Manşet - Mediaxeberleri.az - Doğru xəbərin tək ünvanı https://mediaxeberleri.az/ ru Manşet - Mediaxeberleri.az - Doğru xəbərin tək ünvanı DataLife Engine “İSRAİLƏ NİFRƏT QAZANDIRAN DƏLİ...” - Trampın Netanyahuya qəzəblənməsinin gerçək səbəbi nədir? https://mediaxeberleri.az/index.php?newsid=25765 https://mediaxeberleri.az/index.php?newsid=25765 admin Wed, 03 Jun 2026 22:40:49 +0400

İsrail mediası və politoloqları hələ İrana qarşı ABŞ ilə birgə hərbi əməliyyatın ilk günlərində İsrailin olduqca sərfəli bir nəticə qazandığını qeyd edirdi. Bu nəticə ondan ibarət idi ki, həmin hərbi əməliyyatla təkcə İranın dini-siyasi rəhbərliyi, hərbi infrastrukturu və nüvə potensialı hədəf alınmamışdı. Eyni zamanda, İran bu zərbələrin “heyfini” körfəzdəki ərəb ölkələrindən və digər qonşularından çıxırdı. Nəticədə İsrail ABŞ ilə birgə bu müsəlman dövlətlərini bir-birinə vurdurdu və bunun üçün özünün bir dollar da xərci çıxmadı. Ərəblər İranın zərbələrindən ABŞ-dən aldığı silahlarla müdafiə olunur, İran isə özünün Çin və Rusiyanın köməyilə istehsal etdiyi silahları işlədirdi. Bir sözlə, İsrail özünə rəqib hesab etdiyi körfəz ölkələrilə İranı qarşı-qarşıya qoyub, bir-birilə döyüşdürməyə müvəffəq oldu. Əlbəttə ki, Benyamin Netanyahu hökuməti bunu özünün “tarixi nailiyyəti” hesab edə bilər…

Ancaq bütün bunları ABŞ də çox gözəl anlayır. ABŞ-nin indiki administrasiyası hər nə qədər İsrailin maraqlarından çıxış etsə də, bunun da bir həddi var. Bu hədd ABŞ maraqlarına ziyan dəyən nöqtədə bitir. İndi belə görünür ki, Netanyahu həmin nöqtəni də keçir. Belə ki, İran-ABŞ danışıqlarında “işıq ucu” görünən kimi, İsrail hansısa təxribata əl ataraq, onların uğur qazanmasını əngəlləyir.




İran tərəfi dəfələrlə bəyan edib ki, atəşkəs və sülh müqaviləsinə mütləq şəkildə İsrailin Livana qarşı təcavüzünün dayandırılması da daxil edilməlidir. Lakin İsrail heç cür buna məhəl qoymaq istəmir, Livana qarşı zərbələri və təcavüz aktlarını davam etdirir. Bu isə onsuz da kövrək olan İran-ABŞ ilkin anlaşmalarını dərhal zərbə altına qoyur və hətta sıfırlayır. Məhz bunun nəticəsidir ki, İran tərəfi İsrailin Livana son hücumlarından sonra ABŞ ilə danışıqları dayandırdığını bəyan edib.

Tramp vəziyyəti nəzarət altında saxladığını göstərmək üçün Tehranın bəyanatlarına baxmayaraq, İranla danışıqların davam etdiyini deməli oldu. O, ötən gün dedi ki, İran və ABŞ arasında ünsiyyət davam edir və medianın bunun əksini iddia edən xəbərləri "yalandır": "Danışıqlar dörd gün əvvəl, üç gün əvvəl, iki gün əvvəl, bir gün əvvəl və bu gün də daxil olmaqla davam edir. Onların hara aparacağını heç kim bilmir, amma mən İrana dediyim kimi, bu və ya digər şəkildə razılaşma əldə etməyin vaxtıdır!"

Tramp Vaşinqton və Tehran arasında ilkin razılaşmanın bir hissəsi olaraq İrandan yazılı nüvə güzəştləri istəyir. Bu barədə “ABC News” öz mənbələrinə istinadla məlumat yayıb. İranın danışıqları aparan nümayəndələri ABŞ-yə şifahi şəkildə İslam Respublikasının nüvə proqramı ilə bağlı bir neçə şərtə razılıq verəcəyinə zəmanət veriblər. Lakin məlumata görə, Tramp Tehrandan alınan zəmanətləri hələlik qeyri-kafi hesab edir.

Bir sözlə, tərəflərin razılığa gəlmək ərəfəsində olduğuna dair işarələr mövcuddur. Lakin İsrail bu prosesin müsbət sonluğunda qətiyyən maraqlı görünmür. Bu isə ABŞ-nin indiki administasiyası tərəfindən qıcıqla qarşılanır. Dünən “Axios” nəşri Donald Trampın İsrailin Baş naziri Benyamin Netanyahuyla telefonda danışdığını və Livanda gərginliyi artırdığı üçün onu danladığını, hətta təhqir etdiyini yazıb. Tramp İsrailin Livandakı hərəkətlərindən narahatlığını açıq şəkildə ifadə edib və bunun ABŞ-nin İranla apardığı danışıqlar prosesinə zərər vurduğunu bildirib.



Nəşrin öz mənbələrinə istinadla yazdığına görə, Tramp Netanyahunu İsraildə korrupsiya ittihamları əsasında həbsdən qurtardığını xatırladıb: “Mən olmasaydım, indi həbsdə idin. Səni mən xilas edirəm. Hazırda hamı sənə nifrət edir və buna görə də hamı İsrailə nifrət edir”.

Trampın öz davranışları və nitqi nəzərə alındıqda, onun İsrailin Baş nazirinə dedikləri “kor kora kor deməsə…”, yaxud “dəlidən doğru xəbər” misallarını xatırladır…

Lakin əgər doğrudan da Tramp telefon danışığında bu ifadələrdən istifadə edibsə, onun haqlı olduğunu etiraf etməmək olmur. Göründüyü kimi, İsrailin Netanyahunun rəhbərliyi altında atdığı və bütün beynəlxalq hüquq və normaları, bəşəri dəyərləri tapdalayan addımları o dərəcədə əndazəni aşıb ki, hətta heç də dünyanın psixi cəhətdən ən “ölçü-biçili adamı” olmayan Tramp belə buna etiraz etmək zorunda qalıb. Ancaq bir şeyi də unutmayaq ki, Trampın dərdi fələstinlilərin, livanlıların və s. faciəsi, İsrailin imici, bu ölkəyə nifrət səviyyəsi yox, Netanyahunun şəxsən onun “ayağını tapdalamasıdır”…

Cəlal Məmmədli

]]>

İsrail mediası və politoloqları hələ İrana qarşı ABŞ ilə birgə hərbi əməliyyatın ilk günlərində İsrailin olduqca sərfəli bir nəticə qazandığını qeyd edirdi. Bu nəticə ondan ibarət idi ki, həmin hərbi əməliyyatla təkcə İranın dini-siyasi rəhbərliyi, hərbi infrastrukturu və nüvə potensialı hədəf alınmamışdı. Eyni zamanda, İran bu zərbələrin “heyfini” körfəzdəki ərəb ölkələrindən və digər qonşularından çıxırdı. Nəticədə İsrail ABŞ ilə birgə bu müsəlman dövlətlərini bir-birinə vurdurdu və bunun üçün özünün bir dollar da xərci çıxmadı. Ərəblər İranın zərbələrindən ABŞ-dən aldığı silahlarla müdafiə olunur, İran isə özünün Çin və Rusiyanın köməyilə istehsal etdiyi silahları işlədirdi. Bir sözlə, İsrail özünə rəqib hesab etdiyi körfəz ölkələrilə İranı qarşı-qarşıya qoyub, bir-birilə döyüşdürməyə müvəffəq oldu. Əlbəttə ki, Benyamin Netanyahu hökuməti bunu özünün “tarixi nailiyyəti” hesab edə bilər…

Ancaq bütün bunları ABŞ də çox gözəl anlayır. ABŞ-nin indiki administrasiyası hər nə qədər İsrailin maraqlarından çıxış etsə də, bunun da bir həddi var. Bu hədd ABŞ maraqlarına ziyan dəyən nöqtədə bitir. İndi belə görünür ki, Netanyahu həmin nöqtəni də keçir. Belə ki, İran-ABŞ danışıqlarında “işıq ucu” görünən kimi, İsrail hansısa təxribata əl ataraq, onların uğur qazanmasını əngəlləyir.




İran tərəfi dəfələrlə bəyan edib ki, atəşkəs və sülh müqaviləsinə mütləq şəkildə İsrailin Livana qarşı təcavüzünün dayandırılması da daxil edilməlidir. Lakin İsrail heç cür buna məhəl qoymaq istəmir, Livana qarşı zərbələri və təcavüz aktlarını davam etdirir. Bu isə onsuz da kövrək olan İran-ABŞ ilkin anlaşmalarını dərhal zərbə altına qoyur və hətta sıfırlayır. Məhz bunun nəticəsidir ki, İran tərəfi İsrailin Livana son hücumlarından sonra ABŞ ilə danışıqları dayandırdığını bəyan edib.

Tramp vəziyyəti nəzarət altında saxladığını göstərmək üçün Tehranın bəyanatlarına baxmayaraq, İranla danışıqların davam etdiyini deməli oldu. O, ötən gün dedi ki, İran və ABŞ arasında ünsiyyət davam edir və medianın bunun əksini iddia edən xəbərləri "yalandır": "Danışıqlar dörd gün əvvəl, üç gün əvvəl, iki gün əvvəl, bir gün əvvəl və bu gün də daxil olmaqla davam edir. Onların hara aparacağını heç kim bilmir, amma mən İrana dediyim kimi, bu və ya digər şəkildə razılaşma əldə etməyin vaxtıdır!"

Tramp Vaşinqton və Tehran arasında ilkin razılaşmanın bir hissəsi olaraq İrandan yazılı nüvə güzəştləri istəyir. Bu barədə “ABC News” öz mənbələrinə istinadla məlumat yayıb. İranın danışıqları aparan nümayəndələri ABŞ-yə şifahi şəkildə İslam Respublikasının nüvə proqramı ilə bağlı bir neçə şərtə razılıq verəcəyinə zəmanət veriblər. Lakin məlumata görə, Tramp Tehrandan alınan zəmanətləri hələlik qeyri-kafi hesab edir.

Bir sözlə, tərəflərin razılığa gəlmək ərəfəsində olduğuna dair işarələr mövcuddur. Lakin İsrail bu prosesin müsbət sonluğunda qətiyyən maraqlı görünmür. Bu isə ABŞ-nin indiki administasiyası tərəfindən qıcıqla qarşılanır. Dünən “Axios” nəşri Donald Trampın İsrailin Baş naziri Benyamin Netanyahuyla telefonda danışdığını və Livanda gərginliyi artırdığı üçün onu danladığını, hətta təhqir etdiyini yazıb. Tramp İsrailin Livandakı hərəkətlərindən narahatlığını açıq şəkildə ifadə edib və bunun ABŞ-nin İranla apardığı danışıqlar prosesinə zərər vurduğunu bildirib.



Nəşrin öz mənbələrinə istinadla yazdığına görə, Tramp Netanyahunu İsraildə korrupsiya ittihamları əsasında həbsdən qurtardığını xatırladıb: “Mən olmasaydım, indi həbsdə idin. Səni mən xilas edirəm. Hazırda hamı sənə nifrət edir və buna görə də hamı İsrailə nifrət edir”.

Trampın öz davranışları və nitqi nəzərə alındıqda, onun İsrailin Baş nazirinə dedikləri “kor kora kor deməsə…”, yaxud “dəlidən doğru xəbər” misallarını xatırladır…

Lakin əgər doğrudan da Tramp telefon danışığında bu ifadələrdən istifadə edibsə, onun haqlı olduğunu etiraf etməmək olmur. Göründüyü kimi, İsrailin Netanyahunun rəhbərliyi altında atdığı və bütün beynəlxalq hüquq və normaları, bəşəri dəyərləri tapdalayan addımları o dərəcədə əndazəni aşıb ki, hətta heç də dünyanın psixi cəhətdən ən “ölçü-biçili adamı” olmayan Tramp belə buna etiraz etmək zorunda qalıb. Ancaq bir şeyi də unutmayaq ki, Trampın dərdi fələstinlilərin, livanlıların və s. faciəsi, İsrailin imici, bu ölkəyə nifrət səviyyəsi yox, Netanyahunun şəxsən onun “ayağını tapdalamasıdır”…

Cəlal Məmmədli

]]>

İsrail mediası və politoloqları hələ İrana qarşı ABŞ ilə birgə hərbi əməliyyatın ilk günlərində İsrailin olduqca sərfəli bir nəticə qazandığını qeyd edirdi. Bu nəticə ondan ibarət idi ki, həmin hərbi əməliyyatla təkcə İranın dini-siyasi rəhbərliyi, hərbi infrastrukturu və nüvə potensialı hədəf alınmamışdı. Eyni zamanda, İran bu zərbələrin “heyfini” körfəzdəki ərəb ölkələrindən və digər qonşularından çıxırdı. Nəticədə İsrail ABŞ ilə birgə bu müsəlman dövlətlərini bir-birinə vurdurdu və bunun üçün özünün bir dollar da xərci çıxmadı. Ərəblər İranın zərbələrindən ABŞ-dən aldığı silahlarla müdafiə olunur, İran isə özünün Çin və Rusiyanın köməyilə istehsal etdiyi silahları işlədirdi. Bir sözlə, İsrail özünə rəqib hesab etdiyi körfəz ölkələrilə İranı qarşı-qarşıya qoyub, bir-birilə döyüşdürməyə müvəffəq oldu. Əlbəttə ki, Benyamin Netanyahu hökuməti bunu özünün “tarixi nailiyyəti” hesab edə bilər…

Ancaq bütün bunları ABŞ də çox gözəl anlayır. ABŞ-nin indiki administrasiyası hər nə qədər İsrailin maraqlarından çıxış etsə də, bunun da bir həddi var. Bu hədd ABŞ maraqlarına ziyan dəyən nöqtədə bitir. İndi belə görünür ki, Netanyahu həmin nöqtəni də keçir. Belə ki, İran-ABŞ danışıqlarında “işıq ucu” görünən kimi, İsrail hansısa təxribata əl ataraq, onların uğur qazanmasını əngəlləyir.




İran tərəfi dəfələrlə bəyan edib ki, atəşkəs və sülh müqaviləsinə mütləq şəkildə İsrailin Livana qarşı təcavüzünün dayandırılması da daxil edilməlidir. Lakin İsrail heç cür buna məhəl qoymaq istəmir, Livana qarşı zərbələri və təcavüz aktlarını davam etdirir. Bu isə onsuz da kövrək olan İran-ABŞ ilkin anlaşmalarını dərhal zərbə altına qoyur və hətta sıfırlayır. Məhz bunun nəticəsidir ki, İran tərəfi İsrailin Livana son hücumlarından sonra ABŞ ilə danışıqları dayandırdığını bəyan edib.

Tramp vəziyyəti nəzarət altında saxladığını göstərmək üçün Tehranın bəyanatlarına baxmayaraq, İranla danışıqların davam etdiyini deməli oldu. O, ötən gün dedi ki, İran və ABŞ arasında ünsiyyət davam edir və medianın bunun əksini iddia edən xəbərləri "yalandır": "Danışıqlar dörd gün əvvəl, üç gün əvvəl, iki gün əvvəl, bir gün əvvəl və bu gün də daxil olmaqla davam edir. Onların hara aparacağını heç kim bilmir, amma mən İrana dediyim kimi, bu və ya digər şəkildə razılaşma əldə etməyin vaxtıdır!"

Tramp Vaşinqton və Tehran arasında ilkin razılaşmanın bir hissəsi olaraq İrandan yazılı nüvə güzəştləri istəyir. Bu barədə “ABC News” öz mənbələrinə istinadla məlumat yayıb. İranın danışıqları aparan nümayəndələri ABŞ-yə şifahi şəkildə İslam Respublikasının nüvə proqramı ilə bağlı bir neçə şərtə razılıq verəcəyinə zəmanət veriblər. Lakin məlumata görə, Tramp Tehrandan alınan zəmanətləri hələlik qeyri-kafi hesab edir.

Bir sözlə, tərəflərin razılığa gəlmək ərəfəsində olduğuna dair işarələr mövcuddur. Lakin İsrail bu prosesin müsbət sonluğunda qətiyyən maraqlı görünmür. Bu isə ABŞ-nin indiki administasiyası tərəfindən qıcıqla qarşılanır. Dünən “Axios” nəşri Donald Trampın İsrailin Baş naziri Benyamin Netanyahuyla telefonda danışdığını və Livanda gərginliyi artırdığı üçün onu danladığını, hətta təhqir etdiyini yazıb. Tramp İsrailin Livandakı hərəkətlərindən narahatlığını açıq şəkildə ifadə edib və bunun ABŞ-nin İranla apardığı danışıqlar prosesinə zərər vurduğunu bildirib.



Nəşrin öz mənbələrinə istinadla yazdığına görə, Tramp Netanyahunu İsraildə korrupsiya ittihamları əsasında həbsdən qurtardığını xatırladıb: “Mən olmasaydım, indi həbsdə idin. Səni mən xilas edirəm. Hazırda hamı sənə nifrət edir və buna görə də hamı İsrailə nifrət edir”.

Trampın öz davranışları və nitqi nəzərə alındıqda, onun İsrailin Baş nazirinə dedikləri “kor kora kor deməsə…”, yaxud “dəlidən doğru xəbər” misallarını xatırladır…

Lakin əgər doğrudan da Tramp telefon danışığında bu ifadələrdən istifadə edibsə, onun haqlı olduğunu etiraf etməmək olmur. Göründüyü kimi, İsrailin Netanyahunun rəhbərliyi altında atdığı və bütün beynəlxalq hüquq və normaları, bəşəri dəyərləri tapdalayan addımları o dərəcədə əndazəni aşıb ki, hətta heç də dünyanın psixi cəhətdən ən “ölçü-biçili adamı” olmayan Tramp belə buna etiraz etmək zorunda qalıb. Ancaq bir şeyi də unutmayaq ki, Trampın dərdi fələstinlilərin, livanlıların və s. faciəsi, İsrailin imici, bu ölkəyə nifrət səviyyəsi yox, Netanyahunun şəxsən onun “ayağını tapdalamasıdır”…

Cəlal Məmmədli

]]> Rəcəb Babaşovun 10 ili: Qazax rayonu inkişaf və tərəqqi dövrünü yaşayır https://mediaxeberleri.az/index.php?newsid=25595 https://mediaxeberleri.az/index.php?newsid=25595 admin Wed, 20 May 2026 11:10:50 +0400

Müasir Azərbaycan dövlətinin möhkəm təməlləri xalqımızın Ümummilli Lideri Heydər Əliyev tərəfindən qoyulmuşdur. Ulu Öndərin uzaqgörən və müdrik siyasəti nəticəsində Azərbaycan sabitlik və inkişaf yoluna qədəm qoymuş, müstəqil dövlətçiliyimiz möhkəmlənmişdir. Bu siyasi kurs bu gün Prezident İlham Əliyev tərəfindən uğurla davam etdirilir. Prezident İlham Əliyev Ulu Öndər Heydər Əliyevin uğurlu siyasətinin layiqli davamçısı kimi Azərbaycanı regionun ən güclü dövlətlərindən birinə çevirmiş, ölkəmizin beynəlxalq nüfuzunu daha da artırmışdır. Dövlət başçısının həyata keçirdiyi siyasət ölkənin hər bir bölgəsində inkişafın və tərəqqinin təmin olunmasına xidmət edir.

Azərbaycanın bölgələrinin sosial-iqtisadi inkişafı dövlət siyasətinin ən mühüm istiqamətlərindən biridir. Son illərdə ölkəmizin hər bir bölgəsində həyata keçirilən genişmiqyaslı quruculuq və abadlıq işləri, yeni infrastruktur layihələri və sosial proqramlar dövlətimizin vətəndaş rifahına verdiyi önəmin bariz göstəricisidir. Bu inkişaf prosesində dövlət başçısının müəyyən etdiyi strateji xətti bölgələrdə layiqincə həyata keçirən rəhbər şəxslərin fəaliyyəti xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Belə rəhbərlərdən biri də Qazax Rayon İcra Hakimiyyətinin başçısı Rəcəb Babaşovdur. Qazax Rayon İcra Hakimiyyətinin başçısı hörmətli Rəcəb Babaşovun bu vəzifəyə təyin olunmasının 10 ili tamam olur.

Bu gün Qazax rayonu ölkənin inkişaf prosesinin mühüm iştirakçılarından biridir. Xüsusilə son 10 ildə rayonun sosial-iqtisadi həyatında müşahidə olunan müsbət dəyişikliklər, yeni layihələrin həyata keçirilməsi və insanların həyat şəraitinin yaxşılaşdırılması istiqamətində görülən işlər rayon rəhbərliyinin məqsədyönlü fəaliyyətinin nəticəsidir. Rəcəb Babaşov rəhbərlik etdiyi müddətdə Qazax rayonunun inkişafına mühüm töhfələr vermiş, dövlət siyasətinin yerlərdə uğurla həyata keçirilməsinə nail olmuşdur.

Onun rəhbərliyi ilə rayonda aparılan abadlıq və quruculuq işləri, yolların yenidən qurulması, sosial obyektlərin tikintisi və infrastruktur layihələrinin icrası Qazaxın simasını daha da gözəlləşdirir. Rayonun kənd və qəsəbələrində həyata keçirilən layihələr insanların həyat şəraitinin yaxşılaşmasına, yeni iş yerlərinin yaradılmasına və sosial rifahın yüksəlməsinə səbəb olur. Təhsil və səhiyyə sahələrində aparılan yenidənqurma işləri, məktəblərin və tibb müəssisələrinin müasirləşdirilməsi isə rayon sakinlərinin həyat keyfiyyətinin artırılmasına xidmət edir.

Rəcəb Babaşovun fəaliyyətində diqqət çəkən əsas məqamlardan biri də vətəndaşlarla birbaşa ünsiyyətə böyük önəm verməsidir. O, mütəmadi olaraq sakinlərlə görüşlər keçirir, onların müraciətlərini dinləyir və qaldırılan məsələlərin operativ şəkildə həll olunması üçün müvafiq tədbirlər görür. Bu yanaşma vətəndaşların dövlət qurumlarına olan inamını daha da gücləndirir və idarəetmədə şəffaflığın təmin olunmasına xidmət edir.

Rəcəb Babaşov hər zaman şəhid ailələrinə, qazilərə və müharibə veteranlarına xüsusi diqqət və qayğı ilə yanaşan rəhbərlərdən biridir. Vətən uğrunda canlarını fəda edən şəhidlərin ailələrinə göstərilən hörmət və qayğı dövlət siyasətinin əsas prioritetlərindən biridir. Bu istiqamətdə Qazax rayonunda həyata keçirilən tədbirlər xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Şəhid ailələri ilə mütəmadi görüşlər keçirilir, onların sosial problemlərinin həlli istiqamətində lazımi tədbirlər görülür və mənəvi dəstək göstərilir.

Eyni zamanda qazilərin sosial müdafiəsinin gücləndirilməsi, onların məşğulluq imkanlarının artırılması və cəmiyyətə inteqrasiyası istiqamətində mühüm addımlar atılır. Qazilər dövlətimizin qəhrəman övladlarıdır və onların layiqli həyat şəraitinin təmin olunması hər zaman diqqət mərkəzində saxlanılır. Rəcəb Babaşov bu məsələyə xüsusi həssaslıqla yanaşaraq qazilərin problemlərinin həllinə daim dəstək verir.

Aztəminatlı ailələrə göstərilən diqqət və qayğı da rayon rəhbərliyinin fəaliyyətində mühüm yer tutur. Sosial cəhətdən həssas təbəqələrə dəstək göstərilməsi, ehtiyacı olan ailələrə yardım edilməsi və onların həyat şəraitinin yaxşılaşdırılması istiqamətində müxtəlif sosial layihələr həyata keçirilir. Bu humanist yanaşma cəmiyyətdə həmrəyliyin və sosial ədalətin möhkəmlənməsinə mühüm töhfə verir.

Rayonun ictimai həyatında gənclərin rolunun artırılması, onların vətənpərvərlik ruhunda tərbiyə olunması və sosial fəallığının gücləndirilməsi də Rəcəb Babaşovun diqqət yetirdiyi əsas məsələlərdəndir. Gənclərin idman, mədəniyyət və təhsil sahələrində uğur qazanması üçün yaradılan şərait onların sağlam və vətənpərvər ruhda yetişməsinə imkan yaradır. Bu təşəbbüslər gələcək nəsillərin inkişafına xidmət edən mühüm addımlardır.

Qazax rayonunda həyata keçirilən bütün bu işlər dövlət başçısı İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə ölkəmizdə aparılan inkişaf strategiyasının bölgələrdə uğurla icra olunduğunu bir daha göstərir. Rəcəb Babaşov dövlətə sədaqəti, məsuliyyətli fəaliyyəti və vətəndaşlara olan diqqəti ilə Prezident İlham Əliyevin etimadını doğruldan rəhbərlərdən biri kimi tanınır.

Onun fəaliyyəti göstərir ki, dövlətə xidmət yalnız idarəçilik deyil, həm də xalqa bağlılıq, vətənə sevgi və yüksək məsuliyyət tələb edən şərəfli bir missiyadır. Rəcəb Babaşov məhz bu prinsiplərə sadiq qalaraq Qazax rayonunun inkişafı naminə yorulmadan çalışır və rayon sakinlərinin rifahının yüksəldilməsi üçün ardıcıl tədbirlər həyata keçirir.

Bu gün Qazax rayonunda müşahidə olunan inkişaf, həyata keçirilən sosial layihələr və insanların həyat şəraitində baş verən müsbət dəyişikliklər onun məqsədyönlü fəaliyyətinin nəticəsi kimi dəyərləndirilir. Rayon sakinləri bu işləri yüksək qiymətləndirir və göstərilən diqqət və qayğıya görə minnətdarlıqlarını ifadə edirlər.

]]>

Müasir Azərbaycan dövlətinin möhkəm təməlləri xalqımızın Ümummilli Lideri Heydər Əliyev tərəfindən qoyulmuşdur. Ulu Öndərin uzaqgörən və müdrik siyasəti nəticəsində Azərbaycan sabitlik və inkişaf yoluna qədəm qoymuş, müstəqil dövlətçiliyimiz möhkəmlənmişdir. Bu siyasi kurs bu gün Prezident İlham Əliyev tərəfindən uğurla davam etdirilir. Prezident İlham Əliyev Ulu Öndər Heydər Əliyevin uğurlu siyasətinin layiqli davamçısı kimi Azərbaycanı regionun ən güclü dövlətlərindən birinə çevirmiş, ölkəmizin beynəlxalq nüfuzunu daha da artırmışdır. Dövlət başçısının həyata keçirdiyi siyasət ölkənin hər bir bölgəsində inkişafın və tərəqqinin təmin olunmasına xidmət edir.

Azərbaycanın bölgələrinin sosial-iqtisadi inkişafı dövlət siyasətinin ən mühüm istiqamətlərindən biridir. Son illərdə ölkəmizin hər bir bölgəsində həyata keçirilən genişmiqyaslı quruculuq və abadlıq işləri, yeni infrastruktur layihələri və sosial proqramlar dövlətimizin vətəndaş rifahına verdiyi önəmin bariz göstəricisidir. Bu inkişaf prosesində dövlət başçısının müəyyən etdiyi strateji xətti bölgələrdə layiqincə həyata keçirən rəhbər şəxslərin fəaliyyəti xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Belə rəhbərlərdən biri də Qazax Rayon İcra Hakimiyyətinin başçısı Rəcəb Babaşovdur. Qazax Rayon İcra Hakimiyyətinin başçısı hörmətli Rəcəb Babaşovun bu vəzifəyə təyin olunmasının 10 ili tamam olur.

Bu gün Qazax rayonu ölkənin inkişaf prosesinin mühüm iştirakçılarından biridir. Xüsusilə son 10 ildə rayonun sosial-iqtisadi həyatında müşahidə olunan müsbət dəyişikliklər, yeni layihələrin həyata keçirilməsi və insanların həyat şəraitinin yaxşılaşdırılması istiqamətində görülən işlər rayon rəhbərliyinin məqsədyönlü fəaliyyətinin nəticəsidir. Rəcəb Babaşov rəhbərlik etdiyi müddətdə Qazax rayonunun inkişafına mühüm töhfələr vermiş, dövlət siyasətinin yerlərdə uğurla həyata keçirilməsinə nail olmuşdur.

Onun rəhbərliyi ilə rayonda aparılan abadlıq və quruculuq işləri, yolların yenidən qurulması, sosial obyektlərin tikintisi və infrastruktur layihələrinin icrası Qazaxın simasını daha da gözəlləşdirir. Rayonun kənd və qəsəbələrində həyata keçirilən layihələr insanların həyat şəraitinin yaxşılaşmasına, yeni iş yerlərinin yaradılmasına və sosial rifahın yüksəlməsinə səbəb olur. Təhsil və səhiyyə sahələrində aparılan yenidənqurma işləri, məktəblərin və tibb müəssisələrinin müasirləşdirilməsi isə rayon sakinlərinin həyat keyfiyyətinin artırılmasına xidmət edir.

Rəcəb Babaşovun fəaliyyətində diqqət çəkən əsas məqamlardan biri də vətəndaşlarla birbaşa ünsiyyətə böyük önəm verməsidir. O, mütəmadi olaraq sakinlərlə görüşlər keçirir, onların müraciətlərini dinləyir və qaldırılan məsələlərin operativ şəkildə həll olunması üçün müvafiq tədbirlər görür. Bu yanaşma vətəndaşların dövlət qurumlarına olan inamını daha da gücləndirir və idarəetmədə şəffaflığın təmin olunmasına xidmət edir.

Rəcəb Babaşov hər zaman şəhid ailələrinə, qazilərə və müharibə veteranlarına xüsusi diqqət və qayğı ilə yanaşan rəhbərlərdən biridir. Vətən uğrunda canlarını fəda edən şəhidlərin ailələrinə göstərilən hörmət və qayğı dövlət siyasətinin əsas prioritetlərindən biridir. Bu istiqamətdə Qazax rayonunda həyata keçirilən tədbirlər xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Şəhid ailələri ilə mütəmadi görüşlər keçirilir, onların sosial problemlərinin həlli istiqamətində lazımi tədbirlər görülür və mənəvi dəstək göstərilir.

Eyni zamanda qazilərin sosial müdafiəsinin gücləndirilməsi, onların məşğulluq imkanlarının artırılması və cəmiyyətə inteqrasiyası istiqamətində mühüm addımlar atılır. Qazilər dövlətimizin qəhrəman övladlarıdır və onların layiqli həyat şəraitinin təmin olunması hər zaman diqqət mərkəzində saxlanılır. Rəcəb Babaşov bu məsələyə xüsusi həssaslıqla yanaşaraq qazilərin problemlərinin həllinə daim dəstək verir.

Aztəminatlı ailələrə göstərilən diqqət və qayğı da rayon rəhbərliyinin fəaliyyətində mühüm yer tutur. Sosial cəhətdən həssas təbəqələrə dəstək göstərilməsi, ehtiyacı olan ailələrə yardım edilməsi və onların həyat şəraitinin yaxşılaşdırılması istiqamətində müxtəlif sosial layihələr həyata keçirilir. Bu humanist yanaşma cəmiyyətdə həmrəyliyin və sosial ədalətin möhkəmlənməsinə mühüm töhfə verir.

Rayonun ictimai həyatında gənclərin rolunun artırılması, onların vətənpərvərlik ruhunda tərbiyə olunması və sosial fəallığının gücləndirilməsi də Rəcəb Babaşovun diqqət yetirdiyi əsas məsələlərdəndir. Gənclərin idman, mədəniyyət və təhsil sahələrində uğur qazanması üçün yaradılan şərait onların sağlam və vətənpərvər ruhda yetişməsinə imkan yaradır. Bu təşəbbüslər gələcək nəsillərin inkişafına xidmət edən mühüm addımlardır.

Qazax rayonunda həyata keçirilən bütün bu işlər dövlət başçısı İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə ölkəmizdə aparılan inkişaf strategiyasının bölgələrdə uğurla icra olunduğunu bir daha göstərir. Rəcəb Babaşov dövlətə sədaqəti, məsuliyyətli fəaliyyəti və vətəndaşlara olan diqqəti ilə Prezident İlham Əliyevin etimadını doğruldan rəhbərlərdən biri kimi tanınır.

Onun fəaliyyəti göstərir ki, dövlətə xidmət yalnız idarəçilik deyil, həm də xalqa bağlılıq, vətənə sevgi və yüksək məsuliyyət tələb edən şərəfli bir missiyadır. Rəcəb Babaşov məhz bu prinsiplərə sadiq qalaraq Qazax rayonunun inkişafı naminə yorulmadan çalışır və rayon sakinlərinin rifahının yüksəldilməsi üçün ardıcıl tədbirlər həyata keçirir.

Bu gün Qazax rayonunda müşahidə olunan inkişaf, həyata keçirilən sosial layihələr və insanların həyat şəraitində baş verən müsbət dəyişikliklər onun məqsədyönlü fəaliyyətinin nəticəsi kimi dəyərləndirilir. Rayon sakinləri bu işləri yüksək qiymətləndirir və göstərilən diqqət və qayğıya görə minnətdarlıqlarını ifadə edirlər.

]]>

Müasir Azərbaycan dövlətinin möhkəm təməlləri xalqımızın Ümummilli Lideri Heydər Əliyev tərəfindən qoyulmuşdur. Ulu Öndərin uzaqgörən və müdrik siyasəti nəticəsində Azərbaycan sabitlik və inkişaf yoluna qədəm qoymuş, müstəqil dövlətçiliyimiz möhkəmlənmişdir. Bu siyasi kurs bu gün Prezident İlham Əliyev tərəfindən uğurla davam etdirilir. Prezident İlham Əliyev Ulu Öndər Heydər Əliyevin uğurlu siyasətinin layiqli davamçısı kimi Azərbaycanı regionun ən güclü dövlətlərindən birinə çevirmiş, ölkəmizin beynəlxalq nüfuzunu daha da artırmışdır. Dövlət başçısının həyata keçirdiyi siyasət ölkənin hər bir bölgəsində inkişafın və tərəqqinin təmin olunmasına xidmət edir.

Azərbaycanın bölgələrinin sosial-iqtisadi inkişafı dövlət siyasətinin ən mühüm istiqamətlərindən biridir. Son illərdə ölkəmizin hər bir bölgəsində həyata keçirilən genişmiqyaslı quruculuq və abadlıq işləri, yeni infrastruktur layihələri və sosial proqramlar dövlətimizin vətəndaş rifahına verdiyi önəmin bariz göstəricisidir. Bu inkişaf prosesində dövlət başçısının müəyyən etdiyi strateji xətti bölgələrdə layiqincə həyata keçirən rəhbər şəxslərin fəaliyyəti xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Belə rəhbərlərdən biri də Qazax Rayon İcra Hakimiyyətinin başçısı Rəcəb Babaşovdur. Qazax Rayon İcra Hakimiyyətinin başçısı hörmətli Rəcəb Babaşovun bu vəzifəyə təyin olunmasının 10 ili tamam olur.

Bu gün Qazax rayonu ölkənin inkişaf prosesinin mühüm iştirakçılarından biridir. Xüsusilə son 10 ildə rayonun sosial-iqtisadi həyatında müşahidə olunan müsbət dəyişikliklər, yeni layihələrin həyata keçirilməsi və insanların həyat şəraitinin yaxşılaşdırılması istiqamətində görülən işlər rayon rəhbərliyinin məqsədyönlü fəaliyyətinin nəticəsidir. Rəcəb Babaşov rəhbərlik etdiyi müddətdə Qazax rayonunun inkişafına mühüm töhfələr vermiş, dövlət siyasətinin yerlərdə uğurla həyata keçirilməsinə nail olmuşdur.

Onun rəhbərliyi ilə rayonda aparılan abadlıq və quruculuq işləri, yolların yenidən qurulması, sosial obyektlərin tikintisi və infrastruktur layihələrinin icrası Qazaxın simasını daha da gözəlləşdirir. Rayonun kənd və qəsəbələrində həyata keçirilən layihələr insanların həyat şəraitinin yaxşılaşmasına, yeni iş yerlərinin yaradılmasına və sosial rifahın yüksəlməsinə səbəb olur. Təhsil və səhiyyə sahələrində aparılan yenidənqurma işləri, məktəblərin və tibb müəssisələrinin müasirləşdirilməsi isə rayon sakinlərinin həyat keyfiyyətinin artırılmasına xidmət edir.

Rəcəb Babaşovun fəaliyyətində diqqət çəkən əsas məqamlardan biri də vətəndaşlarla birbaşa ünsiyyətə böyük önəm verməsidir. O, mütəmadi olaraq sakinlərlə görüşlər keçirir, onların müraciətlərini dinləyir və qaldırılan məsələlərin operativ şəkildə həll olunması üçün müvafiq tədbirlər görür. Bu yanaşma vətəndaşların dövlət qurumlarına olan inamını daha da gücləndirir və idarəetmədə şəffaflığın təmin olunmasına xidmət edir.

Rəcəb Babaşov hər zaman şəhid ailələrinə, qazilərə və müharibə veteranlarına xüsusi diqqət və qayğı ilə yanaşan rəhbərlərdən biridir. Vətən uğrunda canlarını fəda edən şəhidlərin ailələrinə göstərilən hörmət və qayğı dövlət siyasətinin əsas prioritetlərindən biridir. Bu istiqamətdə Qazax rayonunda həyata keçirilən tədbirlər xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Şəhid ailələri ilə mütəmadi görüşlər keçirilir, onların sosial problemlərinin həlli istiqamətində lazımi tədbirlər görülür və mənəvi dəstək göstərilir.

Eyni zamanda qazilərin sosial müdafiəsinin gücləndirilməsi, onların məşğulluq imkanlarının artırılması və cəmiyyətə inteqrasiyası istiqamətində mühüm addımlar atılır. Qazilər dövlətimizin qəhrəman övladlarıdır və onların layiqli həyat şəraitinin təmin olunması hər zaman diqqət mərkəzində saxlanılır. Rəcəb Babaşov bu məsələyə xüsusi həssaslıqla yanaşaraq qazilərin problemlərinin həllinə daim dəstək verir.

Aztəminatlı ailələrə göstərilən diqqət və qayğı da rayon rəhbərliyinin fəaliyyətində mühüm yer tutur. Sosial cəhətdən həssas təbəqələrə dəstək göstərilməsi, ehtiyacı olan ailələrə yardım edilməsi və onların həyat şəraitinin yaxşılaşdırılması istiqamətində müxtəlif sosial layihələr həyata keçirilir. Bu humanist yanaşma cəmiyyətdə həmrəyliyin və sosial ədalətin möhkəmlənməsinə mühüm töhfə verir.

Rayonun ictimai həyatında gənclərin rolunun artırılması, onların vətənpərvərlik ruhunda tərbiyə olunması və sosial fəallığının gücləndirilməsi də Rəcəb Babaşovun diqqət yetirdiyi əsas məsələlərdəndir. Gənclərin idman, mədəniyyət və təhsil sahələrində uğur qazanması üçün yaradılan şərait onların sağlam və vətənpərvər ruhda yetişməsinə imkan yaradır. Bu təşəbbüslər gələcək nəsillərin inkişafına xidmət edən mühüm addımlardır.

Qazax rayonunda həyata keçirilən bütün bu işlər dövlət başçısı İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə ölkəmizdə aparılan inkişaf strategiyasının bölgələrdə uğurla icra olunduğunu bir daha göstərir. Rəcəb Babaşov dövlətə sədaqəti, məsuliyyətli fəaliyyəti və vətəndaşlara olan diqqəti ilə Prezident İlham Əliyevin etimadını doğruldan rəhbərlərdən biri kimi tanınır.

Onun fəaliyyəti göstərir ki, dövlətə xidmət yalnız idarəçilik deyil, həm də xalqa bağlılıq, vətənə sevgi və yüksək məsuliyyət tələb edən şərəfli bir missiyadır. Rəcəb Babaşov məhz bu prinsiplərə sadiq qalaraq Qazax rayonunun inkişafı naminə yorulmadan çalışır və rayon sakinlərinin rifahının yüksəldilməsi üçün ardıcıl tədbirlər həyata keçirir.

Bu gün Qazax rayonunda müşahidə olunan inkişaf, həyata keçirilən sosial layihələr və insanların həyat şəraitində baş verən müsbət dəyişikliklər onun məqsədyönlü fəaliyyətinin nəticəsi kimi dəyərləndirilir. Rayon sakinləri bu işləri yüksək qiymətləndirir və göstərilən diqqət və qayğıya görə minnətdarlıqlarını ifadə edirlər.

]]> TRAMP Sİ İLƏ GÖRÜŞƏ “ƏLİDOLU” GETMƏK İSTƏYİR... - Çin Hörmüzdə “ilişən” ABŞ-nin qarşısına nə ilə çıxır? https://mediaxeberleri.az/index.php?newsid=25458 https://mediaxeberleri.az/index.php?newsid=25458 admin Wed, 13 May 2026 00:05:52 +0400

ABŞ Prezidenti Donald Tramp Çin rəhbəri Si Çinpinlə görüşə yola düşməmişdən öncə Vaşinqton Pekinə xəbərdarlıq xarakteri daşıyan qərar verib. Belə ki, ABŞ Çinin üç komersiya peyk şirkətini İrana kəşfiyyat məlumatları ötürməkdə ittiham edərək, onlara sanksiya tətbiq edib. Bunlar “The Earth Rye”, ”MizarVision” və “Chang Guang Satellite Technology” şirkətləridir.

Çin isə ABŞ sanksiyalarına baxmayaraq, geosiyasi mübarizədən geriyə çəkilməyəcəyini və öz müttəfiqlərini dəstəkləyəcəyini nümayiş etdirmək üçün Rusiya və İrana kütləvi şəkildə dron komponentləri göndərir. ABŞ kəşfiyyatının məlumatına görə, bu tədarük müxtəlif vasitəçi firmalar tərəfindən həyata keçirilir. Ancaq Çin bunu etməyə də bilməz, çünki o, Rusiya və İrandan ucuz neft alır. Ona görə də Tramp Si Cinpinə Hörmüz boğazındakı vəziyyətə məhz ABŞ-nin nəzarət etməsini əyani şəkildə göstərmək istəyir.

Şübhəsiz ki,Tramp Si Cinpinə İran məsələsinin onlar üçün xüsusilə həssas olduğunu bildirməklə yanaşı, Tehrana edilən istənilən yardımın Çinə qarşı sanksiyalarla nəticələnəcyini söyləyəcək. Bu görüş zamanı Çin də öz növbəsində əlindəki güclü kartların nədən ibarət olduğunu göstərəcək. Hazırda Pekinin ABŞ-yə qarşı istifadə edə biləcəyi ən güclü təzyiq vasitəsi nadir torpaq metallarından emal edilən məhsulların ixracına qadağa qoyulması ola bilər.

ABŞ-nin Çinə qarşı sərt mövqe nümayiş etdirməsinin əsas səbəbi Çin iqtisadiyyatının heç də yaxşı günlər keçirmədiyindən qaynaqlanır. Əlbəttə, zahirən Çin çox möhtəşəm təsir bağışlayır. Dağ massivlərini aşan yeni yollar, gözöxşayan infrastruktur obyektləri, ölkənin hər yerinə yayılmış sürət qatarları, Süni İntellektin köməyi ilə həyata keçirilən mürəkkəb texnoloji əməliyyatların asanlaşdırılması, robot texnikasının məişətin bütün sferalarına daxil olması, mikroelektronika sahəsindəki irəliləyişlər Çinin qabaqcıl mövqedə dayandığının bariz əlaməti kimi görünə bilər. Ancaq bütün bunlara baxmayaraq, Çin iqtisadiyyatında ciddi problemlər var və ölkənin Ümumi Daxili Məhsulu öncəki illərlə müqayisədə çox zəif böyüyür.



Çinin iqtisadi mühərrikində nasazlığın yaranması heç də birbaşa daxili amillərlə bağlı deyil. Burada üç amil xüsusilə mühüm rol oynayır və onların hamısı sinxron şəkildə Çinin iqtisadi mühərrikinin saz işləməsinə böyük əngəllər törədir.

Birinci amil, dünya iqtisadiyyatının durğunluğa girməsidir və bunun səbəbləri mövcud qlobal iqtisadi-maliyyə sisteminin baza prinsiplərilə bağlıdır. Bu amil Çinlə yanaşı, qlobal maliyyənin başlıca mərkəzi olan ABŞ iqtisadiyyatını da dərindən sarsıdır.

İkinci amil ABŞ ilə Çin arasında gedən geosiyasi mübarizəylə əlaqədardır. ABŞ-nin Çinə qarşı tətbiq etdiyi ticarət tarifləri və müxtəlif səpkili sanksiyalar təsirsiz ötüşmür. Digər yandan, Çinin Hindistan, Yaponiya və digər region dövlətləri ilə geostrateji mövqe mübarizəsindən ABŞ öz mənafeyi üçün sui-istifadə edir.

Üçüncüsü, Çinin iqtisadi böyümə tempinin getdikcə zəifləməsidir. Pekin öz üzərinə kapitalizm sisteminin ən ağır yükünü - dünya istehsalının təmərküzləşməsi prosesini götürüb. Kapitalizm isə daim dövri olaraq böhranlara məruz qalır. Vaxtilə bu cür böhranlar 19-cu əsrdə Avropada “uzun depressiya”, 20-ci əsrin 30-cu illərində isə ABŞ-də “böyük depressiya” adlanan dərin iqtisadi böhranlara səbəb olub. Əgər bugünkü dünya iqtisadiyyatının həcminin 90 il bundan əvvəlki ilə müqayisədə nə qədər nəhəng hala gəldiyini nəzərə alsaq, onda yaranacaq hər hansı oxşar böhranın necə qorxunc olacağı anlaşılar. Ona görə də Çin sanki tələyə düşmüş kimidir və Pekin bunun öhdəsindən gəlməyə çalışır.


Unutmayaq ki, dünya iqtisadiyyatı dərindən inteqrasiya olunduğundan baş verəcək istənilən qloabal iqtisadi kollapsdan təkcə Çin yox, Avropa və ABŞ də böyük zərbə alacaq.

Bildiyimiz kimi, Çin iqtisadiyyatının təməli əsas etibarı ilə ixrac və tikinti üzərində bərqərardır. Lakin son dövrlər yuxarıda sadalanan amillər ucbatından bu sahələrdə nəzərəçarpacaq problemlər yaranıb.

Dünya fabrikası hesab edilən Çinin başqa bir başağrısı xarici şirkətlərin ölkəni tərk etməsi və öz müəssisələrini Hindistana, Vyetnama, Kombocaya, İndoneziyaya və digər ölkələrə köçürmələridir. Düzdür, bu proses fəlakətli səviyyədə olmasa da, hər halda sürətlənir. Bunun səbəblərindən biri geosiyasətlə bağlıdırsa, digər səbəb Çində istehsal xərclərinin durmadan artmasıyla əlaqədardır. İxrac sayəsində böyük pullar qazanan Çin artıq kasıb ölkə olmaqdan çıxıb və ölkədə fiziki əmək bahalaşıb. Deməli, xarici şirkətlər daha uzuz işçi qüvvəsi olan əlverişli mühit axtarırlar.

Çində elə zavodlar var ki, bir neçə aydır tam gücü ilə işləmir. Əyalətlərdən şəhərlərə gəlmiş milyonlarla əmək miqrantı geriyə -kəndlərə dönmək məcburiyyətindədirlər.

Son dövrlər Çindəkı ən böyük iqtisadi çətinlik neftdən alınan məhsullarda yaranan qıtlıqla bağlıdır. Çin uzun müddət İrandan, Venesueladan, Rusiyadan ucuz neft alıb. Nəticədə Çin zavodları plastik materiallar bazarında öz rəqiblərini xeyli üstələyib. Çin 2026-cı ilin əvvəlinə kimi 1,4 milyard barel neft ehtiyatı yığb. Təkcə 2025-ci ildə Çin gündəlik olaraq İrandan 850 min, Venesueladan 420 min, Rusiyadan isə 1,4 milyon barel neft idxal edib. Venesuela neftindən məhrum olan və enerjiyə tələbatının yarısını Yaxın Şərq ölkələrindən ödəyən Çin üçün Hörmüz boğazındakı münaqişənin uzanması xoşagəlməz haldır.

Beləliklə, Tramp Çində yaşanan iqtisadi geriləməni yaxşı gördüyündən Pekinə mümkün qədər təzyiq göstərməklə yanaşı, ona geosiyasi ambisiyalarından geri çəkilməyə və bir çox beynəlxalq məsələlərdə Vaşinqtonla eyni mövqedə dayanmağı təklif edə bilər. Ancaq Pekinin buna müsbət cavab verəcəyi inandırıc deyil. Odur ki, Trampın Si ilə görüşəndən sonra iki ölkə arasında gərginlik daha da arta bilər.

Vaqif Nəsibov

“AzPolitika.info”

]]>

ABŞ Prezidenti Donald Tramp Çin rəhbəri Si Çinpinlə görüşə yola düşməmişdən öncə Vaşinqton Pekinə xəbərdarlıq xarakteri daşıyan qərar verib. Belə ki, ABŞ Çinin üç komersiya peyk şirkətini İrana kəşfiyyat məlumatları ötürməkdə ittiham edərək, onlara sanksiya tətbiq edib. Bunlar “The Earth Rye”, ”MizarVision” və “Chang Guang Satellite Technology” şirkətləridir.

Çin isə ABŞ sanksiyalarına baxmayaraq, geosiyasi mübarizədən geriyə çəkilməyəcəyini və öz müttəfiqlərini dəstəkləyəcəyini nümayiş etdirmək üçün Rusiya və İrana kütləvi şəkildə dron komponentləri göndərir. ABŞ kəşfiyyatının məlumatına görə, bu tədarük müxtəlif vasitəçi firmalar tərəfindən həyata keçirilir. Ancaq Çin bunu etməyə də bilməz, çünki o, Rusiya və İrandan ucuz neft alır. Ona görə də Tramp Si Cinpinə Hörmüz boğazındakı vəziyyətə məhz ABŞ-nin nəzarət etməsini əyani şəkildə göstərmək istəyir.

Şübhəsiz ki,Tramp Si Cinpinə İran məsələsinin onlar üçün xüsusilə həssas olduğunu bildirməklə yanaşı, Tehrana edilən istənilən yardımın Çinə qarşı sanksiyalarla nəticələnəcyini söyləyəcək. Bu görüş zamanı Çin də öz növbəsində əlindəki güclü kartların nədən ibarət olduğunu göstərəcək. Hazırda Pekinin ABŞ-yə qarşı istifadə edə biləcəyi ən güclü təzyiq vasitəsi nadir torpaq metallarından emal edilən məhsulların ixracına qadağa qoyulması ola bilər.

ABŞ-nin Çinə qarşı sərt mövqe nümayiş etdirməsinin əsas səbəbi Çin iqtisadiyyatının heç də yaxşı günlər keçirmədiyindən qaynaqlanır. Əlbəttə, zahirən Çin çox möhtəşəm təsir bağışlayır. Dağ massivlərini aşan yeni yollar, gözöxşayan infrastruktur obyektləri, ölkənin hər yerinə yayılmış sürət qatarları, Süni İntellektin köməyi ilə həyata keçirilən mürəkkəb texnoloji əməliyyatların asanlaşdırılması, robot texnikasının məişətin bütün sferalarına daxil olması, mikroelektronika sahəsindəki irəliləyişlər Çinin qabaqcıl mövqedə dayandığının bariz əlaməti kimi görünə bilər. Ancaq bütün bunlara baxmayaraq, Çin iqtisadiyyatında ciddi problemlər var və ölkənin Ümumi Daxili Məhsulu öncəki illərlə müqayisədə çox zəif böyüyür.



Çinin iqtisadi mühərrikində nasazlığın yaranması heç də birbaşa daxili amillərlə bağlı deyil. Burada üç amil xüsusilə mühüm rol oynayır və onların hamısı sinxron şəkildə Çinin iqtisadi mühərrikinin saz işləməsinə böyük əngəllər törədir.

Birinci amil, dünya iqtisadiyyatının durğunluğa girməsidir və bunun səbəbləri mövcud qlobal iqtisadi-maliyyə sisteminin baza prinsiplərilə bağlıdır. Bu amil Çinlə yanaşı, qlobal maliyyənin başlıca mərkəzi olan ABŞ iqtisadiyyatını da dərindən sarsıdır.

İkinci amil ABŞ ilə Çin arasında gedən geosiyasi mübarizəylə əlaqədardır. ABŞ-nin Çinə qarşı tətbiq etdiyi ticarət tarifləri və müxtəlif səpkili sanksiyalar təsirsiz ötüşmür. Digər yandan, Çinin Hindistan, Yaponiya və digər region dövlətləri ilə geostrateji mövqe mübarizəsindən ABŞ öz mənafeyi üçün sui-istifadə edir.

Üçüncüsü, Çinin iqtisadi böyümə tempinin getdikcə zəifləməsidir. Pekin öz üzərinə kapitalizm sisteminin ən ağır yükünü - dünya istehsalının təmərküzləşməsi prosesini götürüb. Kapitalizm isə daim dövri olaraq böhranlara məruz qalır. Vaxtilə bu cür böhranlar 19-cu əsrdə Avropada “uzun depressiya”, 20-ci əsrin 30-cu illərində isə ABŞ-də “böyük depressiya” adlanan dərin iqtisadi böhranlara səbəb olub. Əgər bugünkü dünya iqtisadiyyatının həcminin 90 il bundan əvvəlki ilə müqayisədə nə qədər nəhəng hala gəldiyini nəzərə alsaq, onda yaranacaq hər hansı oxşar böhranın necə qorxunc olacağı anlaşılar. Ona görə də Çin sanki tələyə düşmüş kimidir və Pekin bunun öhdəsindən gəlməyə çalışır.


Unutmayaq ki, dünya iqtisadiyyatı dərindən inteqrasiya olunduğundan baş verəcək istənilən qloabal iqtisadi kollapsdan təkcə Çin yox, Avropa və ABŞ də böyük zərbə alacaq.

Bildiyimiz kimi, Çin iqtisadiyyatının təməli əsas etibarı ilə ixrac və tikinti üzərində bərqərardır. Lakin son dövrlər yuxarıda sadalanan amillər ucbatından bu sahələrdə nəzərəçarpacaq problemlər yaranıb.

Dünya fabrikası hesab edilən Çinin başqa bir başağrısı xarici şirkətlərin ölkəni tərk etməsi və öz müəssisələrini Hindistana, Vyetnama, Kombocaya, İndoneziyaya və digər ölkələrə köçürmələridir. Düzdür, bu proses fəlakətli səviyyədə olmasa da, hər halda sürətlənir. Bunun səbəblərindən biri geosiyasətlə bağlıdırsa, digər səbəb Çində istehsal xərclərinin durmadan artmasıyla əlaqədardır. İxrac sayəsində böyük pullar qazanan Çin artıq kasıb ölkə olmaqdan çıxıb və ölkədə fiziki əmək bahalaşıb. Deməli, xarici şirkətlər daha uzuz işçi qüvvəsi olan əlverişli mühit axtarırlar.

Çində elə zavodlar var ki, bir neçə aydır tam gücü ilə işləmir. Əyalətlərdən şəhərlərə gəlmiş milyonlarla əmək miqrantı geriyə -kəndlərə dönmək məcburiyyətindədirlər.

Son dövrlər Çindəkı ən böyük iqtisadi çətinlik neftdən alınan məhsullarda yaranan qıtlıqla bağlıdır. Çin uzun müddət İrandan, Venesueladan, Rusiyadan ucuz neft alıb. Nəticədə Çin zavodları plastik materiallar bazarında öz rəqiblərini xeyli üstələyib. Çin 2026-cı ilin əvvəlinə kimi 1,4 milyard barel neft ehtiyatı yığb. Təkcə 2025-ci ildə Çin gündəlik olaraq İrandan 850 min, Venesueladan 420 min, Rusiyadan isə 1,4 milyon barel neft idxal edib. Venesuela neftindən məhrum olan və enerjiyə tələbatının yarısını Yaxın Şərq ölkələrindən ödəyən Çin üçün Hörmüz boğazındakı münaqişənin uzanması xoşagəlməz haldır.

Beləliklə, Tramp Çində yaşanan iqtisadi geriləməni yaxşı gördüyündən Pekinə mümkün qədər təzyiq göstərməklə yanaşı, ona geosiyasi ambisiyalarından geri çəkilməyə və bir çox beynəlxalq məsələlərdə Vaşinqtonla eyni mövqedə dayanmağı təklif edə bilər. Ancaq Pekinin buna müsbət cavab verəcəyi inandırıc deyil. Odur ki, Trampın Si ilə görüşəndən sonra iki ölkə arasında gərginlik daha da arta bilər.

Vaqif Nəsibov

“AzPolitika.info”

]]>

ABŞ Prezidenti Donald Tramp Çin rəhbəri Si Çinpinlə görüşə yola düşməmişdən öncə Vaşinqton Pekinə xəbərdarlıq xarakteri daşıyan qərar verib. Belə ki, ABŞ Çinin üç komersiya peyk şirkətini İrana kəşfiyyat məlumatları ötürməkdə ittiham edərək, onlara sanksiya tətbiq edib. Bunlar “The Earth Rye”, ”MizarVision” və “Chang Guang Satellite Technology” şirkətləridir.

Çin isə ABŞ sanksiyalarına baxmayaraq, geosiyasi mübarizədən geriyə çəkilməyəcəyini və öz müttəfiqlərini dəstəkləyəcəyini nümayiş etdirmək üçün Rusiya və İrana kütləvi şəkildə dron komponentləri göndərir. ABŞ kəşfiyyatının məlumatına görə, bu tədarük müxtəlif vasitəçi firmalar tərəfindən həyata keçirilir. Ancaq Çin bunu etməyə də bilməz, çünki o, Rusiya və İrandan ucuz neft alır. Ona görə də Tramp Si Cinpinə Hörmüz boğazındakı vəziyyətə məhz ABŞ-nin nəzarət etməsini əyani şəkildə göstərmək istəyir.

Şübhəsiz ki,Tramp Si Cinpinə İran məsələsinin onlar üçün xüsusilə həssas olduğunu bildirməklə yanaşı, Tehrana edilən istənilən yardımın Çinə qarşı sanksiyalarla nəticələnəcyini söyləyəcək. Bu görüş zamanı Çin də öz növbəsində əlindəki güclü kartların nədən ibarət olduğunu göstərəcək. Hazırda Pekinin ABŞ-yə qarşı istifadə edə biləcəyi ən güclü təzyiq vasitəsi nadir torpaq metallarından emal edilən məhsulların ixracına qadağa qoyulması ola bilər.

ABŞ-nin Çinə qarşı sərt mövqe nümayiş etdirməsinin əsas səbəbi Çin iqtisadiyyatının heç də yaxşı günlər keçirmədiyindən qaynaqlanır. Əlbəttə, zahirən Çin çox möhtəşəm təsir bağışlayır. Dağ massivlərini aşan yeni yollar, gözöxşayan infrastruktur obyektləri, ölkənin hər yerinə yayılmış sürət qatarları, Süni İntellektin köməyi ilə həyata keçirilən mürəkkəb texnoloji əməliyyatların asanlaşdırılması, robot texnikasının məişətin bütün sferalarına daxil olması, mikroelektronika sahəsindəki irəliləyişlər Çinin qabaqcıl mövqedə dayandığının bariz əlaməti kimi görünə bilər. Ancaq bütün bunlara baxmayaraq, Çin iqtisadiyyatında ciddi problemlər var və ölkənin Ümumi Daxili Məhsulu öncəki illərlə müqayisədə çox zəif böyüyür.



Çinin iqtisadi mühərrikində nasazlığın yaranması heç də birbaşa daxili amillərlə bağlı deyil. Burada üç amil xüsusilə mühüm rol oynayır və onların hamısı sinxron şəkildə Çinin iqtisadi mühərrikinin saz işləməsinə böyük əngəllər törədir.

Birinci amil, dünya iqtisadiyyatının durğunluğa girməsidir və bunun səbəbləri mövcud qlobal iqtisadi-maliyyə sisteminin baza prinsiplərilə bağlıdır. Bu amil Çinlə yanaşı, qlobal maliyyənin başlıca mərkəzi olan ABŞ iqtisadiyyatını da dərindən sarsıdır.

İkinci amil ABŞ ilə Çin arasında gedən geosiyasi mübarizəylə əlaqədardır. ABŞ-nin Çinə qarşı tətbiq etdiyi ticarət tarifləri və müxtəlif səpkili sanksiyalar təsirsiz ötüşmür. Digər yandan, Çinin Hindistan, Yaponiya və digər region dövlətləri ilə geostrateji mövqe mübarizəsindən ABŞ öz mənafeyi üçün sui-istifadə edir.

Üçüncüsü, Çinin iqtisadi böyümə tempinin getdikcə zəifləməsidir. Pekin öz üzərinə kapitalizm sisteminin ən ağır yükünü - dünya istehsalının təmərküzləşməsi prosesini götürüb. Kapitalizm isə daim dövri olaraq böhranlara məruz qalır. Vaxtilə bu cür böhranlar 19-cu əsrdə Avropada “uzun depressiya”, 20-ci əsrin 30-cu illərində isə ABŞ-də “böyük depressiya” adlanan dərin iqtisadi böhranlara səbəb olub. Əgər bugünkü dünya iqtisadiyyatının həcminin 90 il bundan əvvəlki ilə müqayisədə nə qədər nəhəng hala gəldiyini nəzərə alsaq, onda yaranacaq hər hansı oxşar böhranın necə qorxunc olacağı anlaşılar. Ona görə də Çin sanki tələyə düşmüş kimidir və Pekin bunun öhdəsindən gəlməyə çalışır.


Unutmayaq ki, dünya iqtisadiyyatı dərindən inteqrasiya olunduğundan baş verəcək istənilən qloabal iqtisadi kollapsdan təkcə Çin yox, Avropa və ABŞ də böyük zərbə alacaq.

Bildiyimiz kimi, Çin iqtisadiyyatının təməli əsas etibarı ilə ixrac və tikinti üzərində bərqərardır. Lakin son dövrlər yuxarıda sadalanan amillər ucbatından bu sahələrdə nəzərəçarpacaq problemlər yaranıb.

Dünya fabrikası hesab edilən Çinin başqa bir başağrısı xarici şirkətlərin ölkəni tərk etməsi və öz müəssisələrini Hindistana, Vyetnama, Kombocaya, İndoneziyaya və digər ölkələrə köçürmələridir. Düzdür, bu proses fəlakətli səviyyədə olmasa da, hər halda sürətlənir. Bunun səbəblərindən biri geosiyasətlə bağlıdırsa, digər səbəb Çində istehsal xərclərinin durmadan artmasıyla əlaqədardır. İxrac sayəsində böyük pullar qazanan Çin artıq kasıb ölkə olmaqdan çıxıb və ölkədə fiziki əmək bahalaşıb. Deməli, xarici şirkətlər daha uzuz işçi qüvvəsi olan əlverişli mühit axtarırlar.

Çində elə zavodlar var ki, bir neçə aydır tam gücü ilə işləmir. Əyalətlərdən şəhərlərə gəlmiş milyonlarla əmək miqrantı geriyə -kəndlərə dönmək məcburiyyətindədirlər.

Son dövrlər Çindəkı ən böyük iqtisadi çətinlik neftdən alınan məhsullarda yaranan qıtlıqla bağlıdır. Çin uzun müddət İrandan, Venesueladan, Rusiyadan ucuz neft alıb. Nəticədə Çin zavodları plastik materiallar bazarında öz rəqiblərini xeyli üstələyib. Çin 2026-cı ilin əvvəlinə kimi 1,4 milyard barel neft ehtiyatı yığb. Təkcə 2025-ci ildə Çin gündəlik olaraq İrandan 850 min, Venesueladan 420 min, Rusiyadan isə 1,4 milyon barel neft idxal edib. Venesuela neftindən məhrum olan və enerjiyə tələbatının yarısını Yaxın Şərq ölkələrindən ödəyən Çin üçün Hörmüz boğazındakı münaqişənin uzanması xoşagəlməz haldır.

Beləliklə, Tramp Çində yaşanan iqtisadi geriləməni yaxşı gördüyündən Pekinə mümkün qədər təzyiq göstərməklə yanaşı, ona geosiyasi ambisiyalarından geri çəkilməyə və bir çox beynəlxalq məsələlərdə Vaşinqtonla eyni mövqedə dayanmağı təklif edə bilər. Ancaq Pekinin buna müsbət cavab verəcəyi inandırıc deyil. Odur ki, Trampın Si ilə görüşəndən sonra iki ölkə arasında gərginlik daha da arta bilər.

Vaqif Nəsibov

“AzPolitika.info”

]]> Heydər Əliyevin anadan olmasının 103-cü ildönümüdür - FOTO - VİDEO https://mediaxeberleri.az/index.php?newsid=25404 https://mediaxeberleri.az/index.php?newsid=25404 admin Sun, 10 May 2026 11:20:09 +0400

Bu gün bütün türk dünyasının iftixarı, dünyaşöhrətli müdrik siyasi şəxsiyyət və görkəmli dövlət xadimi, müasir müstəqil Azərbaycan dövlətinin memarı və qurucusu ümummilli lider Heydər Əliyevin anadan olmasından 103 il ötür.

Mediaxeberleri.Az xatırladır ki, Heydər Əlirza oğlu Əliyev 1923-cü il mayın 10-da Azərbaycan Respublikasının Naxçıvan şəhərində anadan olub.



1939-cu ildə Naxçıvan Pedaqoji Texnikumunu bitirdikdən sonra Azərbaycan Sənaye İnstitutunun (indiki Azərbaycan Dövlət Neft və Sənaye Universiteti) memarlıq fakültəsinə daxil olub, lakin İkinci Dünya müharibəsinin başlanması ona təhsilini başa çatdırmağa imkan verməyib.

Heydər Əliyev 1941-1944-cü illərdə əvvəlcə Naxçıvan Muxtar Respublikası Xalq Daxili İşlər Komissarlığında arxiv şöbəsinin məxfi hissəsinin müdiri, sonra isə Naxçıvan MSSR Xalq Komissarları Sovetində ümumi şöbənin müdiri vəzifələrində işləyib.

1944-cü ilin may ayında dövlət təhlükəsizliyi orqanlarında işə göndərilib.

1949-50-ci illərdə SSRİ Dövlət Təhlükəsizlik Komitəsinin (DTK) Leninqraddakı (indiki Sankt-Peterburq) Rəhbər Kadrların Hazırlığı Məktəbində təhsil aldıqdan sonra, 1950-ci ildə Azərbaycan SSR Dövlət Təhlükəsizliyi Komitəsində bölmə rəisi təyin edilib.

Ulu öndər Heydər Əliyevin anadan olmasının 103-cü ildönümüdür - FOTO - VİDEO

1957-ci ildə Azərbaycan Dövlət Universitetinin (indiki Bakı Dövlət Universiteti) tarix fakültəsinin qiyabi şöbəsini bitirib.

1958-ci ildə Azərbaycan SSR DTK-nın əks-kəşfiyyat şöbəsinin rəisi, 1964-cü ildə DTK-nın sədr müavini təyin edilib.

1966-cı ildə Moskvada DTK-nın F.E.Dzerjinski adına Ali Məktəbinin rəhbər heyətin təkmilləşdirilməsi kurslarını müvəffəqiyyətlə bitirib.

1967-ci ildə Azərbaycan SSR Nazirlər Soveti yanında Dövlət Təhlükəsizlik Komitəsinin sədri vəzifəsinə təyin edilib və həmin ildə də ona general-mayor rütbəsi verilib.

Azərbaycan Kommunist Partiyası Mərkəzi Komitəsinin 1969-cu il iyulun 14-də keçirilmiş plenumunda Heydər Əliyev Azərbaycan Kommunist Partiyası Mərkəzi Komitəsinin birinci katibi seçilib.

Heydər Əliyev 22 il Azərbaycan SSR Ali Sovetinin və SSRİ Ali Sovetinin deputatı olub. 1974-79-cu illərdə isə SSRİ Ali Soveti İttifaq Şurasının sədr müavini vəzifəsini tutub.

1976-cı ildə Sovet İttifaqı Kommunist Partiyası Mərkəzi Komitəsinin Siyasi Bürosunun üzvlüyünə namizəd, 1982-ci ilin dekabrında isə Siyasi Büronun üzvü seçilən Heydər Əliyev SSRİ Nazirlər Soveti sədrinin birinci müavini vəzifəsinə təyin edilib. Bu vəzifədə işləyərkən Heydər Əliyev SSRİ-nin iqtisadi, sosial və mədəni həyatının ən mühüm sahələrinə rəhbərlik edib.

Ulu öndər Heydər Əliyevin anadan olmasının 103-cü ildönümüdür - FOTO - VİDEO

Heydər Əliyev 1987-ci ilin oktyabrında Sovet İttifaqı Kommunist Partiyası Mərkəzi Komitəsi Siyasi Bürosunun və şəxsən baş katib Mixail Qorbaçovun yeritdiyi siyasi xəttə etiraz olaraq tutduğu vəzifələrdən istefa verib.

Heydər Əliyev 1990-cı il yanvarın 19-dan 20-nə keçən gecə sovet qoşunlarının Bakıda törətdiyi qanlı faciə ilə əlaqədar yanvarın 21-də Azərbaycanın Moskvadakı nümayəndəliyində bəyanatla çıxış edərək, Azərbaycan xalqına qarşı törədilmiş cinayətin təşkilatçıları və icraçılarının cəzalandırılmasını tələb edib. O, Dağlıq Qarabağda yaranmış kəskin münaqişəli vəziyyətlə bağlı SSRİ rəhbərliyinin ikiüzlü siyasətinə etiraz əlaməti olaraq, 1991-ci ilin iyulunda Sovet İttifaqı Kommunist Partiyasının sıralarını tərk edib.

1990-cı il iyulun 20-də Bakıya qayıdan Heydər Əliyev iki gün sonra Naxçıvana yola düşüb, həmin ildə də Azərbaycan SSR xalq deputatı və Naxçıvan MSSR xalq deputatı seçilib.

1991-ci il sentyabrın 3-də Heydər Əliyev Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Sovetinin sədri seçilib və müvafiq qanunvericiliyə əsasən, həm də Azərbaycan Respublikası Ali Soveti sədrinin müavini olub. Bu vəzifədə o, 1993-cü ilə kimi çalışıb.

Heydər Əliyev 1992-ci il noyabrın 21-də Yeni Azərbaycan Partiyasının (YAP) Naxçıvan şəhərində keçirilmiş təsis konfransında partiyanın sədri seçilib.

1993-cü ilin may-iyun aylarında ölkədə vətəndaş müharibəsi və müstəqilliyin itirilməsi təhlükəsi yarandığına görə Azərbaycan xalqı Heydər Əliyevin hakimiyyətə gətirilməsi tələbini irəli sürüb və ölkənin ozamankı rəhbərliyi onu Bakıya dəvət etməyə məcbur olub.

Heydər Əliyev 1993-cü il iyunun 15-də Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin sədri seçilib, iyunun 24-dən isə Azərbaycan Respublikası Prezidentinin səlahiyyətlərini həyata keçirməyə başlayıb.

1993-cü il oktyabrın 3-də ümumxalq səsverməsi nəticəsində Heydər Əliyev Azərbaycan Respublikasının Prezidenti seçilib.

O, 1998-ci il oktyabrın 11-də xalqın yüksək fəallığı şəraitində keçirilən seçkidə səslərin 76.1 faizini toplayaraq, yenidən Azərbaycan Respublikasının Prezidenti seçilib.

2003-cü il oktyabrın 15-də keçirilən prezident seçkisində namizədliyinin irəli sürülməsinə razılıq vermiş Heydər Əliyev səhhətində yaranmış problemlərlə əlaqədar namizədliyini İlham Əliyevin xeyrinə geri götürüb.

Ulu öndər Heydər Əliyevin anadan olmasının 103-cü ildönümüdür - FOTO - VİDEO

2003-cü il dekabrın 12-də Azərbaycan xalqının ümummilli lideri Heydər Əliyev Amerika Birləşmiş Ştatlarının Klivlend Klinikasında vəfat edib və dekabrın 15-də Bakıda, Fəxri xiyabanda dəfn olunub.

Heydər Əliyev beş dəfə keçmiş SSRİ-nin "Lenin" ordeni ilə, "Qırmızı Ulduz" ordeni və çox sayda medalla təltif edilib, iki dəfə "Sosialist Əməyi Qəhrəmanı" adına, həmçinin müxtəlif ölkələrin ali mükafatlarına, nüfuzlu ali məktəblərin fəxri adlarına layiq görülüb.

Prezident İlham Əliyevin 2022-ci il sentyabrın 29-da imzaladığı sərəncamla Azərbaycanda 2023-cü il "Heydər Əliyev İli" elan edilib.

]]>

Bu gün bütün türk dünyasının iftixarı, dünyaşöhrətli müdrik siyasi şəxsiyyət və görkəmli dövlət xadimi, müasir müstəqil Azərbaycan dövlətinin memarı və qurucusu ümummilli lider Heydər Əliyevin anadan olmasından 103 il ötür.

Mediaxeberleri.Az xatırladır ki, Heydər Əlirza oğlu Əliyev 1923-cü il mayın 10-da Azərbaycan Respublikasının Naxçıvan şəhərində anadan olub.



1939-cu ildə Naxçıvan Pedaqoji Texnikumunu bitirdikdən sonra Azərbaycan Sənaye İnstitutunun (indiki Azərbaycan Dövlət Neft və Sənaye Universiteti) memarlıq fakültəsinə daxil olub, lakin İkinci Dünya müharibəsinin başlanması ona təhsilini başa çatdırmağa imkan verməyib.

Heydər Əliyev 1941-1944-cü illərdə əvvəlcə Naxçıvan Muxtar Respublikası Xalq Daxili İşlər Komissarlığında arxiv şöbəsinin məxfi hissəsinin müdiri, sonra isə Naxçıvan MSSR Xalq Komissarları Sovetində ümumi şöbənin müdiri vəzifələrində işləyib.

1944-cü ilin may ayında dövlət təhlükəsizliyi orqanlarında işə göndərilib.

1949-50-ci illərdə SSRİ Dövlət Təhlükəsizlik Komitəsinin (DTK) Leninqraddakı (indiki Sankt-Peterburq) Rəhbər Kadrların Hazırlığı Məktəbində təhsil aldıqdan sonra, 1950-ci ildə Azərbaycan SSR Dövlət Təhlükəsizliyi Komitəsində bölmə rəisi təyin edilib.

Ulu öndər Heydər Əliyevin anadan olmasının 103-cü ildönümüdür - FOTO - VİDEO

1957-ci ildə Azərbaycan Dövlət Universitetinin (indiki Bakı Dövlət Universiteti) tarix fakültəsinin qiyabi şöbəsini bitirib.

1958-ci ildə Azərbaycan SSR DTK-nın əks-kəşfiyyat şöbəsinin rəisi, 1964-cü ildə DTK-nın sədr müavini təyin edilib.

1966-cı ildə Moskvada DTK-nın F.E.Dzerjinski adına Ali Məktəbinin rəhbər heyətin təkmilləşdirilməsi kurslarını müvəffəqiyyətlə bitirib.

1967-ci ildə Azərbaycan SSR Nazirlər Soveti yanında Dövlət Təhlükəsizlik Komitəsinin sədri vəzifəsinə təyin edilib və həmin ildə də ona general-mayor rütbəsi verilib.

Azərbaycan Kommunist Partiyası Mərkəzi Komitəsinin 1969-cu il iyulun 14-də keçirilmiş plenumunda Heydər Əliyev Azərbaycan Kommunist Partiyası Mərkəzi Komitəsinin birinci katibi seçilib.

Heydər Əliyev 22 il Azərbaycan SSR Ali Sovetinin və SSRİ Ali Sovetinin deputatı olub. 1974-79-cu illərdə isə SSRİ Ali Soveti İttifaq Şurasının sədr müavini vəzifəsini tutub.

1976-cı ildə Sovet İttifaqı Kommunist Partiyası Mərkəzi Komitəsinin Siyasi Bürosunun üzvlüyünə namizəd, 1982-ci ilin dekabrında isə Siyasi Büronun üzvü seçilən Heydər Əliyev SSRİ Nazirlər Soveti sədrinin birinci müavini vəzifəsinə təyin edilib. Bu vəzifədə işləyərkən Heydər Əliyev SSRİ-nin iqtisadi, sosial və mədəni həyatının ən mühüm sahələrinə rəhbərlik edib.

Ulu öndər Heydər Əliyevin anadan olmasının 103-cü ildönümüdür - FOTO - VİDEO

Heydər Əliyev 1987-ci ilin oktyabrında Sovet İttifaqı Kommunist Partiyası Mərkəzi Komitəsi Siyasi Bürosunun və şəxsən baş katib Mixail Qorbaçovun yeritdiyi siyasi xəttə etiraz olaraq tutduğu vəzifələrdən istefa verib.

Heydər Əliyev 1990-cı il yanvarın 19-dan 20-nə keçən gecə sovet qoşunlarının Bakıda törətdiyi qanlı faciə ilə əlaqədar yanvarın 21-də Azərbaycanın Moskvadakı nümayəndəliyində bəyanatla çıxış edərək, Azərbaycan xalqına qarşı törədilmiş cinayətin təşkilatçıları və icraçılarının cəzalandırılmasını tələb edib. O, Dağlıq Qarabağda yaranmış kəskin münaqişəli vəziyyətlə bağlı SSRİ rəhbərliyinin ikiüzlü siyasətinə etiraz əlaməti olaraq, 1991-ci ilin iyulunda Sovet İttifaqı Kommunist Partiyasının sıralarını tərk edib.

1990-cı il iyulun 20-də Bakıya qayıdan Heydər Əliyev iki gün sonra Naxçıvana yola düşüb, həmin ildə də Azərbaycan SSR xalq deputatı və Naxçıvan MSSR xalq deputatı seçilib.

1991-ci il sentyabrın 3-də Heydər Əliyev Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Sovetinin sədri seçilib və müvafiq qanunvericiliyə əsasən, həm də Azərbaycan Respublikası Ali Soveti sədrinin müavini olub. Bu vəzifədə o, 1993-cü ilə kimi çalışıb.

Heydər Əliyev 1992-ci il noyabrın 21-də Yeni Azərbaycan Partiyasının (YAP) Naxçıvan şəhərində keçirilmiş təsis konfransında partiyanın sədri seçilib.

1993-cü ilin may-iyun aylarında ölkədə vətəndaş müharibəsi və müstəqilliyin itirilməsi təhlükəsi yarandığına görə Azərbaycan xalqı Heydər Əliyevin hakimiyyətə gətirilməsi tələbini irəli sürüb və ölkənin ozamankı rəhbərliyi onu Bakıya dəvət etməyə məcbur olub.

Heydər Əliyev 1993-cü il iyunun 15-də Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin sədri seçilib, iyunun 24-dən isə Azərbaycan Respublikası Prezidentinin səlahiyyətlərini həyata keçirməyə başlayıb.

1993-cü il oktyabrın 3-də ümumxalq səsverməsi nəticəsində Heydər Əliyev Azərbaycan Respublikasının Prezidenti seçilib.

O, 1998-ci il oktyabrın 11-də xalqın yüksək fəallığı şəraitində keçirilən seçkidə səslərin 76.1 faizini toplayaraq, yenidən Azərbaycan Respublikasının Prezidenti seçilib.

2003-cü il oktyabrın 15-də keçirilən prezident seçkisində namizədliyinin irəli sürülməsinə razılıq vermiş Heydər Əliyev səhhətində yaranmış problemlərlə əlaqədar namizədliyini İlham Əliyevin xeyrinə geri götürüb.

Ulu öndər Heydər Əliyevin anadan olmasının 103-cü ildönümüdür - FOTO - VİDEO

2003-cü il dekabrın 12-də Azərbaycan xalqının ümummilli lideri Heydər Əliyev Amerika Birləşmiş Ştatlarının Klivlend Klinikasında vəfat edib və dekabrın 15-də Bakıda, Fəxri xiyabanda dəfn olunub.

Heydər Əliyev beş dəfə keçmiş SSRİ-nin "Lenin" ordeni ilə, "Qırmızı Ulduz" ordeni və çox sayda medalla təltif edilib, iki dəfə "Sosialist Əməyi Qəhrəmanı" adına, həmçinin müxtəlif ölkələrin ali mükafatlarına, nüfuzlu ali məktəblərin fəxri adlarına layiq görülüb.

Prezident İlham Əliyevin 2022-ci il sentyabrın 29-da imzaladığı sərəncamla Azərbaycanda 2023-cü il "Heydər Əliyev İli" elan edilib.

]]>

Bu gün bütün türk dünyasının iftixarı, dünyaşöhrətli müdrik siyasi şəxsiyyət və görkəmli dövlət xadimi, müasir müstəqil Azərbaycan dövlətinin memarı və qurucusu ümummilli lider Heydər Əliyevin anadan olmasından 103 il ötür.

Mediaxeberleri.Az xatırladır ki, Heydər Əlirza oğlu Əliyev 1923-cü il mayın 10-da Azərbaycan Respublikasının Naxçıvan şəhərində anadan olub.



1939-cu ildə Naxçıvan Pedaqoji Texnikumunu bitirdikdən sonra Azərbaycan Sənaye İnstitutunun (indiki Azərbaycan Dövlət Neft və Sənaye Universiteti) memarlıq fakültəsinə daxil olub, lakin İkinci Dünya müharibəsinin başlanması ona təhsilini başa çatdırmağa imkan verməyib.

Heydər Əliyev 1941-1944-cü illərdə əvvəlcə Naxçıvan Muxtar Respublikası Xalq Daxili İşlər Komissarlığında arxiv şöbəsinin məxfi hissəsinin müdiri, sonra isə Naxçıvan MSSR Xalq Komissarları Sovetində ümumi şöbənin müdiri vəzifələrində işləyib.

1944-cü ilin may ayında dövlət təhlükəsizliyi orqanlarında işə göndərilib.

1949-50-ci illərdə SSRİ Dövlət Təhlükəsizlik Komitəsinin (DTK) Leninqraddakı (indiki Sankt-Peterburq) Rəhbər Kadrların Hazırlığı Məktəbində təhsil aldıqdan sonra, 1950-ci ildə Azərbaycan SSR Dövlət Təhlükəsizliyi Komitəsində bölmə rəisi təyin edilib.

Ulu öndər Heydər Əliyevin anadan olmasının 103-cü ildönümüdür - FOTO - VİDEO

1957-ci ildə Azərbaycan Dövlət Universitetinin (indiki Bakı Dövlət Universiteti) tarix fakültəsinin qiyabi şöbəsini bitirib.

1958-ci ildə Azərbaycan SSR DTK-nın əks-kəşfiyyat şöbəsinin rəisi, 1964-cü ildə DTK-nın sədr müavini təyin edilib.

1966-cı ildə Moskvada DTK-nın F.E.Dzerjinski adına Ali Məktəbinin rəhbər heyətin təkmilləşdirilməsi kurslarını müvəffəqiyyətlə bitirib.

1967-ci ildə Azərbaycan SSR Nazirlər Soveti yanında Dövlət Təhlükəsizlik Komitəsinin sədri vəzifəsinə təyin edilib və həmin ildə də ona general-mayor rütbəsi verilib.

Azərbaycan Kommunist Partiyası Mərkəzi Komitəsinin 1969-cu il iyulun 14-də keçirilmiş plenumunda Heydər Əliyev Azərbaycan Kommunist Partiyası Mərkəzi Komitəsinin birinci katibi seçilib.

Heydər Əliyev 22 il Azərbaycan SSR Ali Sovetinin və SSRİ Ali Sovetinin deputatı olub. 1974-79-cu illərdə isə SSRİ Ali Soveti İttifaq Şurasının sədr müavini vəzifəsini tutub.

1976-cı ildə Sovet İttifaqı Kommunist Partiyası Mərkəzi Komitəsinin Siyasi Bürosunun üzvlüyünə namizəd, 1982-ci ilin dekabrında isə Siyasi Büronun üzvü seçilən Heydər Əliyev SSRİ Nazirlər Soveti sədrinin birinci müavini vəzifəsinə təyin edilib. Bu vəzifədə işləyərkən Heydər Əliyev SSRİ-nin iqtisadi, sosial və mədəni həyatının ən mühüm sahələrinə rəhbərlik edib.

Ulu öndər Heydər Əliyevin anadan olmasının 103-cü ildönümüdür - FOTO - VİDEO

Heydər Əliyev 1987-ci ilin oktyabrında Sovet İttifaqı Kommunist Partiyası Mərkəzi Komitəsi Siyasi Bürosunun və şəxsən baş katib Mixail Qorbaçovun yeritdiyi siyasi xəttə etiraz olaraq tutduğu vəzifələrdən istefa verib.

Heydər Əliyev 1990-cı il yanvarın 19-dan 20-nə keçən gecə sovet qoşunlarının Bakıda törətdiyi qanlı faciə ilə əlaqədar yanvarın 21-də Azərbaycanın Moskvadakı nümayəndəliyində bəyanatla çıxış edərək, Azərbaycan xalqına qarşı törədilmiş cinayətin təşkilatçıları və icraçılarının cəzalandırılmasını tələb edib. O, Dağlıq Qarabağda yaranmış kəskin münaqişəli vəziyyətlə bağlı SSRİ rəhbərliyinin ikiüzlü siyasətinə etiraz əlaməti olaraq, 1991-ci ilin iyulunda Sovet İttifaqı Kommunist Partiyasının sıralarını tərk edib.

1990-cı il iyulun 20-də Bakıya qayıdan Heydər Əliyev iki gün sonra Naxçıvana yola düşüb, həmin ildə də Azərbaycan SSR xalq deputatı və Naxçıvan MSSR xalq deputatı seçilib.

1991-ci il sentyabrın 3-də Heydər Əliyev Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Sovetinin sədri seçilib və müvafiq qanunvericiliyə əsasən, həm də Azərbaycan Respublikası Ali Soveti sədrinin müavini olub. Bu vəzifədə o, 1993-cü ilə kimi çalışıb.

Heydər Əliyev 1992-ci il noyabrın 21-də Yeni Azərbaycan Partiyasının (YAP) Naxçıvan şəhərində keçirilmiş təsis konfransında partiyanın sədri seçilib.

1993-cü ilin may-iyun aylarında ölkədə vətəndaş müharibəsi və müstəqilliyin itirilməsi təhlükəsi yarandığına görə Azərbaycan xalqı Heydər Əliyevin hakimiyyətə gətirilməsi tələbini irəli sürüb və ölkənin ozamankı rəhbərliyi onu Bakıya dəvət etməyə məcbur olub.

Heydər Əliyev 1993-cü il iyunun 15-də Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin sədri seçilib, iyunun 24-dən isə Azərbaycan Respublikası Prezidentinin səlahiyyətlərini həyata keçirməyə başlayıb.

1993-cü il oktyabrın 3-də ümumxalq səsverməsi nəticəsində Heydər Əliyev Azərbaycan Respublikasının Prezidenti seçilib.

O, 1998-ci il oktyabrın 11-də xalqın yüksək fəallığı şəraitində keçirilən seçkidə səslərin 76.1 faizini toplayaraq, yenidən Azərbaycan Respublikasının Prezidenti seçilib.

2003-cü il oktyabrın 15-də keçirilən prezident seçkisində namizədliyinin irəli sürülməsinə razılıq vermiş Heydər Əliyev səhhətində yaranmış problemlərlə əlaqədar namizədliyini İlham Əliyevin xeyrinə geri götürüb.

Ulu öndər Heydər Əliyevin anadan olmasının 103-cü ildönümüdür - FOTO - VİDEO

2003-cü il dekabrın 12-də Azərbaycan xalqının ümummilli lideri Heydər Əliyev Amerika Birləşmiş Ştatlarının Klivlend Klinikasında vəfat edib və dekabrın 15-də Bakıda, Fəxri xiyabanda dəfn olunub.

Heydər Əliyev beş dəfə keçmiş SSRİ-nin "Lenin" ordeni ilə, "Qırmızı Ulduz" ordeni və çox sayda medalla təltif edilib, iki dəfə "Sosialist Əməyi Qəhrəmanı" adına, həmçinin müxtəlif ölkələrin ali mükafatlarına, nüfuzlu ali məktəblərin fəxri adlarına layiq görülüb.

Prezident İlham Əliyevin 2022-ci il sentyabrın 29-da imzaladığı sərəncamla Azərbaycanda 2023-cü il "Heydər Əliyev İli" elan edilib.

]]> Hamısının ortaq dərdi bir oldu: hakimiyyət varisliyi böhranı... - Yəhya Babanlı https://mediaxeberleri.az/index.php?newsid=25401 https://mediaxeberleri.az/index.php?newsid=25401 admin Sun, 10 May 2026 10:40:33 +0400

Siyasi varisliyin Azərbaycan təcrübəsi və Heydər Əliyev faktoru:


Sabitlik, İnkişaf və Zəfər fəlsəfəsinin düsturu

Proloq əvəzi

Azərbaycanın dövlətçilik tarixinin inkişafının obyektiv qanunlarının dərk edilməsi müasir və ya bizə yaxın dövrün tarixi ilə yanaşı, həmçinin, uzaq keçmişin tarixini dərindən öyrənməyi tələb edir.

Əcdadların adət və ənənələrini yaşatmaq və gələcək nəslə ötürmək, habelə dövlət idarəçiliyinə konseptual yanaşmaq vacib əhəmiyyət kəsb edir.
Bəllidir ki, öz tarixi keçmişini bilməyən və ona söykənməyən dövlətin gələcəyi və xalqın yüksəlişi mümkünsüzdü.

Dövlətçilikdə xalqın keçmiş tarixinin məşhur obrazları, böyük şəxsiyyətlərin quruculuq missiyası milli şüurun təsdiqləməsində mühüm amildir.

Azərbaycan dövlətçilik tarixinin çoxsaylı əlaqələri ilə birlikdə, dövlətin inkişafının varislik mövqeyindən öyrənilməsi tarixi gerçəkliyə – milli məsələlərə dolğun baxışın və dövlətçilik şüurunun formalaşdırılmasına imkan verir.

Öz Kontitusiyasında müəyyən edilmiş ərazisində dövlət hakimiyyətnin aliliyini və suverenliyini bərqərar etmiş Azərbaycanın yeni doktrinası dövlətçilik şüurunu dərinləşdirmək və bunu genekoda daşımaqdır.

Bu isə mövcud reallıqda Tarixi Qələbəyə sahib çıxmaq, tarixi şəxsiyyəti qiymətləndirərək bunu qazanan liderə minnətdarlıq ifadə etmək – “bütöv vətənin atası” prinsipi ilə yanaşmaqdır.

Tarixi və yeni Azərbaycan

Tarix azərbaycan xalqının ənənələrə dayanan dövlətçilik fəlsəfəsinin, “hakimiyyət mikrofizikası”nınhaqqını verdi. 21-ci əsrdə dünya xəritəsinə baxın: inqilablar, çevrilişlər, vətəndaş müharibələri, dağılan dövlətlər... Gürcüstan, Ukrayna, Qırğızıstan, Ərəb dünyası, Sudan...

Hamısının ortaq dərdi bir oldu: hakimiyyət varisliyi böhranı. Amma bir ölkə var ki, 30 ildə nəinki dağılmadı, əksinə, xaosdan qüdrətə, işğaldan zəfərə, yoxsulluqdan rifaha yol getdi. O ölkə Azərbaycandır. Bəs sirr nədədir? Cavab aydındır: Ümummilli Lider Heydər Əliyevin tarixi ənənələrə və dövlətçilik təcrübəsinə dayanan uzaqgörənliyi və Prezident İlham Əliyevin qətiyyəti ilə formalaşan müdrik siyasi varislik modeli. Bu, təkcə bir soyadın yox, bir millətin taleyini müəyyənləşdirən düsturdur.
Dünya siyasət tarixi bir həqiqəti dəfələrlə sınaqdan keçirib: dövlətləri ayaqda tutan, inkişafına zəmin olan təkcə dövlətçilik fəlsəfəsində “Yaradılış kitabı” statusu daşıyan konstitusiya deyil, davamlılıqdır.

İsbatı tarix kitablarında çoxdan möhürlənib. Roma imperiyasını Mark Avreli-Kommod hakimiyyət tranziti yıxdı. Osmanlı 36 padşahla 600 il yaşadı, çünki “sülalə-intizam-varislik” üçbucağını qorudu. XXI əsrdə isə “inqilab idxalı” erasında varislik böhranı dövlətin süqutu deməkdir. Ukrayna, Liviya, Sudan təcrübəsi bunun əyani sübutudur.
Azərbaycan bu qlobal xaosda fərqləndi. Çünki bizdə varislik 3000 illik dövlətçilik ənənəsinin müasir proeksiyasıdır. Bu ənənəyə yaşam statusu qazandıran Ümummilli lider Heydər Əliyev, onun Zəfərə aparan davamçısı isə Prezident İlham Əliyevdir.

Varislik Azərbaycan dövlətçiliyinin genetik kodudur
Dünya təcrübəsi göstərir ki, dövlətlərin davamlı inkişafı yalnız institusional gücə deyil, həm də tarixi ənənələrə söykənən idarəetmə mədəniyyətinə əsaslanır. Azərbaycanda dövlətçilik tarixində varislik institutu hər zaman məhz bu ənənəvi davamlılığın əsas mexanizmlərindən biri kimi çıxış edib.

Azərbaycan xalqının identikliyini - milli kimliyini ehtiva edən əsas faktorlardan biri də siyasi varislik prinsipidir.

Sacilər – 898-941. İlk mərkəzləşmiş Azərbaycan dövləti. IX əsrdə Əbu Sac Divdad tərəfindən əsası qoyulan Sacilər dövləti onun varisləri Məhəmməd ibn Əbu Sac və Yusif ibn Əbu Sac dövründə daha da möhkəmlənmiş, regional güc mərkəzinə çevrilmişdir. Bu, hakimiyyətin yalnız ötürülməsi deyil, eləcə də siyasi xəttin inkişaf etdirilməsi nümunəsi idi. Bu nümunədə hakimiyyətin ötürülməsi ilə bərabər “dəmir intizam” xətti də ötürüldü. Nəticədə 60 il sabitlik oldu.

Atabəylər – 1136-1225. XII əsrdə Şəmsəddin Eldəniz tərəfindən qurulan dövlət onun oğulları Məhəmməd Cahan Pəhləvan və Qızıl Arslan hakimiyyəti dövründə ən qüdrətli mərhələsinə çatdı. Həmədəndan Tiflisədək vahid iqtisadi məkan yaradıldı. Varislər atanın kölgəsi olmadı, işini davam etdirdilər. Cahan Pəhləvan 20 ildə dövlətin ərazisini dəfələrlə böyütdü.

Səfəvilər – 1501-1736. XVI əsrdə I Şah İsmayıl tərəfindən yaradılan Səfəvi dövləti isə varisliyin strateji əhəmiyyətini daha parlaq nümayiş etdirdi. Onun varisi I Şah Təhmasib uzunmüddətli hakimiyyəti dövründə mərkəzləşmiş dövlət quruculuğunu tamamladı, siyasi gedişləri ilə osmanlı təhlükəsini neytrallaşdırdı, dövləti regional imperiya səviyyəsinə yüksəltdi. Bu tarixi təcrübədən çıxan dərs odur ki, güclü qurucu liderin güclü varisi olanda dövlət dayanıqlı olur, varislik zənciri qırılan yerdə isə dövlət çökür.

Beləliklə, tarixi təcrübə göstərir ki, Azərbaycanda varislik yalnız hakimiyyətin ötürülməsi deyil, eyni zamanda strateji dövlətçilik xəttinin davam və inkişaf etdirilməsi vasitəsi olub. Yəni, Azərbaycanda varislik heç zaman “taxt davası” olmayıb. Varislik bir dövlətçilik məktəbidir və atadan oğula keçən “qılınc” yox, “dövlətçilik təfəkkürü”, “idarəetmə fəlsəfəsi”, “strateji xətt”dir.

Bu genetik kodu XXI əsrdə Heydər Əliyev yenidən işlək mexanizmə çevirdi. Müasir Azərbaycan dövlətçiliyində varislik institutu yeni məzmun qazanaraq institusional və strateji xarakter aldı.
XX əsrin sonlarında dövlət müstəqilliyinin bərpası ilə yaranmış siyasi qeyri-sabitlik şəraitində güclü liderlik və davamlı idarəetmə modelinə ehtiyac yarandı. XX əsrin 90-cı illəri. SSRİ dağılıb.

Azərbaycan xəritədə var, amma dövlət kimi taleyi qaranlıqdır: vətəndaş müharibəsi, 1 milyon qaçqın və məcburi köçkün, boş xəzinə, torpaqların 20 faizi işğal altında. Bu xaosda millət bir adın, bir şəxsiyyətin kölgəsinə sığındı: Heydər Əliyev. Ulu Öndər Bakıya qayıdışı ilə Azərbaycan dövlətçiliyinə ikinci şans və yeni nəfəs verdi: müharibəni dayandırdı, müasir Azərbaycanın bünövrəsini qoydu və inkişaf startegiyasının konturlarını cızdı, “Əsrin müqaviləsi” ilə ölkənin adını dünyanın enerji xəritəsinə yazdı, gələcək nəsillər üçün sığorta rolunu oynayacaq Dövlət Neft Fondunu yaratdı, balanslı xarici siyasətin örnək təcrübəsini formalaşdırdı. Ancaq Ulu Öndərin ən böyük xidməti dövləti şəxsiyyətə bağlı olmaqdan qurtarıb sistemə bağlaması oldu. O qurduğu dövlətin əbədi olması üçün dayanıqlı zəmin formalaşdırdı. Heydər Əliyev yalnız böhranı aradan qaldıran lider deyil, həm də davamlı dövlətçilik modelinin müəllifi kimi çıxış etdi. Bunun üçün “Mən əbəbdi deyiləm. Dövlət əbədi olmalıdır” prizmasından çıxış edərək, 1993-cü ildən başlayaraq gələcəyin liderini hazırladı. Bu, emosional “ata-oğul” məsələsi deyildi, strateji dövlət qərarı idi. Ulu Öndər bir həqiqəti hamıdan yaxşı bilirdi: “Dövlət şəxslərdən asılı olmamalıdır. Sabahı da düşünmək lazımdır.”

Məhz buna görə 1993-dən etibarən gələcəyi qurmağa başladı.

2003-cü il... Ümummilli Liderin səhhəti ilə bağlı narahat xəbərlər gəlirdi. Düşmənlərimiz sevinirdi: “Əliyev getsə, Azərbaycan dağılacaq”. Qərb mətbuatı “varislik böhranı” proqnozlarını verirdi.

Milli məqsədləri olmayan müxalifət meydanlara çıxıb “hakimiyyətin sonu” şüarını qışqırırdı. Amma onlar bu proqnoz və ssenarilərin iflasını gətirəcək vacib nüansı hesaba almamışdılar: Heydər Əliyev məktəbini. Ulu Öndər illər öncədən yetişdirdiyi, xalqa tanıtdığı, dövlət idarəçiliyinin bütün pillələrindən keçirdiyi lideri – İlham Əliyevi xalqa əmanət etdi. Qeyd etmək lazımdır ki, post-sovet məkanında siyasi varislik müxtəlif formalarda həyata keçirilib. Bu ölkələrin əksəriyyətində proses qeyri-sabitlik və siyasi böhranla müşayiət olunub.

Azərbaycanda müşahidə edilən idarə olunan və mərhələli keçid əsasən əvəz olunan və əvəzləyən siyasi liderlərn strateji planlaşdırma qabiliyyəti ilə izah olunur.

Heydər Əliyevin varis seçimini şərtləndirən beş tarixi arqumentə diqqət yetirək. Tarix bu seçimin kökündə birmənalı şəkildə dövlətçilik səriştəsinin olduğunu təsdiqlədi. Heydər Əliyev kimi geniş dünyagörüşünə malik liderin unikal idarə olunan hakimiyyət tranziti modeli əslində qlobal miqyasda yeni “siyasi varislik və milli təhlükəsizlik” indeksinin yaranması üçün əsas verir və 5 sütuna dayanır.

“Real şəraitdə sınaq” prinsipi – 10 illik təcrübə:

1994-cü ildə Milli Məclisin deputatı, 1997 - SOCAR-ın Birinci vitse-prezidenti, 2001 - AŞPA-da nümayəndə heyətinin rəhbəri, 2001 - YAP sədrinin müavini, 2003 - Baş nazir. Dünya təcrübəsində Li Kuan Yu oğlu Li Syan Lunu 20 il nazir müavini, nazir, baş nazirin müavini vəzifələrində sınadı. Nəticə etibarilə “Sinqapur möcüzəsi”ni o davam etdirdi.

Heydər Əliyev siyasəti daha az vaxta və daha nəzərəçarpan dinamika ilə daha miqyaslı hədəflərə çatdı.

“Beynəlxalq legitimlik testi”. 1997-2003-cü illərdə İlham Əliyev SOCAR-da “Əsrin müqaviləsi”ni icra edən əsas fiqur oldu. Dünyanın enerji nəhəngləri ilə danışıqlar masasında oturdu. AŞPA tribunasından Azərbaycanın səsini dünyaya çatdırdı, Azərbaycan həqiqətlərini tirajladı. 2003-cü ildə o, artıq dünya siyasi elitasının qəbul etdiyi, ciddi siyasi “netvork”a malik tanınmış fiqur idi. Bu tanınmışlıq olmasaydı, neft kontraktlarının, investisiyaların aqibəti bəlli olmazdı.

“Siyasi elita konsensusu” amili. 2003-cü ildə həm köhnə qvardiya, həm də yeni texnokratlar İlham Əliyevin ətrafında birləşdi. Çünki hamı əmin idi ki, o, “kadr qırğını” etməyəcək, dövlətin gələcəyi və siyasi, iqtisadi, hərbi prioritetləri naminə sabitliyi qoruyacaq. Bu, vətəndaş müharibəsinin qarşısını aldı.

“İdeoloji davamlılıq” zərurəti. Heydər Əliyevin 3 qırmızı xətti vardı: müstəqillik, ərazi bütövlüyü və dünyəvi dövlət. Bu xətti ancaq onun məktəbini keçən, onunla çiyin-çiyinə çalışan, dövlətçilik ideologiyasının daşıyıcısı olan varis davam etdirə bilərdi. 90-cı illərin əvvəlindəki kimi qonşular və Qərblə düşmənçilik siyasəti dövləti ikinci dəfə uçuruma sürükləyə, başladılan islahatları yarıçıq qoya bilərdi.

“Tarixi missiya” faktoru-Qarabağ. Dahi Öndər bilirdi ki, Qarabağı qaytarmaq üçün uzunmüddətli hazırlıq planı şərtdir: ordu quruculuğu, iqtisadiyyat, diplomatiya, informasiya müharibəsi. Bu plan yarımçıq qala bilməzdi. İlham Əliyev 2003-cü ildə ərazi bütövlüyünü qoruyacağına and içdi, 2020, 2023-cü illərdə sözünü tutdu. Azərbaycanda varislik “mənfəət” üçün yox, “Vətən” üçün oldu. Müqayisə üçün: Ukraynada 2004-də “Narıncı inqilab”, 2014-də “Maydan”, nəticədə – müharibə, torpaq itkisi.

Gürcüstanda 2003-də “Qızılgül inqilabı”, nəticədə – 2008-ci il müharibəsi, Abxaziya və Osetiya itirildi. Qırğızıstanda 3 inqilab, nəticədə – xaos.

Azərbaycanda isə: Varislik – Sabitlik – İnkişaf – Zəfər.

Gəlinən ən vacib qənaət ondan ibarətdir ki, Heydər Əliyevin seçimi “ata sevgisi”ndən yox , “dövlət ağlı”ndan irəli gəlirdi. Tarix onu haqlı çıxardı. Düzgün lider seçiminin nəticəsi olaraq, Azərbaycanda İlham Əliyev erası Zəfər fəlsəfəsinin taclanması ilə tarixə həkk oldu.

İlham Əliyev Heydər Əliyev strategiyasını taktikaya çevirdi

15 oktyabr 2003-cü il. Milyonlarla azərbaycanlı məntəqələrə axışdı və öz gələcəyini seçdi: 76.8% səslə İlham Əliyev! Bu, “təyinat” deyildi. Bu, “sülalə oyunu” deyildi. Bu, milyonların şüurlu seçimi idi. Çünki xalq bilirdi: İlham Əliyev Heydər Əliyev siyasi kursunun yeganə layiqli davamçısıdır. 2003, 2008, 2013, 2018, 2024 – xalq 5 dəfə İlham Əliyevə “HƏ” dedi. Ən son seçkidə 92.12%! Nəticə? 2003-2025-ci illərdə Azərbaycan iqtisadiyyatı 3.6 dəfə böyüyüb və regional ticarət və qeyri-neft sahələrinə doğru transformasiya edib, ÜDM orta hesabla 6,9 faiz, adambaşına ÜDM 2,9 dəfə artıb. “Güclü dövlət – güclü ordu” xətti davam etdirilib, ərazi bütövlüyü tam bərpa olunub. Qaçqınlar ölkəsindən Qoşulmama Hərəkatının sədrliyinə, qlobal tədbirlərə ev sahibliyinə, regional liderliyə keçid təmin olunub. Bütün sadalananlar varisliyin Azərbaycan modelinin yalnız formal yox, funksional effektivliyinin təsdiqidir. Dövlətin strateji qərarvermə qabiliyyəti, milli birliyin təmin olunması və hərbi-siyasi koordinasiya bu modelin praktik nəticələri kimi qiymətləndirilə bilər. Əgər 2003-cü ildə varislik böhranı olsaydı, heç şübhəsiz, ordu yox, iqtisadiyyat yox, Zəfər də mümkünsüz idi.
Bu baxımdan Azərbaycanda gələcək perspektiv üçün varislik artıq fəlsəfədir. 2016-cı il referendumundan sonra Azərbaycanda varislik modeli şəxsi mərhələdən institusional mərhələyə keçib. Əslində Birinci vitse-prezident postu bu modelin və dövlətin gələcəyinin konstitusion sığortasıdır. Artıq institusional dərinləşmə və rəqəmsal dövlət strategiyası varislik qərarlarının şəxsi intuisiyadan elmi alqoritmə keçidinin göstəricisidir. Görünən odur ki, sabahın qərarlarını alqoritmlər də dəstəkləyəcək və subyektiv səhv sıfırlanacaq. Yeni varislik “kim gələ bilər” sualı ilə deyil, hansı sistem işləyəcək sualı ilə müşaiyət olunacaq. Heydər Əliyev bu sistemi qurdu, İlham Əliyev Zəfər və iqtisadi, siyasi sıçrayışlarla taclandırdı. Növbəti nəsil isə uğura hədəflənən bu sistemi rəqəmsal eraya daşıyacaq. Azərbaycan dövlətçiliyində varislik modeli gələcək inkişaf baxımından bir neçə əsas istiqamətdə əhəmiyyət kəsb edir:

İnstitusional dərinləşmə – idarəetmədə şəffaflıq və effektivliyin artırılması;

İnsan kapitalının inkişafı – peşəkar dövlət qulluğu sisteminin gücləndirilməsi;

Milli təhlükəsizlik və dayanıqlılıq – dəyişən qlobal mühitə adaptasiya;

İnnovativ idarəetmə – rəqəmsal dövlət və smart idarəçilik modelinə keçid.

Bu kontekstdə varislik artıq yalnız siyasi liderlik deyil, həm də idarəetmə fəlsəfəsinin davamlılığı kimi çıxış edir.

Beləliklə, Azərbaycan gerçıkliyində varislik keçmişin mirası, gələcəyin zəmanətidir. Sacilərdən Atabəylərə, Səfəvilərdən müasir Azərbaycana – Azərbaycan dövlətçiliyinin bir qırmızı xətti var:

güclü lider üstəgəl müdrik varislik bərabərdir əbədi dövlət. 2003-cü ildə bu xətt qırılsa idi, Azərbaycanın adı bəlkə də ancaq tarix xəritələrində keçəcəkdi. Bu səbəbdən siyasi varislik Azərbaycan üçün “avtoritarizm əlaməti” deyil, dövlətçilik elmidir. Və əslində, Heydər Əliyev – İlham Əliyev varisliyi millətin qurtuluş reseptidir. Dünyaya günəş kimi doğan Azərbaycan möcüzəsinin davamlılığı üçün bu ənənənin davam etdirilməsi şərtdir. Dünyada müasir dönəmdə neçə ölkə varislik məsələsini bu qədər şəffaf və hüquqi həll edib? Ölkədə siyasi mədəniyyətin göstəricisi olan bu model niyə Azərbaycanındır və niyə qorunmalıdır?

Çünki bu model 3 imtahandan keçib:

Zamanın imtahanı: 21 il sabitlik.

Müharibə imtahanı: 44 gündə tarixi Zəfər.
Xalqın imtahanı: 5 seçki, hər gün artan etimad.

Bu gün bəzi “ekspertlər”in sayıqlamalarına ən tutarlı cavab: “Gəlin, nəticəyə baxaq”.

1993-cü ildə dağılan dövlət bu gün Cənubi Qafqazın lideridir.

XX əsrin sonunda yenicə yaradılmağa başlayan ordu bu gün dünyanın 50 ən güclü ordusundan biridir.

1993-cü ildə işğal altında olan Qarabağ bu gün azaddır, Xankəndidə həyat qaynayır.

Azərbaycan xalqı yuxarıda da qeyd etdiyimiz kimi, tarixə dayanaraq Tanrının müdriklik bəxş etdiyi bir xalqdır. O, 1993-də, 2003-də, 2024-də düzgün seçim etdi. Çünki dəqiq müəyyən etdi ki, məsələ şəxslər deyil, milli xüsusdur. Yəni, VƏTƏN, DÖVLƏT, BAYRAQ məsələsidir.

Heydər Əliyev yolu – İlham Əliyev qətiyyəti-məqsədəyönlüstrategiya.

Bu, üçlük Azərbaycanı 21-ci əsrin qalib dövlətinə çevirdi. Bu yol azad Qarabağa gedən yol, bu yol Zəfərə gedən yoldur, bu yol əbədi müstəqilliyə gedən yoldur. Ulu Öndər Heydər Əliyevin təbirincə desək, “Dünyaya günəş kimi doğacaq Azərbaycan”ın ən doğru seçimi, sığortalı yoludur. O Günəş 2003-də parladı və sabah da sönməməsi üçün dövlətçilik ənənələrinə sadiqlik şərtdir. Onun gələcək qarantı Heydər Əliyev faktorudur.


Yəhya Babanlı
Tarix üzrə fəlsəfə doktoru


]]>

Siyasi varisliyin Azərbaycan təcrübəsi və Heydər Əliyev faktoru:


Sabitlik, İnkişaf və Zəfər fəlsəfəsinin düsturu

Proloq əvəzi

Azərbaycanın dövlətçilik tarixinin inkişafının obyektiv qanunlarının dərk edilməsi müasir və ya bizə yaxın dövrün tarixi ilə yanaşı, həmçinin, uzaq keçmişin tarixini dərindən öyrənməyi tələb edir.

Əcdadların adət və ənənələrini yaşatmaq və gələcək nəslə ötürmək, habelə dövlət idarəçiliyinə konseptual yanaşmaq vacib əhəmiyyət kəsb edir.
Bəllidir ki, öz tarixi keçmişini bilməyən və ona söykənməyən dövlətin gələcəyi və xalqın yüksəlişi mümkünsüzdü.

Dövlətçilikdə xalqın keçmiş tarixinin məşhur obrazları, böyük şəxsiyyətlərin quruculuq missiyası milli şüurun təsdiqləməsində mühüm amildir.

Azərbaycan dövlətçilik tarixinin çoxsaylı əlaqələri ilə birlikdə, dövlətin inkişafının varislik mövqeyindən öyrənilməsi tarixi gerçəkliyə – milli məsələlərə dolğun baxışın və dövlətçilik şüurunun formalaşdırılmasına imkan verir.

Öz Kontitusiyasında müəyyən edilmiş ərazisində dövlət hakimiyyətnin aliliyini və suverenliyini bərqərar etmiş Azərbaycanın yeni doktrinası dövlətçilik şüurunu dərinləşdirmək və bunu genekoda daşımaqdır.

Bu isə mövcud reallıqda Tarixi Qələbəyə sahib çıxmaq, tarixi şəxsiyyəti qiymətləndirərək bunu qazanan liderə minnətdarlıq ifadə etmək – “bütöv vətənin atası” prinsipi ilə yanaşmaqdır.

Tarixi və yeni Azərbaycan

Tarix azərbaycan xalqının ənənələrə dayanan dövlətçilik fəlsəfəsinin, “hakimiyyət mikrofizikası”nınhaqqını verdi. 21-ci əsrdə dünya xəritəsinə baxın: inqilablar, çevrilişlər, vətəndaş müharibələri, dağılan dövlətlər... Gürcüstan, Ukrayna, Qırğızıstan, Ərəb dünyası, Sudan...

Hamısının ortaq dərdi bir oldu: hakimiyyət varisliyi böhranı. Amma bir ölkə var ki, 30 ildə nəinki dağılmadı, əksinə, xaosdan qüdrətə, işğaldan zəfərə, yoxsulluqdan rifaha yol getdi. O ölkə Azərbaycandır. Bəs sirr nədədir? Cavab aydındır: Ümummilli Lider Heydər Əliyevin tarixi ənənələrə və dövlətçilik təcrübəsinə dayanan uzaqgörənliyi və Prezident İlham Əliyevin qətiyyəti ilə formalaşan müdrik siyasi varislik modeli. Bu, təkcə bir soyadın yox, bir millətin taleyini müəyyənləşdirən düsturdur.
Dünya siyasət tarixi bir həqiqəti dəfələrlə sınaqdan keçirib: dövlətləri ayaqda tutan, inkişafına zəmin olan təkcə dövlətçilik fəlsəfəsində “Yaradılış kitabı” statusu daşıyan konstitusiya deyil, davamlılıqdır.

İsbatı tarix kitablarında çoxdan möhürlənib. Roma imperiyasını Mark Avreli-Kommod hakimiyyət tranziti yıxdı. Osmanlı 36 padşahla 600 il yaşadı, çünki “sülalə-intizam-varislik” üçbucağını qorudu. XXI əsrdə isə “inqilab idxalı” erasında varislik böhranı dövlətin süqutu deməkdir. Ukrayna, Liviya, Sudan təcrübəsi bunun əyani sübutudur.
Azərbaycan bu qlobal xaosda fərqləndi. Çünki bizdə varislik 3000 illik dövlətçilik ənənəsinin müasir proeksiyasıdır. Bu ənənəyə yaşam statusu qazandıran Ümummilli lider Heydər Əliyev, onun Zəfərə aparan davamçısı isə Prezident İlham Əliyevdir.

Varislik Azərbaycan dövlətçiliyinin genetik kodudur
Dünya təcrübəsi göstərir ki, dövlətlərin davamlı inkişafı yalnız institusional gücə deyil, həm də tarixi ənənələrə söykənən idarəetmə mədəniyyətinə əsaslanır. Azərbaycanda dövlətçilik tarixində varislik institutu hər zaman məhz bu ənənəvi davamlılığın əsas mexanizmlərindən biri kimi çıxış edib.

Azərbaycan xalqının identikliyini - milli kimliyini ehtiva edən əsas faktorlardan biri də siyasi varislik prinsipidir.

Sacilər – 898-941. İlk mərkəzləşmiş Azərbaycan dövləti. IX əsrdə Əbu Sac Divdad tərəfindən əsası qoyulan Sacilər dövləti onun varisləri Məhəmməd ibn Əbu Sac və Yusif ibn Əbu Sac dövründə daha da möhkəmlənmiş, regional güc mərkəzinə çevrilmişdir. Bu, hakimiyyətin yalnız ötürülməsi deyil, eləcə də siyasi xəttin inkişaf etdirilməsi nümunəsi idi. Bu nümunədə hakimiyyətin ötürülməsi ilə bərabər “dəmir intizam” xətti də ötürüldü. Nəticədə 60 il sabitlik oldu.

Atabəylər – 1136-1225. XII əsrdə Şəmsəddin Eldəniz tərəfindən qurulan dövlət onun oğulları Məhəmməd Cahan Pəhləvan və Qızıl Arslan hakimiyyəti dövründə ən qüdrətli mərhələsinə çatdı. Həmədəndan Tiflisədək vahid iqtisadi məkan yaradıldı. Varislər atanın kölgəsi olmadı, işini davam etdirdilər. Cahan Pəhləvan 20 ildə dövlətin ərazisini dəfələrlə böyütdü.

Səfəvilər – 1501-1736. XVI əsrdə I Şah İsmayıl tərəfindən yaradılan Səfəvi dövləti isə varisliyin strateji əhəmiyyətini daha parlaq nümayiş etdirdi. Onun varisi I Şah Təhmasib uzunmüddətli hakimiyyəti dövründə mərkəzləşmiş dövlət quruculuğunu tamamladı, siyasi gedişləri ilə osmanlı təhlükəsini neytrallaşdırdı, dövləti regional imperiya səviyyəsinə yüksəltdi. Bu tarixi təcrübədən çıxan dərs odur ki, güclü qurucu liderin güclü varisi olanda dövlət dayanıqlı olur, varislik zənciri qırılan yerdə isə dövlət çökür.

Beləliklə, tarixi təcrübə göstərir ki, Azərbaycanda varislik yalnız hakimiyyətin ötürülməsi deyil, eyni zamanda strateji dövlətçilik xəttinin davam və inkişaf etdirilməsi vasitəsi olub. Yəni, Azərbaycanda varislik heç zaman “taxt davası” olmayıb. Varislik bir dövlətçilik məktəbidir və atadan oğula keçən “qılınc” yox, “dövlətçilik təfəkkürü”, “idarəetmə fəlsəfəsi”, “strateji xətt”dir.

Bu genetik kodu XXI əsrdə Heydər Əliyev yenidən işlək mexanizmə çevirdi. Müasir Azərbaycan dövlətçiliyində varislik institutu yeni məzmun qazanaraq institusional və strateji xarakter aldı.
XX əsrin sonlarında dövlət müstəqilliyinin bərpası ilə yaranmış siyasi qeyri-sabitlik şəraitində güclü liderlik və davamlı idarəetmə modelinə ehtiyac yarandı. XX əsrin 90-cı illəri. SSRİ dağılıb.

Azərbaycan xəritədə var, amma dövlət kimi taleyi qaranlıqdır: vətəndaş müharibəsi, 1 milyon qaçqın və məcburi köçkün, boş xəzinə, torpaqların 20 faizi işğal altında. Bu xaosda millət bir adın, bir şəxsiyyətin kölgəsinə sığındı: Heydər Əliyev. Ulu Öndər Bakıya qayıdışı ilə Azərbaycan dövlətçiliyinə ikinci şans və yeni nəfəs verdi: müharibəni dayandırdı, müasir Azərbaycanın bünövrəsini qoydu və inkişaf startegiyasının konturlarını cızdı, “Əsrin müqaviləsi” ilə ölkənin adını dünyanın enerji xəritəsinə yazdı, gələcək nəsillər üçün sığorta rolunu oynayacaq Dövlət Neft Fondunu yaratdı, balanslı xarici siyasətin örnək təcrübəsini formalaşdırdı. Ancaq Ulu Öndərin ən böyük xidməti dövləti şəxsiyyətə bağlı olmaqdan qurtarıb sistemə bağlaması oldu. O qurduğu dövlətin əbədi olması üçün dayanıqlı zəmin formalaşdırdı. Heydər Əliyev yalnız böhranı aradan qaldıran lider deyil, həm də davamlı dövlətçilik modelinin müəllifi kimi çıxış etdi. Bunun üçün “Mən əbəbdi deyiləm. Dövlət əbədi olmalıdır” prizmasından çıxış edərək, 1993-cü ildən başlayaraq gələcəyin liderini hazırladı. Bu, emosional “ata-oğul” məsələsi deyildi, strateji dövlət qərarı idi. Ulu Öndər bir həqiqəti hamıdan yaxşı bilirdi: “Dövlət şəxslərdən asılı olmamalıdır. Sabahı da düşünmək lazımdır.”

Məhz buna görə 1993-dən etibarən gələcəyi qurmağa başladı.

2003-cü il... Ümummilli Liderin səhhəti ilə bağlı narahat xəbərlər gəlirdi. Düşmənlərimiz sevinirdi: “Əliyev getsə, Azərbaycan dağılacaq”. Qərb mətbuatı “varislik böhranı” proqnozlarını verirdi.

Milli məqsədləri olmayan müxalifət meydanlara çıxıb “hakimiyyətin sonu” şüarını qışqırırdı. Amma onlar bu proqnoz və ssenarilərin iflasını gətirəcək vacib nüansı hesaba almamışdılar: Heydər Əliyev məktəbini. Ulu Öndər illər öncədən yetişdirdiyi, xalqa tanıtdığı, dövlət idarəçiliyinin bütün pillələrindən keçirdiyi lideri – İlham Əliyevi xalqa əmanət etdi. Qeyd etmək lazımdır ki, post-sovet məkanında siyasi varislik müxtəlif formalarda həyata keçirilib. Bu ölkələrin əksəriyyətində proses qeyri-sabitlik və siyasi böhranla müşayiət olunub.

Azərbaycanda müşahidə edilən idarə olunan və mərhələli keçid əsasən əvəz olunan və əvəzləyən siyasi liderlərn strateji planlaşdırma qabiliyyəti ilə izah olunur.

Heydər Əliyevin varis seçimini şərtləndirən beş tarixi arqumentə diqqət yetirək. Tarix bu seçimin kökündə birmənalı şəkildə dövlətçilik səriştəsinin olduğunu təsdiqlədi. Heydər Əliyev kimi geniş dünyagörüşünə malik liderin unikal idarə olunan hakimiyyət tranziti modeli əslində qlobal miqyasda yeni “siyasi varislik və milli təhlükəsizlik” indeksinin yaranması üçün əsas verir və 5 sütuna dayanır.

“Real şəraitdə sınaq” prinsipi – 10 illik təcrübə:

1994-cü ildə Milli Məclisin deputatı, 1997 - SOCAR-ın Birinci vitse-prezidenti, 2001 - AŞPA-da nümayəndə heyətinin rəhbəri, 2001 - YAP sədrinin müavini, 2003 - Baş nazir. Dünya təcrübəsində Li Kuan Yu oğlu Li Syan Lunu 20 il nazir müavini, nazir, baş nazirin müavini vəzifələrində sınadı. Nəticə etibarilə “Sinqapur möcüzəsi”ni o davam etdirdi.

Heydər Əliyev siyasəti daha az vaxta və daha nəzərəçarpan dinamika ilə daha miqyaslı hədəflərə çatdı.

“Beynəlxalq legitimlik testi”. 1997-2003-cü illərdə İlham Əliyev SOCAR-da “Əsrin müqaviləsi”ni icra edən əsas fiqur oldu. Dünyanın enerji nəhəngləri ilə danışıqlar masasında oturdu. AŞPA tribunasından Azərbaycanın səsini dünyaya çatdırdı, Azərbaycan həqiqətlərini tirajladı. 2003-cü ildə o, artıq dünya siyasi elitasının qəbul etdiyi, ciddi siyasi “netvork”a malik tanınmış fiqur idi. Bu tanınmışlıq olmasaydı, neft kontraktlarının, investisiyaların aqibəti bəlli olmazdı.

“Siyasi elita konsensusu” amili. 2003-cü ildə həm köhnə qvardiya, həm də yeni texnokratlar İlham Əliyevin ətrafında birləşdi. Çünki hamı əmin idi ki, o, “kadr qırğını” etməyəcək, dövlətin gələcəyi və siyasi, iqtisadi, hərbi prioritetləri naminə sabitliyi qoruyacaq. Bu, vətəndaş müharibəsinin qarşısını aldı.

“İdeoloji davamlılıq” zərurəti. Heydər Əliyevin 3 qırmızı xətti vardı: müstəqillik, ərazi bütövlüyü və dünyəvi dövlət. Bu xətti ancaq onun məktəbini keçən, onunla çiyin-çiyinə çalışan, dövlətçilik ideologiyasının daşıyıcısı olan varis davam etdirə bilərdi. 90-cı illərin əvvəlindəki kimi qonşular və Qərblə düşmənçilik siyasəti dövləti ikinci dəfə uçuruma sürükləyə, başladılan islahatları yarıçıq qoya bilərdi.

“Tarixi missiya” faktoru-Qarabağ. Dahi Öndər bilirdi ki, Qarabağı qaytarmaq üçün uzunmüddətli hazırlıq planı şərtdir: ordu quruculuğu, iqtisadiyyat, diplomatiya, informasiya müharibəsi. Bu plan yarımçıq qala bilməzdi. İlham Əliyev 2003-cü ildə ərazi bütövlüyünü qoruyacağına and içdi, 2020, 2023-cü illərdə sözünü tutdu. Azərbaycanda varislik “mənfəət” üçün yox, “Vətən” üçün oldu. Müqayisə üçün: Ukraynada 2004-də “Narıncı inqilab”, 2014-də “Maydan”, nəticədə – müharibə, torpaq itkisi.

Gürcüstanda 2003-də “Qızılgül inqilabı”, nəticədə – 2008-ci il müharibəsi, Abxaziya və Osetiya itirildi. Qırğızıstanda 3 inqilab, nəticədə – xaos.

Azərbaycanda isə: Varislik – Sabitlik – İnkişaf – Zəfər.

Gəlinən ən vacib qənaət ondan ibarətdir ki, Heydər Əliyevin seçimi “ata sevgisi”ndən yox , “dövlət ağlı”ndan irəli gəlirdi. Tarix onu haqlı çıxardı. Düzgün lider seçiminin nəticəsi olaraq, Azərbaycanda İlham Əliyev erası Zəfər fəlsəfəsinin taclanması ilə tarixə həkk oldu.

İlham Əliyev Heydər Əliyev strategiyasını taktikaya çevirdi

15 oktyabr 2003-cü il. Milyonlarla azərbaycanlı məntəqələrə axışdı və öz gələcəyini seçdi: 76.8% səslə İlham Əliyev! Bu, “təyinat” deyildi. Bu, “sülalə oyunu” deyildi. Bu, milyonların şüurlu seçimi idi. Çünki xalq bilirdi: İlham Əliyev Heydər Əliyev siyasi kursunun yeganə layiqli davamçısıdır. 2003, 2008, 2013, 2018, 2024 – xalq 5 dəfə İlham Əliyevə “HƏ” dedi. Ən son seçkidə 92.12%! Nəticə? 2003-2025-ci illərdə Azərbaycan iqtisadiyyatı 3.6 dəfə böyüyüb və regional ticarət və qeyri-neft sahələrinə doğru transformasiya edib, ÜDM orta hesabla 6,9 faiz, adambaşına ÜDM 2,9 dəfə artıb. “Güclü dövlət – güclü ordu” xətti davam etdirilib, ərazi bütövlüyü tam bərpa olunub. Qaçqınlar ölkəsindən Qoşulmama Hərəkatının sədrliyinə, qlobal tədbirlərə ev sahibliyinə, regional liderliyə keçid təmin olunub. Bütün sadalananlar varisliyin Azərbaycan modelinin yalnız formal yox, funksional effektivliyinin təsdiqidir. Dövlətin strateji qərarvermə qabiliyyəti, milli birliyin təmin olunması və hərbi-siyasi koordinasiya bu modelin praktik nəticələri kimi qiymətləndirilə bilər. Əgər 2003-cü ildə varislik böhranı olsaydı, heç şübhəsiz, ordu yox, iqtisadiyyat yox, Zəfər də mümkünsüz idi.
Bu baxımdan Azərbaycanda gələcək perspektiv üçün varislik artıq fəlsəfədir. 2016-cı il referendumundan sonra Azərbaycanda varislik modeli şəxsi mərhələdən institusional mərhələyə keçib. Əslində Birinci vitse-prezident postu bu modelin və dövlətin gələcəyinin konstitusion sığortasıdır. Artıq institusional dərinləşmə və rəqəmsal dövlət strategiyası varislik qərarlarının şəxsi intuisiyadan elmi alqoritmə keçidinin göstəricisidir. Görünən odur ki, sabahın qərarlarını alqoritmlər də dəstəkləyəcək və subyektiv səhv sıfırlanacaq. Yeni varislik “kim gələ bilər” sualı ilə deyil, hansı sistem işləyəcək sualı ilə müşaiyət olunacaq. Heydər Əliyev bu sistemi qurdu, İlham Əliyev Zəfər və iqtisadi, siyasi sıçrayışlarla taclandırdı. Növbəti nəsil isə uğura hədəflənən bu sistemi rəqəmsal eraya daşıyacaq. Azərbaycan dövlətçiliyində varislik modeli gələcək inkişaf baxımından bir neçə əsas istiqamətdə əhəmiyyət kəsb edir:

İnstitusional dərinləşmə – idarəetmədə şəffaflıq və effektivliyin artırılması;

İnsan kapitalının inkişafı – peşəkar dövlət qulluğu sisteminin gücləndirilməsi;

Milli təhlükəsizlik və dayanıqlılıq – dəyişən qlobal mühitə adaptasiya;

İnnovativ idarəetmə – rəqəmsal dövlət və smart idarəçilik modelinə keçid.

Bu kontekstdə varislik artıq yalnız siyasi liderlik deyil, həm də idarəetmə fəlsəfəsinin davamlılığı kimi çıxış edir.

Beləliklə, Azərbaycan gerçıkliyində varislik keçmişin mirası, gələcəyin zəmanətidir. Sacilərdən Atabəylərə, Səfəvilərdən müasir Azərbaycana – Azərbaycan dövlətçiliyinin bir qırmızı xətti var:

güclü lider üstəgəl müdrik varislik bərabərdir əbədi dövlət. 2003-cü ildə bu xətt qırılsa idi, Azərbaycanın adı bəlkə də ancaq tarix xəritələrində keçəcəkdi. Bu səbəbdən siyasi varislik Azərbaycan üçün “avtoritarizm əlaməti” deyil, dövlətçilik elmidir. Və əslində, Heydər Əliyev – İlham Əliyev varisliyi millətin qurtuluş reseptidir. Dünyaya günəş kimi doğan Azərbaycan möcüzəsinin davamlılığı üçün bu ənənənin davam etdirilməsi şərtdir. Dünyada müasir dönəmdə neçə ölkə varislik məsələsini bu qədər şəffaf və hüquqi həll edib? Ölkədə siyasi mədəniyyətin göstəricisi olan bu model niyə Azərbaycanındır və niyə qorunmalıdır?

Çünki bu model 3 imtahandan keçib:

Zamanın imtahanı: 21 il sabitlik.

Müharibə imtahanı: 44 gündə tarixi Zəfər.
Xalqın imtahanı: 5 seçki, hər gün artan etimad.

Bu gün bəzi “ekspertlər”in sayıqlamalarına ən tutarlı cavab: “Gəlin, nəticəyə baxaq”.

1993-cü ildə dağılan dövlət bu gün Cənubi Qafqazın lideridir.

XX əsrin sonunda yenicə yaradılmağa başlayan ordu bu gün dünyanın 50 ən güclü ordusundan biridir.

1993-cü ildə işğal altında olan Qarabağ bu gün azaddır, Xankəndidə həyat qaynayır.

Azərbaycan xalqı yuxarıda da qeyd etdiyimiz kimi, tarixə dayanaraq Tanrının müdriklik bəxş etdiyi bir xalqdır. O, 1993-də, 2003-də, 2024-də düzgün seçim etdi. Çünki dəqiq müəyyən etdi ki, məsələ şəxslər deyil, milli xüsusdur. Yəni, VƏTƏN, DÖVLƏT, BAYRAQ məsələsidir.

Heydər Əliyev yolu – İlham Əliyev qətiyyəti-məqsədəyönlüstrategiya.

Bu, üçlük Azərbaycanı 21-ci əsrin qalib dövlətinə çevirdi. Bu yol azad Qarabağa gedən yol, bu yol Zəfərə gedən yoldur, bu yol əbədi müstəqilliyə gedən yoldur. Ulu Öndər Heydər Əliyevin təbirincə desək, “Dünyaya günəş kimi doğacaq Azərbaycan”ın ən doğru seçimi, sığortalı yoludur. O Günəş 2003-də parladı və sabah da sönməməsi üçün dövlətçilik ənənələrinə sadiqlik şərtdir. Onun gələcək qarantı Heydər Əliyev faktorudur.


Yəhya Babanlı
Tarix üzrə fəlsəfə doktoru


]]>

Siyasi varisliyin Azərbaycan təcrübəsi və Heydər Əliyev faktoru:


Sabitlik, İnkişaf və Zəfər fəlsəfəsinin düsturu

Proloq əvəzi

Azərbaycanın dövlətçilik tarixinin inkişafının obyektiv qanunlarının dərk edilməsi müasir və ya bizə yaxın dövrün tarixi ilə yanaşı, həmçinin, uzaq keçmişin tarixini dərindən öyrənməyi tələb edir.

Əcdadların adət və ənənələrini yaşatmaq və gələcək nəslə ötürmək, habelə dövlət idarəçiliyinə konseptual yanaşmaq vacib əhəmiyyət kəsb edir.
Bəllidir ki, öz tarixi keçmişini bilməyən və ona söykənməyən dövlətin gələcəyi və xalqın yüksəlişi mümkünsüzdü.

Dövlətçilikdə xalqın keçmiş tarixinin məşhur obrazları, böyük şəxsiyyətlərin quruculuq missiyası milli şüurun təsdiqləməsində mühüm amildir.

Azərbaycan dövlətçilik tarixinin çoxsaylı əlaqələri ilə birlikdə, dövlətin inkişafının varislik mövqeyindən öyrənilməsi tarixi gerçəkliyə – milli məsələlərə dolğun baxışın və dövlətçilik şüurunun formalaşdırılmasına imkan verir.

Öz Kontitusiyasında müəyyən edilmiş ərazisində dövlət hakimiyyətnin aliliyini və suverenliyini bərqərar etmiş Azərbaycanın yeni doktrinası dövlətçilik şüurunu dərinləşdirmək və bunu genekoda daşımaqdır.

Bu isə mövcud reallıqda Tarixi Qələbəyə sahib çıxmaq, tarixi şəxsiyyəti qiymətləndirərək bunu qazanan liderə minnətdarlıq ifadə etmək – “bütöv vətənin atası” prinsipi ilə yanaşmaqdır.

Tarixi və yeni Azərbaycan

Tarix azərbaycan xalqının ənənələrə dayanan dövlətçilik fəlsəfəsinin, “hakimiyyət mikrofizikası”nınhaqqını verdi. 21-ci əsrdə dünya xəritəsinə baxın: inqilablar, çevrilişlər, vətəndaş müharibələri, dağılan dövlətlər... Gürcüstan, Ukrayna, Qırğızıstan, Ərəb dünyası, Sudan...

Hamısının ortaq dərdi bir oldu: hakimiyyət varisliyi böhranı. Amma bir ölkə var ki, 30 ildə nəinki dağılmadı, əksinə, xaosdan qüdrətə, işğaldan zəfərə, yoxsulluqdan rifaha yol getdi. O ölkə Azərbaycandır. Bəs sirr nədədir? Cavab aydındır: Ümummilli Lider Heydər Əliyevin tarixi ənənələrə və dövlətçilik təcrübəsinə dayanan uzaqgörənliyi və Prezident İlham Əliyevin qətiyyəti ilə formalaşan müdrik siyasi varislik modeli. Bu, təkcə bir soyadın yox, bir millətin taleyini müəyyənləşdirən düsturdur.
Dünya siyasət tarixi bir həqiqəti dəfələrlə sınaqdan keçirib: dövlətləri ayaqda tutan, inkişafına zəmin olan təkcə dövlətçilik fəlsəfəsində “Yaradılış kitabı” statusu daşıyan konstitusiya deyil, davamlılıqdır.

İsbatı tarix kitablarında çoxdan möhürlənib. Roma imperiyasını Mark Avreli-Kommod hakimiyyət tranziti yıxdı. Osmanlı 36 padşahla 600 il yaşadı, çünki “sülalə-intizam-varislik” üçbucağını qorudu. XXI əsrdə isə “inqilab idxalı” erasında varislik böhranı dövlətin süqutu deməkdir. Ukrayna, Liviya, Sudan təcrübəsi bunun əyani sübutudur.
Azərbaycan bu qlobal xaosda fərqləndi. Çünki bizdə varislik 3000 illik dövlətçilik ənənəsinin müasir proeksiyasıdır. Bu ənənəyə yaşam statusu qazandıran Ümummilli lider Heydər Əliyev, onun Zəfərə aparan davamçısı isə Prezident İlham Əliyevdir.

Varislik Azərbaycan dövlətçiliyinin genetik kodudur
Dünya təcrübəsi göstərir ki, dövlətlərin davamlı inkişafı yalnız institusional gücə deyil, həm də tarixi ənənələrə söykənən idarəetmə mədəniyyətinə əsaslanır. Azərbaycanda dövlətçilik tarixində varislik institutu hər zaman məhz bu ənənəvi davamlılığın əsas mexanizmlərindən biri kimi çıxış edib.

Azərbaycan xalqının identikliyini - milli kimliyini ehtiva edən əsas faktorlardan biri də siyasi varislik prinsipidir.

Sacilər – 898-941. İlk mərkəzləşmiş Azərbaycan dövləti. IX əsrdə Əbu Sac Divdad tərəfindən əsası qoyulan Sacilər dövləti onun varisləri Məhəmməd ibn Əbu Sac və Yusif ibn Əbu Sac dövründə daha da möhkəmlənmiş, regional güc mərkəzinə çevrilmişdir. Bu, hakimiyyətin yalnız ötürülməsi deyil, eləcə də siyasi xəttin inkişaf etdirilməsi nümunəsi idi. Bu nümunədə hakimiyyətin ötürülməsi ilə bərabər “dəmir intizam” xətti də ötürüldü. Nəticədə 60 il sabitlik oldu.

Atabəylər – 1136-1225. XII əsrdə Şəmsəddin Eldəniz tərəfindən qurulan dövlət onun oğulları Məhəmməd Cahan Pəhləvan və Qızıl Arslan hakimiyyəti dövründə ən qüdrətli mərhələsinə çatdı. Həmədəndan Tiflisədək vahid iqtisadi məkan yaradıldı. Varislər atanın kölgəsi olmadı, işini davam etdirdilər. Cahan Pəhləvan 20 ildə dövlətin ərazisini dəfələrlə böyütdü.

Səfəvilər – 1501-1736. XVI əsrdə I Şah İsmayıl tərəfindən yaradılan Səfəvi dövləti isə varisliyin strateji əhəmiyyətini daha parlaq nümayiş etdirdi. Onun varisi I Şah Təhmasib uzunmüddətli hakimiyyəti dövründə mərkəzləşmiş dövlət quruculuğunu tamamladı, siyasi gedişləri ilə osmanlı təhlükəsini neytrallaşdırdı, dövləti regional imperiya səviyyəsinə yüksəltdi. Bu tarixi təcrübədən çıxan dərs odur ki, güclü qurucu liderin güclü varisi olanda dövlət dayanıqlı olur, varislik zənciri qırılan yerdə isə dövlət çökür.

Beləliklə, tarixi təcrübə göstərir ki, Azərbaycanda varislik yalnız hakimiyyətin ötürülməsi deyil, eyni zamanda strateji dövlətçilik xəttinin davam və inkişaf etdirilməsi vasitəsi olub. Yəni, Azərbaycanda varislik heç zaman “taxt davası” olmayıb. Varislik bir dövlətçilik məktəbidir və atadan oğula keçən “qılınc” yox, “dövlətçilik təfəkkürü”, “idarəetmə fəlsəfəsi”, “strateji xətt”dir.

Bu genetik kodu XXI əsrdə Heydər Əliyev yenidən işlək mexanizmə çevirdi. Müasir Azərbaycan dövlətçiliyində varislik institutu yeni məzmun qazanaraq institusional və strateji xarakter aldı.
XX əsrin sonlarında dövlət müstəqilliyinin bərpası ilə yaranmış siyasi qeyri-sabitlik şəraitində güclü liderlik və davamlı idarəetmə modelinə ehtiyac yarandı. XX əsrin 90-cı illəri. SSRİ dağılıb.

Azərbaycan xəritədə var, amma dövlət kimi taleyi qaranlıqdır: vətəndaş müharibəsi, 1 milyon qaçqın və məcburi köçkün, boş xəzinə, torpaqların 20 faizi işğal altında. Bu xaosda millət bir adın, bir şəxsiyyətin kölgəsinə sığındı: Heydər Əliyev. Ulu Öndər Bakıya qayıdışı ilə Azərbaycan dövlətçiliyinə ikinci şans və yeni nəfəs verdi: müharibəni dayandırdı, müasir Azərbaycanın bünövrəsini qoydu və inkişaf startegiyasının konturlarını cızdı, “Əsrin müqaviləsi” ilə ölkənin adını dünyanın enerji xəritəsinə yazdı, gələcək nəsillər üçün sığorta rolunu oynayacaq Dövlət Neft Fondunu yaratdı, balanslı xarici siyasətin örnək təcrübəsini formalaşdırdı. Ancaq Ulu Öndərin ən böyük xidməti dövləti şəxsiyyətə bağlı olmaqdan qurtarıb sistemə bağlaması oldu. O qurduğu dövlətin əbədi olması üçün dayanıqlı zəmin formalaşdırdı. Heydər Əliyev yalnız böhranı aradan qaldıran lider deyil, həm də davamlı dövlətçilik modelinin müəllifi kimi çıxış etdi. Bunun üçün “Mən əbəbdi deyiləm. Dövlət əbədi olmalıdır” prizmasından çıxış edərək, 1993-cü ildən başlayaraq gələcəyin liderini hazırladı. Bu, emosional “ata-oğul” məsələsi deyildi, strateji dövlət qərarı idi. Ulu Öndər bir həqiqəti hamıdan yaxşı bilirdi: “Dövlət şəxslərdən asılı olmamalıdır. Sabahı da düşünmək lazımdır.”

Məhz buna görə 1993-dən etibarən gələcəyi qurmağa başladı.

2003-cü il... Ümummilli Liderin səhhəti ilə bağlı narahat xəbərlər gəlirdi. Düşmənlərimiz sevinirdi: “Əliyev getsə, Azərbaycan dağılacaq”. Qərb mətbuatı “varislik böhranı” proqnozlarını verirdi.

Milli məqsədləri olmayan müxalifət meydanlara çıxıb “hakimiyyətin sonu” şüarını qışqırırdı. Amma onlar bu proqnoz və ssenarilərin iflasını gətirəcək vacib nüansı hesaba almamışdılar: Heydər Əliyev məktəbini. Ulu Öndər illər öncədən yetişdirdiyi, xalqa tanıtdığı, dövlət idarəçiliyinin bütün pillələrindən keçirdiyi lideri – İlham Əliyevi xalqa əmanət etdi. Qeyd etmək lazımdır ki, post-sovet məkanında siyasi varislik müxtəlif formalarda həyata keçirilib. Bu ölkələrin əksəriyyətində proses qeyri-sabitlik və siyasi böhranla müşayiət olunub.

Azərbaycanda müşahidə edilən idarə olunan və mərhələli keçid əsasən əvəz olunan və əvəzləyən siyasi liderlərn strateji planlaşdırma qabiliyyəti ilə izah olunur.

Heydər Əliyevin varis seçimini şərtləndirən beş tarixi arqumentə diqqət yetirək. Tarix bu seçimin kökündə birmənalı şəkildə dövlətçilik səriştəsinin olduğunu təsdiqlədi. Heydər Əliyev kimi geniş dünyagörüşünə malik liderin unikal idarə olunan hakimiyyət tranziti modeli əslində qlobal miqyasda yeni “siyasi varislik və milli təhlükəsizlik” indeksinin yaranması üçün əsas verir və 5 sütuna dayanır.

“Real şəraitdə sınaq” prinsipi – 10 illik təcrübə:

1994-cü ildə Milli Məclisin deputatı, 1997 - SOCAR-ın Birinci vitse-prezidenti, 2001 - AŞPA-da nümayəndə heyətinin rəhbəri, 2001 - YAP sədrinin müavini, 2003 - Baş nazir. Dünya təcrübəsində Li Kuan Yu oğlu Li Syan Lunu 20 il nazir müavini, nazir, baş nazirin müavini vəzifələrində sınadı. Nəticə etibarilə “Sinqapur möcüzəsi”ni o davam etdirdi.

Heydər Əliyev siyasəti daha az vaxta və daha nəzərəçarpan dinamika ilə daha miqyaslı hədəflərə çatdı.

“Beynəlxalq legitimlik testi”. 1997-2003-cü illərdə İlham Əliyev SOCAR-da “Əsrin müqaviləsi”ni icra edən əsas fiqur oldu. Dünyanın enerji nəhəngləri ilə danışıqlar masasında oturdu. AŞPA tribunasından Azərbaycanın səsini dünyaya çatdırdı, Azərbaycan həqiqətlərini tirajladı. 2003-cü ildə o, artıq dünya siyasi elitasının qəbul etdiyi, ciddi siyasi “netvork”a malik tanınmış fiqur idi. Bu tanınmışlıq olmasaydı, neft kontraktlarının, investisiyaların aqibəti bəlli olmazdı.

“Siyasi elita konsensusu” amili. 2003-cü ildə həm köhnə qvardiya, həm də yeni texnokratlar İlham Əliyevin ətrafında birləşdi. Çünki hamı əmin idi ki, o, “kadr qırğını” etməyəcək, dövlətin gələcəyi və siyasi, iqtisadi, hərbi prioritetləri naminə sabitliyi qoruyacaq. Bu, vətəndaş müharibəsinin qarşısını aldı.

“İdeoloji davamlılıq” zərurəti. Heydər Əliyevin 3 qırmızı xətti vardı: müstəqillik, ərazi bütövlüyü və dünyəvi dövlət. Bu xətti ancaq onun məktəbini keçən, onunla çiyin-çiyinə çalışan, dövlətçilik ideologiyasının daşıyıcısı olan varis davam etdirə bilərdi. 90-cı illərin əvvəlindəki kimi qonşular və Qərblə düşmənçilik siyasəti dövləti ikinci dəfə uçuruma sürükləyə, başladılan islahatları yarıçıq qoya bilərdi.

“Tarixi missiya” faktoru-Qarabağ. Dahi Öndər bilirdi ki, Qarabağı qaytarmaq üçün uzunmüddətli hazırlıq planı şərtdir: ordu quruculuğu, iqtisadiyyat, diplomatiya, informasiya müharibəsi. Bu plan yarımçıq qala bilməzdi. İlham Əliyev 2003-cü ildə ərazi bütövlüyünü qoruyacağına and içdi, 2020, 2023-cü illərdə sözünü tutdu. Azərbaycanda varislik “mənfəət” üçün yox, “Vətən” üçün oldu. Müqayisə üçün: Ukraynada 2004-də “Narıncı inqilab”, 2014-də “Maydan”, nəticədə – müharibə, torpaq itkisi.

Gürcüstanda 2003-də “Qızılgül inqilabı”, nəticədə – 2008-ci il müharibəsi, Abxaziya və Osetiya itirildi. Qırğızıstanda 3 inqilab, nəticədə – xaos.

Azərbaycanda isə: Varislik – Sabitlik – İnkişaf – Zəfər.

Gəlinən ən vacib qənaət ondan ibarətdir ki, Heydər Əliyevin seçimi “ata sevgisi”ndən yox , “dövlət ağlı”ndan irəli gəlirdi. Tarix onu haqlı çıxardı. Düzgün lider seçiminin nəticəsi olaraq, Azərbaycanda İlham Əliyev erası Zəfər fəlsəfəsinin taclanması ilə tarixə həkk oldu.

İlham Əliyev Heydər Əliyev strategiyasını taktikaya çevirdi

15 oktyabr 2003-cü il. Milyonlarla azərbaycanlı məntəqələrə axışdı və öz gələcəyini seçdi: 76.8% səslə İlham Əliyev! Bu, “təyinat” deyildi. Bu, “sülalə oyunu” deyildi. Bu, milyonların şüurlu seçimi idi. Çünki xalq bilirdi: İlham Əliyev Heydər Əliyev siyasi kursunun yeganə layiqli davamçısıdır. 2003, 2008, 2013, 2018, 2024 – xalq 5 dəfə İlham Əliyevə “HƏ” dedi. Ən son seçkidə 92.12%! Nəticə? 2003-2025-ci illərdə Azərbaycan iqtisadiyyatı 3.6 dəfə böyüyüb və regional ticarət və qeyri-neft sahələrinə doğru transformasiya edib, ÜDM orta hesabla 6,9 faiz, adambaşına ÜDM 2,9 dəfə artıb. “Güclü dövlət – güclü ordu” xətti davam etdirilib, ərazi bütövlüyü tam bərpa olunub. Qaçqınlar ölkəsindən Qoşulmama Hərəkatının sədrliyinə, qlobal tədbirlərə ev sahibliyinə, regional liderliyə keçid təmin olunub. Bütün sadalananlar varisliyin Azərbaycan modelinin yalnız formal yox, funksional effektivliyinin təsdiqidir. Dövlətin strateji qərarvermə qabiliyyəti, milli birliyin təmin olunması və hərbi-siyasi koordinasiya bu modelin praktik nəticələri kimi qiymətləndirilə bilər. Əgər 2003-cü ildə varislik böhranı olsaydı, heç şübhəsiz, ordu yox, iqtisadiyyat yox, Zəfər də mümkünsüz idi.
Bu baxımdan Azərbaycanda gələcək perspektiv üçün varislik artıq fəlsəfədir. 2016-cı il referendumundan sonra Azərbaycanda varislik modeli şəxsi mərhələdən institusional mərhələyə keçib. Əslində Birinci vitse-prezident postu bu modelin və dövlətin gələcəyinin konstitusion sığortasıdır. Artıq institusional dərinləşmə və rəqəmsal dövlət strategiyası varislik qərarlarının şəxsi intuisiyadan elmi alqoritmə keçidinin göstəricisidir. Görünən odur ki, sabahın qərarlarını alqoritmlər də dəstəkləyəcək və subyektiv səhv sıfırlanacaq. Yeni varislik “kim gələ bilər” sualı ilə deyil, hansı sistem işləyəcək sualı ilə müşaiyət olunacaq. Heydər Əliyev bu sistemi qurdu, İlham Əliyev Zəfər və iqtisadi, siyasi sıçrayışlarla taclandırdı. Növbəti nəsil isə uğura hədəflənən bu sistemi rəqəmsal eraya daşıyacaq. Azərbaycan dövlətçiliyində varislik modeli gələcək inkişaf baxımından bir neçə əsas istiqamətdə əhəmiyyət kəsb edir:

İnstitusional dərinləşmə – idarəetmədə şəffaflıq və effektivliyin artırılması;

İnsan kapitalının inkişafı – peşəkar dövlət qulluğu sisteminin gücləndirilməsi;

Milli təhlükəsizlik və dayanıqlılıq – dəyişən qlobal mühitə adaptasiya;

İnnovativ idarəetmə – rəqəmsal dövlət və smart idarəçilik modelinə keçid.

Bu kontekstdə varislik artıq yalnız siyasi liderlik deyil, həm də idarəetmə fəlsəfəsinin davamlılığı kimi çıxış edir.

Beləliklə, Azərbaycan gerçıkliyində varislik keçmişin mirası, gələcəyin zəmanətidir. Sacilərdən Atabəylərə, Səfəvilərdən müasir Azərbaycana – Azərbaycan dövlətçiliyinin bir qırmızı xətti var:

güclü lider üstəgəl müdrik varislik bərabərdir əbədi dövlət. 2003-cü ildə bu xətt qırılsa idi, Azərbaycanın adı bəlkə də ancaq tarix xəritələrində keçəcəkdi. Bu səbəbdən siyasi varislik Azərbaycan üçün “avtoritarizm əlaməti” deyil, dövlətçilik elmidir. Və əslində, Heydər Əliyev – İlham Əliyev varisliyi millətin qurtuluş reseptidir. Dünyaya günəş kimi doğan Azərbaycan möcüzəsinin davamlılığı üçün bu ənənənin davam etdirilməsi şərtdir. Dünyada müasir dönəmdə neçə ölkə varislik məsələsini bu qədər şəffaf və hüquqi həll edib? Ölkədə siyasi mədəniyyətin göstəricisi olan bu model niyə Azərbaycanındır və niyə qorunmalıdır?

Çünki bu model 3 imtahandan keçib:

Zamanın imtahanı: 21 il sabitlik.

Müharibə imtahanı: 44 gündə tarixi Zəfər.
Xalqın imtahanı: 5 seçki, hər gün artan etimad.

Bu gün bəzi “ekspertlər”in sayıqlamalarına ən tutarlı cavab: “Gəlin, nəticəyə baxaq”.

1993-cü ildə dağılan dövlət bu gün Cənubi Qafqazın lideridir.

XX əsrin sonunda yenicə yaradılmağa başlayan ordu bu gün dünyanın 50 ən güclü ordusundan biridir.

1993-cü ildə işğal altında olan Qarabağ bu gün azaddır, Xankəndidə həyat qaynayır.

Azərbaycan xalqı yuxarıda da qeyd etdiyimiz kimi, tarixə dayanaraq Tanrının müdriklik bəxş etdiyi bir xalqdır. O, 1993-də, 2003-də, 2024-də düzgün seçim etdi. Çünki dəqiq müəyyən etdi ki, məsələ şəxslər deyil, milli xüsusdur. Yəni, VƏTƏN, DÖVLƏT, BAYRAQ məsələsidir.

Heydər Əliyev yolu – İlham Əliyev qətiyyəti-məqsədəyönlüstrategiya.

Bu, üçlük Azərbaycanı 21-ci əsrin qalib dövlətinə çevirdi. Bu yol azad Qarabağa gedən yol, bu yol Zəfərə gedən yoldur, bu yol əbədi müstəqilliyə gedən yoldur. Ulu Öndər Heydər Əliyevin təbirincə desək, “Dünyaya günəş kimi doğacaq Azərbaycan”ın ən doğru seçimi, sığortalı yoludur. O Günəş 2003-də parladı və sabah da sönməməsi üçün dövlətçilik ənənələrinə sadiqlik şərtdir. Onun gələcək qarantı Heydər Əliyev faktorudur.


Yəhya Babanlı
Tarix üzrə fəlsəfə doktoru


]]> QAFQAZDA SÜLH AVROPANI DA BÖLGƏDƏN QOVUR - AZAL təyyarəsi, İran dronları, indi də AP qətnaməsi... https://mediaxeberleri.az/index.php?newsid=25275 https://mediaxeberleri.az/index.php?newsid=25275 admin Mon, 04 May 2026 14:01:40 +0400

Dildə sülhdən danışsalar da, Qafqaza soxulmuş güclər bölgədə yenidən idarə olunan konfliktlər dövrünə qaytarmaqda maraqlıdırlar.

Namiq Bilal

Avropa Parlamenti Azərbaycana qarşı növbəti qətnamə qəbul etdi. Qətnamədə qeyd edilir ki, Qarabağı tərk etmiş ermənilər geri qaytarılsın, “erməni irsi” qorunsun, Bakı həbsxanalarındakı separatçı erməni cinayətkarlar dərhal azad edilsin və s. Düzdür, qətnamədə “sülhü alqışlayırıq”, “ərazi bütövlüyü toxunulmazdır” və bu kimi gəlişi gözəl, mənasız çağırışlar da var. Avropalılar həmin çağırışları otuz il durmadan təkrarlayıblar, əməldə isə erməni işğalını dəstəkləyən bütün addımları atıblar.

Bir maraqlı məqama diqqət yetirək. Avropalıların, rusların və farsların fundamental maraqları əksər sahələrdə daban-dabana ziddir. Ukrayna münaqişəsində Avropa Rusiya ilə faktiki müharibə vəziyyətindədir. İran məsələsində də Avropa anti-İran cəbhəsindədir, Rusiya isə İranın yanında yer alır. Amma mövzu Türkiyə və ya Azərbaycan olunca, əbədi düşmənlər bütün ziddiyyətləri arxa plana ötürüb birləşirlər. Avropalıları, rusları, farsları və hətta çinliləri bir araya gətirən əsas strateji maraq anti-türk mövqeyidir.

Həm Azərbaycan, həm də Türkiyə Cümhuriyyəti qonşularla münasibətlərdə bu reallığı hər zaman diqqət mərkəzində saxlamaq məcburiyyətindədir. Belə durumlarda dövlətlər “təmkin, yoxsa təpki” kimi çətin seçim qarşısında qalırlar.

Son illərin təcrübəsi bir məqamı aydın şəkildə nümayiş etdirir: dövlətlərarası münasibətlərdə nə ədalət, nə hüquq, nə də mənəvi dəyərlər həlledici rol oynamır. Həlledici olan yalnız güc və təpki vermək iradəsidir. Azərbaycan da öz gücünə və potensialına adekvat şəkildə üzərinə yönələn təzyiqlərə təpki ilə cavab verir.

Rusiya AZAL-ın təyyarəsini vurdu. Azərbaycan son dərəcə sərt təpki verdi, mövqeyindən geri addım atmadı. Nəticədə Rusiya kimi dünya gücü rəsmi Bakının haqlı mövqeyini qəbul etmək məcburiyyətində qaldı.




İran ərazisindən Naxçıvana dron hücumu edildi. Azərbaycan yenə sərt təpki verdi, üstəlik İranla quru sərhədlərini iki günlük bağladı. İran “dronu biz atmadıq” deyərək məsələnin araşdırılacağını bəyan etmək məcburiyyətində qaldı.

Azərbaycanın həm Rusiyaya, həm də İrana verdiyi təpki hansısa emosional addım deyil. Bu sərt reaksiyaların arxasında qarşılıqlı maraqlara əsaslanan dərin hesab dayanır. Azərbaycan həm Rusiya, həm də İran üçün vazkeçilməz tərəfdaşdır. Rəsmi Bakı bu vazkeçilməzliyin sərhədlərini dəqiq hesablayır və təpkisinin dozunu həmin sərhədlərin tam həddinə qədər artırır.

İndi isə Avropa Parlamenti erməni qətnaməsini gündəmə gətirdi. Üstəlik, yaranmış yeni reallıqları nəzərə almadan. Bugünkü vəziyyət bir neçə il əvvəlkindən tam fərqlidir. Azərbaycan ərazi bütövlüyünü hərbi yolla təmin edib, Bakı öz gücünün sərhədlərini dəqiq hesablayır. Avropa da əvvəlki kimi nəhəng geosiyasi güc mərkəzi deyil.



Yuxarıda qeyd etdiyimiz kimi, beynəlxalq münasibətlərdə əsas şərtlərdən biri, bəlkə də birincisi, kimin kim üçün daha vazkeçilməz tərəfdaş olmasıdır. Bu gün Azərbaycan Avropa üçün qat-qat daha önəmlidir, nəinki Avropa Azərbaycan üçün. Ukrayna müharibəsi və Körfəz böhranı Avropanın enerji damarlarını ciddi şəkildə sıxır.

Azərbaycan həm özü enerji mənbəyidir, həm də Mərkəzi Asiya enerji daşıyıcılarının Avropaya ötürülməsi üçün əsas tranzit ölkədir. Belə kritik məqamda Avropa Parlamentinin Azərbaycanı qarşısına alan qətnamə qəbul etməsi ciddi suallar doğurur.

Son dərəcə məntiqsiz görünən bu qətnamənin meydana çıxma səbəbini araşdırmağa çalışaq.

Cənubi Qafqaz həm Şərq–Qərb, həm də Şimal–Cənub nəqliyyat dəhlizləri üçün əsas keçid məntəqəsidir. Bu regionda Avropanın, ABŞ-nin, Rusiyanın, Çinin və İranın həyati əhəmiyyətli maraqları mövcuddur.




Təəssüf doğuran məqam odur ki, adı çəkilən güclər Cənubi Qafqaza yaradıcı və qurucu layihələrlə deyil, daha çox millətlərarası konfliktləri körükləmək və yönləndirmək yolu ilə daxil olublar. Bölgənin ən qanlı münaqişəsi olan Ermənistan–Azərbaycan qarşıdurması artıq yekunlaşıb. Nəticədə Qafqaza müdaxilə etmiş güclər oyundankənar vəziyyətdə qalıblar. Dildə sülhdən danışsalar da, adı çəkilən güclərin hamısı Cənubi Qafqazı yenidən idarə olunan konfliktlər dövrünə qaytarmaqda maraqlıdırlar.

Azərbaycana təsir imkanları məhduddur. Qalır Ermənistan tərəfi. Həm Rusiyanın, həm də Avropanın Ermənistan və Qarabağ faktoru ilə bağlı fəaliyyətlərindəki sinxronluğa diqqət yetirək. Hər iki tərəf ermənilərin yenidən Qarabağa qaytarılmasından danışır, erməni milli hissiyatını anti-Azərbaycan ovqatına kökləyir.

Dövlətlər öz siyasətlərini üç-beş il üçün deyil, daha uzunmüddətli perspektiv üçün qururlar. Rusların və avropalıların bu gün Qarabağ məsələsindəki fəallığının mahiyyəti də erməni və türk milli kimliklərinin barışmasını maksimum dərəcədə əngəlləmək və gələcəkdə, daha uyğun şəraitdə, Cənubi Qafqazı yenidən alovlandırmaqdır.

Rəsmi Bakı, heç şübhəsiz, bu ssenarini görür və Avropaya “Avropa Parlamenti” vasitəsilə verilən mesajlara kifayət qədər sərt formada cavab verir.

“AzPolitika.info”

]]>

Dildə sülhdən danışsalar da, Qafqaza soxulmuş güclər bölgədə yenidən idarə olunan konfliktlər dövrünə qaytarmaqda maraqlıdırlar.

Namiq Bilal

Avropa Parlamenti Azərbaycana qarşı növbəti qətnamə qəbul etdi. Qətnamədə qeyd edilir ki, Qarabağı tərk etmiş ermənilər geri qaytarılsın, “erməni irsi” qorunsun, Bakı həbsxanalarındakı separatçı erməni cinayətkarlar dərhal azad edilsin və s. Düzdür, qətnamədə “sülhü alqışlayırıq”, “ərazi bütövlüyü toxunulmazdır” və bu kimi gəlişi gözəl, mənasız çağırışlar da var. Avropalılar həmin çağırışları otuz il durmadan təkrarlayıblar, əməldə isə erməni işğalını dəstəkləyən bütün addımları atıblar.

Bir maraqlı məqama diqqət yetirək. Avropalıların, rusların və farsların fundamental maraqları əksər sahələrdə daban-dabana ziddir. Ukrayna münaqişəsində Avropa Rusiya ilə faktiki müharibə vəziyyətindədir. İran məsələsində də Avropa anti-İran cəbhəsindədir, Rusiya isə İranın yanında yer alır. Amma mövzu Türkiyə və ya Azərbaycan olunca, əbədi düşmənlər bütün ziddiyyətləri arxa plana ötürüb birləşirlər. Avropalıları, rusları, farsları və hətta çinliləri bir araya gətirən əsas strateji maraq anti-türk mövqeyidir.

Həm Azərbaycan, həm də Türkiyə Cümhuriyyəti qonşularla münasibətlərdə bu reallığı hər zaman diqqət mərkəzində saxlamaq məcburiyyətindədir. Belə durumlarda dövlətlər “təmkin, yoxsa təpki” kimi çətin seçim qarşısında qalırlar.

Son illərin təcrübəsi bir məqamı aydın şəkildə nümayiş etdirir: dövlətlərarası münasibətlərdə nə ədalət, nə hüquq, nə də mənəvi dəyərlər həlledici rol oynamır. Həlledici olan yalnız güc və təpki vermək iradəsidir. Azərbaycan da öz gücünə və potensialına adekvat şəkildə üzərinə yönələn təzyiqlərə təpki ilə cavab verir.

Rusiya AZAL-ın təyyarəsini vurdu. Azərbaycan son dərəcə sərt təpki verdi, mövqeyindən geri addım atmadı. Nəticədə Rusiya kimi dünya gücü rəsmi Bakının haqlı mövqeyini qəbul etmək məcburiyyətində qaldı.




İran ərazisindən Naxçıvana dron hücumu edildi. Azərbaycan yenə sərt təpki verdi, üstəlik İranla quru sərhədlərini iki günlük bağladı. İran “dronu biz atmadıq” deyərək məsələnin araşdırılacağını bəyan etmək məcburiyyətində qaldı.

Azərbaycanın həm Rusiyaya, həm də İrana verdiyi təpki hansısa emosional addım deyil. Bu sərt reaksiyaların arxasında qarşılıqlı maraqlara əsaslanan dərin hesab dayanır. Azərbaycan həm Rusiya, həm də İran üçün vazkeçilməz tərəfdaşdır. Rəsmi Bakı bu vazkeçilməzliyin sərhədlərini dəqiq hesablayır və təpkisinin dozunu həmin sərhədlərin tam həddinə qədər artırır.

İndi isə Avropa Parlamenti erməni qətnaməsini gündəmə gətirdi. Üstəlik, yaranmış yeni reallıqları nəzərə almadan. Bugünkü vəziyyət bir neçə il əvvəlkindən tam fərqlidir. Azərbaycan ərazi bütövlüyünü hərbi yolla təmin edib, Bakı öz gücünün sərhədlərini dəqiq hesablayır. Avropa da əvvəlki kimi nəhəng geosiyasi güc mərkəzi deyil.



Yuxarıda qeyd etdiyimiz kimi, beynəlxalq münasibətlərdə əsas şərtlərdən biri, bəlkə də birincisi, kimin kim üçün daha vazkeçilməz tərəfdaş olmasıdır. Bu gün Azərbaycan Avropa üçün qat-qat daha önəmlidir, nəinki Avropa Azərbaycan üçün. Ukrayna müharibəsi və Körfəz böhranı Avropanın enerji damarlarını ciddi şəkildə sıxır.

Azərbaycan həm özü enerji mənbəyidir, həm də Mərkəzi Asiya enerji daşıyıcılarının Avropaya ötürülməsi üçün əsas tranzit ölkədir. Belə kritik məqamda Avropa Parlamentinin Azərbaycanı qarşısına alan qətnamə qəbul etməsi ciddi suallar doğurur.

Son dərəcə məntiqsiz görünən bu qətnamənin meydana çıxma səbəbini araşdırmağa çalışaq.

Cənubi Qafqaz həm Şərq–Qərb, həm də Şimal–Cənub nəqliyyat dəhlizləri üçün əsas keçid məntəqəsidir. Bu regionda Avropanın, ABŞ-nin, Rusiyanın, Çinin və İranın həyati əhəmiyyətli maraqları mövcuddur.




Təəssüf doğuran məqam odur ki, adı çəkilən güclər Cənubi Qafqaza yaradıcı və qurucu layihələrlə deyil, daha çox millətlərarası konfliktləri körükləmək və yönləndirmək yolu ilə daxil olublar. Bölgənin ən qanlı münaqişəsi olan Ermənistan–Azərbaycan qarşıdurması artıq yekunlaşıb. Nəticədə Qafqaza müdaxilə etmiş güclər oyundankənar vəziyyətdə qalıblar. Dildə sülhdən danışsalar da, adı çəkilən güclərin hamısı Cənubi Qafqazı yenidən idarə olunan konfliktlər dövrünə qaytarmaqda maraqlıdırlar.

Azərbaycana təsir imkanları məhduddur. Qalır Ermənistan tərəfi. Həm Rusiyanın, həm də Avropanın Ermənistan və Qarabağ faktoru ilə bağlı fəaliyyətlərindəki sinxronluğa diqqət yetirək. Hər iki tərəf ermənilərin yenidən Qarabağa qaytarılmasından danışır, erməni milli hissiyatını anti-Azərbaycan ovqatına kökləyir.

Dövlətlər öz siyasətlərini üç-beş il üçün deyil, daha uzunmüddətli perspektiv üçün qururlar. Rusların və avropalıların bu gün Qarabağ məsələsindəki fəallığının mahiyyəti də erməni və türk milli kimliklərinin barışmasını maksimum dərəcədə əngəlləmək və gələcəkdə, daha uyğun şəraitdə, Cənubi Qafqazı yenidən alovlandırmaqdır.

Rəsmi Bakı, heç şübhəsiz, bu ssenarini görür və Avropaya “Avropa Parlamenti” vasitəsilə verilən mesajlara kifayət qədər sərt formada cavab verir.

“AzPolitika.info”

]]>

Dildə sülhdən danışsalar da, Qafqaza soxulmuş güclər bölgədə yenidən idarə olunan konfliktlər dövrünə qaytarmaqda maraqlıdırlar.

Namiq Bilal

Avropa Parlamenti Azərbaycana qarşı növbəti qətnamə qəbul etdi. Qətnamədə qeyd edilir ki, Qarabağı tərk etmiş ermənilər geri qaytarılsın, “erməni irsi” qorunsun, Bakı həbsxanalarındakı separatçı erməni cinayətkarlar dərhal azad edilsin və s. Düzdür, qətnamədə “sülhü alqışlayırıq”, “ərazi bütövlüyü toxunulmazdır” və bu kimi gəlişi gözəl, mənasız çağırışlar da var. Avropalılar həmin çağırışları otuz il durmadan təkrarlayıblar, əməldə isə erməni işğalını dəstəkləyən bütün addımları atıblar.

Bir maraqlı məqama diqqət yetirək. Avropalıların, rusların və farsların fundamental maraqları əksər sahələrdə daban-dabana ziddir. Ukrayna münaqişəsində Avropa Rusiya ilə faktiki müharibə vəziyyətindədir. İran məsələsində də Avropa anti-İran cəbhəsindədir, Rusiya isə İranın yanında yer alır. Amma mövzu Türkiyə və ya Azərbaycan olunca, əbədi düşmənlər bütün ziddiyyətləri arxa plana ötürüb birləşirlər. Avropalıları, rusları, farsları və hətta çinliləri bir araya gətirən əsas strateji maraq anti-türk mövqeyidir.

Həm Azərbaycan, həm də Türkiyə Cümhuriyyəti qonşularla münasibətlərdə bu reallığı hər zaman diqqət mərkəzində saxlamaq məcburiyyətindədir. Belə durumlarda dövlətlər “təmkin, yoxsa təpki” kimi çətin seçim qarşısında qalırlar.

Son illərin təcrübəsi bir məqamı aydın şəkildə nümayiş etdirir: dövlətlərarası münasibətlərdə nə ədalət, nə hüquq, nə də mənəvi dəyərlər həlledici rol oynamır. Həlledici olan yalnız güc və təpki vermək iradəsidir. Azərbaycan da öz gücünə və potensialına adekvat şəkildə üzərinə yönələn təzyiqlərə təpki ilə cavab verir.

Rusiya AZAL-ın təyyarəsini vurdu. Azərbaycan son dərəcə sərt təpki verdi, mövqeyindən geri addım atmadı. Nəticədə Rusiya kimi dünya gücü rəsmi Bakının haqlı mövqeyini qəbul etmək məcburiyyətində qaldı.




İran ərazisindən Naxçıvana dron hücumu edildi. Azərbaycan yenə sərt təpki verdi, üstəlik İranla quru sərhədlərini iki günlük bağladı. İran “dronu biz atmadıq” deyərək məsələnin araşdırılacağını bəyan etmək məcburiyyətində qaldı.

Azərbaycanın həm Rusiyaya, həm də İrana verdiyi təpki hansısa emosional addım deyil. Bu sərt reaksiyaların arxasında qarşılıqlı maraqlara əsaslanan dərin hesab dayanır. Azərbaycan həm Rusiya, həm də İran üçün vazkeçilməz tərəfdaşdır. Rəsmi Bakı bu vazkeçilməzliyin sərhədlərini dəqiq hesablayır və təpkisinin dozunu həmin sərhədlərin tam həddinə qədər artırır.

İndi isə Avropa Parlamenti erməni qətnaməsini gündəmə gətirdi. Üstəlik, yaranmış yeni reallıqları nəzərə almadan. Bugünkü vəziyyət bir neçə il əvvəlkindən tam fərqlidir. Azərbaycan ərazi bütövlüyünü hərbi yolla təmin edib, Bakı öz gücünün sərhədlərini dəqiq hesablayır. Avropa da əvvəlki kimi nəhəng geosiyasi güc mərkəzi deyil.



Yuxarıda qeyd etdiyimiz kimi, beynəlxalq münasibətlərdə əsas şərtlərdən biri, bəlkə də birincisi, kimin kim üçün daha vazkeçilməz tərəfdaş olmasıdır. Bu gün Azərbaycan Avropa üçün qat-qat daha önəmlidir, nəinki Avropa Azərbaycan üçün. Ukrayna müharibəsi və Körfəz böhranı Avropanın enerji damarlarını ciddi şəkildə sıxır.

Azərbaycan həm özü enerji mənbəyidir, həm də Mərkəzi Asiya enerji daşıyıcılarının Avropaya ötürülməsi üçün əsas tranzit ölkədir. Belə kritik məqamda Avropa Parlamentinin Azərbaycanı qarşısına alan qətnamə qəbul etməsi ciddi suallar doğurur.

Son dərəcə məntiqsiz görünən bu qətnamənin meydana çıxma səbəbini araşdırmağa çalışaq.

Cənubi Qafqaz həm Şərq–Qərb, həm də Şimal–Cənub nəqliyyat dəhlizləri üçün əsas keçid məntəqəsidir. Bu regionda Avropanın, ABŞ-nin, Rusiyanın, Çinin və İranın həyati əhəmiyyətli maraqları mövcuddur.




Təəssüf doğuran məqam odur ki, adı çəkilən güclər Cənubi Qafqaza yaradıcı və qurucu layihələrlə deyil, daha çox millətlərarası konfliktləri körükləmək və yönləndirmək yolu ilə daxil olublar. Bölgənin ən qanlı münaqişəsi olan Ermənistan–Azərbaycan qarşıdurması artıq yekunlaşıb. Nəticədə Qafqaza müdaxilə etmiş güclər oyundankənar vəziyyətdə qalıblar. Dildə sülhdən danışsalar da, adı çəkilən güclərin hamısı Cənubi Qafqazı yenidən idarə olunan konfliktlər dövrünə qaytarmaqda maraqlıdırlar.

Azərbaycana təsir imkanları məhduddur. Qalır Ermənistan tərəfi. Həm Rusiyanın, həm də Avropanın Ermənistan və Qarabağ faktoru ilə bağlı fəaliyyətlərindəki sinxronluğa diqqət yetirək. Hər iki tərəf ermənilərin yenidən Qarabağa qaytarılmasından danışır, erməni milli hissiyatını anti-Azərbaycan ovqatına kökləyir.

Dövlətlər öz siyasətlərini üç-beş il üçün deyil, daha uzunmüddətli perspektiv üçün qururlar. Rusların və avropalıların bu gün Qarabağ məsələsindəki fəallığının mahiyyəti də erməni və türk milli kimliklərinin barışmasını maksimum dərəcədə əngəlləmək və gələcəkdə, daha uyğun şəraitdə, Cənubi Qafqazı yenidən alovlandırmaqdır.

Rəsmi Bakı, heç şübhəsiz, bu ssenarini görür və Avropaya “Avropa Parlamenti” vasitəsilə verilən mesajlara kifayət qədər sərt formada cavab verir.

“AzPolitika.info”

]]> Milli Onkologiya Mərkəzində baş verən partlayış hansı sualları gündəmə gətirdi? - VİDEO https://mediaxeberleri.az/index.php?newsid=25266 https://mediaxeberleri.az/index.php?newsid=25266 admin Mon, 04 May 2026 12:36:53 +0400

Baku TV-nin "Xülasə" verilişinin yeni buraxılışı yayımlanıb.



Toy karvanlarında təhlükəli sürücülük hansı nəticələrə səbəb ola bilər?

Azyaşlıların sosial şəbəkələrdə təqdim olunması hansı riskləri yaradır?

Milli Onkologiya Mərkəzində baş verən partlayış hansı sualları gündəmə gətirdi?

Tikinti şirkətlərinin fəaliyyəti ilə bağlı əsas problemlər nələrdir?

İctimai nəqliyyatda ödəniş sistemləri ilə bağlı narazılıqlar nədən qaynaqlanır?

Verilişdə həftə ərzində gündəm olan bu və digər məsələlər diqqətə çatdırılaraq şərh edilib.

]]>

Baku TV-nin "Xülasə" verilişinin yeni buraxılışı yayımlanıb.



Toy karvanlarında təhlükəli sürücülük hansı nəticələrə səbəb ola bilər?

Azyaşlıların sosial şəbəkələrdə təqdim olunması hansı riskləri yaradır?

Milli Onkologiya Mərkəzində baş verən partlayış hansı sualları gündəmə gətirdi?

Tikinti şirkətlərinin fəaliyyəti ilə bağlı əsas problemlər nələrdir?

İctimai nəqliyyatda ödəniş sistemləri ilə bağlı narazılıqlar nədən qaynaqlanır?

Verilişdə həftə ərzində gündəm olan bu və digər məsələlər diqqətə çatdırılaraq şərh edilib.

]]>

Baku TV-nin "Xülasə" verilişinin yeni buraxılışı yayımlanıb.



Toy karvanlarında təhlükəli sürücülük hansı nəticələrə səbəb ola bilər?

Azyaşlıların sosial şəbəkələrdə təqdim olunması hansı riskləri yaradır?

Milli Onkologiya Mərkəzində baş verən partlayış hansı sualları gündəmə gətirdi?

Tikinti şirkətlərinin fəaliyyəti ilə bağlı əsas problemlər nələrdir?

İctimai nəqliyyatda ödəniş sistemləri ilə bağlı narazılıqlar nədən qaynaqlanır?

Verilişdə həftə ərzində gündəm olan bu və digər məsələlər diqqətə çatdırılaraq şərh edilib.

]]> "Haber Global": "Bakı BMT-nin nüfuzlu tədbirinə ev sahibliyi edəcək" - VİDEO https://mediaxeberleri.az/index.php?newsid=25178 https://mediaxeberleri.az/index.php?newsid=25178 admin Wed, 29 Apr 2026 10:28:04 +0400

BMT-nin nüfuzlu tədbirlərindən biri olan Ümumdünya Şəhərsalma Forumu bu il Bakıda keçiriləcək.

Mediaxeberleri.Az xəbər verir ki, bununla bağlı "Haber Global" telekanalı videosüjet hazırlayıb.



Süjetdə Ümumdünya Şəhərsalma Forumunun On Üçüncü Sessiyasının (WUF13) 17-22 may 2026-cı il tarixlərində baş tutacağı bildirilir. Qeyd edilir ki, WUF13-də sürətli urbanizasiyanın yaratdığı çətinliklər barəsində fikir mübadiləsi aparılacaq və bu çərçivədə real və tətbiq edilə biləcək həll yolları axtarılacaq.

Bildirilir ki, məqsəd urbanizasiyanın və şəhərlərin əhəmiyyəti və onların təsirləri barədə güclü ortaq anlayış formalaşdırmaqdır. Çünki hazırda dünya əhalisinin yarıdan çoxu şəhərlərdə yaşayır. Bu, sürətli urbanizasiya, mənzil çatışmazlığı, planlaşdırılmamış yaşayış məntəqələrinin artması və infrastruktura təzyiq kimi problemləri də özü ilə gətirir.

]]>

BMT-nin nüfuzlu tədbirlərindən biri olan Ümumdünya Şəhərsalma Forumu bu il Bakıda keçiriləcək.

Mediaxeberleri.Az xəbər verir ki, bununla bağlı "Haber Global" telekanalı videosüjet hazırlayıb.



Süjetdə Ümumdünya Şəhərsalma Forumunun On Üçüncü Sessiyasının (WUF13) 17-22 may 2026-cı il tarixlərində baş tutacağı bildirilir. Qeyd edilir ki, WUF13-də sürətli urbanizasiyanın yaratdığı çətinliklər barəsində fikir mübadiləsi aparılacaq və bu çərçivədə real və tətbiq edilə biləcək həll yolları axtarılacaq.

Bildirilir ki, məqsəd urbanizasiyanın və şəhərlərin əhəmiyyəti və onların təsirləri barədə güclü ortaq anlayış formalaşdırmaqdır. Çünki hazırda dünya əhalisinin yarıdan çoxu şəhərlərdə yaşayır. Bu, sürətli urbanizasiya, mənzil çatışmazlığı, planlaşdırılmamış yaşayış məntəqələrinin artması və infrastruktura təzyiq kimi problemləri də özü ilə gətirir.

]]>

BMT-nin nüfuzlu tədbirlərindən biri olan Ümumdünya Şəhərsalma Forumu bu il Bakıda keçiriləcək.

Mediaxeberleri.Az xəbər verir ki, bununla bağlı "Haber Global" telekanalı videosüjet hazırlayıb.



Süjetdə Ümumdünya Şəhərsalma Forumunun On Üçüncü Sessiyasının (WUF13) 17-22 may 2026-cı il tarixlərində baş tutacağı bildirilir. Qeyd edilir ki, WUF13-də sürətli urbanizasiyanın yaratdığı çətinliklər barəsində fikir mübadiləsi aparılacaq və bu çərçivədə real və tətbiq edilə biləcək həll yolları axtarılacaq.

Bildirilir ki, məqsəd urbanizasiyanın və şəhərlərin əhəmiyyəti və onların təsirləri barədə güclü ortaq anlayış formalaşdırmaqdır. Çünki hazırda dünya əhalisinin yarıdan çoxu şəhərlərdə yaşayır. Bu, sürətli urbanizasiya, mənzil çatışmazlığı, planlaşdırılmamış yaşayış məntəqələrinin artması və infrastruktura təzyiq kimi problemləri də özü ilə gətirir.

]]> BAKIDA “ÖLÜM AYAĞINDA” OLAN TERRORÇU İRƏVANDA “DIRİLDİ” - Azərbaycanın əfv etdiyi məxluq Koçaryana qoşulub + VİDEO https://mediaxeberleri.az/index.php?newsid=25159 https://mediaxeberleri.az/index.php?newsid=25159 admin Mon, 27 Apr 2026 22:13:44 +0400

Azərbaycan tərəfindən əfv edilən terrorçu Vaqif Xaçaturyan hazırda İrəvanda “siyasətə qoşulub”. Erməni mediasının yazdığna görə, Xaçaturyan Qarabağdakı separatizmin lideri, Azərbaycana qarşı saysız-hesabsız hərbi cinayətlər törətmiş Robert Koçaryanın partiyasına qoşulub. Sosial şəbəkələrdə və mediada onun Koçaryanla görüşüb söhbətləşdiyini əks etdirən kadrlar yayımlanıb.

Görüntülərdən də aydın olduğu kimi, Azərbaycanda gözünün suyunu axıdıb məhkəməyə yalvaran, Xocalı qırğınında günahsız olduğunu bildirərək and içən, xəstə, hətta “ölüm ayağında” olduğu iddia edilən Xaçaturyan İrəvanda “dirilib” və köhnə qatı millətçi, revanşist qüvvələrin toplaşdığı Koçaryanın dəstəsinə qoşulub.

Xatırladaq ki, əfvdən əvvəl rəsmi olaraq onun ağır xəstə və ölüm ayağında olduğu elan edilmişdi. Onun azad olunması da məhbusa qarşı humanizm aktı kimi göstərilmişdi. Deməli, ya bizim həkimlər düz diaqnoz qoymayıb, ya da biz həmişəki kimi ermənilərə layiq olduqlarından qat-qat artıq mərhəmət göstərmişik…

İndi göründüyü kimi, bu məxluqda heç bir xəstə sifəti yoxdur, “yanağından yağ damır” və köhnə terrorçu sürüsünə qoşulacaq qədər sağlamdır. Əlacı və imkanı olsa, zamanında törətdiyi cinayətlərin daha betərini törədər. Onun iyrənc xislətinin daha bir göstəricisi də odur ki, Xaçaturyan onun azad edilməsində böyük rol oynamış Nikol Paşinyanın siyasi partiyasında deyil, terrorçu Koçaryanın yanında yer alır. Bizim humanizmimiz isə zəiflik kimi qələmə verilir…

Qeyd edək ki, Azərbaycanın əfv etdiyi digər erməni terrorçu - Georgi Sudjyan, azadlığa buraxılan kimi Azərbaycana qarşı AİHM-də məhkəmə iddiası qaldırıb.

İndi bütün bunlardan sonra hazırda Azərbaycanda həbsdə olan Ruben Vardanyanı, Araik Aratunyanı, Bako Saakyanı və digər quldurları buraxsaq, onların İrəvana çatan kimi nə edəcəklərini, kimlərin yanında duracaqlarını təsəvvür etmək çətin deyil.

Odur ki, bu cinayətkarların, terrorçuların buraxılması heç zaman müzakirə, danışıq mövzusu olmalı deyil və Azərbaycana, azərbaycanlılara qarşı hərbi cinayətlər, qırğınlar törətmiş terrorçular üçün Bakı həbsxanası son mənzil olmalıdır!

C.Məmmədli

“AzPolitika.info”



]]>

Azərbaycan tərəfindən əfv edilən terrorçu Vaqif Xaçaturyan hazırda İrəvanda “siyasətə qoşulub”. Erməni mediasının yazdığna görə, Xaçaturyan Qarabağdakı separatizmin lideri, Azərbaycana qarşı saysız-hesabsız hərbi cinayətlər törətmiş Robert Koçaryanın partiyasına qoşulub. Sosial şəbəkələrdə və mediada onun Koçaryanla görüşüb söhbətləşdiyini əks etdirən kadrlar yayımlanıb.

Görüntülərdən də aydın olduğu kimi, Azərbaycanda gözünün suyunu axıdıb məhkəməyə yalvaran, Xocalı qırğınında günahsız olduğunu bildirərək and içən, xəstə, hətta “ölüm ayağında” olduğu iddia edilən Xaçaturyan İrəvanda “dirilib” və köhnə qatı millətçi, revanşist qüvvələrin toplaşdığı Koçaryanın dəstəsinə qoşulub.

Xatırladaq ki, əfvdən əvvəl rəsmi olaraq onun ağır xəstə və ölüm ayağında olduğu elan edilmişdi. Onun azad olunması da məhbusa qarşı humanizm aktı kimi göstərilmişdi. Deməli, ya bizim həkimlər düz diaqnoz qoymayıb, ya da biz həmişəki kimi ermənilərə layiq olduqlarından qat-qat artıq mərhəmət göstərmişik…

İndi göründüyü kimi, bu məxluqda heç bir xəstə sifəti yoxdur, “yanağından yağ damır” və köhnə terrorçu sürüsünə qoşulacaq qədər sağlamdır. Əlacı və imkanı olsa, zamanında törətdiyi cinayətlərin daha betərini törədər. Onun iyrənc xislətinin daha bir göstəricisi də odur ki, Xaçaturyan onun azad edilməsində böyük rol oynamış Nikol Paşinyanın siyasi partiyasında deyil, terrorçu Koçaryanın yanında yer alır. Bizim humanizmimiz isə zəiflik kimi qələmə verilir…

Qeyd edək ki, Azərbaycanın əfv etdiyi digər erməni terrorçu - Georgi Sudjyan, azadlığa buraxılan kimi Azərbaycana qarşı AİHM-də məhkəmə iddiası qaldırıb.

İndi bütün bunlardan sonra hazırda Azərbaycanda həbsdə olan Ruben Vardanyanı, Araik Aratunyanı, Bako Saakyanı və digər quldurları buraxsaq, onların İrəvana çatan kimi nə edəcəklərini, kimlərin yanında duracaqlarını təsəvvür etmək çətin deyil.

Odur ki, bu cinayətkarların, terrorçuların buraxılması heç zaman müzakirə, danışıq mövzusu olmalı deyil və Azərbaycana, azərbaycanlılara qarşı hərbi cinayətlər, qırğınlar törətmiş terrorçular üçün Bakı həbsxanası son mənzil olmalıdır!

C.Məmmədli

“AzPolitika.info”



]]>

Azərbaycan tərəfindən əfv edilən terrorçu Vaqif Xaçaturyan hazırda İrəvanda “siyasətə qoşulub”. Erməni mediasının yazdığna görə, Xaçaturyan Qarabağdakı separatizmin lideri, Azərbaycana qarşı saysız-hesabsız hərbi cinayətlər törətmiş Robert Koçaryanın partiyasına qoşulub. Sosial şəbəkələrdə və mediada onun Koçaryanla görüşüb söhbətləşdiyini əks etdirən kadrlar yayımlanıb.

Görüntülərdən də aydın olduğu kimi, Azərbaycanda gözünün suyunu axıdıb məhkəməyə yalvaran, Xocalı qırğınında günahsız olduğunu bildirərək and içən, xəstə, hətta “ölüm ayağında” olduğu iddia edilən Xaçaturyan İrəvanda “dirilib” və köhnə qatı millətçi, revanşist qüvvələrin toplaşdığı Koçaryanın dəstəsinə qoşulub.

Xatırladaq ki, əfvdən əvvəl rəsmi olaraq onun ağır xəstə və ölüm ayağında olduğu elan edilmişdi. Onun azad olunması da məhbusa qarşı humanizm aktı kimi göstərilmişdi. Deməli, ya bizim həkimlər düz diaqnoz qoymayıb, ya da biz həmişəki kimi ermənilərə layiq olduqlarından qat-qat artıq mərhəmət göstərmişik…

İndi göründüyü kimi, bu məxluqda heç bir xəstə sifəti yoxdur, “yanağından yağ damır” və köhnə terrorçu sürüsünə qoşulacaq qədər sağlamdır. Əlacı və imkanı olsa, zamanında törətdiyi cinayətlərin daha betərini törədər. Onun iyrənc xislətinin daha bir göstəricisi də odur ki, Xaçaturyan onun azad edilməsində böyük rol oynamış Nikol Paşinyanın siyasi partiyasında deyil, terrorçu Koçaryanın yanında yer alır. Bizim humanizmimiz isə zəiflik kimi qələmə verilir…

Qeyd edək ki, Azərbaycanın əfv etdiyi digər erməni terrorçu - Georgi Sudjyan, azadlığa buraxılan kimi Azərbaycana qarşı AİHM-də məhkəmə iddiası qaldırıb.

İndi bütün bunlardan sonra hazırda Azərbaycanda həbsdə olan Ruben Vardanyanı, Araik Aratunyanı, Bako Saakyanı və digər quldurları buraxsaq, onların İrəvana çatan kimi nə edəcəklərini, kimlərin yanında duracaqlarını təsəvvür etmək çətin deyil.

Odur ki, bu cinayətkarların, terrorçuların buraxılması heç zaman müzakirə, danışıq mövzusu olmalı deyil və Azərbaycana, azərbaycanlılara qarşı hərbi cinayətlər, qırğınlar törətmiş terrorçular üçün Bakı həbsxanası son mənzil olmalıdır!

C.Məmmədli

“AzPolitika.info”



]]> Heydər Əliyevin dövlətçilik və diplomatiya təcrübəsi ilə bağlı kitab işıq üzü görüb - VİDEO https://mediaxeberleri.az/index.php?newsid=25073 https://mediaxeberleri.az/index.php?newsid=25073 admin Fri, 24 Apr 2026 16:11:41 +0400

Tanınmış jurnalist Aslan Aslanovun "Heydər Əliyevin dövlətçilik və diplomatiya dərsləri" kitabı nəşr edilib.

Mediaxeberleri.Az xəbər verir ki, kitaba Aslan Aslanovun tədbirlərdən mətbuat üçün hazırladığı informasiyalar daxil edilib.

Həmçinin müəllifin ulu öndərin keçirdiyi görüşlərə dair xatirələri, düşüncələri də kitabda yer qalır.



Kitabda ümumilli liderin siyasi fəaliyyəti, 1993-1995-ci illərdə baş verən hadisələr də işıqlandırılıb.



]]>

Tanınmış jurnalist Aslan Aslanovun "Heydər Əliyevin dövlətçilik və diplomatiya dərsləri" kitabı nəşr edilib.

Mediaxeberleri.Az xəbər verir ki, kitaba Aslan Aslanovun tədbirlərdən mətbuat üçün hazırladığı informasiyalar daxil edilib.

Həmçinin müəllifin ulu öndərin keçirdiyi görüşlərə dair xatirələri, düşüncələri də kitabda yer qalır.



Kitabda ümumilli liderin siyasi fəaliyyəti, 1993-1995-ci illərdə baş verən hadisələr də işıqlandırılıb.



]]>

Tanınmış jurnalist Aslan Aslanovun "Heydər Əliyevin dövlətçilik və diplomatiya dərsləri" kitabı nəşr edilib.

Mediaxeberleri.Az xəbər verir ki, kitaba Aslan Aslanovun tədbirlərdən mətbuat üçün hazırladığı informasiyalar daxil edilib.

Həmçinin müəllifin ulu öndərin keçirdiyi görüşlərə dair xatirələri, düşüncələri də kitabda yer qalır.



Kitabda ümumilli liderin siyasi fəaliyyəti, 1993-1995-ci illərdə baş verən hadisələr də işıqlandırılıb.



]]>