ABŞ Prezidenti Donald Tramp Çin rəhbəri Si Çinpinlə görüşə yola düşməmişdən öncə Vaşinqton Pekinə xəbərdarlıq xarakteri daşıyan qərar verib. Belə ki, ABŞ Çinin üç komersiya peyk şirkətini İrana kəşfiyyat məlumatları ötürməkdə ittiham edərək, onlara sanksiya tətbiq edib. Bunlar “The Earth Rye”, ”MizarVision” və “Chang Guang Satellite Technology” şirkətləridir.

Çin isə ABŞ sanksiyalarına baxmayaraq, geosiyasi mübarizədən geriyə çəkilməyəcəyini və öz müttəfiqlərini dəstəkləyəcəyini nümayiş etdirmək üçün Rusiya və İrana kütləvi şəkildə dron komponentləri göndərir. ABŞ kəşfiyyatının məlumatına görə, bu tədarük müxtəlif vasitəçi firmalar tərəfindən həyata keçirilir. Ancaq Çin bunu etməyə də bilməz, çünki o, Rusiya və İrandan ucuz neft alır. Ona görə də Tramp Si Cinpinə Hörmüz boğazındakı vəziyyətə məhz ABŞ-nin nəzarət etməsini əyani şəkildə göstərmək istəyir.

Şübhəsiz ki,Tramp Si Cinpinə İran məsələsinin onlar üçün xüsusilə həssas olduğunu bildirməklə yanaşı, Tehrana edilən istənilən yardımın Çinə qarşı sanksiyalarla nəticələnəcyini söyləyəcək. Bu görüş zamanı Çin də öz növbəsində əlindəki güclü kartların nədən ibarət olduğunu göstərəcək. Hazırda Pekinin ABŞ-yə qarşı istifadə edə biləcəyi ən güclü təzyiq vasitəsi nadir torpaq metallarından emal edilən məhsulların ixracına qadağa qoyulması ola bilər.

ABŞ-nin Çinə qarşı sərt mövqe nümayiş etdirməsinin əsas səbəbi Çin iqtisadiyyatının heç də yaxşı günlər keçirmədiyindən qaynaqlanır. Əlbəttə, zahirən Çin çox möhtəşəm təsir bağışlayır. Dağ massivlərini aşan yeni yollar, gözöxşayan infrastruktur obyektləri, ölkənin hər yerinə yayılmış sürət qatarları, Süni İntellektin köməyi ilə həyata keçirilən mürəkkəb texnoloji əməliyyatların asanlaşdırılması, robot texnikasının məişətin bütün sferalarına daxil olması, mikroelektronika sahəsindəki irəliləyişlər Çinin qabaqcıl mövqedə dayandığının bariz əlaməti kimi görünə bilər. Ancaq bütün bunlara baxmayaraq, Çin iqtisadiyyatında ciddi problemlər var və ölkənin Ümumi Daxili Məhsulu öncəki illərlə müqayisədə çox zəif böyüyür.

Çinin iqtisadi mühərrikində nasazlığın yaranması heç də birbaşa daxili amillərlə bağlı deyil. Burada üç amil xüsusilə mühüm rol oynayır və onların hamısı sinxron şəkildə Çinin iqtisadi mühərrikinin saz işləməsinə böyük əngəllər törədir.

Birinci amil, dünya iqtisadiyyatının durğunluğa girməsidir və bunun səbəbləri mövcud qlobal iqtisadi-maliyyə sisteminin baza prinsiplərilə bağlıdır. Bu amil Çinlə yanaşı, qlobal maliyyənin başlıca mərkəzi olan ABŞ iqtisadiyyatını da dərindən sarsıdır.

İkinci amil ABŞ ilə Çin arasında gedən geosiyasi mübarizəylə əlaqədardır. ABŞ-nin Çinə qarşı tətbiq etdiyi ticarət tarifləri və müxtəlif səpkili sanksiyalar təsirsiz ötüşmür. Digər yandan, Çinin Hindistan, Yaponiya və digər region dövlətləri ilə geostrateji mövqe mübarizəsindən ABŞ öz mənafeyi üçün sui-istifadə edir.

Üçüncüsü, Çinin iqtisadi böyümə tempinin getdikcə zəifləməsidir. Pekin öz üzərinə kapitalizm sisteminin ən ağır yükünü - dünya istehsalının təmərküzləşməsi prosesini götürüb. Kapitalizm isə daim dövri olaraq böhranlara məruz qalır. Vaxtilə bu cür böhranlar 19-cu əsrdə Avropada “uzun depressiya”, 20-ci əsrin 30-cu illərində isə ABŞ-də “böyük depressiya” adlanan dərin iqtisadi böhranlara səbəb olub. Əgər bugünkü dünya iqtisadiyyatının həcminin 90 il bundan əvvəlki ilə müqayisədə nə qədər nəhəng hala gəldiyini nəzərə alsaq, onda yaranacaq hər hansı oxşar böhranın necə qorxunc olacağı anlaşılar. Ona görə də Çin sanki tələyə düşmüş kimidir və Pekin bunun öhdəsindən gəlməyə çalışır.

Unutmayaq ki, dünya iqtisadiyyatı dərindən inteqrasiya olunduğundan baş verəcək istənilən qloabal iqtisadi kollapsdan təkcə Çin yox, Avropa və ABŞ də böyük zərbə alacaq.

Bildiyimiz kimi, Çin iqtisadiyyatının təməli əsas etibarı ilə ixrac və tikinti üzərində bərqərardır. Lakin son dövrlər yuxarıda sadalanan amillər ucbatından bu sahələrdə nəzərəçarpacaq problemlər yaranıb.

Dünya fabrikası hesab edilən Çinin başqa bir başağrısı xarici şirkətlərin ölkəni tərk etməsi və öz müəssisələrini Hindistana, Vyetnama, Kombocaya, İndoneziyaya və digər ölkələrə köçürmələridir. Düzdür, bu proses fəlakətli səviyyədə olmasa da, hər halda sürətlənir. Bunun səbəblərindən biri geosiyasətlə bağlıdırsa, digər səbəb Çində istehsal xərclərinin durmadan artmasıyla əlaqədardır. İxrac sayəsində böyük pullar qazanan Çin artıq kasıb ölkə olmaqdan çıxıb və ölkədə fiziki əmək bahalaşıb. Deməli, xarici şirkətlər daha uzuz işçi qüvvəsi olan əlverişli mühit axtarırlar.

Çində elə zavodlar var ki, bir neçə aydır tam gücü ilə işləmir. Əyalətlərdən şəhərlərə gəlmiş milyonlarla əmək miqrantı geriyə -kəndlərə dönmək məcburiyyətindədirlər.

Son dövrlər Çindəkı ən böyük iqtisadi çətinlik neftdən alınan məhsullarda yaranan qıtlıqla bağlıdır. Çin uzun müddət İrandan, Venesueladan, Rusiyadan ucuz neft alıb. Nəticədə Çin zavodları plastik materiallar bazarında öz rəqiblərini xeyli üstələyib. Çin 2026-cı ilin əvvəlinə kimi 1,4 milyard barel neft ehtiyatı yığb. Təkcə 2025-ci ildə Çin gündəlik olaraq İrandan 850 min, Venesueladan 420 min, Rusiyadan isə 1,4 milyon barel neft idxal edib. Venesuela neftindən məhrum olan və enerjiyə tələbatının yarısını Yaxın Şərq ölkələrindən ödəyən Çin üçün Hörmüz boğazındakı münaqişənin uzanması xoşagəlməz haldır.

Beləliklə, Tramp Çində yaşanan iqtisadi geriləməni yaxşı gördüyündən Pekinə mümkün qədər təzyiq göstərməklə yanaşı, ona geosiyasi ambisiyalarından geri çəkilməyə və bir çox beynəlxalq məsələlərdə Vaşinqtonla eyni mövqedə dayanmağı təklif edə bilər. Ancaq Pekinin buna müsbət cavab verəcəyi inandırıc deyil. Odur ki, Trampın Si ilə görüşəndən sonra iki ölkə arasında gərginlik daha da arta bilər.

Vaqif Nəsibov

“AzPolitika.info” 

Şanlı Zəfərimizi qazansaq da, minalarla mübarizəmiz davam edir.

İşğaldan azad edilmiş ərazilərdə Ermənistan tərəfindən həyata keçirilən kütləvi minalama siyasəti bu gün həm humanitar, həm də təhlükəsizlik baxımından region üçün əsas təhdidlərdən biri olaraq qalır. Mina təhlükəsi insanların doğma torpaqlarına qayıdışını çətinləşdirir, eyni zamanda bərpa və quruculuq prosesinin sürətinə ciddi təsir göstərir.

Politoloq Yeganə Hacıyeva Baku TV-yə bildirib ki, bu, mülki insanlara qarşı Ermənistan dövlətinin cavabdehlik daşıdığı məsələlərdən biridir:

"Hazırkı dövrdə mina partlayışları nəticəsində həyatını itirən insanların olması minanın gələcəyə yönəlmiş təhlükə olduğunu göstərir. Nəzərə alsaq ki, bundan sonrakı mərhələdə də Azərbaycanın işğaldan azad edilmiş ərazilərində belə hadisələrin baş verməsi riski qalır, bu məsələdə cavabdeh tərəf olmalıdır. Mənim fikrimcə, Ermənistan bu məsələyə görə məsuliyyət daşıyır".

Göyçayda ər arvadını qətlə yetirib.

Mediaxeberleri.Az Report-a istinadən xəbər verir ki, hadisə bu gün saat 16 radələrində rayonun Qarabaqqal kəndində yerləşən kafedə baş verib.

38 yaşlı Tehran İbrahimov qısqanclıq zəminində həyat yoldaşı, 31 yaşlı Vəfa Ağakərimovaya kəsici alətlə xəsarət yetirib. Qadın aldığı xəsarətlərdən hadisə yerində ölüb.

Polis əməkdaşlarının həyata keçirdikləri tədbirlərlə T. İbrahimov saxlanılaraq istintaqa təhvil verilib. Faktla bağlı araşdırma aparılır.

Sabah saat 09:00-dən etibarən Qəbələ şəhərinin İmaməddin Nəsimi, Zərifə Əliyeva küçələrinin, Vəndam qəsəbəsinin, Nohurqışlaq, Tüntül, Yengicə, Kötüklü kəndlərinin qaz təchizatında müvəqqəti fasilə yaranacaq.

Mediaxeberleri.Az xəbər verir ki, bu barədə Zaqatala Regional Qaz İstismarı İdarəsi məlumat yayıb.

Bildirilib ki, qaz təchizatının dayandırılması Qəbələ rayonu ərazisində aşkar olunmuş qaz sızmasının aradan qaldırılması ilə əlaqədardır.

12 may tarixində Medianın İnkişafı Agentliyi tərəfindən deputat və ekspertlərin iştirakı ilə “Prezident İlham Əliyevin sülh strategiyası sabitliyin qarantıdır” mövzusunda dəyirmi masa təşkil edilib.

Mediaxeberleri.Az xəbər verir ki, dəyirmi masaya moderatorluq edən Medianın İnkişafı Agentliyinin İcraçı direktorunun müavini Natiq Məmmədli qeyd edib ki, regional və qlobal çağırışların geniş vüsət aldığı müasir dövrdə davamlı sülhün təmin olunması, təhlükəsizliyin möhkəmləndirilməsi və dayanıqlı inkişaf mühitinin formalaşdırılması dövlətlərin əsas prioritetlərindəndir. O bildirib ki, Azərbaycan Respublikasının Prezidenti cənab İlham Əliyev tərəfindən həyata keçirilən ardıcıl siyasət regionda əməkdaşlıq münasibətlərinin genişlənməsi, konstruktiv dialoqun inkişafı və uzunmüddətli etimad mühitinin formalaşması baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır.

Sabiq xarici işlər naziri Tofiq Zülfüqarov çıxışında beynəlxalq vasitəçilik təcrübələri və müasir geosiyasi reallıqlar kontekstində regional təhlükəsizlik məsələlərinə toxunub. Qeyd olunub ki, hazırkı mərhələdə regionda yeni əməkdaşlıq imkanlarının yaranması, kommunikasiya əlaqələrinin genişlənməsi və uzunmüddətli inkişaf üçün əlverişli siyasi mühitin formalaşması xüsusi aktuallıq kəsb edir.

Milli Məclisin deputatı Fariz İsmayılzadə regionda müşahidə olunan geosiyasi gərginliklər fonunda Azərbaycanın irəli sürdüyü sülh təşəbbüslərinin əhəmiyyətindən danışıb. Qeyd olunub ki, dialoq, qarşılıqlı hörmət və beynəlxalq hüququn prinsiplərinə əsaslanan yanaşmalar regionda davamlı sabitliyin təmin olunması baxımından xüsusi önəm daşıyır.

Milli Məclisin deputatı Rizvan Nəbiyev qlobal təhlükəsizlik mühitində baş verən dəyişikliklər fonunda Azərbaycanın beynəlxalq əməkdaşlıq platformalarında fəal iştirakının və çoxtərəfli münasibətlərin inkişafına verdiyi töhfələrin əhəmiyyətini vurğulayıb. Bildirib ki, ölkəmizin həyata keçirdiyi balanslı və praqmatik siyasət müxtəlif tərəfdaşlar arasında etibarlı münasibətlərin qurulmasına, regional kommunikasiyaların inkişafına və qarşılıqlı faydalı əməkdaşlığın genişlənməsinə xidmət edir.

Tarixçi-alim Rizvan Hüseynov çıxışında qlobal təhlükəsizlik mühitinə təsir göstərən müasir çağırışlardan bəhs edib. Vurğulanıb ki, beynəlxalq münasibətlər sistemində humanitar yanaşmaların, mədəni dialoqun və qarşılıqlı anlaşmanın gücləndirilməsi dövlətlər arasında daha sağlam münasibətlərin qurulmasına və ortaq maraqlar əsasında əməkdaşlığın inkişafına imkan yaradır.

Dəyirmi masa çərçivəsində iştirakçılar tərəfindən Azərbaycan Respublikasının Prezidenti cənab İlham Əliyevin həyata keçirdiyi siyasətin regionda sabitliyin, təhlükəsizliyin və əməkdaşlığın təşviqinə verdiyi töhfələr ətrafında fikir mübadiləsi aparılıb. Tədbirdə sülh gündəliyinin təşviqi, beynəlxalq əməkdaşlığın genişləndirilməsi və cəmiyyətin düzgün məlumatlandırılması istiqamətində medianın rolunun vacibliyi qeyd olunub.

67 yaşlı anasını yad kişilərlə yüngül həyat keçirməsini bəhanə edərək qətlə yetirən Emil Ağayevin cinayət işinin bəzi detalları məlum olub.

Mediaxeberleri.Az "Unikal"a istinadla xəbər verir ki, hadisə 2026-cı il yanvarın 24-də Sabunçu rayonu, Ramana qəsəbəsi, "Gülçülük sovxozu" ərazisində baş verib.

İttiham aktında göstərilib ki, Emil Ağayev heç bir əsaslı səbəb olmadan doğma anası Həyat Ağayevanın istifadəsində olmuş mobil telefonda kişilərlə telefon əlaqələrinin olmasını, yüngül həyat tərzi keçirməsini bəhanə gətirərək onu qəsdən öldürmək qərarına gəlib.

O, 2026-cı il yanvarın 24-də səhər saatlarında birgə yaşadıqları evdə heç kimin olmamasından istifadə edərək həmin vaxtı işdə olan Həyat Ağayevaya zəng edərək qayınatasının onların evinə qonaq gələcəyinə dair yalan məlumat verib.

İstintaqla müəyyən edilib ki, Emil həmin gün anasını taksi ilə iş yerindən götürüb saat 10 radələrində yaşadıqları Sabunçu rayonu, Ramana qəsəbəsi, "Gülçülük sovxozu" ərazisində yerləşən fərdi yaşayış evinə gətirib. Daha sonra qəsdən adam öldürməyə yönəlmiş niyyətini həyata keçirmək üçün evin qonaq otağında 67 yaşlı Həyat Ağayevanın qəflətən üzərinə hücum edib.

O, anasına qəddarlıq və rəhmsizlik göstərərək, hər iki əli ilə onun boğaz nahiyəsindən sıxıb, eyni zamanda, sifətinə yumruq zərbələri vuraraq döşəmənin üzərinə yıxıb. Daha sonra niyyətini başa çatdırmaq üçün evin mətbəx otağından götürdüyü bıçaqla Həyat Ağayevaya arxadan yaxınlaşaraq onu nisbətən yuxarı istiqamətdə dikəldib və boyun nahiyəsindən iki dəfə zərbə vuraraq kəsib.

Bununla da Emil Ağayev anası Həyat Ağayevanı xüsusi amansızlıqla öldürərək həyatdan məhrum edib.

Ona qarşı Cinayət Məcəlləsinin 120.2.2-ci (xuliqanlıq niyyəti ilə adam öldürmə), 120.2.4-cü (xüsusi amansızlıqla qəsdən adam öldürmə) və 120.2.9-cu (təqsirkar şəxs üçün aşkar surətdə köməksiz vəziyyətdə olan adamı öldürmə, habelə adam oğurluğu və ya girov götürülməsi ilə bağlı adam öldürmə) maddələri ilə ittiham irəli sürülüb.

Qeyd edək ki, cinayət işinin məhkəmə istintaqı hakim Namiq Kərimovun sədrliyi ilə araşdırılır.

Rusiyada VPN-i qadağan etmək və ya söndürmək mümkün deyil.

Mediaxeberleri.Az xəbər verir ki, bunu Rusiya Prezidenti yanında İnsan Hüquqları Şurasının rəhbəri Valeri Fadeyev deyib.

"Mən heç vaxt deməmişəm ki, VPN bağlansın. Hər şeyi söndürməyə çalışsanız, bütün nəhəng internet sistemi sadəcə sıradan çıxa bilər. Bu aydındır", - o bildirib.

Bakıda fəaliyyət göstərən "General Hospital" daha bir vətəndaşa saxta sağlamlıq arayışı verib. "Yaşam Medical" klinikası isə vətəndaşa düzgün olmayan analiz cavabı göndərib.

Mediaxeberleri.Az "Unikal"a istinadla xəbər verir ki, şikayətçi Ruslan Hüseynov paytaxtda yerləşən restoranlardan birində çalışan zaman "Yaşam Medical" klinikasının əməkdaşlarının ondan analiz üçün qan götürdüklərini bildirib:

"20 manat da ödəniş etdim. Bir neçə gün sonra - 14 mart 2026-cı il tarixində analizin cavabı gəldi. Cavabda heç bir problemin olmadığı bildirildi.

Bir müddət sonra isə başqa bir restoranda işləməyə başladım. Bu səbəbdən sağlamlıq kağızı almalı idim. Beləliklə, digər bir özəl klinikaya qan analizi üçün müraciət etdim. Məndə hepatit aşkarlandı. Qeyd edim ki, bu analiz cavabı 4 may 2026-cı il tarixində qeydə alınıb. Məlum oldu ki, yoluxma uzun müddət əvvəl baş verib.

Şikayətim "Yaşam Medical" klinikasındandır. Nəyə görə vətəndaşların analizləri düzgün həyata keçirilmir? Normal yoxlasaydılar, hepatit barədə daha tez məlumatlı olardım.

Onu da qeyd edim ki, məndə bu xəstəlik aşkarlanandan sonra yenidən yoxlanış etmək istədim. Bu dəfə "General Hospital"a müraciət etdim, lakin məlum oldu ki, həmin klinika heç bir yoxlanış etmədən saxta sağlamlıq arayışı verir. Mənə kart nömrəsi göndərdilər, ödəniş etdim. Ertəsi gün isə mənə sağlamlığımda heç bir problem olmadığı barədə saxta arayış göndərdilər".

Xatırladaq ki, "General Hospital" dəfələrlə saxta sağlamlıq arayışlarının verilməsi ilə bağlı gündəmə gəlib. Hətta bu məsələ ilə bağlı cinayət işi də başlanılmışdı. Onu da qeyd edək ki, "General Hospital" klinikasının baş həkimi Rüstəm Mikayılovdur.

2026-cı ilin yanvar - mart ayları ərzində orta aylıq nominal əməkhaqqı artıb.

Mediaxeberleri.Az bu barədə Dövlət Statistika Komitəsinə istinadən xəbər verir.

Məlumata görə, cari ilin yanvar - mart ayları ərzində orta aylıq nominal əməkhaqqı 1 min 151,5 manat təşkil edib.

Bu isə 2025-ci ilin müvafiq dövrünə nisbətən 6,2 faiz artım deməkdir.

Mədəniyyət naziri Adil Kərimlinin ailəsinə itki üz verib.

Nazirin dayısı 1946-cı il təvəllüdlü Zakir Abbasov vəfat edib.

O, bu gün Gəncə şəhərində “Köhnə Səbiskar” qəbiristanlığında dəfn olunub.

Dəfn mərasimində A.Kərimli də iştirak edib.

Qeyd edək ki, tanınmış alim Z.Abbasov 2007-ci ildən 2023-cü ilədək Gəncə Dövlət Universitetində “İdarəetmə” kafedrasına rəhbərlik edib. İqtisad üzrə fəlsəfə doktoru, dosent olub.