Bayramqabaqağı sevinc nədən sonradan məşəqqətə çevrilir?

Azərbaycanda yerli media pensiya və müavinətlərin verilməsini “şad xəbər” kimi təqdim edir və bu xəbər qısa müddətdə saytların “ən çox oxunanlar” bölməsində zirvəyə yüksəlir. Bu, həmin xəbərin rezonans doğuran hadisə ilə bağlı olmasından qaynaqlanmır, çünki sosial ödənişlər hər ay verilir. Amma məlumat cəmiyyətin ən çox gözlədiyi və eşitmək istədiyi məsələdən bəhs etdiyi üçün oxucu toplayır. Bəzi media orqanları da bu gözləntini tutub və onu “şad xəbər”ə çevirərək təqdim edir.

Doğrudan da, Azərbaycanda pensiya və müavinətlərin verilməsi əhalinin böyük qismi üçün şad xəbərdir. 2026-cı ilin ən son rəsmi məlumatlarına görə, ölkədə pensiya alan vətəndaşların sayı təxminən 1,1 milyon nəfərdir. Bu rəqəmə yaşa görə, əlilliyə görə və ailə başçısını itirməyə görə pensiya alanların hamısı daxildir.

Sosial müavinət və təqaüd alanların sayı isə 2026-cı ilin yanvarına olan məlumatlara görə 882 167 nəfər olub. Onlardan 475 334 nəfər aylıq sosial müavinət, 406 833 nəfər isə müxtəlif təqaüd alır.

Ölkədə pensiya hüququ olmayan, lakin 65 yaşına çatdığı üçün müavinət alanların sayı isə 166,7 min nəfərdən çoxdur. Bu iki qrup birlikdə götürüldükdə Azərbaycanda təxminən 2 milyona yaxın vətəndaş müxtəlif sosial ödənişlərdən faydalanır.

Rəsmi məlumatlara görə, 2026-cı ildə 9,3 faizlik indeksasiyadan sonra ölkədə orta aylıq pensiya təxminən 590–593 manat təşkil edir. Yaşa görə orta pensiya isə 630–632 manat civarındadır. Minimum əmək pensiyası 320 manat olaraq qalır, yeni ildə bu məbləğ artırılmayıb.

65 yaş tamam olub, pensiya ala bilməyənlər isə minimum pensiyadan 100 manat aşağı — 220 manat alırlar. Bu, 2026-cı ildə yaşlı əhali üçün müəyyən edilmiş yaşayış minimumu (245 manat) səviyyəsindən 25 manat azdır. Rəsmi qurumlar 167 mindən artıq yaşlı vətəndaşın aldığı müavinətlə yalnız minimum ehtiyaclarını belə ödəyə bilmədiyinin fərqindədir, lakin buna hər hansı izahat vermirlər…

Ölkədə ümumi səbəbdən əliliyi olan vətəndaşların müavinəti 3 dərəcə ilə ödənilir:

I dərəcəli əlillər: 300 manat müavinət, əlavə olaraq 300 manat Prezident təqaüdü, ona qulluq edən şəxs isə 120 manat alır. Toplam olaraq, onun ailəsinə aylıq 720 manat ödənilir.

II dərəcə əlillər: 250 manat müavinət

III dərəcə əlillər: 180 manat müavinət.

Ailə başçısını itirməyə görə müavinət isə hər nəfərə görə 140 manat təyin edilib.

Ötən ilin iyun ayından etibarən şəhid ailəsi üçün Prezident təqaüdü 700 manat müəyyən edilib.

Müharibə əlilləri isə:

I dərəcə: 600 manat təqaüd + 600 manat Prezident təqaüdü

II dərəcə: 500 manat müavinət + 500 manat Prezident təqaüdü

III dərəcə: 450 manat müavinət + 400 manat Prezident təqaüdü alırlar.

Azərbaycanda pensiya, müavinət, təqaüd və digər ödənişlər fərqli tarixlərdə ödənilir. Belə ki, Dövlət Sosial Müdafiə Fondu (DSMF) Bakı, Sumqayıt, Abşeron rayonu və Naxçıvan Muxtar Respublikası üzrə pensiya ödənişlərini ayın 10-11-də, respublikanın digər bölgələrində isə 21-23-də həyata keçirir. Fond qalan bütün müavinət, təqaüd, kompensasiya və ünvanlı dövlət sosial yardımlarını isə ayın sonunda kartlara köçürür.

Hər il olduğu kimi, bu il də DSMF bayramqabağı bütün sosial ödənişləri vaxtından əvvəl ödəyib. Ödənişlər martın 6-da və 11-də kartlara köçürülüb. Qurumun yaydığı məlumata görə, sonuncu ödənişlər isə ayın 13-də verilməklə proses vaxtından xeyli əvvəl yekunlaşdırılacaq.

Beləliklə, DSMF ehtiyac içində yaşayan ailələrin Novruz və Ramazan bayramlarını süfrə başında qeyd etməsinə şərait yaradır. Bu, dövlətin vətəndaşın qeydinə qaldığını göstərən müsbət addımdır. O da məlum olur ki, hökumət ölkədə təxminən 2 milyona yaxın vətəndaşın əsas gəlirinin sosial ödənişlər olduğunu bilir. Pensiya, müavinət və təqaüdlər bayram ərəfəsində verilməzsə, bu vətəndaşların əhəmiyyətli hissəsi bazarlıq edib süfrə aça bilməyəcək. Deməli, ölkədə əhalinin bir qisminin sosial vəziyyəti yaxşı deyil.

Ərzaq, dərman və gündəlik tələbat mallarının qiymətləri nəzərə alınanda, dövlətdən alınan ödənişlərin yalnız ən zəruri ehtiyacları qarşılaya bildiyi məlum olur. Bu kateqoriyadan olan vətəndaşı ən çox narahat edən sual isə gələn ayın xərclərini necə qarşılayacağıdır, çünki apreldə DSMF ödənişləri köhnə qrafiklə həyata keçiriləcək: Bakı, Sumqayıt, Abşeron rayonu və Naxçıvanda ayın 10-11-də, respublikanın digər bölgələrində 22-23-də, ünvanlı yardım və digər sosial ödənişlər isə ayın sonunda kartlara köçürüləcək.

Bu o deməkdir ki, birinci kateqoriya vətəndaşlar ən yaxşı halda 35 gün, rayonlarda 42-43 gün, ehtiyac içində olan digər kateqoriyadan olan vətəndaşlar isə 47-48 gündən sonra pul alacaqlar. Yüz minlərlə insan üçün bu, uzun müddətli çətinlik deməkdir. Üstəlik, alınan vəsaitlərin bir hissəsi kreditlərin, kommunal haqların və dərman ehtiyaclarının qarşılanmasına gedir, bu da problemin ciddi olduğunu göstərir.

DSMF bayramqabağı vəsaitləri qrafikdən əvvəl ödəməklə təsdiqləyir ki, hökumətin pul problemi yoxdur, istəsə, ayın əvvəllərində ödəyə bilər. Lakin ödənişlər əvvəlki illərdə olduğu kimi, bayram sevincini sonrakı ayda qəm-qüssə ilə əvəz edir. Bu il də vəziyyət oxşar ola bilər.

Problemi deputatlar, iqtisadçılar və ekspertlər hökumət qarşısında qaldırmalıdırlar. Ölkədə sosial ödənişlərin qrafiki dəyişdirilməli, mart ayındakı tarixlər apreldə və sonrakı aylarda da saxlanılmalıdır.

E.Rüstəmli

“AzPolitika.info”

Bəzi satıcılar bu durğunluğun İran-İsrail gərginliyi səbəbindən ortaya çıxdığını deyirlər.

Bu baxımdan da avtomobillərin qiyməti artıb və alıcı tapmaq da olduqca çətinləşib.

Satıcılar bildirirlər ki, ikinci əl avtomobillərin qiymətində 2000 manatdan çox artım müşahidə edilir.

Maşın bazarındakı satıcılar qeyd edirlər ki, son zamanlar alıcıların sayında kəskin azalma və durğunluq müşahidə edilir.

Daha ətraflı Xəzər TV-nin süjetində:

Ən son xəbər

Sumqayıtda martın 13-də saat 10:00-dan işlər yekunlaşanadək 2 000 istehlakçının qaz təchizatında fasilə yaranacaq.

Mediaxeberleri.Az xəbər verir ki, bu barədə Sumqayıt Regional Qaz İstismarı idarəsi məlumat yayıb.

Bildirilib ki, buna səbəb Stansiya Sumqayıt Qaçqın şəhərciyi ünvanında "Abşeron Modul" tipli mini QPS-də əhali və sənaye ölçü qovşaqlarının baypas xətləri üzərində qapayıcı vasitənin quraşdırılmasıdır.

"Biz Ermənistana müxtəlif istiqamətlərdən malların daşınmasına qoyulmuş bütün məhdudiyyətləri aradan qaldırdıq. Hətta Ermənistanla ticarəti bərpa etmişik".

Mediaxeberleri.Az xəbər verir ki, bu barədə Prezident İlham Əliyev XIII Qlobal Bakı Forumunun açılış mərasimindəki çıxışında bildirib.

Dövlətimizin başçısı qeyd edib ki, Ermənistan üçün həyati əhəmiyyət kəsb edən neft məhsullarının ixracına başlanılması Azərbaycanın uzunmüddətli yox, əbədi sülhə sadiq olduğunu nümayiş etdirir:

"Bu, bizim strategiyamız və siyasətimizdir və bir daha onu nümayiş etdirir ki, Azərbaycan sülhsevər ölkədir. İkinci Qarabağ Müharibəsi və daha sonra antiterror əməliyyatı zamanı bizi ittiham edənlər ya uzaqgörən deyildilər, ya da qərəzli idilər. Çünki bizim gördüyümüz hər bir iş beynəlxalq hüquqa uyğun idi, biz gücdən istifadə edərək sülhə nail olduq və bu gün bunu nümayiş etdiririk".

Azərbaycanın sülh prosesində birbaşa dialoqa üstünlük verdiyini xatırladan İlham Əliyev Minsk qrupunun fəaliyyətini sərt tənqid edib:

"Biz Ermənistanla sülhə nail olduq, - biz deyərkən Azərbaycanı nəzərdə tuturam, - israr etdik ki, bunu vasitəçilərsiz təmin edək. Özlərini Minsk qrupu adlandıran vasitəçilərin 28 illik fəaliyyəti bir fəlakət idi. Həmsədrlərin məqsədi münaqişəni dondurmaq, onu əbədiləşdirmək və hər iki ölkəyə qarşı təzyiq aləti kimi istifadə etmək idi. Biz qərara gəldik ki, bu dırnaqarası vasitəçilikdən qurtulmalıyıq və ikitərəfli formatda - heç bir üçüncü tərəf olmadan fəaliyyətə başlayan kimi sülhə nail olduq".

İrana ilk humanitar yardımı Azərbaycan göndərib.

Bu barədə İranın Azərbaycandakı səfiri Müctəba Dəmirçilu jurnalistlərə bildirib.

“Bu ortaq, müştərək mədəniyyətimizdən irəli gəlir ki, dar günlərdə bir-birimizə kömək edirik”, - diplomat qeyd edib.

O, humanitar yardıma görə Rusiyaya, eyni zamanda, humanitar yardımın çatdırılmasında köməkliyə görə Azərbaycana təşəkkür edib.

Qeyd edək ki, Prezident İlham Əliyev və İran İslam Respublikasının Prezidenti Məsud Pezeşkian arasında 8 mart tarixində baş tutmuş telefon danışığına əsasən, İran xalqının hazırkı ehtiyaclarının təmin edilməsi məqsədilə martın 10-da Azərbaycandan humanitar yardım göndərilib.

Azərbaycan Prezidentinin tapşırığına uyğun olaraq, Fövqəladə Hallar Nazirliyinin avtomobilləri ilə 30 tona yaxın müxtəlif qida məhsulları, 2 tona yaxın dərman və tibbi ləvazimatlar İrana çatdırılıb.

Bu gün isə Rusiya Fövqəladə Hallar Nazirliyinin İrana göndərdiyi humanitar yardımla yüklü təyyarə Lənkəran Beynəlxalq Hava Limanına eniş edib.

Yükün Lənkəran aeroportunda qarşılanması mərasimində Rusiya və İranın Azərbaycandakı səfirləri də iştirak edib.

Dərman preparatları və ləvazimatlardan ibarət olan yardım Lənkəranda İran Qızıl Aypara Cəmiyyətinə məxsus yük maşınlarına yüklənərək, Astara dövlət sərhədindən buraxılış məntəqəsindən keçməklə göndəriləcək.

Rusiyadan İrana 13 ton tibbi vasitənin göndərildiyi bildirilir.APA

Hazırda İrandan atılan raket məsələsi gündəmdədir. Kimisi məsələyə İran tərəfdən, kimisi isə ABŞ və İsrail tərəfdən baxır. Ancaq çoxları vəziyyətin tam fərqində deyil. Azərbaycana təsir edən hərbi əməliyyatlar nəzərə alınaraq, bütün proseslər eyni çərçivədə qiymətləndirilməlidir.

Mediaxeberleri.Az xəbər verir ki, bunu türkiyəli hərbi ekspert Abdullah Ağar qeyd edib.

Ekspert bildirib ki, prosesi qiymətləndirmədən öncə baş verənləri xatırlamaq lazımdır:

“Türkiyəyə iki dəfə raket atıldı, Naxçıvana isə 4 PUA hücumu edildi. Naxçıvana hücumdan sonra Azərbaycan Dövlət Təhlükəsizliyi Xidməti (DTX) ölkənin beynəlxalq nüfuzuna xələl gətirmək məqsədilə strateji hədəflərə qarşı plan quran şəxsləri ifşa etdiyini açıqladı.

Nə baş verir? Nə ilə üz-üzəyik? Bir neçə ehtimallara nəzər salmaq lazımdır.

Əvvəlcə qeyd edim ki, raket hücumu yalnız silah deyil, siyasi mesaj, sınaq, manipulyasiya və provokasiya məqsədi daşıyan bir vasitə də ola bilər. Əsl günahkarın və məqsədin tapılması üçün də strateji düşüncə lazımdır.

Düşünürəm ki, bu hücumların məsuliyyət sahibləri İranda strateji qərar verən bir qrup, ballistik raketi manipulyasiya edə bilən qüvvə, Türkiyə və Azərbaycanı müharibəyə cəlb etməyə çalışan daxili güc, İranda qərar mexanizmlərini daxildən manipulyasiya edə bilən xarici güc, həmçinin stress səbəbilə qərar mexanizminin səhvi ola bilər.

Əgər İranın mərkəzi dövlət ağlı itməyibsə, ölkə üçün Türkiyə və Azərbaycanın müharibəyə cəlb olunması strateji intihara bərabər ola bilər.

Digər tərəfdən də İrandakı bəzi ballistik raketlərin İraq-Suriya koridorundan keçəcək şəkildə proqramlaşdırılması ABŞ-ın radar şəbəkəsini sınaqdan keçirmək məqsədi daşıya bilər”.

Ağarın fikrincə, havada olan ballistik raketə müdaxilə etmək çətin olsa da, mümkündür:

“Qarabağ, Ukrayna, Suriya və İran-İsrail/ABŞ müharibələri bir yeni reallığı üzə çıxartdı: müasir müharibə yalnız əsgər və silahların deyil, həm də kiber və alqoritm müharibəsidir.

Müasir müharibədə raketin istiqamətindən daha vacib olan raketin buraxılmadan əvvəl manipulyasiya edilə bilməsidir. Qısaca, raket buraxılır, lakin onu sahibi yox, proqram təminatı idarə edə bilir.

Buna diqqət edərək bir ehtimal üzərində də düşünək: tutaq ki, İranın raket texnologiyasının mühüm bir hissəsi Çin infrastrukturu və texnologiyasına əsaslanır. Bu isə təchizat zəncirinin manipulyasiyası ehtimalını tamamilə istisna etməyi çətinləşdirir. Yəni xarici manipulyasiya ehtimalı yalnız ABŞ və ya İsrail mənşəli olmaya da bilər.

Bir ballistik raketin uçuşu bir neçə mərhələdən ibarətdir və müxtəlif müdaxilə növləri mövcuddur. Yəni raket havada olan zaman xarici müdaxilələrlə və ya fiziki müdaxilə ilə (vurularaq) istiqaməti dəyişdirilə, kiber müdaxilə edilə, hədəfə yaxınlaşarkən saxta hədəfə yönləndirilə bilər. Hətta əgər raket radar yönləndirməlidirsə və ya GPS yenilənməsi ilə işləyirsə, siqnal da qarışdırıla bilər.

Amma mənim ən çox diqqət etdiyim ehtimal sensorların korlaşdırılmasıdır. Bu zaman radar, məlumat və naviqasiya sistemləri qarışdırıla, yanlış məlumat yaradıla və hədəf itirilə bilər. Bu tip sistemlər birbaşa raketi manipulyasiya etməkdən çox, onun ətraf mühitini manipulyasiya edir.

Diqqətinizə çatdırım ki, bu müharibədə ABŞ və İsrailin İran raketlərinə çox vaxt havada birbaşa müdaxilə etmək əvəzinə qəribə marşrut xətaları da yaradır. Bu, çox maraqlı bir müharibə üsuludur.

Bunlar tam olaraq təsdiqlənməyib və əksəriyyəti strateji ehtimal olaraq müzakirə olunur. Amma yenə də müasir müharibənin məntiqi baxımından vacib ipucları verir.

Bu məlumatlar əsasında İrandan ballistik raket hücumunda ən azı 6 ehtimalın mövcud olduğunu deyə bilərik:

1. Raket əslində hədəfə doğru gedib və müdafiə sistemi tərəfindən vurulub;

2. Kiber-müharibə səbəbindən raketin naviqasiyası pozulub;

3. Kiber-müdaxilə edilərək raketin istiqaməti Türkiyə olaraq göstərilib;

4. Raketin proqram təminatında sabotaj edilib və marşrut manipulyasiyası baş verib;

5. Raketə xaricdən göndərilən radar məlumatları vasitəsilə müdaxilə olunub və istiqaməti dəyişdirilib;

6. İran ABŞ-ın müharibə radar şəbəkəsinin sərhədlərini, limitlərini və qabiliyyətlərini test edib. Yəni yem atıb.

Bu nöqteyi-nəzərdən Şərqi Aralıq dənizindəki məlumat, radar və rabitə manipulyasiyası təzyiqinə xüsusi nəzər yetirmək lazımdır. Çünki Şərqi Aralıq dənizində rabitə, GPS siqnallar, radarlar, elektron təzyiq və s. bir-birinə qarışmış vəziyyətdədir. Yəni yalnız Aralıq dənizinin dalğaları deyil, radiodalğalar, mikrodalğalar da eyni anda mövcuddur.

Həqiqi səbəbkarı tapmaq üçün sadaladıqlarım çox önəmlidir. Çünki raketin sensorlarınının korlaşdırıla biləcəyi kimi, yanlış məlumat və yanlış hədəf təyini yaratmaq ehtimalı da yüksəkdir”.

Mütəxəssisin fikrincə, ehtimallar çox olsa da, günahkarı tapmağa elə də ehtiyac yoxdur:

“Çünki bir dövlətin strateji ağlı belədir: riskli, mənşəyi qeyri-müəyyən və ya müəyyən olsa belə, provokativ məlumatlar üzərində hərəkət etməz. Əsl dövlət ağlı öz strateji yaddaşına əsaslanır, zamanını seçir, ölçüsünü müəyyən edir və təsirini belə ortaya qoyur”.Axar.az 

Maştağa Enerji Təchizatı və Satışı İdarəsinə (ETSİ) daxil olan bir sıra ərazilərdə elektrik enerjisi olmayacaq.

"Azərişıq"dan verilən məlumata görə, martın 12-də Maştağa Enerji Təchizatı və Satışı İdarəsinin (ETSİ) ərazisində 35/10/6 kV-luq “Pirşağı" yarımstansiyasından çıxan 10 kV-luq 580. 1 və 2 nömrəli hava xətlərində təmir işləri aparılacaq. Bununla əlaqədar olaraq saat 10:00-dan 15:00-dək Pirşağı bağlar massivi və Ləhic bağları adlanan ərazilərdə elektrik enerjisinin verilişində məhdudiyyət yaranacaq.

Məlumata görə, təmir işləri yekunlaşdıqdan sonra həmin ərazilər daha keyfiyyətli elektrik enerjisi ilə təmin olunacaq.

İrandakı mövcud vəziyyətlə bağlı Tehrana "qara yağış" lar yağır. Yağışın qara çöküntülərlə müşahidə olunması isə ciddi müzakirələrə səbəb olub.

Mediaxeberleri.Az Xəzər TV-yə istinadən xəbər verir ki, ekoloqların sözlərinə görə, şəhərdəki yüksəksəviyyəli çirklənmə nəticəsində yaranan bu yağış tərkibində zəhərli maddələr daşıyır, dəri və tənəffüs yolu xəsətlikləri yaradır, içməli suları zəhərləyir.

Mütəxəssislərin bildirdiyinə görə, mövcud hava şəraiti yaxın günlərdə Mərkəzi Asiya ölkələri, Çin, Pakistan və Əfqanıstan ərazilərinə doğru hərəkət edəcək.

Bəs Azərbaycan üçün hər hansısa təhlükə varmı?

Milli Hidrometeorologiya Xidməti rəisinin müavini Gülnarə Abbasova deyib ki, hazırda ölkə ərazisində müşahidə olunan qeyri-sabit hava şəraiti regionda formalaşan sinoptik proseslərlə bağlıdır.

Onun sozlərınə görə, mövcud şəraitlə əlaqədar, mütəmadi olaraq ölkə ərazisində aparıcı hava axınları qiymətləndirilir, həmçinin yerüstü hava keyfiyyəti stansiyaları, eyni zamanda, meteoroloji stansiyanın məlumatları təhlil edilir. Təyin olunan çirkləndiriciərdə heç bir dəyişiklik izlənilmir.

Gəncə şəhərində güllələnmə hadisəsi baş verib.

Mediaxeberleri.Az-ın əldə etdiyi məlumata görə, insident zamanı 44 yaşlı Elçin Nağıyev güllə yarası alıb. O, hadisə yerində dünyasını dəyişib.

Polis əməkdaşlarının keçirdikləri müvafiq tədbirlər nəticəsində E.Nağıyevi ona məxsus ov tüfəngi ilə qətlə yetirməkdə şübhəli bilinən övladı 17 yaşlı Kənan Nağıyev saxlanılıb.

Faktla bağlı araşdırmalar davam etdirilir.