Son günlər Azərbaycana qarşı Türkiyədən təhqirlər yağdıran kifayət qədər şəxs var. Bunların 80 faizi bir mərkəzdən idarə edilir. Eyni İP-dən daxil olan bu şəxslərin bir neçə profil yaratdığı sübut edilib. Hətta 228 nəfərin İP-si İsrailə gedib çıxır. Qalan İP-lər isə Türkiyə və Avropa ölkələrinə aiddir. Bu fakt vaxtilə Türkiyədə böyük qalmaqala səbəb olan “Doçkacı Helqa” hadisəsini xatırladır və kürdlər bu qadının təsirinə düşüb vətənlərinə qarşı dönmüşdülər.

1990-cı illərdə PKK sıralarında yer alan Almaniya vətəndaşı Eva Tatyana Ursula Yuhnke təşkilat daxilində “Kani” kod adından istifadə edirdi. 1965-ci il təvəllüdlü Yuhnke 1993-cü ildə PKK-ya qoşularaq Şimali İraqdakı təşkilat düşərgələrində silahlı fəaliyyətlərdə iştirak edib.

Qeyd edim ki, tək olmayıb bu qadın. 1993-cü ildə Almaniyadan 3-ü qadın olmaqla, 5 alman vətəndaşı (Eva Yuhnke – “Kani”, Vera Heesene – “Medya”, Ulriç Maykl – “Çekdar” və s.) əvvəlcə Livanın Bəkaa vadisindəki düşərgəyə, oradan isə həmin ilin yayında silahlı təlim keçmək üçün Şimali İraqa göndərilib.

Onlar vasitəsilə yerli kürd qadınlar və gənclər arasında intensiv dərslər, seminarlar keçirilir, millətçi və marksist radikalizm aşılanırdı. Onların əsas funksiyalarından biri yerli xalqın daxilindəki narazılıqları sistematik şəkildə dövlətə qarşı silahlı nifrətə çevirmək idi.

Kani Türkiyənin ərazi bütövlüyünü sarsıtmaq, kürd xalqını manipulyasiya edərək dövlətə qarşı qaldırmaq və münaqişəni beynəlxalq müstəviyə daşımaq üçün psixoloji və siyasi müharibə strategiyasının iştirakçısı idi.

O, 1997-ci ilin oktyabrında türk əsgərləri tərəfindən yaxalanıb. Avropa İnsan Hüquqları Məhkəməsinin qərarına əsasən, Yuhnke Hakkaridəki jandarm bölmələrinə təhvil verilib.

17 sentyabr 1998-ci ildə Van Dövlət Təhlükəsizlik Məhkəməsi tərəfindən PKK-ya üzv olmaq ittihamı ilə 15 il həbs cəzasına məhkum edilib. Məhkəmə prosesində Yuhnkenin həbs şəraiti və bəzi tətbiqlərlə bağlı şikayətləri daha sonra Avropa İnsan Hüquqları Məhkəməsinə qədər gedib çıxıb. Məhkəmənin 2008-ci il tarixli qərarında işin bəzi aspektlərində Türkiyəyə qarşı “hüquq pozuntusu” qərarı çıxarıb.

Yuhnke 2004-cü ilin dekabrında azadlığa buraxılıb və Almaniyaya deportasiya edilib. Beləliklə, o, 1990-cı illərdəki Türkiyə-PKK münaqişəsinin yalnız regional deyil, həm də Avropadan qoşulan xarici ünsürlərin də daxil olduğu beynəlxalq bir miqyas daşıdığına dair diqqətçəkən nümunələrdən biri olub.

Türkiyədə oturub Azərbaycana nifrət qusanların arxasında xarici kəşfiyyat orqanları, PKK idealogiyası və erməni lobbisinin maliyyə dəstəyi dayanır. Türkiyədə oturub Azərbaycana düşmənçilik edənlər, əslində 90-cı illərdə dağda Türkiyəyə qarşı vuruşan "Helqa"ların bu gün klaviatura arxasında oturan formalarıdır. 90-cı illərdə dağdakı silahılılara "Türkiyə sizin düşməninizdir" təbliğatı aparan mərkəzlər, bu gün rəqəmsal platformalarda "Azərbaycan sizin qardaşınız deyil" tezisini yayırlar

Zaman dəyişib, müharibənin forması dağlardan sosial şəbəkələrə daşınıb. Türkiyə dövləti 90-cı illərdə Eva Yuhnkeni Hakkaridə necə sağ yaxalayıb zərərsizləşdirdisə, bu gün də iki dövlətin birliyinə zərbə vurmaq istəyən rəqəmsal terrorçular mütləq cəzalarını almalıdılrar. Yoxsa bu şəxslərin idarə edənlər istədiklərini edəcəklər.

"Çoxşaxəli fəaliyyət əksər hallarda iş prosesini sürətləndirmir, əksinə, nəticənin keyfiyyətini aşağı salır. Tapşırıqlar arasında tez-tez keçid etmək insanda yorğunluq, səhvlər və emosional tükənmə yaradır".

Mediaxeberleri.Az xəbər verir ki, bunu rusiyalı psixoloq, psixologiya üzrə elmlər namizədi Yelena Skripaçova RT-yə müsahibəsində bildirib.

Mütəxəssis qeyd edib ki, tapşırıqlar arasında keçid etmək məlumatın paralel emalı demək deyil:

"Psixoloji, neyropsixoloji və neyrokoqnitiv baxımdan tapşırıqlar arasında keçid məlumatın paralel emalı demək deyil. Unutmaq olmaz ki, beyin bütün prosesləri ardıcıl şəkildə həyata keçirir".

Onun sözlərinə görə, diqqət başqa istiqamətə yönəldikdə beyin resurslarının bir hissəsi əvvəlki işlə bağlı qalır. Bu səbəbdən yeni fəaliyyətin səmərəliliyi nəzərəçarpacaq dərəcədə azalır.

"Yeni tapşırığa tam uyğunlaşmaq üçün təxminən 15 dəqiqə vaxt tələb olunur. Yəni bir işdən digərinə tam köklənmək üçün beynə məhz 15 dəqiqə lazımdır", - deyə psixoloq bildirib.

Skripaçova əlavə edib ki, fəaliyyətlər arasında davamlı keçidlər beynin planlaşdırma və impulsların idarə olunmasına cavabdeh olan icra funksiyalarını həddindən artıq yükləyir.

"Bu vəziyyət psixoloji və zehni yorğunluğa gətirib çıxarır. Yorğunluq isə öz növbəsində işin keyfiyyətinin aşağı düşməsinə və səhvlərin artmasına səbəb olur", - deyə o xəbərdarlıq edib.

Mütəxəssis bildirib ki, diqqəti yayındıran tez-tez gələn bildirişlər və mesajlar insanda kiçik dozalarda dofamin ifrazına səbəb olur və bununla da davranış asılılığının formalaşmasına şərait yaradır.

"Fəaliyyətin davamlı dəyişməsi həm də stres reaksiyasını aktivləşdirir. Nəticədə xroniki stres yaranır və bu, tükənmə ilə nəticələnə bilər. Üstəlik, bu cür hallar yaradıcılığı da kəskin şəkildə azaldır. Çünki yaradıcı düşüncə üçün insanın özünə qapanması və müəyyən mənada sakitliyə ehtiyacı var", - deyə Skripaçova vurğulayıb.

O, eyni anda çoxsaylı tapşırıqları yadda saxlamağın, xaotik şəkildə bir işdən digərinə keçməyin və bir neçə mürəkkəb tapşırığı paralel həll etməyə çalışmağın zərərli olduğunu diqqətə çatdırıb.

"İnsanda elə bir illüziya yaranır ki, guya hər şeyi çox sürətlə edir. Əslində isə işlərimizi ləng görürük, çünki beyin dərhal yeni prosesə qoşula bilmir. Bu, zərərlidir, çünki həddindən artıq gərginliyə səbəb olur", - deyə mütəxəssis bildirib.

Sağlam fəaliyyət dəyişikliyi üçün psixoloq zehni işi fiziki fəaliyyətlə əvəz etməyi məsləhət görüb. O, həmçinin tapşırıqları bölüşdürmək, qadcetlərdən istifadəni məhdudlaşdırmaq və prioritetləri müəyyənləşdirməyi öyrənmək tövsiyə edib.

"Özümüz üçün məcburi keçidlərin zərərini minimuma endirdikdə daha məhsuldar və səmərəli oluruq", - deyə o fikrini yekunlaşdırıb.

Çörək, xüsusən ağ çörək yuxululuğa səbəb olan qidalar siyahısındadır.

Mediaxeberleri.Az Medicina.az-a istinadən xəbər verir ki, endokrinoloq Natalya Tananakina karbohidratlar, triptofan və maqneziumla zəngin qidalar qəbul etdikdən sonra yuxululuq yarana biləcəyini deyib.

Çörək karbohidratlı qidadır. Nəinki çörək, un məmulatları yedikdən sonra qan şəkəri səviyyəsində kəskin dalğalanmalar baş verir, sıçrayışlar və düşmələr olur. Bu sürətli dəyişikliklər yuxululuq hissinə səbəb olur:

"Karbohidratların miqdarını normada qəbul etmək enerjini qorumaq üçün faydalı ola bilər, lakin çox miqdarda qəbul etmək yeməkdən sonra yuxululuğa səbəb ola bilər".

Çörəkdən başqa karbohidratlarla zəngin qidalardan danışarkən, mütəxəssis şirniyyatları, bişmiş məhsulları, bir çox makaronları, kartofu və ağ düyünü sadalayıb.

Triptofana gəldikdə isə, bu amin turşusu olan qidalar da yuxululuğa səbəb ola bilər. Onların qəbulu serotonin səviyyəsini artırır ki, bu da əhval-ruhiyyəyə və yuxuya müsbət təsir göstərir, rahatlamağa kömək edir. Beləliklə, kəsmik, hinduşka və ya süd yedikdən sonra yuxululuq hissi yarana bilər.

Həmçinin, maqnezium tərkibli qidalar yedikdən sonra güclü yatmaq istəyi yarana bilər ki, bu da yuxu və rahatlama proseslərinin tənzimlənməsinə təsir göstərir. Məsələn, banan və ya bəzi qoz-fındıq yedikdən sonra. Eyni zamanda, həkim xəbərdarlıq edib ki, bədənin qidalara qarşı reaksiyaları fərdi xüsusiyyətlərdən asılı olaraq çox dəyişir.

Oktyabrın 19-da İsrailin onlarla qırıcı təyyarəsi İrana doğru uçub.

Mediaxeberleri.Az xəbər verir ki, bu barədə “Axios”a İsrail və Amerika rəsmilərinə istinadla məlumat yayıb.

Bildirilib ki, əməliyyatda yanacaqdolduran təyyarələr də iştirak edib. Uçuş İsrail parlament seçkilərindən bir həftə əvvəl və Pentaqon rəhbəri Heqset ilə Baş nazir Netanyahu arasında Ovda hava bazasında görüş günü baş tutub. Mənbələrə görə, əməliyyat Heqsetin səfəri ilə əlaqəli deyildi.

“Bəzi İsrail və Amerika rəsmiləri uçuşu İranı çəkindirmək üçün nəzərdə tutulmuş adi hərbi güc nümayişi kimi xarakterizə ediblər. Lakin əməliyyat səhv hesablama riskini daşıyırdı ki, bu da Tehranın cavab tədbirinə və müharibənin yenidən başlamasına səbəb ola bilərdi.

Mənbələrə görə, İsrail təyyarəsinin marşrutu Suriya və İraq hava məkanından keçib və İrana mümkün hücumla uyğun gəlir. Amma İran sərhədinə yaxınlaşan təyyarələr geri dönüb. Amerika rəsmiləri iddia edirlər ki, İsrail uçuş barədə Vaşinqtona əvvəlcədən məlumat verib və bunu seçkilərdən əvvəl hərbi imkanlarını nümayiş etdirmək və İranın mümkün hücumlarının qarşısını almaq məqsədi daşıyan təlim əməliyyatı kimi təsvir edib.

Lakin bəzi ABŞ rəsmiləri İsrailin İran qüvvələrini atəş açmağa təhrik etmək və bununla da cavab zərbələri üçün bəhanə formalaşdırmaq ehtimalını istisna etməyiblər. Onlar iddia edirlər ki, İsrail uçuşun İran hava hücumundan müdafiə sistemləri tərəfindən aşkarlanacağından xəbərdar olub”.

Mərkəzi Bank tərəfindən 2027-2030-cu illər üzrə inkişaf strategiyasının təsdiq edilməsi nəzərdə tutulur. 

Mediaxeberleri.Az Ölkə.az-a istinadən xəbər verir ki, bunu Mərkəzi Bankın Sığorta vasitəçilərinə nəzarət şöbəsinin rəisi Ramin Cəfərov deyib.

O bildirib ki, strategiyanın əsas istiqamətlərindən biri icbari sığortaların təkmilləşdirilməsidir.

Ramin Cəfərovun sözlərinə görə, bu, icbari sığortaların əhatə dairəsinin genişləndirilməsini, effektivliyinin artırılmasını, eləcə də məlumat bazalarının və nəzarət mexanizmlərinin gücləndirilməsini əhatə edir.

O qeyd edib ki, hazırda evin çıxarışı olmayan şəxslər əmlak sığortasından yararlana bilmirlər. Məlumat bazalarına çıxışın təmin edilməsi isə sığorta şirkətlərinə daşınmaz əmlakla bağlı məlumatları sistemə daxil etmək imkanı verəcək.

R.Cəfərov bildirib ki, hazırda icbari avtosığorta üzrə fəaliyyət göstərən şirkətlər Daxili İşlər Nazirliyinin məlumat bazasına daxil ola bilirlər. Onlar avtomobilin texniki pasportunun və qeydiyyat nömrəsinin məlumatlarını daxil etməklə nəqliyyat vasitəsi barədə müvafiq məlumatları əldə edirlər.

Şöbə rəisinin sözlərinə görə, daşınmaz əmlakın icbari sığortası ilə bağlı da oxşar layihənin hazırlanması nəzərdə tutulur.

R.Cəfərov onu da vurğulayıb ki, icbari əmlak sığortası yalnız çıxarışı olan mənzil və obyektlərlə məhdudlaşmır.

O bildirib ki, qanunvericiliyə əsasən, əmlak bələdiyyə və icra hakimiyyəti orqanlarının sənədləri, eləcə də dövlət qurumlarının alqı-satqı müqavilələri əsasında da sığortalana bilər.

Aylarla işlədilər, təmir etdilər, amma nə zəhmət haqlarını ala bildilər, nə də aldıqları materialların pulunu...

Paytaxtın Nizami rayonundakı "Arbat" restoranında təmir işləri aparan fəhlələr aylardır sifarişçidən pulların ala bilmədiklərini iddia edirlər. Şikayətçilərin sözlərinə görə, 5 min 597 manatlıq borc hələ də ödənilməyib

Vüsal Hüseynov deyir ki, məsələ ilə bağlı sahibkarla əlaqə saxlayıblar.

Sahibkar isə pulu iş icraçısı, özünü Larisa kimi təqdim edən, əsl adı Sevda Məmmədli olan qadına ödənildiyini bildirib.

Mövzu ilə bağlı daha ətraflı videomaterialı təqdim edirik:

Türkiyənin şimalında yerləşən Zonquldak şəhərində üçmərtəbəli yaşayış binası çöküb.

Mediaxeberleri.Az bu barədə "A Haber" telekanalına istinadən xəbər verir.

Dağıntılar altında azı iki nəfərin qaldığı müəyyən edilib. Hadisə yerinə xilasedicilər, təcili tibbi yardım və polis əməkdaşları cəlb olunublar.

Aparılan xilasetmə əməliyyatı nəticəsində dağıntılar altında qalan şəxslərdən biri sağ çıxarılıb. Digər şəxsin isə meyiti aşkarlanıb.

Qeyd edək ki, hadisə şəhərin Kadırqa ərazisində baş verib. Bir neçə gün əvvəl də güclü və davamlı leysan yağışlarından sonra həmin ərazidə başqa bir bina çökmüşdü.

Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevlə Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan arasında keçirilən telefon danışığında qardaşlıq münasibətlərinin və əməkdaşlığın gələcəyinin vurğulanması mühüm siyasi mesajdır. Liderlərin qarşılıqlı etimadı iki dövlətin münasibətlərinin əsas dayaqlarından biri olaraq qalır.

Lakin diplomatik gündəlikdəki müsbət mesajlarla ictimai yaddaşın özünəməxsusluğu nəzərə alınmalıdır. Münasibətlərin inkişafına dair əminlik son həftələrdə deyilən sözləri, səsləndirilən ittihamları və onların yaratdığı incikliyi avtomatik aradan qaldırmır.

Bu baxımdan telefon danışığını alqışlamaqla yanaşı, onun daha əvvəl baş tutmasının arzuolunan olduğunu söyləmək də tamamilə yerinə düşür. Kampaniya genişlənməmiş veriləcək aydın siyasi mesaj qarşılıqlı etimadın zədələnməsinin qarşısını ala bilərdi.

Baş verənlərin ən ağır tərəfi Azərbaycana qarşı ittihamların qardaş bildiyimiz ölkənin siyasi və informasiya məkanından səslənməsi idi. Üstəlik, müzakirəyə yüksəkvəzifəli şəxslərin qoşulması həmin çıxışların təsirini artırdı. Yeni Azərbaycan Partiyasının bəyanatında Türkiyə prezidentinin baş müşaviri Oktay Saralın və AKP deputatlarının açıqlamalarına münasibət bildirilməsi, Azərbaycana qarşı tənqidləri ictimaiyyətdə hiddət doğurduğunun vurğulanması məsələnin ciddiliyini göstərdi.

Azərbaycan üçün Türkiyə ilə münasibətlərin xüsusi mənəvi yeri var. Bu münasibətlərə adi xarici siyasət əlaqəsi kimi baxılmır. Türkiyənin uğuru sevinclə, çətinliyi narahatlıqla qarşılanır. Qardaşlıq anlayışının ictimai şüurda bu qədər güclü olması qarşı tərəfdən gələn tənqidi çıxışları da daha ağrılı edir.

İncikliyin səbəbi fikir ayrılığının özü deyil. Dövlətlər və cəmiyyətlər arasında fərqli yanaşmalar ola bilər. Ağır qarşılanan Azərbaycanın daxili qərarlarına yuxarıdan münasibət göstərilməsi, ona geri çəkilmək çağırışlarının edilməsi və rəhbərliyinin hədəfə alınmasıdır.

Azərbaycanda buna görə verilən sual sadədir: niyə belə davranışlara vaxtında və açıq siyasi münasibət bildirilmədi? Niyə qardaş ölkəyə münasibətdə siyasi məsuliyyətin sərhədləri daha əvvəl xatırladılmadı?

Burada gözlənilən hər tənqidi fikrin susdurulması deyil. Söhbət yüksəkvəzifəli şəxslərin öz sözlərinə görə məsuliyyət daşımasından, böhtan və tənqidlərin qəbul edilmədiyinin aydın ifadə olunmasından gedir. Qarşılıqlı hörmətin tələb edilməsi tamamilə təbii gözləntidir.

İlham Əliyevin adı ölkənin ərazi bütövlüyünün və suverenliyinin bərpası ilə bağlıdır. Buna görə onun şəxsiyyətini hədəfə alan çıxışların geniş ictimai həssaslıq yaratmasını anlamaq çətin deyil.

Bu həssaslığı nəzərə almayanlar iki xalq arasındakı münasibətlərin mənəvi tərəfini də düzgün qiymətləndirmirlər. Siyasi bəyanat vermək bir neçə dəqiqə çəkir. Onun yaratdığı etimadsızlığın aradan qaldırılması isə daha uzun zaman tələb edə bilər.

Əlbəttə, ayrı-ayrı şəxslərin davranışını bütün Türkiyəyə aid etmək ədalətsizlik olardı. Türkiyədə Azərbaycana hörmətlə yanaşan, müdaxilə üslubuna qarşı çıxan və qardaşlığı qorumağın vacibliyini bildirən səslər də eşidildi. Məhz bu səslər incikliyin iki xalq arasında daha dərin uçuruma çevrilməməsi üçün qiymətlidir.

İndi liderlərin müsbət danışığının yaratdığı imkan konkret siyasi davranışlarla möhkəmləndirilməlidir. Münasibətlərin dəyəri haqqında danışanlar həmin münasibətlərə zərər vuran çıxışlara da prinsipial yanaşmalıdırlar.

Azərbaycan xalqından baş verənləri sadəcə unutmasını gözləmək düzgün olmaz. İctimai etimad hörmətin gündəlik davranışda görünməsi ilə bərpa olunur.

Qardaşlıq böyük mənəvi sərvətdir. Onu qorumağın yolu vurulan yaranı görməzdən gəlməkdən deyil, həmin yaranın niyə açıldığını anlamaqdan və təkrarlanmasına imkan verməməkdən keçir.

"Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğanın Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevə zəng etməsi bir daha göstərdi ki, iki ölkə arasında qardaşlığın əsas simvolu hər iki ölkənin liderləridir".

Mediaxeberleri.Az xəbər verir ki, bu fikirləri Oxu.Az-a açıqlamasında Milli Məclisin deputatı Hikmət Babaoğlu deyib.

Deputat bildirib ki, telefon danışığının bir qədər gecikməsi təəssüf doğursa da, eyni zamanda Türkiyədə Azərbaycana qarşı kampaniyaya qoşulan şəxsləri üzə çıxarıb.

Onun sözlərinə görə, Türkiyədə hakim Ədalət və İnkişaf Partiyasının (AKP) daxilində Azərbaycan-Türkiyə münasibətlərinə zərbə vurmağa hazır olan şəxslər özlərini ifşa ediblər.

H.Babaoğlu qeyd edib ki, Türkiyə prezidentinin müşaviri Oktay Saral da daxil olmaqla, anti-Azərbaycan kampaniyasına qoşulan şəxslərin gələcəkdə Türkiyə-Azərbaycan münasibətlərində yeri olmamalıdır:

"Baş verənlər Türkiyə cəmiyyətində Azərbaycanı sevənlərin və ölkəmizə dəstək göstərənlərin çoxluğunu da nümayiş etdirib.

Sekulyar təbəqənin nümayəndələri olan çoxsaylı sıravi türk vətəndaşları və siyasətçilər Azərbaycana dəstək mövqeyi nümayiş etdirdilər, Azərbaycanın haqlı olduğunu bildirdilər və Azərbaycanın yanında olduqlarını bildirdilər".

H.Babaoğlu əlavə edib ki, Türkiyə-Azərbaycan münasibətləri iki qardaş xalqın münasibətləridir və bu əlaqələr xalqların iradəsi əsasında müəyyənləşir.

O, Türkiyənin Milliyyətçi Hərəkat Partiyasının sədri Dövlət Bağçalının və AKP-nin qurucu liderlərindən olan Binəli Yıldırımın mövqelərini təqdir edib:

"Bundan sonra həm Türkiyədə, həm də Azərbaycanda bu məsələlərə daha diqqətlə yanaşılmalı, iki ölkə arasındakı münasibətlərə zərbə vurmaq istəyən şəxslər ifşa edilməli və tanınmalıdır.

Türkiyənin Azərbaycan siyasətində və ümumilikdə dövlət siyasətində bu cür şəxslərə yer olmamalıdır".