Войти

Gənc yaşda böyrək xərçəngini necə müəyyən etmək olar?

Problem

Dünyada böyrək xəstəliklərinin, xüsusilə də gənclər arasında artması narahatlıq doğurur.

Bu barədə İngiltərə Milli Səhiyyə Xidmətinin (NHS) məlumatlarında bildirilir.

Belə ki, 50 yaşdan aşağı şəxslərdə böyrək xərçəngi diaqnozlarının sayı 2023-cü ildə 1 095 olduğu halda, 2024-cü ildə 12% artaraq 1 227-yə çatıb.

Türkiyəli urologiya mütəxəssisi, professor Tolqa Akman son illərdə böyrək xərçənginin aşkarlanma səviyyəsində diqqətçəkən artım müşahidə olunduğunu bildirib. Onun sözlərinə görə, bunun əsas səbəblərindən biri ultrasəs, kompüter tomoqrafiyası və MRT kimi görüntüləmə üsullarından daha geniş istifadə edilməsidir.

Akman bildirib ki, gündəlik tibbi praktikada digər sağlamlıq problemləri ilə əlaqədar aparılan görüntüləmə müayinələri zamanı böyrəklərdəki törəmələr təsadüfən aşkarlanır. Bəzi xəstələrdə isə diaqnoz qoyulan zaman şiş artıq kifayət qədər böyümüş və ya ətraf toxumalara yayılmış olur.

Professorun sözlərinə görə, böyrəyin bədənin dərinliyində yerləşməsi və ağrı reseptorlarının sayının məhdud olması səbəbindən şiş uzun müddət hiss edilmədən böyüyə bilər.

Urologiya mütəxəssisi, professor Məlik Balcının sözlərinə görə, sidikdə qan görünməsi, böyrək nahiyəsində ağrı, qarın və ya bel nahiyəsində əllə hiss edilən kütlə, səbəbsiz çəki itkisi, halsızlıq və qanazlığı xəstəliyin əsas əlamətləri sırasındadır. Xəstəliyin irəliləmiş mərhələlərində isə qızdırma, gecə tərləməsi və sümük ağrıları da müşahidə oluna bilər.

Xəstələrin dörddə birində davamlı yorğunluq, təxminən altıda birində isə gecə tərləməsi qeydə alınır. Xəstəliyin ən çox tanınan əlamətlərindən biri olan sidikdə qan isə müxtəlif səbəblərdən yarana bildiyi üçün hər zaman xərçənglə əlaqələndirilmir.

Mütəxəssislər siqaret istifadəsi, artıq çəki, yüksək qan təzyiqi, ağrıkəsici dərmanlardan uzun müddət istifadə və xroniki böyrək xəstəliyini əsas risk faktorları sırasında göstəriblər. Onlar uzun müddət dializ müalicəsi alan şəxslərdə böyrək toxumasında baş verən struktur dəyişikliklərinin də xərçəng riskini artıra biləcəyini bildiriblər.

İngiltərənin məlumatlarına görə, xəstələrin təxminən beşdə birinə xəstəliyin dördüncü mərhələsində diaqnoz qoyulur. Bildirilir ki, bu mərhələdə xəstələrin beşillik sağqalma göstəricisi 15%-ə qədər azalır. Bu da erkən diaqnozun əhəmiyyətini bir daha göstərir.

Mütəxəssislər böyrək xərçənginin aşkarlanması üçün ümumi əhali arasında tətbiq edilən standart skrininq proqramının olmadığını vurğulayırlar. Bununla belə, risk qrupuna daxil olan şəxslərin həkim müayinəsindən keçməsi və mütəmadi olaraq sağlamlıq vəziyyətlərini yoxlatdırması tövsiyə olunur.

Həkim qəfil tərləmənin qeyri-adi səbəblərini açıqladı

Gündəm

"Həddindən artıq tərləmə hər zaman isti hava, fiziki fəaliyyət və ya streslə əlaqəli olmur".

Mediaxeberleri.Az xəbər verir ki, bunu rusiyalı endokrinoloq-diyetoloq Vladimir Mayorov Lenta.ru nəşrinə açıqlamasında deyib.

Mütəxəssis qəfil tərləmənin üç qeyri-adi səbəbini açıqlayıb.

Həkimin sözlərinə görə, diabet, qanda şəkərin səviyyəsinin kəskin dəyişməsi və ya hipoqlikemiya zamanı orqanizm soyuq tər, titrəmə, ürəkdöyünmə, halsızlıq və təşviş kimi əlamətlərlə reaksiya verə bilər:

"Belə tərləmə adətən qəfil başlayır və aclıq hissi, başgicəllənmə və ya zəifliklə müşayiət oluna bilər".

Mütəxəssis güclü tərləmənin digər ehtimal olunan səbəblərindən biri kimi bəzi dərmanların qəbulunu göstərib:

"Xüsusilə antidepresantlar, antipsixotiklər və insulin belə reaksiyaya səbəb ola bilər. Tərləmə yeni dərman qəbul etməyə başladıqdan və ya dozanı dəyişdikdən sonra yaranıbsa, problemi özbaşına həll etməyə çalışmaq əvəzinə, müalicə həkimi ilə məsləhətləşmək lazımdır.

Digər bir səbəb isə hipertireoz ola bilər. Bu zaman maddələr mübadiləsi sürətlənir, insan istiyə daha həssas olur və tərləmə artır. Digər mümkün əlamətlərə qidalanma rejimi dəyişmədən çəki itkisi, ürəkdöyünmənin sürətlənməsi, qıcıqlanma və titrəmə daxildir".

CNN: İran Vaşinqtonda Tramp administrasiyası rəsmilərinə hücumlar hazırlayır

Dünya

Amerika kəşfiyyatında İranın ABŞ Prezidenti Donald Tramp administrasiyasının yüksək vəzifəli rəsmilərinə kimyəvi silah və ya "çirkli bomba"dan istifadə ilə hücum etmək üçün mümkün planlar hazırladığı barədə məlumatlar var.

Bu barədə CNN bildirib.

Bildirilir ki, iddia edilən planlar konkret yerləri və potensial hədəfləri əhatə edir və buna görə də ABŞ hakimiyyəti mümkün təhdidlərə cavablar hazırlayır.

Eyni zamanda, rəsmilər qaçılmaz hücuma dair heç bir dəlil olmadığını vurğulayırlar. Ağ Ev həmçinin ABŞ ərazisində təhlükəsizlik təhdidlərinin olmadığını bildirib.

Qaz xətti zədələndi, bir sıra kəndlər qazsız qaldı

Bölgə

Lənkəran rayonunun bir sıra kəndlərinin qaz təchizatında müvəqqəti fasilə yaranıb.

Mediaxeberleri.Az xəbər verir ki, bu barədə Lənkəran Regional Qaz İstismarı İdarəsi məlumat yayıb.

Qeyd olunur ki, rayonun məişət tullantıları poliqonunda aparılan qazıntı işləri zamanı qaz xəttinin zədələnməsi və yanğınla nəticələnən sızmanın baş verməsi ilə əlaqədar 16.11.2026-cı ildə saat 23:45 radələrindən etibarən Lənkəran rayonunun Girdəni, Göyşaban, Ürgə kəndlərinin və Liman şəhərinin N.Ağayev küçəsinin qaz təchizatında müvəqqəti fasilə yaranıb.

Qəzanın fəsadlarının aradan qaldırılması istiqamətində zəruri tədbirlər görülür.

Millətlər Liqası: Almaniya Niderlandı darmadağın etdi

İdman

UEFA Millətlər Liqasının qrup mərhələsində VI turun növbəti oyunları keçirilib.

Mediaxeberleri.Az xəbər verir ki, A, B, C və D liqalarında ümumilikdə 10 qarşılaşma baş tutub.

UEFA Millətlər Liqası

Qrup mərhələsi

16 noyabr

VI tur

A Liqası

2-ci qrup

23:45. Almaniya 5-0 Niderland

23:45. Yunanıstan 1-0 Serbiya

1-ci qrup

23:45. İsveçrə 4-0 Şotlandiya

23:45. Şimali Makedoniya 0-3 Sloveniya

C Liqası

3-cü qrup

19:00. Farer adaları 1-0 Moldova

19:00. Qazaxıstan 2-2 Slovakiya

4-cü qrup

21:00. İslandiya 3-0 Lüksemburq

21:00. Estoniya 2-1 Bolqarıstan

D Liqası

1-ci qrup

23:45. Cəbəllüttariq 1-1 Malta

2-ci qrup

21:00. Litva 2-1 Lixtenşteyn

Toxluq hissi yaratmadan orqanizmi məhv edən nələrdir?

Problem

“Meditsina” Səhmdar Cəmiyyətinin (akademik Roytberq klinikası) qastroenteroloqu, tibb elmləri namizədi Yevgeni Belousov ən zərərli hesab etdiyi üç qida kateqoriyasını sadalayıb.

Mediaxeberleri.Az Publika.az-a istinadən xəbər verir ki, həkim ilk növbədə imtina edilməli olan ən zərərli məhsullardan biri kimi şəkərli qazlı içkiləri göstərib. O vurğulayıb ki, bu içkilərin istehlakı, demək olar ki, toxluq hissi yaratmadan orqanizmə çoxlu miqdarda sərbəst şəkər qəbul etməyin ən asan yollarından biridir. Həkimin xəbərdarlığına görə, şəkərli qazlı içkilərin müntəzəm istehlakı qida rasionunun enerji dəyərini artırır və çəki artımına səbəb olur.

Belousovun fikrincə, qida rasionunda zərərli hesab edilən ikinci kateqoriya emal olunmuş ət məhsullarıdır: kolbasa, sosiska və bekon.

O izah edib ki, emal olunmuş ət məhsullarının müntəzəm istehlakı bir sıra xəstəliklərin riskinin artması ilə əlaqəlidir, çünki bu məhsulların tərkibində çoxlu miqdarda duz və doymuş yağlar ola bilər.

Həkim çipsilərin, qəlyanaltıların və digər ultraemal olunmuş qidaların istehlakını məhdudlaşdırmağı da tövsiyə edib.

“Bu cür məhsullar çox vaxt yüksək kaloriliyi böyük miqdarda duz və yağla birləşdirir. Onların az çəkidə olması və kəskin dadı isə insanın əvvəlcədən nəzərdə tutduğundan daha çox yeməsinə səbəb olur. Belə qidaların müntəzəm istehlakı tərəvəzlərin, tam taxıl məhsullarının, paxlalı bitkilərin və digər lif mənbələrinin rasiondan sıxışdırılıb çıxarılmasına gətirib çıxara bilər”, — deyə Belousov qeyd edib.

Prezidentin sosial şəbəkə hesablarında Milli Dirçəliş Günü münasibətilə paylaşım edilib

Ölkə

Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin sosial media hesablarında 17 Noyabr – Milli Dirçəliş Günü münasibətilə paylaşım edilib.




Azərbaycanda Milli Dirçəliş Günüdür

Siyasi analitik yazılar

Bu gün Azərbaycanda Milli Dirçəliş Günüdür.

Mediaxeberleri.Az xatırladır ki, Milli Dirçəliş günü 17 noyabr 1992-ci ildə elan olunub.

Bu bayram 1988-ci ilin noyabr-dekabr aylarında Bakıda başlayan milli-azadlıq hərəkatı ilə bağlıdır.

Həmin vaxt sovet rəhbərliyinin Qarabağ məsələsi ətrafında apardığı anti-Azərbaycan siyasəti nəticəsində Azərbaycanda antisovet xalq hərəkatı təşəkkül tapdı. 17 noyabr 1988-ci ildə Bakının əsas meydanı sayılan Azadlıqda (keçmiş Lenin) Azərbaycan xalqının uzunmüddətli mitinqləri başladı. Milyonlarla insan meydana toplaşaraq Moskvanın anti-Azərbaycan siyasətinə qarşı çıxdı. Dekabrın əvvəllərində mitinqlər SSRİ-nin daxili qoşunları tərəfindən dağıdılsa da, Moskva Azərbaycan xalqının milli azadlıq hərəkatının qarşısını ala bilmədi.

1989-cu ilin iyununda Azərbaycan Xalq Cəbhəsi (AXC) təsis edildi. Elə həmin ilin sentyabrında Ali Sovetin Azərbaycanın suverenliyi haqqında Konstitusiya Aktını qəbul etməsi Moskvanı daha da qıcıqlandırdı və 1990-cı ilin 19-20 yanvarında Bakıya qoşun yeridildi. Mitinq iştirakçılarına qarşı ağır texnika və odlu silahdan istifadə edildi. Yüzlərlə aksiya iştirakçıları və dinc sakin vəhşicəsinə qətlə yetirildi. Amma bu hadisə xalqımızın milli qürurunu sındıra bilmədi. Əksinə, azadlıq hərəkatını daha da sürətləndirdi. 1990-cı il seçkilərində AXC rəhbərlərinin əksəriyyəti Ali Sovetin deputatı mandatını qazandılar və "Demokratik Blok" adlı fraksiya yaratdılar. 1991-ci il oktyabrın 18-də Azərbaycanın dövlət müstəqilliyinin bərpa edildiyi elan olundu. 1992-ci ilin mayında isə AXC hakimiyyətə gəldi. Qısa müddət ərzində Azərbaycan Respublikasının müstəqilliyinə real təhlükə olan SSRİ qoşunları Azərbaycandan çıxarlıdı.

1990-cı il noyabrın 17-də Naxçıvan Muxtar Respublikasının Ali Sovetinin yeni tərkibdə ilk sessiyası keçirildi. Muxtar Respublikanın adından "sovet" və "sosialist" sözləri çıxarıldı. İmperiyanın hələ tarix səhnəsindən silinmədiyi bir dövrdə Naxçıvanın adından "sovet" və "sosialist" sözlərinin çıxarılması müstəqilliyimizin qazanılması yolunda çox böyük tarixi addım idi. Bununla ümummilli lider Heydər Əliyev milli dövlətçiliyimizin dirçəlişi istiqamətində ilk böyük addım atdı. Ulu öndər Heydər Əliyevin sədrliyi ilə keçirilən həmin tarixi sessiyada Muxtar Respublikanın dövlət rəmzləri haqqında məsələ də müzakirə olunub. Xalq deputatlarının müzakirəsindən sonra üçrəngli bayrağın dövlət rəmzi kimi qəbulu ilə əlaqədar təklif irəli sürülüb. Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin üçrəngli bayrağının bərpa olunması barədə qərar çıxaran sessiya onun dövlət bayrağı kimi qəbul edilməsi ilə əlaqədar Azərbaycanın Ali Soveti qarşısında vəsatət qaldırıb. Beləliklə, milli dirçəlişdən milli tərəqqiyə doğru uzanan tarixi yolun başlanğıcı qoyuldu.

Azərbaycan 2020-ci ildən etibarən Milli Dirçəliş Gününü xüsusi coşqu və fərəhlə qeyd edir.

Çünki 2020-ci ildə 44 günlük Vətən müharibəsində Azərbaycan Ordusu müzəffər Ali Baş Komandan İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə Ermənistan silahlı qüvvələrinə ağır və sarsıdıcı zərbələr vuraraq işğalda olan əraziləri azad edib. Bu, həm də İranla 132 kilometr sərhədin bərpa olunması deməkdir. Azərbaycan 2023-cü ilin 19-20 sentyabr tarixlərində Qarabağda keçirdiyi antiterror tədbirləri nəticəsində suverenliyini tam olaraq bərpa edib. Azərbaycan bu gün Ermənistana diktə edən tərəfə çevrilib. Vətən müharibəsindən sonra Azərbaycanın gücü yeni mərhələyə keçid edərək İrəvan üzərində əlavə rıçaqların qazanılmasına gətirib çıxarıb.

Azərbaycan Milli Dirçəliş Gününü tarixi və milli qürurunu bərpa edərək qeyd edir.

Bakıda 50 ildən çox yaşı olan park belə məhv olur - Video

Gündəm

Bakıxanov qəsəbəsində yerləşən Gülüstan parkında yüzlərlə ağac quruyub, ərazi isə zibilliyə çevrilib.

Mediaxeberleri.Az xəbər verir ki, ağacların qurumasının yanğın, qəsdən yandırılma, yoxsa başqa səbəblərlə bağlı olduğu hələlik məlum deyil.

İddialara görə, son vaxtlar ətrafdakı fərdi yaşayış evlərinin, çoxmənzilli binaların və restoranların kanalizasiya suları parkın ərazisinə axıdılır. Nəticədə burada dözülməz vəziyyət yaranıb.

Vurğulanıb ki, təxminən 50-60 yaşı olan parkda bu problem son aylarda müşahidə olunmağa başlayıb.

Ərazidə müxtəlif növ ağaclar quruyaraq məhv olur. Bəzi ağacların isə yanğın nəticəsində zədələndiyi və ya qəsdən yandırıldığı ehtimal edilir.

Ətraflı Baku TV-nin süjetində:


Rektor “Heydər Əliyev adına Beynəlxalq Təhsil Qrantı” proqramı çərçivəsində AzTU-ya qəbul olunan əcnəbi tələbələrlə görüşüb

Ölkə

Azərbaycan Texniki Universitetinin (AzTU) rektoru Vilayət Vəliyev 2026/2027-ci tədris ilində “Heydər Əliyev adına Beynəlxalq Təhsil Qrantı” proqramı çərçivəsində AzTU-ya qəbul olunan əcnəbi tələbələrlə görüşüb.

Görüşdə beynəlxalq təhsil proqramının əhəmiyyəti, AzTU-da yaradılan təhsil imkanları və tələbələrin akademik inkişaf perspektivləri müzakirə olunub. Tələbələr universitetdə təhsil almaqla bağlı təəssüratlarını bölüşüb, ixtisasları üzrə bilik və bacarıqlarını inkişaf etdirmək, elmi və peşəkar fəaliyyətlərini genişləndirmək istiqamətində planlarından danışıblar.

Rektor Vilayət Vəliyev tələbələrə təhsillərində uğurlar arzulayıb, onların universitetin elmi və akademik mühitində fəal iştirakının vacibliyini vurğulayıb. O həmçinin tələbələrin Azərbaycanda qazandıqları bilik və təcrübənin gələcək peşəkar fəaliyyətlərində mühüm rol oynayacağına əminliyini ifadə edib.

Qeyd edək ki, əcnəbi tələbələr ilk dəfədir ki, “Heydər Əliyev adına Beynəlxalq Təhsil Qrantı” proqramı çərçivəsində AzTU-da təhsil alırlar. Proqram çərçivəsində universitetə qəbul olunan tələbələr Sudan, Ekvador, Fil Dişi Sahili, Qambiya və Tanzaniya vətəndaşlarıdır.

В будущее В прошлое

Навигация