Gənc yaşda böyrək xərçəngini necə müəyyən etmək olar?
- Bu gün, 07:56
- 14
Dünyada böyrək xəstəliklərinin, xüsusilə də gənclər arasında artması narahatlıq doğurur.
Bu barədə İngiltərə Milli Səhiyyə Xidmətinin (NHS) məlumatlarında bildirilir.
Belə ki, 50 yaşdan aşağı şəxslərdə böyrək xərçəngi diaqnozlarının sayı 2023-cü ildə 1 095 olduğu halda, 2024-cü ildə 12% artaraq 1 227-yə çatıb.
Türkiyəli urologiya mütəxəssisi, professor Tolqa Akman son illərdə böyrək xərçənginin aşkarlanma səviyyəsində diqqətçəkən artım müşahidə olunduğunu bildirib. Onun sözlərinə görə, bunun əsas səbəblərindən biri ultrasəs, kompüter tomoqrafiyası və MRT kimi görüntüləmə üsullarından daha geniş istifadə edilməsidir.
Akman bildirib ki, gündəlik tibbi praktikada digər sağlamlıq problemləri ilə əlaqədar aparılan görüntüləmə müayinələri zamanı böyrəklərdəki törəmələr təsadüfən aşkarlanır. Bəzi xəstələrdə isə diaqnoz qoyulan zaman şiş artıq kifayət qədər böyümüş və ya ətraf toxumalara yayılmış olur.
Professorun sözlərinə görə, böyrəyin bədənin dərinliyində yerləşməsi və ağrı reseptorlarının sayının məhdud olması səbəbindən şiş uzun müddət hiss edilmədən böyüyə bilər.
Urologiya mütəxəssisi, professor Məlik Balcının sözlərinə görə, sidikdə qan görünməsi, böyrək nahiyəsində ağrı, qarın və ya bel nahiyəsində əllə hiss edilən kütlə, səbəbsiz çəki itkisi, halsızlıq və qanazlığı xəstəliyin əsas əlamətləri sırasındadır. Xəstəliyin irəliləmiş mərhələlərində isə qızdırma, gecə tərləməsi və sümük ağrıları da müşahidə oluna bilər.
Xəstələrin dörddə birində davamlı yorğunluq, təxminən altıda birində isə gecə tərləməsi qeydə alınır. Xəstəliyin ən çox tanınan əlamətlərindən biri olan sidikdə qan isə müxtəlif səbəblərdən yarana bildiyi üçün hər zaman xərçənglə əlaqələndirilmir.
Mütəxəssislər siqaret istifadəsi, artıq çəki, yüksək qan təzyiqi, ağrıkəsici dərmanlardan uzun müddət istifadə və xroniki böyrək xəstəliyini əsas risk faktorları sırasında göstəriblər. Onlar uzun müddət dializ müalicəsi alan şəxslərdə böyrək toxumasında baş verən struktur dəyişikliklərinin də xərçəng riskini artıra biləcəyini bildiriblər.
İngiltərənin məlumatlarına görə, xəstələrin təxminən beşdə birinə xəstəliyin dördüncü mərhələsində diaqnoz qoyulur. Bildirilir ki, bu mərhələdə xəstələrin beşillik sağqalma göstəricisi 15%-ə qədər azalır. Bu da erkən diaqnozun əhəmiyyətini bir daha göstərir.
Mütəxəssislər böyrək xərçənginin aşkarlanması üçün ümumi əhali arasında tətbiq edilən standart skrininq proqramının olmadığını vurğulayırlar. Bununla belə, risk qrupuna daxil olan şəxslərin həkim müayinəsindən keçməsi və mütəmadi olaraq sağlamlıq vəziyyətlərini yoxlatdırması tövsiyə olunur.