Dövlət Vergi Xidmətinin (DVX) Aksizli və Markalanmalı Malların Dövriyyəsinə Nəzarət Baş İdarəsinin rəisi Azər Süleymanov vəzifəsindən azad olunub.

Mediaxeberleri.Az İqtisadiyyat.az-a istinadən xəbər verir ki, bununla bağlı xidmət rəisi Orxan Nəzərli əmrlər imzalayıb.

Məlumata görə, Baş idarənin rəisi vəzifəsinin müvəqqəti icrası baş idarə rəisinin müavini Müzəffər Mikayılova tapşırılıb.

Eyni zamanda Baş İdarənin Təhlil şöbəsinin rəisi Fərid Hacıyev də vəzifəsindən azad edilib və bu vəzifənin müvəqqəti icrası isə Xəlil Mayılova həvalə olunub.

Son dövlər icra hakimiyyəti orqanlarında baş verən yerdəyişmə və vəzifədən azad etmə halları gündəmdədir. Bir neçə gündür ki, Nəsimi rayonuna yeni təyin olunan və etimadı doğrulmatdığına görə 45 gündən sonra qovulan icra başçısının etdiyi qanunsuzluqlar cəmiyyətdə narazılıqla qarşılanıb.

Məsələ ilə bağlı Milli Məclisinin IV və V çağırış deputatı, hüquq üzrə fəlsəfə doktoru, hüquq müdafiəçisi Çingiz Qənizadə Demokrat.az-a açıqlamasında bildirib ki, bu məsələ Azərbaycan cəmiyyətində müzakirə olunan əsas məsələlərdən biridir: "Nəsimi rayonunun icra başçısı təyin olunduqdan 45 gündən sonra cənab Prezident tərəfindən vəzifəsindən uzaqlaşdırıldı. Əldə olan məlumatlara görə, müəyyən neqativ hallar mövcud olub. Bu məsələlərin hüquqi tərəflərini hüquq-mühafizə orqanları və Prezident Administrasiyası daha yaxşı bilir".

Sabiq deputat deyib ki, müzakirə olunan məsələlərdən biri də həmin şəxsin 45 gün ərzində Nəsimi rayon icra hakimiyyətində uzun illər çalışan şəxslərin dərhal işdən kənarlaşdırılması ilə bağlı addımlar atmasıdır: "Azərbaycanda belə bir tendensiya mövcuddur. Kim hansı vəzifəyə təyin olunursa, özünə yaxın şəxsləri gətirmək məqsədilə uzun illər çalışan əməkdaşları işdən azad edir. Hətta elə hallar olub ki, pensiyaya çıxmasına bir və ya iki il qalmış şəxslər də işdən azad olunub və nəticədə onlar pensiya hüquqlarının formalaşması ilə bağlı ciddi çətinliklər yaşayıblar".

Keçmiş deputat bildirib ki, yeni təyin olunan rəhbər 6 nəfər əməkdaşı vəzifəyə gəldiyi ilk günlərdə işdən çıxarıb: "Bunlardan biri icra hakimiyyəti başçısının müavini olub. Həmin şəxs uzun illər bu sahədə çalışmış, mediada gedən məlumatlara görə əvvəllər Şəhərsalma və Arxitektura Komitəsində fəaliyyət göstərmiş, işi bilən bir mütəxəssis kimi tanınıb. Lakin naməlum səbəblərdən o, vəzifəsindən uzaqlaşdırılıb. İki şöbə müdiri vəzifəsindən azad edilib, daha üç nəfər əməkdaş isə müxtəlif əsaslarla işdən kənarlaşdırılıb".

Hüquq müdafiəşisi qeyd edib ki, vətəndaşların əmək və digər hüquqları pozulur.

"Mən belə hesab edirəm ki, Prezident Administrasiyası Nəsimi Rayon İcra Hakimiyyətində baş verən bu prosesləri diqqətdə saxlayır. Bu mövzu hüquq müdafiəçilərinin toplantısında da müzakirə olunub. Çox istərdik ki, müəyyən təzyiqlər və xoşagəlməz hallar nəticəsində vəzifəsindən uzaqlaşdırılmış, uzun illər dövlət qulluğunda çalışmış həmin 6 əməkdaş yenidən Nəsimi Rayon İcra Hakimiyyətində əvvəlki vəzifələrinə bərpa olunsun. Məhz bu halda ədalət öz yerini tapmış olacaq"- deyə deputat bildirib.

Onun sözlərinə görə, əks halda bir yarıtmaz kadrın fəaliyyəti nəticəsində 6 nəfər zərər çəkir, işindən kənarlaşdırılır: "Hüquqları pozulmuş həmin 6 nəfərin də yenidən işə qaytarılmasını görmək istəyərdik. Bu zaman ədalətin tam bərpa olunduğunu demək mümkün olacaq. Prezident Administrasiyasında bu şəxslərin işlərinə bərpası ilə bağlı müzakirələr aparılır. İcra hakimiyyəti başçısının vəzifədən uzaqlaşdırılması ədalətin yalnız 50 faizinin bərpası deməkdir. Zorla və əsassız şəkildə işdən kənarlaşdırılmış şəxslərin yenidən işlərinə bərpa olunması baş vermiş qanunsuzluqlarla bağlı ədalətin 100 faiz bərpası olacaqdır".

“Nazirlik neft kapitalını insan kapitalına çevirə bilmədi”

Dövlət Məşğulluq Agentliyinin açıqladığı hesabata görə, 2018–2023-cü illərdə Azərbaycanda ali təhsil müəssisələrini bitirənlərin ümumi sayı 120 min 776 nəfər olub.

Məzunların 58,6%-i, yəni 70 min 769 nəfəri işlə təmin edilib, qalan hissə isə əmək bazarında yer tapa bilməyib. Məzunların 41 min 69 nəfər, yəni işləyənlərin 58%-i 400 manatdan aşağı maaş alıb. Aylıq əməkhaqqısı 1551 manatdan yuxarı olan məzunların sayı cəmi 582 nəfərdi.

Bu statistikadan belə çıxır, qeyd olunan beşillikdə 50 minə yaxın universitet məzunu ümumiyyətlə özünə iş tapa bilməyib. Yarıdan çoxu isə ixtisasına baxmayaraq, minimum əməkhaqqına razı olub.

121 minə yaxın məzundan cəmi 582 nəfəri dövlət qulluğunda və ya özəl sektorda nisbətən yüksək maaşlı iş sahibi olub. Haşiyə olaraq vurğulayaq ki, dövlət qulluğuan qəbul olunmaq Azərbaycanda çox ciddi problemdir, həm qanunvericilik, həm də bürokratik əngəllər gənclərin yolunu bağlayır.

Məşğulluq Agentliyinin hesabatında diqqətçəkən məqamlardan biri universitet məzunlarının harada iş tapmalarıdır. Qurum top onluğu açıqlayıb.

Bu siyahıya 1 203 nəfərlə “Araz Supermarket” MMC başçılıq edir. Onu “Kapital Bank” ASC (994 nəfər), Bakı Şəhəri Təhsil İdarəsi (858 nəfər) və “Dost İş Mərkəzi” MMC (708 nəfər) izləyir. İlk onluqda həmçinin “ABC-Telecom” MMC (“Kontakt Home”) – 557 nəfər, “Unibank KB” ASC – 516 nəfər, “McDonald’s” ASC – 503 nəfər, “OBA Market” MMC – 496 nəfər, “ANC Group” MMC (“Rahat market”) – 492 nəfər və “Azərbaycan Supermarket” MMC (“Bravo market”) – 487 nəfər yer alıb.

Mövzu ilə bağlı təhsil eksperti, Azərbaycan Pedoqoji Universitetinin dosenti İlham Əhmədov bildirib ki, gənclərin problemləri təkcə keyfiyyətsiz (tərsinə qurulmuş) ali təhsil ilə məhdudlaşmır. Onları keyfiyyətsiz ali təhsildən sonra sistemsiz, struktursuz və zəif əmək bazarı gözləyir. Dosent vurğulayıb ki, bu sahədə sanki heç bir planlama yoxdur və təhsil ilə əmək bazarı avtonom rejimdə işləyir.

İlham Əhmədov bildirib ki, Azərbaycan universitetlərinin məzunları əmək bazarında iş tapmaqda ciddi problemlərlə üzləşirlər. Statistik göstəricilər və praktik təcrübə göstərir ki, diplomlu işsizlərin sayı yüksəkdir və bu universitetlərin yalnız formal diplom verdiyini, əmək bazarının tələblərinə uyğun kadr yetişdirmədiyini ortaya qoyur.

Dosent əlavə edib ki, təhsil sistemi tərs qurulub və universitetlərdə ixtisaslar, qəbul planları, tədris proqramları keyfiyyətsizdir. Bunlar əmək bazarının real ehtiyaclarına uyğun deyil və gələcəkdə əmək bazarı ilə əlaqədar obyektiv və subyektiv səbəblərlə daha ciddi problemlər yarana bilər: “Əmək bazarı və bununla əlaqəli hökumət qurumları - İqtisadiyyat Nazirliyi, Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyi, Dövlət Məşğulluq Xidməti bu uyğunsuzluğu susqunluqla qarşılayırlar. 2005-ci ildə o vaxtki Əmək və sosial müdafiəsi naziri, millət vəkili, professor Əli Nağıyev etiraf edirdi ki, xarici şirkətlər nazirliyə vakant yerlər barədə təkliflər verirlər və ali təhsilli işsiz vətəndaşlarımız onlara yönəldilir, amma bu məzunlar onların tələblərinə cavab verə bilmir. Nəticədə, xaricdən mütəxəssislər gətirilməli olur ki, bu da həm onlara, həm ölkə iqtisadiyyatına, həm də gənc işçi qüvvəsinə maddi itki gətirir. O vaxt parlament iclasında Əmək naziri demişdi: “Bizim Qarabağdan da böyük dərdimiz var, bu bizim təhsilimizdir”. Qarabağ problemi həll olunsa da, təhsil problemi 20 ildən sonra da həll olunmayıb və belə görünür ki, növbəti 20 ildə də təhsil sahəsində böhran davam edəcək”.

O bildirib ki, təhsil sistemində ümumi vəziyyət ağırdır, təhsil islahatları uğursuz olub, təhsil ilə əmək bazarı arasında əlaqə zəifdir. Bu sahədə proqnoz tədqiqatlar aparılmır, yeni ixtisasların açılması isə çox vaxt kortəbii və əmək bazarı proqnozlaşdırılmadan həyata keçirilir.

İlham Əhmədov deyib ki, dünyada universitetlər məzunların əmək bazarında uğursuzluğuna görə ciddi cavabdehlik daşıyır. ABŞ və Avropa ölkələrində tələbələr universiteti məzuna iş imkanları təmin etməməkdə ittiham edə, universitetləri proaktiv proqramlar və karyera dəstəyi təqdim etmədikdə məhkəməyə verə bilər və hüquqi yolla təzminat tələb edə bilirlər.

Dosent vurğulayıb ki, bu model universitetlərin məsuliyyətini artırır və diplomun bazar dəyərini qoruyur: “Azərbaycan qanunvericiliyinə görə ali məktəblər diplom verdikləri şəxslərin əmək bazarında uğur qazanmasını təmin etmək öhdəliyi daşımır. Diplom vermək yalnız təhsil prosesini bitirmək mənasını daşıyır, əmək bazarının tələblərinə uyğun kadr yetişdirmək rəsmi öhdəlik deyil. Məzunlar keyfiyyətsiz təhsil səbəbi ilə əmək bazarında iş tapmayanda universitetə qarşı məhkəmədə iddia qaldıra bilməzlər”.

Dosent vurğulayıb ki, beynəlxalq təcrübəyə əsaslanan məcburi karyera dəstəyi və əmək bazarı ilə inteqrasiya mexanizmlərinin tətbiqi Azərbaycanın təhsil sistemi üçün vacibdir.

Onun sözlərinə görə, Elm və Təhsil Nazirliyi (ETN) kadr hazırlığının keyfiyyətinə məsul qurumdur, amma nazirlik hətta özü üçün də keyfiyyətli kadr hazırlaya bilmir.

“Nazirin müəllimlərə yönəlmiş ironik fikirləri - “şaftalı sözünü yaza bilmirlər, kvadratın perimetrini hesablaya bilmirlər” bu qurumun hətta özü üçün kadr hazırlığını düz təşkil etmədiyini göstərir. Problemin səthi təhlili göstərir ki, Azərbaycan universitetlərinin məzunları əmək bazarında çətinliklərlə qarşılaşır, çünki təhsil və əmək bazarı arasında əlaqə, proqnoz tədqiqatlar və koordinasiya zəifdir. İxtisas planlarının bazara uyğun tənzimlənməsi səmərəli aparılmır”, - o vurğulayıb.

Dosent təəssüfünü bildirib ki, ETN 22 il ərzində neft kapitalını insan kapitalına çevirə bilmədi.

Rasim Əliyev

“AzPolitika.info”

Son qəbul imtahanlarında qanunsuz texniki vasitələrdən istifadə halları ilə bağlı ittiham olunan təhsil eksperti Kamran Əsədov həbs edilib.

Mediaxeberleri.Az xəbər verir ki, Gəncə Şəhər Məhkəməsi belə qərar verib.

Prokuror qətimkan tədbiri şərtlərini pozduğu üçün təqsirləndirilən şəxs barəsində seçilmiş “başqa yerə getməmək haqda” qətimkan tədbirinin həbs qətimkan tədbiri ilə əvəz edilməsini istəyib.

Məhkəmə təqdimatı əsaslı hesab edib. K.Əsədov məhkəmə zalında həbs edilib.

Qeyd edək ki, ötən gün iş üzrə şahidlərdən biri ifadəsində Kamran Əsədovun məhkəməyə gəlməməsi üçün ona təsir etdiyini deyib. Eyni zamanda hakim təqsirləndirilən şəxsdən Naftalan Rayon Polis Şöbəsinə də şikayət daxil olduğu barədə məlumatı olduğunu bildirmişdi. Bu faktlar da müttəhimin şəxsin sərbəst mühakimə edilməsini mümkünsüz edib.“Qafqazinfo”

Vahid Məhərrəmli: “Əsas səbəb aqrar sektora uzun illər qeyri-peşəkarların rəhbərlik etməsidir” 

“Azərbaycanda buğda istehsalı alıb. Dövlət Statistika Komitəsinin (DSK) məlumatına görə, 2025-ci ildə buğda istehsalı 1 milyon 609.8 min ton təşkil edib. Bu da əvvəlki ilə nisbətən 4,5%, yəni 73 000 ton azdır. Qeyd etməliyəm ki, Azərbaycanda strateji əhəmiyyət kəsb edən buğda istehsalı 2019-cu ildə (2171490 ton) indikindən 561,7 min ton çox olub. Son 6 ildə ölkədə buğda isrehsalı 25,8% azalmışdır”.

Bunu “AzPolitika”ya şərhində kənd təsərrüfatı sahəsi üzrə tanınmış ekspert Vahid Məhərrəmli bildirib.

İqtisadçı xatırladır ki, ölkə başçısı İlham Əliyevin 2022-ci ildə “Ərzaqlıq buğda ilə özünütəminetmə səviyyəsinin yüksəldilməsinə dair bir sıra tədbirlər haqqında” Fərman imzalayıb. Fərmana əsasən 2023-cü ildən başlayaraq buğda istehsalı ilə bağlı öhdəlik götürmüş şəxslər Dövlət Ehtiyatları Agentliyinə və un dəyirmanlarına təhvil verdikləri hər 1 ton buğda üçün 100 manat məbləğində məhsul subsidiyası, buğda əkini sahəsinin hər hektarına görə isə 210 manat əkin subsidiyası əldə edirlər.

“Onu da xatırladım ki, 2007-ci ildən başlayaraq, buğda istehsalçıları üçün ayrılan subsidiyaların həcmi digər sahələrlə müqayisədə iki dəfə çox olub. Buna baxmayaraq son illərdə buğda istehsalının ilbəil azaldığını müşahidə edirik”, - mütəxəssis qeyd edib.

Qeyd edək ki, Dövlət Ehtiyatları Agentliyi Dövlət Taxıl Fondu üçün hər il ölkədə istehsal olunmuş yüksək keyfiyyətli yerli ərzaqlıq buğda tədarükünü elan edir.

V.Məhərrəmli təəssüflə bildirir ki, Dövlət Ehtiyatları Agentliyi qəbul etdiyi ərzaqlıq buğdanın həcmi ilə bağlı məlumatları ictimailəşdirmir:“Bu günlərdə Kənd Təsərrüfatı Nazirliyinin bitkiçiliyin təşkili və monitorinqi şöbəsinin müdiri mətbuat nümayəndəsinə verdiyi müsahibədə qeyd edib ki, ərzaqlıq buğda proqramına 2022-2023-cü illərdə 27 təsərrüfat qoşulmuşdursa, 2024-2025-ci illərdə təsərrüfatların sayı 50-yə çatıb. Nazirliyin işçisinin sözlərindən belə çıxır ki, keçən iki il ərzində ərzaqlıq buğda proqramına qoşulanların sayı 85% artsa da, ərzaqlıq buğdanın əkin sahəsi (22,4 min hektardan 23 min hektaradək) cəmi 2,5% artıb, ərzaqlıq buğda istehsalında isə artım (111,8 min tondan 125 min tonadək) 11,8% təşkil edib. Dövlət Statistika Komitəsi isə buğda istehsalında artım deyil, azalmanın olduğunu göstərir”.

İqtisadçı əlavə edir ki, DSK 2025-ci ildə buğdanın məhsuldarlığını 33,5 sentner göstərir: “Xatırladım ki, 2025-ci ildə ölkə üzrə 932 319 hektar sahədə payızlıq taxıl əkini aparılıb ki, bunun da 505 696 hektarını buğda sahələri təşkil edib. DSK 2025-ci ildə yazlıq buğda əkini ilə bağlı heç bir məlumat verməyib. Statistika Komitəsinin təqdim etdiyi məlumatlara əsasən aparılan hesablamalar göstərdi ki, 2025-ci ildə ölkə üzrə buğdanın məhsuldarlığı orda hesabla DSK təqdim etdiyi kimi 33,5 sentner deyil, 31,8 sentner təşkil etmişdir. Bu da əvvəlki illə müqayisədə 0,9 sentner çox olsa da, 2023-cü il göstəricisindən 2 sentner aşağıdır”.

V.Məhərəmli vurğulayır ki, Azərbaycan 20 il əvvəl indikindən daha çox buğda istehsal edib. Belə ki, 2004-cü ildə ölkədə ilkin çəkidə 1614,3 min ton buğda istehsal edilib ki, bu da indikindən 4500 ton çoxdur. 2004-cü ildən ilndiyə kimi ölkə əhalisinin sayı 1,9 milyon nəfər artmasına baxmayaraq, buğda istehsalı ilə bağlı vəziyyət dəyişməz qalıb.

“Baxmayaraq ki, keçən müddət ərzində sahənin inkişafı adı ilə büdcədən milyardlarla manat dövlət vəsaitləri xərclənib”, - iqtisadçı vurğulayıb.

Vahid Məhərrəmli sonda qeyd edir ki, Azərbaycanda buğda istehsalında nailiyyətlərin əldə edilməməsinin əsas səbəbi Kənd Təsərrüfatı Nazirliyinə uzun illər qeyri-peşəkarların və bacarıqsız kadrların rəhbərlik etməsidir. Bu səbəbdən də hökumət hələ də aqrar siyasəti müəyyən edə bilməyib.

Rasim Əliyev

“AzPolitika.info”

Azərbaycandan idxal edilən benzinlə bağlı heç bir keyfiyyət problemi qeydə alınmayıb.

Mediaxeberleri.Az xəbər verir ki, bunu Ermənistan Bazar Nəzarəti Müfəttişliyinin rəisi Armen Kotolyan mətbuat konfransında deyib.

Onun sözlərinə görə, idxal olunan partiyalardan alınan yanacaq nümunələri Ermənistanın Milli Standartlaşdırma və Metrologiya Mərkəzində laboratoriya müayinəsindən keçirilib. Nəticələr benzinin keyfiyyətinin Avrasiya İqtisadi Birliyinin (AİB) texniki tələblərinə uyğun olduğunu göstərib: "Keyfiyyət pozuntusu aşkar edilməyib".

Azərbaycan neft məhsullarının ilk partiyası Ermənistana 2025-ci ilin dekabr ayında çatdırılıb. Buraya 1220 ton Aİ-95 benzini daxil idi.

Neft məhsullarının ikinci partiyası 2698 ton təşkil edib. Azərbaycandan Ermənistana göndərilən üçüncü neft məhsulları partiyası 11 yanvarda göndərilib və həcmi 979 ton olub.

Bundan öncə Ermənistanın İqtisadiyyat naziri Gevorq Papoyan Azərbaycandan neft məhsullarının tədarükünün başlanmasından sonra ölkədə benzin qiymətlərinin azaldığını açıqlayıb.

Onun sözlərinə görə, benzinin qiyməti təxminən 15% düşüb. O qeyd edib ki, Azərbaycandan neft məhsulları alan Ermənistanın əsas yanacaqdoldurma məntəqələri şəbəkələrindən biri yaxın günlərdə onları daha aşağı qiymətlərlə satmağa başlayacaq.

Ümid edək ki, bu cür ucuzlaşma tendensiyası Ermənistana yanacaq verən Azərbaycanın özündə də nə vaxtsa müşahidə ediləcək…

Məzarlıqlarda foto və video çəkilişlərinin qadağan olunub-olunmaması cəmiyyətdə tez-tez müzakirə edilən mövzulardandır. Xüsusilə, sosial şəbəkələrdə qəbiristanlıqlarda aparılan çəkilişlər bəzən narazılıqla qarşılanır. Bəs, bu cür çəkilişlərə ümumiyyətlə qadağa qoyula bilərmi, yoxsa əsas məsələ məqsəd və niyyətdir? Mediaxeberleri.Az xəbər verir ki, mövzu ilə bağlı Konkret.az-a açıqlama verən ilahiyyatçı Tural İrfan bildirib ki, din alimləri tərəfindən məzarlıqlarda foto və video çəkilişlərinə dair konkret qadağa mövcud deyil.

Onun sözlərinə görə, əsas məsələ çəkilişlərin məqsədi və formasıdır:

“Sadəcə foto və videolar münasib formada çəkilməlidir. Xatirə və tarix üçün qəbristanlıqda şəkil çəkməyin eybi yoxdur.”

İlahiyyatçı vurğulayıb ki, bu cür çəkilişlər kimisə rişxənd obyektinə çevirmək, təhqir etmək və ya şəxsi toxunulmazlığı pozmaq məqsədi daşımamalıdır:

“Bu, kimisə ələ salmaq, abrını aradan aparmaq üçün edilməməlidir. Yaxud da ölü sahibinin izni ilə olmalıdır. Çünki hər kəsin məzarının fotosunu görüntüləmək, onun sağlığında şəklini çəkmək kimidir.”

Tural İrfan əlavə edib ki, mənfi niyyət yoxdursa, ehtiyac, zərurət və ya xatirə məqsədilə qəbiristanlıqda foto və video çəkilişlərinin aparılması dini baxımdan günah hesab edilmir.

Hazırda tənəffüs yollarının virus infeksiyaları – qrip və qripəbənzər xəstəliklər geniş yayılmışdır. Bir çox halda bu xəstəliklərə dəqiq diaqnoz qoyula bilmir, ona görə də ümumiləşdirilmiş adla "tənəffüs yollarının virus infeksiyaları" kimi müalicə olunur.

Xüsusən uşaqlarda, eləcə də ahıl və müxtəlif səbəblərdən orqanizmin müdafiə qabiliyyəti zəifləmiş insanlarda bu xəstəliklər daha ağır gedişə malik olub fəsadlaşmalarla nəticələnir.

Mediaxeberleri.Az Medicina.az-a istinadən tibb elmləri doktoru, professor, Asiya Elmlər Akademiyasının həqiqi üzvü Akif Qurbanovun mövzu ilə bağlı müsahibəsini təqdim edir:

- Hazırda virus infeksiyaları geniş yayılıb. Onların orqanizmə nə kimi təsiri ola bilər və bu barədə sizin tövsiyələriniz nədir?

- Bəli, virus infeksiyaları yenidən geniş yayılıb və insanlar bədən müqavimətini gücləndirmək üçün müxtəlif üsullara əl atırlar. Xəstəliyin ilk dövrlərində zökəm əlamətləri, öskürək, yüksək hərarət, əzələ və baş ağrıları, yorğunluq kimi hallara çox rast gəlinir. Lakin virus infeksiyaları yalnız bu əlamətlərlə kifayətlənmir, onlar ciddi sistemli iltihabi və immun reaksiyalara səbəb ola bilər. Məsələn, respirator viruslar epitel hüceyrələrini zədələyir, tənəffüs yollarında iltihabi proses yaradır və bəzən bronxit, pnevmoniya kimi ağırlaşmalara yol aça bilər. Bundan əlavə, virus infeksiyaları bəzən sitokin fırtınasını tətikləməklə sistemli iltihab reaksiyası törədərək orqanların funksiyalarını zədələyə bilər. Viruslar immuniteti zəiflədə bilər, bu da bakterial infeksiyaların qoşulma riskini artırır. Bu səbəbdən virus infeksiyalarında tək simptomları aradan qaldırmaq kifayət deyil, immun sistemini dəstəkləmək də vacibdir.

- Sizin fikrinizcə, insanlar nə etməlidirlər ki, bu kimi fəsadlardan uzaq olsunlar?

- Bu hallarda yüksəkdozalı vitamin C immun sisteminə təsir edərək virus infeksiyalarının profilaktika və müalicəsində olduqca əhəmiyyətlidir. Yüksəkdozalı vitamin C immun hüceyrələrin aktivliyini normallaşdıraraq interferon sintezini artırmaqla virus və bakteriyalara qarşı müdafiəni artırır, antioksidant təsir göstərir. Beləliklə, yüksəkdozalı vitamin C orqanizmin antiviral müdafiə mexanizmlərini stimullaşdırır, sərbəst radikalları neytrallaşdırır və virusun hüceyrələrə verdiyi zərərləri azaltmağa kömək edir.

Qeyd etmək istərdim ki, Covid-19 kimi ciddi respirator virus infeksiyasının tuğyan etdiyi zaman yüksəkdozalı vitamin C sitokin fırtınasının yaratdığı oksidativ stresi azaltmaqla, immun cavabı tənzimləyib, fəsadlaşmaları minimuma endirərərək xeyli insan həyatın xilas etmişdir. Öz effektini sübut etdiyinə görə yüksəkdozalı vitamin C (7,5 qram, 50 ml-lik venadaxili infuziya məhlulu) dünyada, eləcə də Azərbaycanda Covid-19 xəstəliyinin müalicə protokoluna daxil edilmişdir. Bu protokola əsasən yüksəkdozalı vitamin C gündəlik venadaxili infuziya şəklində 5 gün müddətində təyin edilir.

Hazırda müşahidə olunan respirator virus infeksiyaları Covid-19 qədər zədələyici deyil və yüksəkdozalı vitamin C orqanizmin antiviral müdafiəsini gücləndirərək simptomları daha tez, effektiv azaltmağa və bərpa prosesini sürətləndirməyə kömək edir. Hesab edirik ki, tənəffüs yollarının virus infeksiyalarının müalicəsində yüksəkdozalı vitamin C gündəlik venadaxili infuziya şəklində 3 gün müddətində təyin edilməsi kifayətdir.

- Virus infeksiyasında antibiotiklər əvəzinə yüksəkdozalı vitamin C istifadəsi nə dərəcədə məqsədəuyğundur?

- Virus infeksiyaları antibiotiklərlə müalicə olunmur, çünki antibiotiklər yalnız bakteriyalara təsir edir. Virus infeksiyaları zamanı antibiotik qəbulu immuniteti zəiflədə bilər və əlavə stress yaradır. Yüksəkdozalı vitamin C isə antioksidant və immunomodulyator xüsusiyyətləri hesabına orqanizmin müdafiəsini dəstəkləyərək virusların çoxalmasını ləngidir, həm də iltihabi prosesləri zəiflədir.

- Yüksəkdozalı vitamin C yalnız respirator virus infeksiyalarında istifadə olunur, yoxsa başqa hallarda da faydalıdır?

- Yüksəkdozalı vitamin C çoxşaxəli təsir göstərir və yalnız respirator virus infeksiyasında deyil, digər hallarda da faydalıdır. Məsələn, orqanizmdə ömür boyu saxlanılmaqla vaxtaşırı aktivləşən herpesvirus infeksiyalarında (sadə herpes, sitomeqalovirus infeksiyası, infeksion mononukleoz, qurşaqlı uçuq, xroniki yorğunluq sindromu və s.) yüksəkdozalı vitamin C virusun orqanizmdə replikasiyasını zəiflədir və zədələnmiş hüceyrələrin bərpasını sürətləndirir. Allergik və iltihabi proseslərdə antioksidant xüsusiyyəti sayəsində reaktiv oksigen radikallarını neytrallaşdırır, immun cavabı tənzimləyir və allergiya əlamətlərini zəiflədir. Hətta xərçəng xəstəliyinin kompleks konservativ müalicəsində onun effektivliyi elmi tədqiqatlarla sübut edilmişdir. Ümumiyyətlə, iltihabi proseslərlə əlaqəli istənilən patologiyalarda sərbəst radikalların yüksəkdozalı vitamin C ilə neytrallaşdırılması hüceyrə zədələnmələrini azaltmaqla xəstəliyin daha tez və fəsadlaşmalar olmadan sağalmasını təmin edir.