““Maşa və Ayı”nın Ukraynada məhdudlaşdırılması barədə qərar artıq sadəcə bir cizgi filmi ilə bağlı məsələ deyil, mədəniyyətə, sənətə və informasiya təhlükəsizliyinə hansı sərhəddə müdaxilə edilməsinin müzakirəsidir. Ukrayna hakimiyyəti serialın “uşaq kontenti adı altında maskalanmış prorusiya narrativləri” yaydığını və bunun milli təhlükəsizliyə təhdid yaratdığını əsas gətirir. Prezident Volodimir Zelenskinin 20 avqustda imzaladığı sanksiyalar studiyaya və layihə ilə bağlı beş fiziki şəxsə də şamil olunub; məhdudiyyətlərin müddəti 10 il müəyyən edilib. Əlbəttə, müharibə şəraitində dövlətin informasiya təhlükəsizliyinə həssas yanaşması başadüşüləndir. Xüsusilə, uşaqlar üçün hazırlanan kontentin siyasi manipulyasiya vasitəsinə çevrilməsi ehtimalı varsa, buna laqeyd qalmaq olmaz. Amma burada çox mühüm bir sərhəd var: təhlükəli ideoloji təbliğatla sənət əsərini bir-birindən ayırmaq lazımdır. Əks halda, sabah hansısa kitab, film, mahnı və ya cizgi filmi müəllifinin milliyyətinə, dilinə və ya istehsal olunduğu ölkəyə görə qadağan edilə bilər. Bu isə mədəni siyasətdən senzura siyasətinə doğru təhlükəli sürüşmədir. “Maşa və Ayı”nın konkret epizodlarında sovet hərbi simvollarına bənzər elementlərin olması barədə Ukraynada illərdir, müzakirələr aparılır. Məsələn, bəzi tənqidçilər Maşanın bir epizodda NKVD formasını xatırladan papaq taxmasını və tankçı dəbilqəsindən istifadə etməsini siyasi simvolika kimi qiymətləndiriblər. Ancaq bir əsərdə müəyyən simvolun görünməsi avtomatik olaraq həmin əsərin bütövlükdə dövlət təbliğatı olması demək deyil. Burada əsas meyar tamaşaçıya hansı ideyanın sistemli və məqsədli şəkildə ötürülməsidir”.

Mediaxeberleri.Az-ın məlumatına görə bu sözləri Pravda.az-a açıqlamasında Milli Məclisin Elm və təhsil komitəsinin üzvü Elnarə Akimova deyib.

Deputat “Maşa və Ayı”nın yayımına Azərbaycanda da qadağa tətbiq edilməsi barədə müzakirələrə belə cavab verib: “Hüquqi baxımdan dövlətin uşaqların zərərli informasiyadan qorunması və milli təhlükəsizliyin təmin edilməsi məqsədilə müəyyən kontentə məhdudiyyət qoymaq imkanları prinsip etibarilə mövcuddur. Lakin “Rusiya istehsalıdırsa, qadağan edək” yanaşması Azərbaycan üçün nə hüquqi, nə də mədəni baxımdan sağlam meyar ola bilər. Hər bir əsər ayrıca qiymətləndirilməli, onun konkret məzmununda qanunvericiliyi pozan, zorakılığı, ayrı-seçkiliyi və ya açıq siyasi təbliğatı təşviq edən elementlərin olub-olmaması müəyyən edilməlidir. Çünki Azərbaycan mədəniyyəti əsrlər boyu müxtəlif dillərin, mədəniyyətlərin və ədəbi təsirlərin qovuşduğu böyük bir məkandır. Rus dilində yaradılmış hər hansı əsəri yalnız mənşəyinə görə təhlükə kimi təqdim etmək bizim öz çoxqatlı mədəni yaddaşımıza da münasibətdə yanlış yanaşma olardı. Azərbaycan tamaşaçısı Çexovu, Tolstoyu, Dostoyevskini, Bulgakovu, Tarkovskini və yüzlərlə başqa sənətkarı siyasi hakimiyyətlə eyniləşdirmədən qəbul edə bilir. Ukrayna və Rusiya xalqları arasındakı tarixi, dil, ailə, ədəbi və mədəni bağların çox dərin olduğu da danılmazdır. Hazırda aralarında müharibə ola da, onların uzun tarixi birgə yaşayışını, ortaq sovet keçmişini, rusdilli mədəni mühiti və ailə əlaqələrini də bir qərarla silmək mümkün deyil. Elə buna görə də mədəni əsərlərə münasibətdə siyasi sərhədlərlə mədəni sərhədləri eyniləşdirmək təhlükəlidir. Burada Zelenskinin öz sənət fəaliyyəti də maraqlı nümunədir. O, siyasətə gəlməzdən əvvəl rusdilli post-sovet şou-biznes məkanının çox fəal simalarından biri idi. “Kvartal-95” Rusiyada da tanınırdı, Zelenski isə 2012-ci ildə Rusiyada nümayişə çıxmış “Rjevski Napoleona qarşı” filmində Napoleon rolunu oynayıb və filmin prodüserlərindən biri olub. Onun yaradıcılıq fəaliyyəti həmin dövrdə Rusiya-Ukrayna mədəni məkanlarının nə qədər iç-içə olduğunu göstərən faktlardan biridir. Hətta “Kvartal-95”in istehsal etdiyi məhsullar həm rus, həm də ukrayna dillərində idi və şirkətin yaradıcılıq fəaliyyəti uzun müddət hər iki bazarla bağlı olmuşdu. Buradan çox sadə, amma prinsipial sual doğur: əgər bir sənət əsərinin Rusiya ilə yaradıcı əlaqəsi onun qadağan olunması üçün kifayət edən meyardırsa, həmin meyarı keçmişdə Rusiya ilə yaradıcılıq əlaqələri olmuş bütün sənətçilərə, filmlərə və seriallara eyni ardıcıllıqla tətbiq etmək lazım gəlməzmi? Əgər meyar siyasi məzmundursa, onda məhz siyasi məzmun araşdırılmalıdır, müəllifin pasportu və ya əsərin istehsal olunduğu ölkə yox. Üstəlik, paradoks bundadır ki, Zelenski özü 2021-ci ildə ayrıca filmlərin yalnız həmin filmlərdə oynayan aktyorlara görə qadağan edilməsinə qarşı çıxmışdı və filmlərin ayrı-ayrı aktyorların sonrakı siyasi mövqelərinə görə cəzalandırılmamalı olduğunu bildirmişdi. Bu mövqedə əslində sağlam bir prinsip var: əsəri müəllifindən, sənəti siyasətdən ayırmaq bacarığı. Azərbaycan üçün də ən düzgün yol məncə budur. Biz informasiya təhlükəsizliyimizi qorumalıyıq, uşaqlarımızı açıq təbliğatdan müdafiə etməliyik, lakin bunu “qadağan et” düyməsinə çevirməməliyik. Əgər hansısa animasiyada uşaqlara yönəlmiş siyasi təbliğat aşkar edilirsə, ekspert qiymətləndirməsi aparılsın, yaş məhdudiyyəti tətbiq olunsun, valideynlər məlumatlandırılsın, lazım gəldikdə konkret epizodlara və ya platformalara məhdudiyyət qoyulsun. Amma bütöv bir sənət əsərini yalnız rus mənşəli olduğuna görə qapının arxasında saxlamaq başqa məsələdir. Çünki uşağı qorumağın ən yaxşı yolu ona hər şeyi qadağan etmək deyil, ona yaxşı ilə pisi ayırd etməyi öyrətməkdir. Mədəniyyətə qapı bağlamaq asandır, amma həmin qapını bir daha açmaq çətin olur. Azərbaycanın özünəməxsus gücü də məhz buradadır. Biz yad mədəniyyətlərdən qorxaraq özümüzü qapalı məkana salmaq yox, öz milli kimliyimizə güvənərək dünyadakı müxtəlif mədəniyyətlərlə dialoq qurmaq ənənəsinə malikik. Buna görə “Maşa və Ayı” məsələsində də mən qadağanı ilk və əsas vasitə hesab etməzdim. Sənətə qarşı ən güclü cavab yenə sənətin özü, təbliğata qarşı isə daha güclü, daha keyfiyyətli və daha milli məzmun yaratmaqdır”.

Azərbaycan Avtomobil Yolları Dövlət Agentliyinin (AAYDA) mətbuat katibi Anar Nəcəfliyə yeni vəzifə verilib.

Mediaxeberleri.Az Unikal.az-a istinadla xəbər verir ki, A.Nəcəfli AAYDA-nın İctimaiyyətlə əlaqələr və kommunikasiya departamentinin müdiri təyin edilib.

Rusiya ordusu Zaporojye vilayətinin Zelyonoye yaşayış məntəqəsini işğal edib.

Mediaxeberleri.Az xəbər verir ki, bu barədə Rusiya Müdafiə Nazirliyi məlumat yayıb.

"Gəncəbasar" Futbol Klubunun ictimaiyyət üçün təqdimatı keçirilib.

Mediaxeberleri.Az xəbər verir ki, tədbirdə AFFA, Peşəkar Futbol Liqası, Futbolun İnkişaf Fondu, Gənclər və İdman Nazirliyi, klubların rəsmi şəxsləri, veteran futbolçular, iş adamları, həmçinin media nümayəndələri iştirak ediblər.

Əvvəlcə Həşim Mövsümzadənin klub prezidenti olması açıqlanıb. O, uzunmüddətli və dayanıqlı klub modeli qurmağa fokuslandıqlarını bildirib.

Klub rəhbəri "Gəncəbasar"ın strateji inkişaf planlarından danışıb, müəyyənləşdirilən hədəflər, infrastruktur və digər layihələr barədə ictimaiyyətə məlumat verib. Bildirilib ki, əsas məqsəd Gəncədə, bölgədə, bütövlükdə ölkədə futbolun inkişafına dəstək verməkdir.

Ardınca komandanın baş məşqçisi Elhad Nəziri ictimaiyyətə təqdim olunub.

Daha sonra çıxış edən Regional Futbol Federasiyasının prezidenti İsgəndər Cavadov, Peşəkar Futbol Liqasının texniki-idman direktoru Elgiz Abbasov və Futbolun İnkişaf Fondunun icraçı direktoru Tural Piriyev "Gəncəbasar"a fəaliyyətində uğurlar arzulayıblar.

Klubun icraçı direktoru İlqar Nadiri bildirib ki, Azərbaycan I Liqasında çıxış edəcək komanda ev oyunlarını Gəncə stadionunda keçirəcək.

Sonda "Gəncəbasar"ın yeni maskotu da ictimaiyyətə təqdim olunub. Klubun maskotu canavar obrazında hazırlanıb.

Məktəbli formalarının əldə edilməsi üçün seçim sərbəst şəkildə həyata keçirilir. Valideynlərin məqsədli şəkildə hansısa satış məntəqəsinə yönləndirilməsi yolverilməzdir.

Mediaxeberleri.Az xəbər verir ki, bu barədə Məktəbəqədər və Ümumi Təhsil üzrə Dövlət Agentliyindən məlumat verilib.

Bildirilib ki,valideynlər məktəbli formaları ilə bağlı məlumatı övladlarının təhsil aldığı məktəblərdən, eyni zamanda yerli təhsili idarəetmə bölmələri ilə əlaqə saxlayaraq əldə edə bilərlər.

Qeyd olunub ki, Azərbaycan Respublikasının Nazirlər Kabinetinin 17 mart 2022 ci il tarixli “Dövlət ümumi təhsil müəssisəsi təhsilalanlarının geyim formalarının təsvirləri”nin təsdiq edilməsi haqqında qərarına əsasən, ümumi təhsil müəssisələrində 4 növ geyim formasından biri tətbiq edilir.

Belə ki, 2022-ci ildə hər bir ümumi təhsil müəssisəsinin Pedaqoji Şurası bununla bağlı müvafiq qərar qəbul edib. Vahid geyim forması ən azı 3 tədris ili ərzində dəyişilməz qalır.

Yaxın günlər ərzində ölkə ərazisində hava şəraiti sabit, yağmursuz keçəcək.

Mediaxeberleri.Az xəbər verir ki, bu barədə Milli Hidrometeorologiya Xidmətinin Proqnozlar Bürosunun direktoru Gülşad Məmmədova deyib.

O bildirib ki, avqustun 22-25-də havanın maksimal temperaturunun Bakıda və Abşeron yarımadasında 33-38, Azərbaycanın rayonlarında 35-38, Mərkəzi Aran və Naxçıvan MR-nın bəzi yerlərində isə 40-41°-dək isti olacağı gözlənilir.

Rusiya Federal Təhlükəsizlik Xidmətinin (FTX) istefada olan general-mayoru İqor Laptev Moskvada intihar edib.

Mediaxeberleri.Az xəbər verir ki, bu barədə Rusiya mediası məlumat yayıb.

Məlumata görə, 83 yaşlı Laptev yaşadığı mənzildə intihar edib.

Qeyd edək ki, İqor Laptev Əfqanıstan müharibəsində iştirak edib, daha sonra uzun müddət FTX-də informasiya təhlükəsizliyi sahəsində xidmət edib.

Azərbaycanın kifayət qədər çətin qonşuları var. Böyük Britaniya və Azərbaycan arasında müntəzəm dialoq mövcuddur, biz ortaq təhlükəsizlik və hər iki ölkəyə təsir edən təhdidlər haqqında çox müzakirə edirik.

Mediaxeberleri.Az Teleqraf-a istinadla xəbər verir ki, bu barədə Böyük Britaniyanın Azərbaycana yeni təyin olunmuş səfiri Dankan Norman mətbuat konfransında deyib.

“Biz Azərbaycanın Ukraynaya göstərdiyi humanitar yardımı çox məmnuniyyətlə görürük. Beləliklə, bir çoxu bu cür institutda olan təhlükəsizlik məsələləri üzrə biz müntəzəm dialoqu saxlayacağıq və əksər məsələlərdə eyni fikirdəyik, yəni biz bir çox məsələləri eyni aspektdə görürük və aramızda çox az fikir ayrılığı var”, - səfir vurğulayıb.

Binəqədi rayon Mənzil-Kommunal Təsərrüfatı Birliyinin rəisi vəzifəsinə təyin edilən Ramil Abasovla bağlı sensasion iddia yayılıb. Onun gözlənilmədən bu vəzifəyə gətirilməsi rayonun vəzifəli şəxsləri arasında şok effekti yaradıb. Ramil Abasov bundan əvvəl Rayon İcra Hakimiyyətində qanunsuz tikintilərə qeyri-rəsmi nəzarət edib. Onun rəsmi vəzifəsinin sürücü olduğu bildirilir. Daha sonra icra başçısı ilə yaxın münasibətlərinə görə Xocəsən qəsəbəsi inzibati ərazi dairəsi üzrə nümayəndə vəzifəsinə təyin edilib. Manset.az-ın əldə etdiyi sensasion məlumata görə, Binəqədi Rayon İcra Hakimiyyətinin başçısı Elxan Allahverdiyevin Ramil Abasovu Mənzil-Kommunal Təsərrüfatı Birliyinin rəisi vəzifəsinə təyin etmək üçün ondan 200 min manat rüşvət aldığı iddia edilir.

Bununla bağlı məlumat Binəqədidə çalışan vəzifəli şəxslər arasında artıq müzakirə mövzusuna çevrilib. İddiaya görə, Ramil Abasov təyinatı ilə bağlı keçirilən məclislərin birində bu barədə məlumatı ağzından qaçırıb.

Manset.az cəmiyyətdə ciddi müzakirələrə səbəb ola biləcək iddia ilə bağlı Binəqədi Rayon İcra Hakimiyyətinin başçısı Elxan Allahverdiyevlə əlaqə saxlayıb.

O, bu barədə sualları eşitsə də, məlumatı təkzib etməyib. Əvəzində jurnalisti Binəqədi Rayon İcra Hakimiyyətinə görüşə dəvət edib.

Qeyd edək ki, son günlər Binəqədi Rayon İcra Hakimiyyətinin başçısı Elxan Allahverdiyev qalmaqallarla gündəmdədir. O, bu günlərdə Müdafiə Nazirliyinin yüksək rütbəli hərbçisinin bütün sənədləri qaydasında olan evini qanunsuz olaraq sökdürüb. Bundan əlavə, icra başçısı ötən həftə rayon ərazisində vətəndaş qəbulu zamanı rayonda çalışan süpürgəçiləri yığdıraraq onları qəsəbə sakini kimi təqdim etmişdi. Bu xəbər də qalmaqal yaratmışdır.

Rusiyada ümumi səfərbərlik elan ediləcəyilə bağlı xəbərlər o qədər çoxalıb və ajiotaj yaradıb ki, Kreml bu xəbərləri təkzib etmək üçün hətta BMT-də bəyanat yaymaq məcburiyyətində qalıb.

Rusiyanın BMT-dəki daimi nümayəndəsi Vasili Nebenzya qurumun toplantısında bildirib ki, Rusiya hakimiyyəti sentyabrda keçiriləcək Dövlət Duması seçkilərindən sonra yeni kütləvi səfərbərlik keçirməyi planlaşdırmır. "Hazırda kütləvi səfərbərliyə ehtiyacımız yoxdur; bildiyim qədəri ilə bu, planlaşdırılmır və ya gözlənilmir", - deyə Nebenzya Nyu-Yorkdakı BMT-nin mənzil-qərargahında jurnalistlərə bildirib. O bununla bərabər 18-20 sentyabr tarixlərində keçiriləcək Dövlət Duması seçkilərindən sonra bu məsələ ilə bağlı "kim haqlı, kim haqsız idi" məsələsinə baxmağı təklif edib.

Nebenzyadan əvvəl Rusiya hökumət rəsmiləri və təbliğatçıları da dəfələrlə mümkün yeni səfərbərlik barədə şayiələri təkzib etməyə çalışıblar. İyulun sonlarında Rusiya Təhlükəsizlik Şurasının sədr müavini Dmitri Medvedev bu cür məlumatları "cəfəngiyat" adlandırıb və qeyd edib ki, bunlar Rusiyanın "düşmənlərinin" vəziyyəti gərginləşdirmək və ölkədə mənfi əhval-ruhiyyə yaratmaq cəhdləridir.

Rusiya Dövlət Dumasının Müdafiə Komitəsi bildirib ki, ordu müqaviləli əsgərlərlə doldurulduğu üçün kütləvi məcburi hərbi xidmətə çağırışdan "söhbət gedə bilməz".

Dövlət Dumasının deputatı general-leytenant Andrey Qurulyov öz növbəsində qeyd edib ki, Rusiya hakimiyyəti hazırda bir milyon səfərbər olunmuş şəxsi heyəti "geyindirməyə, onlara təlim keçməyə, həmin heyəti avadanlıq və silahla təmin etməyə" hazır deyil.

Bütün bunlar ondan xəbər verir ki, Kreml özü də kütləvi səfərbərliyin siyasi və sosial problemlər, gözlənilməz nəticələr yarada biləcəyindən ehtiyat edir. Ona görə də əhalini sakitləşdirməyə çalışır. Lakin bu, Kremlin səfərbərlik planlarından vaz keçdiyini birmənalı olaraq söyləməyə əsas vermir. Ən azı ona görə ki, Rusiyada pul qarşılığında Ukarynaya ölümə getmək istəyənlərin sayı durmadan azalır və bu say cəbhədəki itkiləri əvəzləyə bilmir. Son olaraq Ukrayna Prezidenti Volodimir Zelenski ilin əvvəlindən bəri Rusiya Müdafiə Nazirliyinin 221.000 müqaviləli əsgər çağırdığını, lakin eyni dövrdə itkilərin 225.500 nəfərə çatdığını, o cümlədən 131.000 nəfərin həlak olduğunu bildirib.

Ona görə də, müharibəni davam etdirməkdə və artıq dağılmış şəhər və kəndlərindən başqa heç nəyi qalmayan Donbası ələ keçirməkdə israrlı olan Kremlin əlavə canlı qüvvəyə kəskin ehtiyacı var.

Digər yandan, ruslar Kremlin və onun təbliğatçılarının “səfərbərlik olmayacaq” bəyanatlarına, yumşaq desək, inanır kimi görünmürlər. Bunu ölkədən əhali axınının sürətlənməsi bariz şəkildə göstərir. Rusiya Federal Gömrük Xidmətinin son məlumatına görə, rusların kütləvi şəkildə Verxniy Lars sərhəd keçid məntəqəsindən Gürcüstana axışması müşahidə olunur. Bu da payızda gözlənilən səfərbərlik xəbərləri ilə əlaqələndirilir.

Rusiya sərhəd xidməti son günlər Gürcüstana "rekord sərnişin axını" barədə məlumat verib. Məlumata görə, 15 və 16 avqust tarixlərində hər gün 19 mindən çox, 18 avqustda isə 20 mindən çox rusiyalı Gürcüstana keçib. Qurum qeyd edib ki, "cari rəqəmlər əvvəlki illərin oxşar dövrlərinə aid göstəriciləri xeyli üstələyir".

"Ostorojno Novosti" xəbər agentliyi məlumat verib ki, sərhədin Rusiya tərəfində böyük tıxac yaranıb və nəqliyyat vasitələri saatda 50 metr sürətlə hərəkət edir.

Verxniy Lars Rusiya ilə Gürcüstan arasında yeganə quru sərhəd keçid məntəqəsidir. Bu cür kütləvi axın daha öncə yalnız 2022-ci ilin sentyabr ayının sonundakı səfərbərliklə bağlı müşahidə olunmuşdu.

Ruslar təkcə Gürcüstana axışmır. Son məlumatlara görə, onların axını İrəvanda mənzil kirayəsinə tələbatı kəskin şəkildə artırıb. Nəticədə mənzil kirayəsi qiymətləri azı 30% bahalaşıb.

Buna paralel olaraq, rusların kütləvi şəkildə banklara üz tutaraq, öz əmanətlərini geri çəkməsi, nağdlaşdırması müşahidə olunur. Rusiya Mərkəzi Bankının göstəricilərinə görə, ilin əvvəlindən bəri bank sistemindən 2 trilyon rubldan çox vəsait çıxarılaraq nağdlaşdırılıb. Bu, son illərin rekord göstəricisidir. “Euronews”un verdiyi məlumata görə, nağd pula olan tələbat martın əvvəlindən yüksəlməyə başlayıb və artmaqda davam edir; hər ay hesablardan təxminən 300 milyard rubl çəkilir. Ölkənin yeddi ən böyük kredit təşkilatından beşi ciddi nağd pul axını ilə üzləşib. Bu banklarda vətəndaşların 1 trilyon rubldan çox vəsaiti saxlanılırdı. Mərkəzi Bankın ümumi hesablamalarına əsasən, ilin başlanğıcından bəri Rusiya bank sistemindən 2,4 trilyon rubl nağd pul şəkilində çıxarılıb. Təkcə avqust ayının ilk yarısında bu rəqəm təxminən 300 milyard rubl təşkil edib və bu tendensiya getdikcə sürətlənir.

Rusiya Maliyyə Nazirliyinin keçmiş rəsmisi “Washington Post” nəşrinə müsahibəsində bu vəziyyətin banklar üçün gözlənilməz və təhlükəli olduğunu bildirib: "Banklar bunu proqnozlaşdırmırdılar və həmin vəsaitləri müxtəlif aktivlərə yönəltmişdilər, indi isə əhali hər ay yarım trilyon rubla yaxın pul çıxarır".

Eyni zamanda, müstəqil ekspertlər yaxın zamanda Kremlin rusiyalı oliqarxların banklardakı hesablarına “çökəcəyi” barədə proqnozlar verirlər. Çünki ciddi maliyyə çatışmazlığı və büdcə kəsiri var. Müharibə ölkənin onsuz da xeyli azalan gəlirlərini və ehtiyatlarını “əridir”. Təkcə federal büdcə deyil, regional büdcələr də böyük kəsirlərlə üz-üzədirlər.

Beləliklə, Kremlin Ukraynada israrla davam etdirdiyi və yalnız saysız-hesabsız insan itkisi və dağıntılardan başqa heç nə verməyən bu müharibə Rusiya əhalisinin Kremlə adekvat cavab verməsi, etiraz etməsi əvəzinə, ölkədən kütləvi axın və banklara “hücum”la müşayiət olunur. Bu isə bir daha qonşu xalqları, millətləri bəyənməyən Rusiya cəmiyyətinin özünün hansı acınacaqlı duruma düşdüyünü bir daha göz önünə gətirir…

Cəlal Məmmədli

“AzPolitika.info”