyəyə (o dövrdə Osmanlı imperiyasına) ərazi iddiaları irəli sürməyə başlayıb.
1918-1920-ci illərdə Ermənistan Respublikasında hakimiyyətdə olan millətçi Daşnaksütyun partiyası Yelizavetpol quberniyasında, o cümlədən Zəngəzurda türk əhaliyə qarşı etnik təmizləmənin təşəbbüskarı olub. Etnik təmizləmə İrəvan quberniyasında da, eləcə də digər bölgələrdə, xüsusən də Qarabağ və Naxçıvanda həyata keçirilib.
Arxiv sənədlərinə əsasən, artıq 1917-ci ildə milli toqquşmalar nəticəsində Ərəfsə kəndi viran qalıb.
Erməni komandir Andranik Ozanyanın şəxsi köməkçisinin xatirələrinə görə, 1918-ci ilin sentyabrında onlar Ərəfsə kəndinə hücum ediblər, nəticədə əhali oranı tərk etməyə məcbur olub.
Etnik təmizləmənin nəticələri əvvəlki illərdə kəndin türk əhalisinin sayı ilə 1922-ci il Sovet Ermənistanı əhalisinin siyahıyaalınması məlumatlarını müqayisə etdikdə görünür.
Zaven Korkotyan. Son yüz ildə Sovet Ermənistanının əhalisi (1831-1931):
1922-ci ildə kənddə hamısı azərbaycanlı olmaqla 151 nəfər yaşayıb.
29 noyabr 1920-ci ildə Daşnaksütyun hökumətinin hələ də İrəvanda hakimiyyətdə qalmasına baxmayaraq, Sovet Ermənistanı elan edilib. Növbəti gün Sovet Azərbaycanının rəhbərliyi Zəngəzuru Sovet Ermənistanına vermək qərarını qəbul edib. Nəticədə keçmiş Zəngəzur qəzası bölünüb: 1921-ci ilin yayında etnik təmizləmədən sonra, əsasən, erməni əhalisinin qaldığı qərb hissəsi Ermənistan SSR-in tərkibinə daxil olub, şərq hissəsi isə Azərbaycan SSR-in tərkibində qalıb.
1930-cu ildən kənd Sisian rayonunun tərkibində olub.
Erməni mənbələrinin məlumatına görə, 1980-ci illərin sonlarına qədər müxtəlif vaxtlarda kəndin ərazisində yalnız və ya, əsasən, azərbaycanlılar yaşayıblar.
Zaven Korkotyan. Son yüz ildə Sovet Ermənistanının əhalisi (1831-1931):
1931-ci ildə kənddə hamısı azərbaycanlı olmaqla 225 nəfər yaşayıb.
Manvelyan A.P., Martirosyan G.M. 1831-1959-cu illərdə Ermənistan SSR-in yaşayış məntəqələri və əhalisi:
1959-cu ildə kənddə 478 nəfər, əsasən, azərbaycanlılar yaşayıblar.
Akopyan T.X., Məlik-Baxşyan St.T., Barseqyan O.X. Ermənistan və ətraf vilayətlərin toponimləri lüğəti:
1970-ci ildə kənddə hamısı azərbaycanlı olmaqla 551 nəfər yaşayıb.
1979-cu ildə kənddə hamısı azərbaycanlı olmaqla 476 nəfər yaşayıb.
1980-ci illərin sonlarında ermənilərin Qarabağa dair ərazi iddiaları və iki respublika arasında münasibətlərin gərginləşməsi nəticəsində azərbaycanlılar tamamilə Ermənistan SSR ərazisindən qovulublar.
Azərbaycanlıların qovulmasından sonra kəndin ərazisində ermənilər yerləşdiriliblər.
2021-2024-cü illərdə "Yoxa çıxmış sivilizasiya" kitabının hazırlanması çərçivəsində Ermənistan ərazisində, o cümlədən ucqar dağlıq bölgələrdə Azərbaycan irsinin müəyyən edilməsi və sənədləşdirilməsi üçün geniş sahə işləri aparılıb. Bu işlər zamanı kənddə üzərində azərbaycanlıların adlarının qaldığı II Dünya müharibəsi qurbanlarının xatirəsinə qoyulmuş memorial aşkar edilib.
Materialın hazırlanması zamanı istifadə olunan mənbələr:
Yuxarıdakı məlumatların əsaslandırılması üçün 32 ayrıca mənbə istifadə edilib. Bunların sırasında Azərbaycan Respublikasının Dövlət Arxivinin sənədləri, İrəvan əyalətinin icmal dəftəri, Riçard Hovannisyanın "The Republic of Armenia" əsəri və digər sənədlər var. Bundan əlavə, Ərəfsə ilə bağlı 17 vizual material yerləşdirilib.
Xüsusi qeyd: Bu layihənin videomaterialları eksklüziv olaraq Baku TV-də yayımlanacaq.
1920-ci ildə Azərbaycanda Türk Kommunist Partiyası fəaliyyət göstərirdi. Anadoludan Azərbaycana ezam edilmiş, Marksdan, Engelsdən, Lenindən üç sətir oxumamış Osmanlı zabitləri Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətini bolşevik işğalına hazırlayırdı.
Bəs, bu gün necə, Türkiyənin Azərbaycanda “5-ci kolon”u yoxdurmu?
Əlbəttə, var.
Ölkəmizdə bir sıra partiyalar, qeyri-hökumət təşkilatları, AMEA əməkdaşları, media rəhbərləri var ki, birbaşa Türkiyənin neo-imperial maraqlarının sözçülüyünü edirlər.
İmişlidə Saleh Səmədov adlı bir “ağsaqqal” vardı. Sinəsinə rus imperiyasının rəmzi olan “Georgi lenti” ortalıqda dolaşırdı. İndi, deyəsən, həbsxanadadır.
Taleh Bağırzadə “Müsəlman qardaşları” Birliyi yaratmış, gedib Tehranda ağalarının əlini öpmüşdü. O da azadlıqdan məhrum edilib.
Rusiyanın, İranın neo-imperial maraqlarını müdafiə edənlər cəmiyyətimiz, dövlətimiz, müstəqilliyimiz üçün təhlükəli olduğu kimi, Türkiyənin şərti adı “Osmanlı Dövlətlər Birliyi” ola biləcək yayılmacı siyasətini dəstəkləyənlər, Ankaranın təsir agenti kimi çıxış edənlər də risklidir.
Sadəcə, son bir ildə baş verən hadisələrə bir daha nəzər yetirək.
ABŞ-İran savaşı başlayar-başlamaz Azərbaycanda çox güclü bir anti-İsrail propaqandası aparıldı. Bir qismi İranpərəstlər, bir qismi Rusiyapərəstlər idi. Amma “sionizm” deyəndə ağzı köpüklənənlərin ən önəmli kontingenti məhz Türkiyənin təsir agentləri idi. Burada söhbət nə İsraildən, nə sionizmdən gedir. Söhbət ondan gedir ki, Yəmən təcrübəsinə əsasən, husilər kimi irticaçı qüvvələr əvvəlcə sivil platformada yaranır, sonra anti-amerikan, anti-sionist çıxışlarla radikallaşırlar. İlin əvvəlindən bəri Azərbaycanda aparılan bütün anti-amerikan, anti-sionist təbliğat məhz xaricdən idarə olunan dindar qruplarını radikallaşdırmağa, dövlətlə üz-üzə qoymağa xidmət edirdi. Bu günlərdə məhz həmin ssenarinin simptomlarını müşahidə edirik.
Azərbaycan yenidən dövlət müstəqilliyi qazandıqdan bəri Türkiyədən ölkəmizə təriqətlər, qeyri-ənənəvi cərəyanlar ixrac olunub. Onların ən mütəşəkkili Fətullah Gülən camaatı idi. Azərbaycanın təhsil sisteminin işğal edən bu çətə bu gün də həm Türkiyədə, həm də Azərbaycanda güclüdür. Çox böyük ehtimalla, Ankarada hakim dairələrlə dil taparaq anti-Azərbaycan fəaliyyətlərini hələ də yürüdürlər. Sadəcə onlar deyil, Mənzil, Süleyman, Ərənköy camaatı kimi dini qruplar eynilə Adnan Oktarın “kedicik”ləri kimi ölkəmizdə saman altından su yeridirlər.
Osmanlı öz taxt ənənələrinə görə, Türkiyəyə qardaşlıq ruhu miras qoymayıb. İllərdir özümüzü aldadırıq. Neo-imperial Türkiyə üçün Azərbaycan qardaş deyil, yağlı tikədir. 1995-ci ildə iki il öncəki hərbi-siyasi böhrandan təzəcə başı ayılmış Azərbaycanda bir-iki barel neft üçün hansı hoqqalar törətdiklərini gördük. “Sürix protokolları”nın imzalanması prosesində Azərbaycanın Qarabağ dərdinə necə yandıqlarını da yaxşı xatırlayırıq. Amma bütün bunlardan daha təhlükəli olan Qara bəy Qarabəyovun “İttihadçı” konsepsiyasını Türkiyənin Azərbaycana yenidən sırımasıdır. Azərbaycanın istiqlal məfkurəsi üçün Əliheydər Qarayev və Qara bəy Qarabəyov eyni paradiqmadır.
Elə bu günlərdə efirə çıxıb “Azərbaycan Türkiyənin orbitində olmalıdır” deyə suverenliyimizə qarşı ideoloji təxribat məzmunlu açıqlama verən partiya sədrləri mövcuddur.
“YouTube” kanallarında tez-tez Azərbaycançılıq məfkurəsinin daşıyıcılarının ünvanına şər-böhtan səsləndirənlərin istər yazılı, istərsə də şifahi çıxışlarında dövlət dilimizin normalarını alt-üst etməsi gözdən qaçmır.
1995-ci ildə Konstitusiyamız qəbul edildikdən bəri elə il olmayıb ki, bir neçə dəfə Azərbaycan dilinin hüquqi statusuna qarşı təbliğat aparılmasın. Rusiya prezidenti Vladimir Putinin Ukrayna əleyhinə yazdığı məşhur məqalənin bütün tezisləri Ankaradan Azərbaycana təhdid kimi sovrulur. Unikal milli kimliyimizi, tarixi inkişaf dialektikamızın nailiyyətlərini, hətta Qarabağ zəfərimizi əlimizdən almaq üçün Azərbaycana qarşı informasiya kampaniyaları təşkil olunur. 2020-ci ildə Qarabağ savaşında Silahlı Qüvvələrimizin istifadə etdiyi silahların heç 3%-i Türkiyədən alınmayıb. Bu silahlarla Cəbrayılın heç 3 kəndini azad etmək olmazdı. Qarabağda bircə nəfər də olsun Türkiyə vətəndaşı şəhid olmayıb, yaralanmayıb. Elə Qarabağ alan idinizsə, 30 il boyunca harada idiniz?!
Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin YAP-ın son qurultayında qarşıya qoyduğu “ideoloji məkanımız təmizlənməlidir” vəzifəsi milli təhlükəsizlik çağırışıdır.
Azərbaycan Rusiyanın, İranın, Qərbin “5-ci kolon”larının fəaliyyətinin qarşısını qətiyyətlə aldığı kimi, Türkiyənin ideoloji sapıqları barədə də tədbirlər görməlidir. Şiəliyin İran tərəfindən istismar olunması ilə, türkçülüyün Türkiyə tərəfindən Osmanlı propaqandasına alət edilməsi arasında heç bir məzmun fərqi yoxdur. İkisi də Azərbaycana qarşıdır!
Azərbaycan öz ideoloji məkanını bütün yad tör-töküntülərdən təmizləməlidir!
Zaqatala rayonunda yay aylarında yağan leysan yağışlardan sonra qəzalı vəziyyətə düşən körpü bərpa ediləcək.
AMediaxeberleri.Az xəbər verir ki, rayonun Car, Axaxdərə, Taxtalar, Kikobar və Tarixlər kəndlərinin sakinləri gediş-gəliş zamanı bu körpüdən rahatlıqla istifadə ediblər. Lakin yayda Bəkməz çayına gələn selin körpünü zədələməsindən sonra sakinlərin körpüdən yararlanması çətinləşib.
Car kəndinin sakini Murad Qarayev bildirib ki, günün işıqlı vaxtında körpüdən istifadə etmək mümkün olur. Qaranlıq düşəndən sonra isə körpüdən keçmək məsləhət bilinmir. Çayın içindən isə yalnız iriqabaritli avtomobillər keçə bilir.
Car kəndinin digər sakini Hüseyn Berikov, Axaxdərə kəndinin sakini Məhəmməd Ömərov və başqaları körpünün tezliklə bərpa edilməsinin vacib olduğunu deyiblər.
Car kənd bələdiyyəsinin sədri Emin Arasov diqqətə çatdırıb ki, müvafiq qurumların nümayəndələri əraziyə baxış keçiriblər və qəzalı körpünün bərpa olunması planlaşdırılıb.
Zaqatala rayon Fövqəladə Hallar Komissiyasından da bildirilib ki, körpünün əsaslı bərpası, eləcə də həmin ərazidən keçən yolun asfaltlanması nəzərdə tutulur. Maliyyə ayrıldıqdan sonra işlər mərhələli şəkildə həyata keçiriləcək.
Kəlağayı Azərbaycan xalqının qədim milli geyim nümunələrindən biri olmaqla yanaşı, mənəvi dəyərlərimizi, adət-ənənələrimizi və milli kimliyimizi özündə əks etdirir. Qadınların baş örtüyü kimi istifadə etdiyi bu geyim tarixən müxtəlif rəmzi mənalar daşıyıb. Son günlər vahid məktəbli geyimi və hicab məsələsi ətrafında müzakirələrin fonunda milli geyim ənənələrimiz, o cümlədən kəlağayının mahiyyəti də diqqət mərkəzinə gəlib. Bəs baş örtüyü ənənəsinin tarixi hansı dövrlərə gedib çıxır və kəlağayını digər baş örtüklərindən fərqləndirən xüsusiyyətlər nələrdir?
Mediaxeberleri.Az xəbər verir ki, AMEA Folklor İnstitutunun aparıcı elmi işçisi Atəş Əhmədli mövzu ilə bağlı fikirlərini bölüşüb.
Folklorşünasın sözlərinə görə, qadınların baş örtüyündən istifadə etməsi qədim adət-ənənələrlə bağlıdır.
Atəş Əhmədli qeyd edib ki, geyim formaları zaman keçdikcə dəyişib və müxtəlif tarixi mərhələlərdə fərqli görünüş alıb. Buna görə də keçmişdə istifadə olunan baş örtüklərinin bugünkü formalarla eyni olduğunu düşünmək doğru deyil. Baş örtükləri müxtəlif materiallardan hazırlanıb, onların istifadəsi isə dövrün adətləri və dini təsəvvürləri ilə əlaqəli olub.
Folklorşünas vurğulayıb ki, kəlağayını fərqləndirən əsas cəhətlərdən biri onun üzərindəki naxışlar və rəmzlərdir. Buta və digər ornamentlər kəlağayının özünəməxsus görünüşünün formalaşmasında mühüm rol oynayıb. Baş örtüyünün ümumi ənənəsi ilə konkret bir milli geyim nümunəsi olan kəlağayını eyniləşdirmək olmaz.
Atəş Əhmədlinin fikrincə, kəlağayının milli geyim nümunəsi kimi yenidən gündəmə gəlməsi, xüsusilə gənclərin bu irsə marağının artması baxımından əhəmiyyətlidir. O bildirib ki, kəlağayı yalnız geyim elementi deyil, həm də xalqımızın mənəvi irsini, milli kimliyini və özünəməxsusluğunu yaşadan dəyərdir. Bu ənənənin qorunması və gələcək nəsillərə ötürülməsi milli-mənəvi irsimizin yaşadılması baxımından vacibdir.
Bölgələrdə səhiyyə sistemi ilə bağlı problemlərdən biri də həkim çatışmazlığı, ucqar kəndlərdə tibb məntəqələrinin olmamasıdır.
Son vaxtlar isə yerlərdə, o cümlədən kəndlərdə fəaliyyət göstərən tibb məntəqələrində çalışan tibb bacılarının iş prinsipi əsas müzakirə mövzusuna çevrilib. Qeyd edək ki, sosial şəbəkələrdə də vətəndaşlara həmin məntəqələrdə heç bir xidmət göstərilmədiyi, tibb bacılarının heç bir işlə məşğul olmadığını bildirirlər.
Tibb bacıları isə onların vətəndaşın səhhəti ilə bağlı hər hansı dəstək, o cümlədən, inyeksiya (iynə vurmaq), infuziya səlahiyyətinin belə, olmaması ilə əlaqələndirirlər. Göründüyü kimi, əgər bir vətəndaş 10 gün ərzində inyeksiya qəbul etməlidirsə, hər gün kənddən rayona getməlidir.
Bəs mövcud qaydalara əsasən bölgələrdə fəaliyyət göstərən tibb məntəqələrində əhaliyə hansı xidmətləri göstərməlidirlər?
Məsələ ilə bağlı TƏBİB-dən “Cebheinfo.az”-a bildirilib ki, inyeksiya (iynə vurulması) və venadaxili infuziya (“sistem köçürülməsi”) görünüşcə sadə tibbi prosedurlar olsa da, bu xidmətlərin həyata keçirilməsi üçün müəyyən tibbi və hüquqi tələblər mövcuddur:
“Bu prosedurlar zamanı allergik reaksiyalar, anafilaktik şok və ya digər ağırlaşmalar baş verə bilər. Belə hallarda operativ şəkildə müdaxilə etmək üçün həkim nəzarəti, reanimasion tədbirlər üçün şərait və təcili tibbi avadanlıq tələb olunur. Tibb məntəqələri və poliklinikalar fəaliyyət istiqamətinə uyğun olaraq profilaktik baxışlar, yüngül ambulator müalicələr, konsultasiyalar və yönləndirmə funksiyalarını əhatə edir. İnvaziv prosedurlar – inyeksiya və infuziya daxil olmaqla – ikinci səviyyə (ambulator-stasionar) xidmətlərə və tibb müəssisələrinin fəaliyyət istiqamətinə aid edilir”.
Çoxlu alkoqol içənlərin zamanla baş ağrısı ilə yanaşı qol, ayaq, bel ağrıları da olur.
Mediaxeberleri.Az xəbər verir ki, danışan ümumi praktikant Tatyana Zaxarovanın sözlərinə görə, həddindən artıq alkoqol qəbulundan sonra oynaqlar və əzalar ağrıya bilər.
Adətən qollarınızda və ya ayaqlarınızda, ətraflarınızda ağır hiss olunur, sanki intensiv məşqdən sonra əzələləriniz ağrıyır.
Əzələ ağrınız bir gün ərzində keçərsə, narahat olmağa ehtiyacınız yoxdur. Alkoqol bədəni maqnezium və natrium kimi qida maddələrindən məhrum edir. Bu qida maddələri tükəndikdə əzələlər ağrıya bilər:
"Su çatışmazlığı da bədən ağrılarına səbəb olur. Buna görə də su və qida maddələrinizi balanslaşdırmaq və həddindən artıq çox spirtli içki ilə qəbul etməmək vacibdir. O zaman qollarınızda və ayaqlarınızda ağırlıq hissi yox olacaq."
Ağrı davam edərsə və ya hətta xroniki hala gələrsə, dərhal müalicə olunmalıdır. Tez-tez spirtli içki qəbul etdikdən sonra bədən artıq toksinləri tam parçalaya bilmir. Bu da əzələlərin zədələnə və büzülə biləcəyi deməkdir.
Əzələ ağrısı davam edərsə, mütəxəssislər bunu spirtli içkilərin yaratdığı əzələ xəstəliyi adlandırırlar.
"Bu, daha uzun müddət ərzində inkişaf edə və əzələ zəifliyi ilə nəzərə çarpan hala gələ bilər. Lakin, həddindən artıq spirtli içki qəbulu səbəbindən qəfil ağrı da yarana bilər."
Hər iki növ ağrı təkcə əzələlərə deyil, həm də sinirlərə təsir göstərir. Mütəmadi olaraq çox miqdarda spirtli içki qəbul edənlər yalnız zəifləmiş və ağrıyan əzələlərə deyil, həm də xroniki sinir xəstəliklərinə məruz qalırlar.
"Uzun müddətdir oynaq problemləri olan hər kəs də ehtiyatlı olmalıdır. Spirtli içkilər dizlər və ya biləklər kimi oynaqların iltihabına səbəb ola bilər."
Spirtli içki qəbulunun uzunmüddətli nəticələrinə aşağıdakılar daxildir:
Maddə asılılığı
Diabet riskinin artması
Mədə və qaraciyər xərçəngi kimi xərçənglər
Kişilərdə sperm sayının azalması və testosteron səviyyəsinin azalması kimi sonsuzluq problemləri
Beyin zədələnməsi və insult və demans kimi beyinlə əlaqəli vəziyyətlər
Azərbaycan millisinin keçmiş məşqçisi Arif Əsədovun QOL.az saytına müsahibəsi
- Premyer Liqamızın gedişatı ilə bağlı nə demək olar? Yarışın səviyyəsi necədir?
- Çempionatımızın səviyyəsinin qalxması göz önündədir. Bu mövsüm kimin çempion olacağını demək olmaz. Son çempion “Sabah”, “Neftçi” və “Qarabağ” əsas favoritlərdir. “Turan Tovuz” və “Zirə”ni də bura qatsaq, çempionluq uğrunda yarışan komandaların sayı artmış olur. Eləcə də turnir cədvəlinin orta sıralarında güclü rəqabət gedir. Kimin çempionatdan gedəcəyini də demək çox çətindir. Yəni, çempionatımızın səviyyəsi yaxşı mənada dəyişib.
- İlk “3-lük”də qərarlaşan “Neftçi”, “Sabah” və “Qarabağ” necə təsir bağışlayır?
- Hazırda “Sabah” əsas favorit kimi görünür. O baxımdan ki, komanda ötən mövsüm çempion olub və sabit heyətini qoruyub saxlaya bilib. “Qarabağ”da hazırda formalaşma gedir. Hələ də yeni transferlər öz üzərlərində işləyirlər, komandaya uyğunlaşmağa çalışırlar.
“Neftçi” çempionata yaxşı başlasa da, onlar da hələ heyətini formalaşdırır. Heyətin qorunması baxımından deyirəm ki, onlar favoritdir. Amma “Sabah” da üç cəbhədə mübarizə aparır. Ola bilər ki, komanda tam gücünü Çempionlar Liqasına qoysun. İkinci heyətdə isə axsamalar görünür. Bunu son oyunlarında da gördük. Hazırda çempionluğa ən real namizəd “Sabah” görünsə də, Çempionlar Liqasındakı mübarizəni davam etdirmələri “Neftçi” və “Qarabağ”la güclərini bərabərləşdirir.
- Qarşıdan gələn “Qarabağ” - “Neftçi” oyunu haqda nə düşünürsünüz?
- Məncə, indi güclər bir az bərabərləşib. Hətta “Qarabağ”da heyətin formalaşdırılmasını nəzərə alsaq, “Neftçi”nin cüzi də olsa, üstün olduğunu deyə bilərik. Bu komandaların oyunu həmişə maraqlı olub. Son illər həmişə “Qarabağ”ı favorit görürdüksə, indi hər nəticə ola bilər. Daha çox heç-heçənin olacağını düşünmək olar. Ona görə də proqnoz vermək bir az çətindir.
- Hətta siz düşünürsünüz ki, “Neftçi”nin üstünlüyü var?
- Bəli, cüzi də olsa belə görürəm. O baxımdan ki, “Neftçi” 4-5 turdur daha stabil oynayır. “Qarabağ”da isə hələ də axtarış gedir. Amma təbii ki, “Qarabağ” öz meydanında oynayır, ümumi götürsək, balans eynidir.
- “Neftçi”nin 90 illik yubileyinin komandaya əlavə motivasiya verdiyini demək olarmı?
- Təbii ki, yubileydən başqa, “Neftçi” həm də bu mövsüm daha iddialıdır. Yubiley də əlavə məsuliyyət və motivasiya yaradır. Baş məşqçi Yuri Vernidub da bu tələblərə uyğun mütəxəssisdir. Komandanın nəbzini tutub, oyunçuların dilini bilir. Yanaşması da elədir ki, yaxşı atmosferi qoruyub saxlayır. Bircə qalır ki, strateji baxımdan vacib oyunlarda xallar itirilməsin. Necə ki, “Neftçi” 4 oyunda qalib gəldi, sonra əsas rəqiblərindən olan “Sabah”la heç-heçə etdi. Əsas odur ki, xallar itirilməsin.
- Bu gün “Sabah” Çempionlar Liqasının Liqa mərhələsində “Slaviya” ilə qarşılaşacaq. Bu oyundan gözləntiləriniz nədir?
- “Sabah”ın çox çətin rəqibləri var. Amma qrupda qalib gələ biləcəyimiz rəqiblərdən biri “Slaviya”dır. “Sabah” bu komandanı üstələyə bilər. Həm oyunçu keyfiyyəti baxımından, həm də oyun baxımından “Sabah” daha kreativlik görünür. Amma “Slaviya” daha intizamlı komandadır, ölkəsinin çempionudur. Hazırda da ön pillələrdə qərarlaşır. Oyun prinsipləri də elədir ki, çalışırlar ki, rəqibə imkan verməsinlər. Bu gün də belə oyunun şahidi olacağıq. Yəqin ki, daha çox pressinq edəcəklər. Əsas “Sabah”ın orta xəttinə güc düşəcək. Onlar işin öhdəsindən gələ bilsələr, “Sabah” nəsə edə bilər. “Slaviya” 5-li, “Sabah” isə 4-lü müdafiə ilə oynayır. Sağda rəqibin, ortada “Sabah”ın üstünlüyü ola bilər.
Türkiyənin xarici işlər naziri Hakan Fidan iranlı həmkarı Seyid Abbas Əraqçi ilə telefon danışığı aparıb.
Mediaxeberleri.Azxəbər verir ki, bu barədə Türkiyə XİN məlumat yayıb.
Məlumata görə, tərəflər təmas zamanı regiondakı son hadisələri və davam edən qanlı qarşıdurmalara çözüm tapılmasına yönəlmiş səyləri ətraflı şəkildə dəyərləndiriblər.