“Server saxlamaq xərc tələb edir, deməli, bu pulu kimsə ödəyir. Bu da adətən reklamlar, premium abunəliyə yönləndirmə və bəzən istifadəçi məlumatlarının satışı hesabına baş verir”.

Mediaxeberleri.Az xəbər verir ki, bu sözləri “Yeni Sabah”a açıqlamasında İKT üzrə ekspert Asif Rzayev bildirib.

Onun sözlərinə görə, bəzi pulsuz VPN tətbiqləri istifadəçilərin daxil olduğu saytları, IP ünvanlarını və cihaz məlumatlarını reklam şirkətlərinə ötürür: Dördpendirli pizza

“Bəziləri isə sizin internet kanalınızı başqalarına icarəyə verir. Yəni məlumatların satılması real hallardır.

Bütün tətbiqlərdə olmasa da, “pulsuz” olanlarda risk xeyli yüksəkdir. HTTPS protokolu olan saytlarda (bank, elektron poçt və s.) məzmun VPN-dən şifrələnmiş formada keçir, buna görə də normal VPN şifrənizi birbaşa görə bilməz.

Əsas təhlükə zərərli tətbiqlərdədir: saxta VPN klaviatura yazılarını oxuya, ekran üzərinə saxta pəncərələr çıxara və ya SMS kodlarını ələ keçirə bilər. Ona görə də VPN aktiv olduğu zaman mümkün qədər bank əməliyyatları aparmayın”.

“Oyuncaqların təhlükəsizliyi haqqında Texniki Reqlament (TR 002/2026/АZ)” təsdiqlənib.

Bu barədə Nazirlər Kabineti qərar verib.

Oyuncaqlar təyinatı üzrə istifadə edildikdə istifadəçilərin həyat və sağlamlığına təhlükə yaratmayacaq şəkildə hazırlanmalı və istehsal edilməli, habelə aşağıda qeyd olunan hallarla əlaqədar hər hansı riskin olmaması təmin edilməlidir:

- oyuncağın konstruksiyasına görə;

- istifadə olunan materiallara görə;

- oyuncağın funksiyasını və əsas xüsusiyyətlərini dəyişdirmədən, materialı əvəz etmədən konstruksiyasının dəyişdirilməsi mümkün olmayan istifadəsinə görə.

Oyuncaqlardan istifadə edilən zaman yaranan risklər uşaqların yaş xüsusiyyətlərinə uyğun olmalıdır.

Oyuncaqların materiallarına dair tələblər aşağıdakılardır:

- oyuncaqların hazırlandığı materiallar təmiz və infeksiyaya yoluxmamış olmalıdır;

- 3 yaşa qədər uşaqlar üçün nəzərdə tutulan oyuncaqlarda təbii xəzdən, təbii dəridən, şüşədən, farfordan (çinidən), xovlu materiallardan (rezin, karton və kağızdan), ölçüləri 3 millimetr və ya daha az olan daxili çexolsuz qranullardan, rütubətli mühitdə ölçüləri 5 faizdən çox artan çınqıldayan oyuncağa bənzər oyuncaq doldurucularından istifadə edilməməlidir;

- yaşa qədər uşaqlar üçün nəzərdə tutulan oyuncaqlarda zərərli maddələr və onların miqrasiya səviyyəsi bu Texniki Reqlamentlə müəyyən edilir;

- oyuncaqların istehsalında təkrar emal nəticəsində əldə olunmuş xammaldan istifadə edilməməlidir.

- Oyuncaqların istehsalı zamanı onların öz istehsalından yaranan tullantıların istifadəsinə yol verilir;

- oyuncağın qoruyucu və dekorativ örtüyü nəmə, ağız suyuna və tərə davamlı olmalıdır.

Orqanoleptik göstəriciləri olan oyuncaqlar gigiyenik təhlükəsizlik tələblərinə uyğun olmalıdır.

Oyuncaqların təhlükəsizliyinin fiziki və mexaniki göstəricilərinə dair tələblər aşağıdakılardır:

- təyinatı üzrə istifadə edildikdə oyuncaqlar və onların bərkidici detalları da daxil olmaqla, tərkib hissələri mexaniki yüklərə tab gətirməli, xarab olmamalı və istehlak xüsusiyyətlərini qoruyub saxlamalıdır;

- əlçatan kənarlar, iti uclar, sərt detallar, yaylar, bərkidici detallar, boşluqlar, künclər, çıxıntılar, qaytanlar, kəndirlər və bərkidicilər uşağın zədələnmə riskini istisna etməlidir;

- oyuncaqlarda maye doldurucu sızmamalıdır;

- oyuncaqların hərəkət edən hissələri uşaqların zədələnmə riskini istisna etməli və ötürücü mexanizmlər uşaqlar üçün əlçatmaz olmalıdır;

- 3 yaşına qədər uşaqlar üçün nəzərdə tutulan oyuncaqlar və onların çıxarıla bilən hissələri, habelə bilavasitə qida məhsullarına bərkidilən oyuncaqlar uşaqların yuxarı tənəffüs yollarına düşməsinin qarşısını alacaq ölçüdə olmalıdır;

- doldurulmuş yumşaq oyuncaq sərt və ya iti yad cisimlərlə təchiz olunmamalı və oyuncağın tikişləri bərk olmalıdır;

- qida məhsullarında olan və (və ya) qida məhsulu ilə birlikdə pərakəndə satışa buraxılan oyuncaq qablaşdırılmış olmalı, bu qablaşdırmalar qida təhlükəsizliyi sahəsində texniki normativ hüquqi aktlara və bu Texniki Reqlamentin tələblərinə uyğun olmalı, habelə onların ölçüləri uşaqların həyat və sağlamlığı üçün təhlükə yaratmamalıdır. Qida məhsulunun qablaşdırmasının üzərinə qablaşdırması olmayan oyuncağın xaricdən yerləşdirilməsinə yol verilir;

- oyuncaq və oyuncağın tərkib hissələri uşağın boğulma riskini istisna etməlidir;

- uşağın başını tam örtən, hava keçirməyən materialdan hazırlanan maskalar və dəbilqələr kifayət qədər havalandırma olmaması səbəbindən boğulma riskini aradan qaldıracaq şəkildə hazırlanmalı və istehsal edilməlidir;

- suyun səthində uşağın bədənini dəstəkləmək üçün nəzərdə tutulan oyuncaq, hava keçirməməsi üçün kip və möhkəm şəkildə hazırlanmalı və istehsal olunmalıdır;

- uşağın içərisinə sığa biləcəyi və onun üçün qapalı məkanı təmsil edən oyuncaq içəridən rahat açıla bilən çıxış dəliyinə, habelə havalandırma dəlikləri olan səthə malik olmalıdır;

- uşağın bədəninin ağırlığını daşımaq və sürülmək üçün nəzərdə tutulmuş oyuncaq (ikitəkərli velosipedlər istisna olmaqla) bərk və dayanıqlı olmalıdır. Sərbəst dönmə mexanizmi və ya neytral mövqeli sürət qutusu olan mexaniki və ya elektrikli hərəkətötürücülü oyuncaqlarda əyləc qurğusu olmalıdır. Uşaqların bədən ağırlığını daşımaq və sürülmək üçün nəzərdə tutulan, təkərləri birbaşa uşağın əli və ya ayağı ilə və ya mexaniki hərəkətötürücü ilə hərəkətə gətirilən oyuncaqların və elektrikli hərəkətötürücü ilə təchiz edilmiş oyuncaqların əyləc qurğusu olmadan istehsalına icazə verilir;

- zəncir ötürücüsü olan oyuncaqlar qoruyucu ilə təchiz olunmalıdır;

- uşağın bədəninin ağırlığını daşımaq və sürülmək üçün nəzərdə tutulmuş oyuncaqların dəstəkləyici səthində sürüşmənin qarşısını alan elementlər olmalıdır;

- uşağın bədəninin ağırlığını daşımaq üçün olan, lakin sürülmək üçün nəzərdə tutulmayan oyuncaq çevrilməyə qarşı möhkəm və dayanıqlı olmalıdır. Asma yelləncəklər dözümlü olmalı, yelləncəyin oturacağı 3 yaşa qədər uşaqların yıxılmasının qarşısını alacaq konstruksiyaya malik olmalıdır;

- tətik mexanizminin başlatma qurğusunun köməyi ilə buraxılan, habelə kinetik enerjiyə sahib olan mərmili oyuncaqlarda, mərmi istifadəçinin zədələnmə riskini ən aşağı səviyyəyə endirməlidir;

- 10 yaşa qədər uşaqların quraşdırması üçün nəzərdə tutulan konstruktorların və modellərin lehimlənməsinə icazə verilmir;

İstilik elementləri ilə təchiz edilmiş oyuncaqların istehsalı zamanı aşağıdakılar nəzərə alınmalıdır:

- təmas üçün əlçatan bütün səthlərin temperaturu təmas zamanı yanıqlara səbəb olmamalıdır;

- infraqırmızı şüalanmanın inteqral axınının intensivlik səviyyəsi bu Texniki Reqlamentlə müəyyən edilən gigiyenik təhlükəsizlik tələblərinə uyğun olmalıdır;

- kənarlaşma zamanı yanıqlara və ya digər xəsarətlərə səbəb ola biləcək oyuncaqların tərkibində olan mayelər, buxarlar və ya qazlar (bu kənarlaşma oyuncağın funksional istifadəsi üçün qaçılmaz olduğu halda) yüksək temperatura və ya təzyiqə malik olmamalıdır;

- vibrasiya mənbəyi olan oyuncaqlarda yerli vibrasiya səviyyəsi və səsli oyuncaqlarda olan səs səviyyəsi bu Texniki Reqlamentlə müəyyən edilən gigiyenik təhlükəsizlik tələblərinə uyğun olmalıdır;

- uşağın ağzı ilə birbaşa təmasda olan çınqıldayan oyuncaqların və digər oyuncaqların səthinin rənglənməsinə və naxışlanmasına icazə verilmir;

- masaüstü çap oyuncaqlarında mətn və təsvirlər əsas fona münasibətdə aydın və kontrastlı olmalıdır. Çap prosesi zamanı qurumamış mürəkkəbin vərəqin səthindən digər və ya arxa səthə keçməsinə yol verilməməlidir;

- optik oyuncaq uşağın görmə korreksiyası ilə bağlı riski ən aşağı səviyyəyə endirəcək şəkildə hazırlanmalı və istehsal olunmalıdır;

- LED işıqlandırmadan istifadə edilən oyuncaqlar uşağın görmə qabiliyyətinə mənfi təsir göstərməməli və zərərli şüalanmaya səbəb olmamalıdır;

- oyuncaqlarda lazer şüalanma sistemlərindən istifadə edilməməlidir.

Oyuncaqların alışma riskinin aradan qaldırılması üçün aşağıdakılar nəzərə alınmalıdır:

- doldurulmuş yumşaq oyuncaqlar, karnaval kostyumları, karnaval oyuncaqları (saqqal, bığ, parik, tac, maska və. s), habelə uşağın içinə sığa biləcəyi oyuncaqlar alışmaya davamlı olmalıdır;

- kimyəvi maddələr daxil olan (kimyəvi təcrübələr üçün dəstlərə aidiyyəti olmayan) oyun dəstlərində qarışdırılma zamanı alovlana bilən, habelə zərərli qazlar və buxarlar əmələ gətirən kimyəvi maddələr və reaktivlər olmamalıdır;

- oyuncağın partlama təhlükəsi olmamalı və ya oyuncağın istifadəsi zamanı partlama təhlükəsi yaradacaq tərkib hissələrinə (maddələr, materiallar) malik olmamalıdır;

- kimyəvi oyuncaqlar da daxil olmaqla, oyuncaqlarda aşağıdakı maddələr və reaktivlər olmamalıdır:

- oksidləşdirici maddələrlə birləşmə zamanı, habelə qızdırılma zamanı reaksiya nəticəsində partlayıcı qarışıqlar əmələ gətirə bilən maddələr və reaktivlər;

- alışma və ya partlama təhlükəsi olan buxar və hava qarışıqları əmələ gətirə bilən maddələr və reaktivlər.

Oyuncaqların kimyəvi xassələrinə dair tələblər aşağıdakılardır:

- oyuncaqlardan istifadə zamanı kimyəvi maddələrin tənəffüs yollarına, dəriyə, selikli qişaya, gözlərə və ya mədəyə daxil olması nəticəsində sağlamlığa zərər vurma riski minimum səviyyədə olmalıdır;

- oyuncaqların sanitar-kimyəvi göstəriciləri bu Texniki Reqlamentlə müəyyən edilən gigiyenik təhlükəsizlik tələblərinə uyğun olmalıdır;

- kimyəvi maddələr daxil olan (kimyəvi təcrübələr üçün dəstlərə aidiyyəti olmayan) oyun dəstlərində və kimyəvi oyuncaqlarda tərkibi hər bir maddə üçün müəyyən edilən maksimum miqdardan artıq olmayan həddə maddələrin və ya reaktivlərin istifadəsinə icazə verilir.

Oyuncaqların elektrikli xassələrinə dair tələblər aşağıdakılardır:

- elektrikli oyuncaqda, habelə onun hər hansı hissəsində nominal gərginlik 24 V-dan çox olmamalıdır;

- elektrik cərəyanının vurma riskini aradan qaldırmaq üçün oyuncaqların elektrik enerjisi mənbəyi ilə təmasda olan və ya təmasda ola biləcək hissələri, habelə kabellər, məftillər izolyasiya olunmalı və elektrik şoku riskini aradan qaldırmaq məqsədilə mexaniki qorunmalıdır;

- radioidarəetmə sistemi ilə təchiz olunan, elektron və elektrik oyuncaqlarının elektrostatik, elektromaqnit və elektrik sahələrinin intensivlik səviyyələri bu Texniki Reqlamentlə müəyyən edilən gigiyenik təhlükəsizlik tələblərinə uyğun olmalıdır;

- uçan oyuncaqlar üçün qaytanlar qeyri-metal tərkibli olmalı və dielektrik xüsusiyyətlərə malik olmalıdır.

Təbii materiallardan hazırlanmış oyuncaqlara dair radiasiya təhlükəsizliyi göstəriciləri (təbii radionuklidlərin xüsusi səmərəli (effektiv) aktivliyi) bu Texniki Reqlamentlə müəyyən edilən gigiyenik təhlükəsizlik tələblərinə uyğun olmalıdır.

Oyuncağa bərkidilməyən maqnit və maqnit elementlərinin maqnit selinin göstəriciləri 0,5 Tl2 mm2

-dən çox olmamalı və ya elə ölçüdə olmalıdır ki, tənəffüs yoluna düşməni və boğulmanı istisna etsin.

Oyuncağın növündən asılı olaraq etiketləmədə tamlıq (oyun dəstləri üçün), oyuncağın istifadə qaydaları, təmizləmə üsulları (oyuncağın materialından asılı olaraq onun dezinfeksiyası, yuyulması və ya çirklərdən təmizlənməsi prosesi), oyuncaqla işləyərkən təhlükəsizlik tədbirləri, xəbərdarlıq bildirişləri və quraşdırma təlimatları haqqında məlumatlar göstərilir.Xəbərdarlıq bildirişində oyuncaqdan istifadə zamanı bu Texniki Reqlamentlə müəyyən edilən tələblər əks olunmalıdır. Oyuncaq dəstinə (konkret bir mövzuya və ya personaja aid olan oyuncaqlar qrupu) daxil olan etiket və texniki sənədlər Azərbaycan Respublikasının dövlət dilində olmalıdır.

İstehsal mərhələsində olan və istehlak bazarına dövriyyəyə buraxılmazdan əvvəl oyuncaqların bu Texniki Reqlamentin tələblərinə uyğunluğun qiymətləndirilməsi sertifikatlaşdırma üsulu ilə aparılır.

Sertifikatlaşdırma akkreditasiya edilmiş uyğunluğu qiymətləndirən qurumlar tərəfindən həyata keçirilir.

Bu Texniki Reqlamentin, habelə Azərbaycan Respublikasının ona şamil edilən digər texniki reqlamentlərin tələblərinə cavab verən və uyğunluğun qiymətləndirilməsi prosedurlarından keçən oyuncaqlar Azərbaycan Respublikasının istehlak bazarında uyğunluq nişanı ilə nişanlanmalıdır. Azərbaycan Respublikasının istehlak bazarında uyğunluq nişanı ilə nişanlanma oyuncaqlar istehlak bazarında dövriyyəyə buraxılmazdan əvvəl həyata keçirilir.

Bu Qərar dərc edildiyi gündən 6 ay sonra qüvvəyə minir.

Türkiyədə vaxtaşırı Azərbaycana qarşı kampaniyalar baş qaldırır.

Hər dəfə sanki bir dalğa olur, müxtəlif səviyyələrdə Azərbaycan əleyhinə aksiyalar təşkil edilir. Ölkəmizlə yanaşı, Türkiyə iqtisadiyyatına milyardlarla sərmayə qoyan SOCAR-a qarşı da zaman-zaman basqılar olur, media və sosial mediada ittihamlar səsləndirilir.

Təəssüf doğuran hal budur ki, bu kampaniyalar vaxtı da, son informasiya hücumları zamanı da Türkiyədə özünü Azərbaycanın dostu adlandıranların çoxu susmağa üstünlük verir.

İstisna kimi akademik dairələrin nümayəndələrini bəzi siyasətçiləri, diplomatları, mədəniyyət nümayəndələrini göstərmək olar. Hər dəfə dezinformasiya və böhtan kampaniyaları zamanı Azərbaycanın haqlı mövqeyini müdafiə edənlər də var. Bu şəxslərdən Aygün Attarı, Türkiyənin Azərbaycandakı keçmiş səfiri Hulusi Kılıçı və digərlərinin adını çəkmək olar.

Aygün Attar Türkiyədə zaman-zaman ortaya çıxan bu kampaniyalara qarşı daim səsini ucaldıb, bu əməllərin yolverilməz olduğunu bildirib. O, Azərbaycan-Türkiyə dostluğuna, qardaşlığına zərbə vuran əsassız ittihamların cavabını yerindəcə verib, bu kimi addımların münasibətlərimizi sarsıdacağına dair həyəcan təbili çalıb. Aygün Attar hətta bir neçə il əvvəl Türkiyənin o vaxtkı daxili işlər naziri Ali Yerlikayaya müraciət edərək, xalqı nifrətə, kin-küdurətə sövq edən davranışlar sərgiləyən, Azərbaycana qarşı düşmənçilik edən şəxslərin hüquq çərçivəsində cəzalandırılmasını istəmişdi.

Aygün Attardan fərqli olaraq, Türkiyədə bir çoxu Azərbaycanla “dostluğu” yalnız özlərinin şəxsi və ailə məsələləri ilə bağlı saysız-hesabsız xahişlər etməkdə görür, ölkəmizə qarşı aparılan haqsız kampaniyalar zamanı səsini çıxarmır.

Buna misal kimi Türkiyə Böyük Millət Məclisinin (TBMM) deputatı və Türkiyə-Azərbaycan Parlamentlərarası Dostluq Qrupunun rəhbəri Şamil Ayrımı qeyd etmək olar. Azərbaycan hökuməti ona bir neçə dəfə yüksək mükafatlar verib. Şamil Ayrım “Dostluq” ordeni (2020), “Heydər Əliyevin 100 illiyi” medalı (2025), “Tərəqqi” medalı və s.-lə təltif olunub.

Əldə olunan məlumata görə, Şamil Ayrım hər dəfə Azərbaycana gələndə öz şəxsi işləri ilə bağlı müxtəlif xahişlər edir, qızı bu gün SOCAR Türkiyədə rəhbər vəzifədədir, az qala nəvələrini də SOCAR-ın Avropadakı strukturlarında işlə təmin etdirməyə çalışır. Lakin Türkiyədə Azərbaycana qarşı aparılan qarayaxma kampaniyaları zamanı Şamil Ayrımın səsini çıxardığını görməmişik.

Dövlət tədbirlərində, Şuşada keçirilən tədbirlərdə iştirak, çıxış və rəqs etmək asandır. Amma Azərbaycan haqsız hücumlara məruz qalanda bir neçə ümumi fikirlərlə kifayətlənmək "dostluq" demək deyil.

Bu sırada Şamil Ayrım tək deyil. Ondan başqa da adi vaxtlarda özlərini Azərbaycan sevdalısı kimi qələmə verənlər var ki, indi onlardan da səs çıxmır. Özünü sözdə Azərbaycanın “dostu” kimi təqdim edənlərin ölkəmizə qarşı haqsızlıqlara səs çıxarmaması onların nə qədər səmimi olduğunu bir daha ortaya qoyur.

Dost dar gündə tanınar. Türkiyəli “dostların” Azərbaycana qarşı çirkin kampaniyalar zamanı tutduğu mövqe isə bu deyimlə heç üst-üstə düşmür.

Bir şeyi də diqqətə çatdırmaq yerinə düşər ki, tarix hər şeyi yaddaşına köçürür – yaxşını da, pisi də. Azərbaycan dövləti və xalqı da kimin ona necə münasibət göstərdiyini heç vaxt unutmur.

LENT.az

Hansı daha gigiyenikdir – bərk sabun, yoxsa maye sabun - sualı çox insanı maraqlandırır. Sabun adətən sadə, ucuz və asanlıqla əldə edilə bilən olsa da, bir çox insan tərəfindən istifadə olunursa, kifayət qədər gigiyenikdirmi?

Mediaxeberleri.Az Medicina.az-a istinadən xəbər verir ki, mütəxəssislərin sözlərinə görə, həm bərk, adi sabun, həm də maye sabun gündəlik yuma zamanı eyni dərəcədə təsirlidir.

Qida və Dərman Administrasiyası (FDA) hər iki növün mikrobları effektiv şəkildə aradan qaldırdığını təsdiqləyir. Lakin, hər bir sabun növünün özünəməxsus nüansları var.

Əvvəllər istifadə edilmiş sabunun səthində bakteriyalar həqiqətən toplana bilər. 1984-cü ildə aparılan kiçik bir araşdırma, bir neçə yerdən toplanan sabun nümunələrinin 92%-dən 96%-ə qədərində bakteriya olduğunu aşkar edib.

Müqayisə üçün, maye sabun nümunələri üçün bu rəqəm yalnız 8% idi. Lakin, sabun çubuğunda mikroorqanizmlərin olması onları avtomatik olaraq dəriyə ötürmür və ya xəstəliyə səbəb olmur.

Dəri baxımı məhsulları hazırlayan əczaçı Janike Kosma-Kavi deyir: "Sabunun səthindəki bakteriyalar bu bakteriyaları avtomatik olaraq istifadə edən şəxsə ötürmür".

O, sabun çubuqlarının qəsdən yüksək konsentrasiyalı “E. coli”” və Pseudomonas aeruginosa” bakteriyaları ilə çirkləndirildiyi başqa bir təcrübənin nümunəsini gətirib. 16 iştirakçı əllərini bu sabunla yuduqdan sonra alimlər onların dərisində yoluxma aşkar etməyiblər.

“Saxlama şərtləri sabununun təhlükəsiz istifadəsi üçün vacibdir. Durğun suda islanmaması üçün sabun tamamilə qurumalıdır. Nəm mühit bakteriyaların çoxalması üçün əlverişli şərait yaradır. Buna görə də su yığmayan bir sabun qabına ehtiyacınız var. Bunun qarşısını almaq üçün dəlikli və ya torlu sabun qabları seçin. Bunlar suyun axmasına və hava dövranına imkan verəcək.

Sabunu krandan və ya duşdan birbaşa su axınlarından uzaqda qoymaq da vacibdir. Əgər maye sabun qabınızda daim yığılırsa, onu mümkün qədər tez-tez boşaldın və ya başqa yerə köçürün.

Mütəxəssislər həmçinin qalıqları təmizləmək üçün sabun qabının özünü vaxtaşırı təmizləməyi və nəzərəçarpacaq dərəcədə çirklidirsə, sabun qabını su ilə yaxalamağı məsləhət görürlər.

Böyük doldurma qabları alıb eyni dispenseri təkrar istifadə etsəniz, maye sabun da ekoloji cəhətdən təmiz seçim ola bilər. Bununla belə, mütəxəssislər ümumi ətraf mühitə təsirini azaltmaq üçün yalnız lazım olan miqdarda istifadə etməyi və həddindən artıq isti sudan çəkinməyi məsləhət görürlər.

Bir çox insanın ortaq olduğu vanna otağında mən tez-tez maye və ya köpüklü sabuna üstünlük verirəm, çünki o, məhsulu daim eyni çubuğa toxunmadan paylayır. Bu, həmçinin uşaqlar üçün və tez-tez əl yumaq üçün əlverişlidir", - deyə Kavi qeyd edib.

Ermənistanın Azərbaycan hərbçisi Nəsimi Musayevlə bağlı yaydığı məlumatlar ətrafında yeni suallar yaranıb. Rəsmi İrəvan əvvəlcə azərbaycanlı hərbçinin Sünik (Zəngəzur) vilayətinin Sisian (Qarakilsə) icmasının Şəki kəndində saxlanıldığını açıqlayıb, daha sonra isə hadisəyə müxtəlif ittihamlar əlavə olunmağa başlayıb.

İndi isə Ermənistan mediasında Nəsimi Musayevin guya evə daxil olaraq orada olan uşaqları qorxutduğu iddiaları tirajlanır. Musavat.com xəbər verir ki, uşaqların xalası Arpi Avetisyan NEWS.am-a açıqlamasında onların ağır psixoloji vəziyyətdə olduğunu iddia edib. Onun sözlərinə görə, uşaqlardan biri gecə boyu yata bilməyib, ağlayıb və baş verənləri xatırlamaq istəmədiyini deyib.

“Uşaq bütün gecəni yata bilmir, ağlayır. Xəbəri eşitdiyimiz üçün çox qorxurlar. Uşaq qulaqlarını tutub ağlayır və “Xatırlamaq istəmirəm” deyir”, - deyə Avetisyan bildirib. Erməni tərəfinin yaydığı məlumatlara görə, hadisə zamanı yaralanan Ani Avetisyan da xəstəxanaya yerləşdirilib və əməliyyat olunub. Onun yaxınları qadının çoxlu qan itirdiyini, vəziyyətinin ağır olduğunu və uzunmüddətli müalicəyə ehtiyac duyacağını iddia edirlər.

Lakin burada diqqət çəkən məqam Ermənistan tərəfinin hadisəni təqdim etmə formasındakı dəyişiklikdir. Ermənistan Milli Təhlükəsizlik Xidməti bildirib ki, oktyabrın 1-də saat 14:00 radələrində Azərbaycan vətəndaşı, hərbçi Nəsimi Musayev Sisian rayonunun Şəki kəndindəki evlərdən birinə qanunsuz daxil olub. Erməni tərəfinin versiyasına görə, hərbçi aşkar edildikdən sonra atəş açıb və nəticədə 1987-ci il təvəllüdlü A.A. yaralanıb. Daha sonra Nəsimi Musayevin hadisə yerindən uzaqlaşdığı, həyata keçirilən əməliyyat tədbirləri nəticəsində isə başqa bir ünvanda saxlanıldığı bildirilir. Ermənistan məhkəməsi onun barəsində iki aylıq həbs qətimkan tədbiri seçib. Ancaq Azərbaycan tərəfinin hadisə ilə bağlı mövqeyi tamamilə fərqlidir.

Deputat Hikmət Babaoğlu Musavat.com-a açıqlamasında Azərbaycan Ordusunda yüksək intizam olduğunu vurğulayıb. Onun sözlərinə görə, Azərbaycan hərbçisinin Ermənistan ərazisinə keçməsi xüsusi tapşırıqla bağlı ola bilməz və hadisənin təxribat kimi təqdim edilməsi Ermənistanın böhtanıdır. Deputat hesab edir ki, Nəsimi Musayevin Ermənistan ərazisinə keçməsi səhvən və bilməyərəkdən baş verib.

“Azərbaycan Ordusunda möhkəm intizam mövcuddur və heç bir Azərbaycan əsgəri yuxarı rütbəli hərbi komandanlığın xüsusi tapşırığı olmadan heç bir əraziyə keçməz. Azərbaycan əsgəri səhvən, bilməyərəkdən Ermənistan sərhədini keçibdir və bunu xüsusi tapşırıqlar və yaxud xüsusi təxribat hadisəsi kimi qiymətləndirmək Ermənistan böhtanıdır”, - deyə Hikmət Babaoğlu bildirib. Deputat Ermənistan daxilində bəzi qüvvələrin Azərbaycanla sülh prosesinə mane olmağa çalışdığını da deyib:

“Hazırda biz bilirik ki, ermənilər radikal ünsürlərlə yenidən Ermənistan-Azərbaycan arasında vəziyyəti gərginləşdirməyə çalışırlar. Bu, müxtəlif səviyyələrdə və müxtəlif sosial qruplar tərəfindən həyata keçirilir. Bir tərəfdən siyasi partiyalar, digər tərəfdən kilsə, başqa tərəfdən isə xaricdən təsir edən müxtəlif qüvvələr Ermənistan-Azərbaycan arasında sülhlə bağlı vəziyyəti həddindən artıq gərginləşdirməyə çalışırlar”.

H.Babaoğlu Ermənistanın yaydığı məlumatlarda ziddiyyətlərin olduğunu da vurğulayıb: “Azərbaycan əsgərinin orada hansısa qeyri-qanuni addımlar atdığını və yaxud kiməsə atəş açdığını düşünmürəm. Elə Ermənistan tərəfinin özünün yaydığı ilkin informasiyada da nə atəş, nə kiməsə hədə-qorxu gəlmək məsələsi yox idi. İnformasiya ardıcıllığını və məntiqini izləyəndə biz görürük ki, bu, Ermənistan müvafiq qurumlarının uydurmasıdır”.
Hazırda əsas sual da budur: Ermənistan həbs etdiyi Azərbaycan hərbçisini Azərbaycana təhvil verəcəkmi?

Hikmət Babaoğlu hesab edir ki, Nəsimi Musayev mütləq Azərbaycana qaytarılmalıdır: “Hər bir əsgər Azərbaycan dövləti üçün olduqca qiymətlidir və mütləq vətənə qaytarılacaq. Yaxşı olar ki, ermənilər sülh haqqında düşünsünlər. Əks təqdirdə sülhün olmamasının alternativi müharibədir. Düşünmürəm ki, Ermənistanda kimsə bu gün müharibəni arzu etsin”.

Şahanə Rəhimli
Musavat.com

Kəmalə Paşayeva bacısı, mərhum deputat Qənirə Paşayeva ilə bağlı paylaşım edib.

Mediaxeberleri.Az paylaşımı təqdim edir:

“Əziz bacım, bu gün sənsiz keçən üç il tamam olur. Düz üç il əvvəl bu gün həyat dayanmadı... Günəş yenidən doğdu, insanlar danışmağa davam etdi və küçələr yenə insanlarla qaynadı. Həyat başqaları üçün davam edirdi. Amma mənim dünyamda əbədi olaraq bir şey əskik qaldı: sən.

İnsan sevdiyi birini itirəndə zamanın ağrını yüngülləşdirəcəyinə inanmaq istəyir. Lakin mən öyrəndim ki, bəzi ağrılar keçib getmir, onlar sadəcə insanın dərinliklərinə hopur. Sən yaşamağa davam edirsən, amma ürəyin o dünyasını dəyişən insanla qalır.

Üç ildir ki, ürəyim səninlədir, əziz bacım.

Məsələ sadəcə sənin üçün darıxmağım deyil.

Mən sənin səsin, baxışların, təbəssümün və mənə "Kəmalə" deyə səslənməyin üçün darıxıram. Səninlə nələrisə bölüşmək, fikrini soruşmaq, bəzən mübahisə etmək və sonra yenidən səndə təsəlli tapmaq üçün darıxıram.

Çünki sən sadəcə mənim bacım deyildin.

Sən mənim uşaqlığım, gəncliyim, sirdaşım, həyat yolundakı yoldaşım və müəllimim idin. Səndən necə möhkəm dayanmağı, necə mübarizə aparmağı və yıxılandan sonra necə yenidən qalxmağı öyrəndim. Sənin sayəndə insanların həyatına toxunmağın və başqasının dərdini öz dərdin bilməyin nə demək olduğunu gördüm.

Və səni tanıyan hər kəs bilir ki, sən təkcə bizim ailəyə aid deyildin.

Sən özünü vətəninə, millətinə və Türk dünyasına həsr etmişdin.

Azərbaycan və Türk dünyası sənin ən böyük sevgin, Qarabağ isə ürəyində heç vaxt dinməyən bir sızıltı idi.

İllərlə dünyaya Azərbaycan haqqında həqiqətləri çatdırdın. Qarabağdan, doğma yurd-yuvasından didərgin düşmüş insanlarımızdan, şəhidlərimizdən və qazilərimizdən danışdın. Bəzən kürsüdən millətinin səsi oldun, bəzən ucqar bir kənddə bir ananın göz yaşını sildin, yaxud bir uşağın təhsilinə və ya bir xəstənin müalicəsinə kömək etməyə çalışdın.

Sənin üçün siyasət, millət vəkili kimi fəaliyyət və şöhrət heç vaxt başlıca məqsəd olmayıb. Onlar sadəcə bəşəriyyətə, vətənə və millətə xidmət vasitəsi idi. Və başqa bir böyük sevdan var idi”.

Xatırladaq ki, Qənirə Paşayeva 2023-cü ilin 28 sentyabr günü vəfat edib.

Lakin böyük məyusluqla deməyə məcburuq ki, eynilə Osmanlı kimi, Türkiyə Cümhuriyyəti də Azərbaycana qarşı səmimi münasibət bəsləməyib.

1918-ci ilin mayında müstəqilliyini elan etmək ərəfəsində olan Azərbaycana qarşı Osmanlının Batumdakı heyəti təzyiqlər göstərirdi. Gümrünü əldə saxlaya bilməyəcək Osmanlı dövləti İrəvanın Ermənistana güzəştə gedilməsində təkid edirdi. Bizim öz dəvətimizlə Gəncəyə gəlmiş Qafqaz İslam Ordusu Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin hərbi təsisatlar qurmaq iradəsinə qarşı çıxır, Milli Şuranın ləğvini tələb edir, əlaltı hökumət qurmağı planlaşdırırdı. Birinci Dünya Savaşında uduzan Osmanlı imzaladığı Mondros müqaviləsinə əsasən 1918-ci il noyabrın 16-da Bakını tərk etdi. Ölkəmizdə qalan Osmanlı zabitlərinin bir çoxu bolşeviklərin lehinə çalışdı. Mustafa Kamal Atatürk Vladimir Leninə məktub yazaraq Azərbaycanın müstəqilliyini bazarlığa çıxardı.

28 aprel 1920-ci ildə Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti süqut etdi. Cümhuriyyət liderlərinin bir çoxu Türkiyəyə üz tutdu. Azərbaycanın istiqlalını Rusiyaya peşkəş çəkməyə həvəslə razılaşmış Türkiyədə mühacir soydaşlarımız böyük çətinliklərlə qarşılaşdılar. Bəziləri hətta ölkədən qovuldu. Ən yüksək səviyyədə Əhməd bəy Ağaoğluya “sən bizim qoltuğumuza sığınmısan” deyə rişxənd etdilər.

Ötən əsrin sonlarında Azərbaycan yenidən dövlət müstəqilliyi qazandı. “Onlar şiədir” deyə Türkiyə Azərbaycanın müstəqilliyini tanımağa tərəddüd edirdi. 1992-ci ildə hakimiyyətə türkçülük və turançılıq ideologiyasının daşıyıcısı olan Əbülfəz Elçibəy gəlmişdi. Qarabağda savaş qızışdı. Kəlbəcər işğal olundu. Qos-qoca Türkiyə Ermənistanla sərhəddən İrəvana iki güllə atmaq bir yana qalsın, Azərbaycana Kəlbəcərdən mülki vətəndaşları çıxarmaq üçün helikopter belə vermədi. Bu hadisədən az sonra Azərbaycanda qiyam baş verdi, müstəqillik böyük risklərlə üzləşdi. Heydər Əliyev xalqın tələbi ilə Bakıya döndü. Min bir zəhmətlə Azərbaycanın dövlət müstəqilliyini xilas etmək üçün çalışdı. Qarşılığında Türkiyə Baş nazir səviyyəsində Heydər Əliyevi devirmək üçün xain planlara dəstək verdi.

Soruşmağı eyib bildik: Azərbaycanda dövlət çevrilişi həyata keçirmək istəyən Türkiyənin İrandan, Rusiyadan nə fərqi var?

Fətullah Gülən məktəbləri vasitəsi ilə Türkiyənin Azərbaycanda təhsilə və sekulyar düşüncəyə vurduğu zərbəni başqa heç kim vurmayıb. Harun Yəhyalar, “Süleymançılar”, “Mənzilçilər” ölkəmizdə tarixən formalaşmış dini balansı dəyişdirmək üçün əllərindən gələni əsirgəməyiblər. Çəkdikləri filmlərdə Azərbaycanın tarixi şəxsiyyətlərini daim aşağılayıblar. Türkiyədən Azərbaycana Rafət Əl Roman sayaq böyük sənətə dəxli olmayan müğənnilər gəlibsə, Azərbaycandan Türkiyəyə Emin Sabitoğlu kimi nəhənglər gedib. 70 ildə yetişdirdikləri bir Fazil Saydır, onu da məhkəmələrdə süründürürlər. Danışanda deyirlər ki, guya türk dünyasına modeldirlər. Süleyman şah türbəsi ordan-ora, burdan-bura daşınır. Bunun dərdini çəkmək əvəzinə, ərəbə, fələstinliyə canıyananlıq edirlər. Ərəblər Türkiyəni nə patron, nə də müsəlman kimi qəbul edirlər. Türkiyənin dindar elitası özlərini aldatmaqla məşğuldur. Paravozun qabağında nə qədər yüyürsələr də, xeyri yoxdur- Avropa Birliyində olduğu kimi, Ərəb Liqasında da onlara yer yoxdur!

Qarabağ münaqişəsinin meydana çıxmasında biz hər zaman erməniləri suçlamışıq və haqlıyıq. Ermənilərin arxasında dayanan ABŞ-ni, Rusiyanı, İranı, Avropanı da qınamışıq. Bunda da düzük. Ancaq ədəbimizə sığınıb heç zaman Türkiyənin üzünə vurmamışıq ki, bu bəlanı bizim başımıza açanlardan biri də elə sizsiniz. Biz Azərbaycanlılar 100 ildən çoxdur ki, həm də sizin qəhrinizi çəkirik. Cənubi Qafqazda erməni əhalinin çoxalmasının bir səbəbi də Osmanlıdır. Zəngəzuru və Qarabağı talan edən Andronik və quldurları məhz Osmanlı təbəələri idilər.

SSRİ-nin dağılmasından sonra Türkiyə Azərbaycana lazımi səviyyədə hərbi dəstək vermədi. Versəydi, Qarabağ işğal altına düşməyəcəkdi. Əvəzində, bağlı saxladığı sərhədi açmaq üçün daim fürsət gəzdilər. Azərbaycan bayrağı təhqir olundu. Türkiyənin sabiq prezidenti Abdulla Gül ermənilərlə futbol matçına baxmağa elə həvəslə getmişdi ki, sanki genosid ittihamlarına məruz qalan ölkənin rəhbəri o deyil. Bu yaxınlarda İsrail yanlış bir şəkildə, fəqət Türkiyədəki təbliğata əks həmlə olaraq “erməni soyqırımı” iddiasını gündəmə gətirdi. Qanlarının arasına yenə biz girdik, Ankaranı vəziyyətdən çıxartdıq. Bir ovuc Azərbaycanın Türkiyə iqtisadiyyatına qoyduğu sərmayənin həcmi o boyda Türkiyənin Azərbaycana yatırımından daha böyükdür.

“Borc dəftəri”ni açsaq, bizim üzümüz ağappaqdır!

Hrant Dinkin öldürülməsindən sonra “hepimiz ermeniyiz” deyə hayqıranlar, görünür, yüklərini təpədə hiss edirlər deyə Azərbaycana qarşı qarayaxma aparırlar. Bu kampaniya heç də təsadüfi sayıla bilməz. İki gündən bir eyni nəqarəti səsləndirirlər. AK trollar gah İranı, gah İsraili, gah Nazirlər Kabinetinin vahid məktəbli forması ilə bağlı qərarını bəhanə edib Bakıya öz aləmlərində meydan oxuyurlar. Mən, əlbəttə, Azərbaycan və Türkiyə arasındakı strateji münasibətlərin əhəmiyyətini dərk edir, eyni etnik kökə malik iki dövlət arasında münasibətlərin bu yerə çatmasına təəssüf edirəm. Bəli, biz qardaşıq. Amma iki müstəqil dövlət olaraq qardaşıq!

Sayğılı qardaşımız bilməlidir ki, əgər Ankarada kimlərsə Azərbaycanı yenidən satmağa hazırlaşırsa, bizim də deməyə çox sözümüz var!

Azərbaycana və Azərbaycanın dövlət başçısına qarşı tərbiyəsizlik edənlərə bir neçə cümlə bəribaşdan deyim.

Birincisi budur ki, bir az realist düşünün. Türkiyə dünya siyasəti və NATO üçün Soyuq Savaş zamanındakı qədər əhəmiyyətli dövlət deyil. Yeni dünya nizamının formalaşdığı dövrdə Türkiyənin əhəmiyyətini müəyyən edən əsas geopolitik amil Azərbaycandır. Azərbaycan müstəqillik qazanmasaydı, bu qədər rasional siyasət yürütməsəydi, Qarabağda qalibiyyət əldə etməsəydi, Türkiyə çoxdan bir neçə yerə parçalanmışdı. 21-ci əsrdə heç bir dövlət özünə qapanaraq yaşaya bilməz. Necə deyərlər, alacaq, verəcək dünyasıdır. Yaxşı münasibətlərə malik bütün dövlətlər arasında müxtəlif layihələr, qarşılıqlı dəstək mövcuddur. Ancaq heç bir dövlət bu qarşılıqlı faydalanmaya görə heç kimə minnət qoymur. Türkiyədə bəzi qüvvələr isə özünü elə aparır ki, guya bütün dünyanın onlara minnət borcu var. Bu qəbahətli yanaşma dərhal ortadan qaldırılmalıdır.

İkincisi, Azərbaycanı nə Orta Şərqin bataqlığına çəkə bilərsiniz, nə də orta çağın cəhalətinə. Azərbaycan müstəqil bir dövlət olaraq sekulyarlıq prinsiplərinə tam bağlıdır və öz tarixi ənənələrinə əsasən çağdaşlıq hədəfi ilə yürüyür. Azərbaycanın iç işlərinə müdaxilə etmək, cəmiyyətimizdə qütbləşmə yaratmaq cəhdləri qətiyyən qəbul ediləcək deyil. Türkiyənin bütün qonşuları içərisində yeganə normal münasibəti Azərbaycanladır. İndi bu münasibəti də korlamaq istəyənlər var və zənnimcə, Türkiyənin sekulyar dövlət ağlı bu barədə ciddi-ciddi düşünməlidir. Yox, Türkiyə İran, Səudiyyə Ərəbistanı, Əfqanistan olmaq istəyirsə, o da öz seçimidir. Azərbaycanın seçimi bəllidir- Azərbaycan olmaq!

Taleh ŞAHSUVARLI

Ermənistan hökuməti müvəqqəti nəzarəti altında olan Azərbaycanın Sədərək rayonunun Kərki kəndinə qanunsuz yaşayan sakinlərin təxliyəsini müzakirə edir.

Mediaxeberleri.Az modern.az-a istinadən xəbər verir ki, Ermənistanın ərazi idarəetmə və infrastruktur naziri David Xudatyan Baş nazir Nikol Paşinyana Kərkidə yaşayan erməni əhalinin başqa əraziyə köçürülməsi ilə bağlı üç variant təqdim edib.

Məlumata görə, Xudatyanın təqdim etdiyi üç variantdan ikisi faktiki olaraq mövcud yaşayış məntəqələrinin adının dəyişdirilərək Kərkidən köçürüləcək sakinlərin həmin ərazilərdə yerləşdirilməsini nəzərdə tutur. Bundan başqa, köçürüləcək sakinlər üçün qısa müddətdə bir neçə onlarla evin tikilə biləcəyi ərazi də müəyyənləşdirilib.

Üçüncü variant isə Kərki sakinlərinə kompensasiya ödənilməsi və onların başqa əraziyə köçürülməsidir.

Qeyd edək ki, Kərki Azərbaycanın Sədərək rayonunun ərazisində yerləşən, Ermənistanın nəzarətində olan Azərbaycan eksklavıdır. Ermənistan tərəfi kəndi Tiqranaşen adlandırır. Nikol Paşinyan son açıqlamalarında isə kəndə Azərbaycan adı olan “Kərki” ilə müraciət edir və onun Ermənistanın beynəlxalq səviyyədə tanınmış 29 743 kvadratkilometrlik ərazisinə daxil olmadığını bildirir.

Azərbaycanda fəaliyyət göstərən diplomatik korpus əməkdaşlarının şəxsi məlumatları satışa çıxarılıb.

Ölkədəki diplomatik korpuslara xidməti göstərən A-Qroup Sığorta Şirkətinin hesabı bir müddət əvvəl ələ keçirilib.

Əldə olunan məlumata görə, satışa çıxarılan siyahıda İtaliya, Avstriya, Cənubi Koreya, Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri, Fransa və digər ölkələrin Azərbaycandakı səfirliklərinin, həmçinin BP və digər xarici korporasiyaların əməkdaşları yer alıb.

Xatırladaq ki, sözügedən sığorta şirkəti 6 iyul 2025-ci ildə “Crypto24” adlı şantajçı proqram qrupu tərəfindən kiberhücuma məruz qalmışdır. (Gununsesi.info)