Son günlər cəmiyyətdə hicablı qız uşaqları ilə bağlı müzakirələr diqqət çəkir. Bu tendensiyanın hansı səbəblərdən qaynaqlandığı, ailə mühitinin, sosial şəbəkələrin və dini maarifləndirmənin bu prosesə təsiri suallar yaradır.

Hicablı qız uşaqlarının sayı son illər niyə kəskin artıb? Cəmiyyətdə bunu tətikləyən hansı faktorlar var?

Mediaxeberleri.Az xəbər verir ki. globalinfo.az-a danışan dinşünas Tural İrfan deyib ki, İran molla rejimi əksər müsəlman ölkələrində öz siyasi və ideoloji propaqandasını aparır:

“Bunlar üçün isə dindən, məzhəbdən və dini atributlardan siyasi alət kimi istifadə edir. İran hicabı dini element olduğu üçün deyil, özünün siyasi alətinə çevirdiyi üçün, bir siyasi şüar olaraq müdafiə edir. Ölkəmizdə də təəssüf ki, vaxtilə İrana təhsil adı ilə gedib illərlə siyasi təlim görmüş şəxslər müxtəlif dairələrdə, dini ocaqlarda, məscidlərdə yerləşəcək mötədil dini dəyərləri yox, din adı altında İranın teokratik sisteminin məzhəbçi, radikal, siyasiləşmiş modelini təbliğ etdilər, aşıladılar və kifayət qədər tərəfdar topladılar. Hətta iddialara görə, yoxsul ailələrə ayda məvacib verərək körpə uşaqların başını bağlamağı, şəkil çəkdirib yaymağı tələb edən irançı dairələr, şəbəkələr var”.

Tural İrfan

Dinşünas bildirib ki, dinin dünyəvi dövlət modelinə uyğun olaraq düz təbliğ olunmaması boşluq yaradır:

“Bu boşluğu da İran kimi teokratik sistemlərin əlaltıları doldurur. Fanatizm, xurafat, mövhumat və dinin siyasiləşməsi son zamanar xüsusilə artıb. Bu da sırf İranın ölkəmizdə təkcə dini sahəyə deyil, digər sahələrə də ayaq açması, təsir qabiliyyətinin artmasıdır. Sosial bazaları, himayəçiləri, maddi resursları vasitəsi ilə buna qarşı mübarizə aparan milli ziyalılara problemlər yaradır, sosial şəbəkələrdə nüfuzdan salır, təhdid etdirir və yollarında menə olacaq hər şeyi dağıdır, məhv edirlər. Hələ bu dərəcədə İran təsiri ölkədə görünməmişdi.

Hesab edirəm ki, uzunmüddətli, ciddi mübarizə aparılmalıdır. Çünki məsələ hicab, dini dəyərlər məsələsi deyil, bu adlar altında dünyəvi dövlət quruluşuna qarşı hibrid müharibədir. İranın ölkəmizdə bağlatdığı hicab dini atribut deyil, rejimin ideoloji elementi və siyasi şüarıdır. Bunu məktəblərə edilən hücumlar, söyüş-təhqir kampaniyaları da sübut edir. Din təhqir, söyüş və iğtişaşlarla təbliğ olunmur. Əgər buna yol verilirsə, deməli, hicab sadəcə əsl gizli məqsədi müqəddəs dəyərləri müdafiə adı altıda ört-basdır edib insanları manipulyasiya etməkdir”.

Azərbaycanda din dövlətdən, məktəb də dindən ayrıdır.

Mediaxeberleri.Az Lent.az-a istinadla xəbər verir ki, bu sözləri Qafqaz Müsəlmanları İdarəsinin sədri Allahşükür Paşazadə Real TV-yə müsahibəsində bildirib.

"Biz dövlətin qərarlarına qarşı heç nə deyə bilmərik. Amma vətəndaş kimi danışa bilərik. Hicab Allahın bizə göndərdiyi vacib məsələdir. Onun hansı yaşda istifadə edilməsini alimlər bilirlər. Məktəbli formalarında hicab amili qeyd olunmayıb, həmçinin Azərbaycanda da hicab qadağan olunmayıb.

Çox heyifsilənirəm ki, bəzi qüvvələr həm daxildə, həm də xaricdə Azərbaycanda müsəlmanlara əziyyət verildiyi ilə bağlı fikirlər yaymağa çalışırlar. Məktəbli formalarını siyasi məsələ kimi istifadə edərək dövlətçiliyə dil uzadır, müəyyən insanları dövlətə qarşı qaldırırlar. Bu, qəbulolunmazdır. Çünki insanlar Azərbaycanın müstəqilliyini bərpa etmək üçün canlarından keçiblər.

Hicab məsələsini ortaya atanların məqsədi müsəlmançılıq deyil. Şikayəti, narazılığı olan şəxslər nazirlərin qəbuluna düşə, fikirlərini bildirə bilərlər. Amma məktəblərdə səs-küy salmaq, uşaqları tədrisdən geri qoymaq heç doğru addım deyil", - o deyib.

Allahın azyaşlı qızların hicab taxması ilə bağlı bir əmri yoxdur".

Mediaxeberleri.Az xəbər verir ki, bu sözləri Oxu.Az-a açıqlamasında ilahiyyatçı Elşad Miri deyib.

Onun sözlərinə görə, bəzən valideynlər özlərini ətrafdakı insanlara daha dindar göstərmək məqsədi ilə uşaqlarının başını bağlayırlar:

"Digər tərəfdən valideyn uşağı gələcəkdə baş örtüyünə alışdırmaq, onu buna öyrəşdirmək istəyə bilər. Amma həmin insanların öz düşüncələrinə əsaslanaraq mən də soruşa bilərəm: Bu yaşda uşaqlara baş örtüyü taxdırmaq vacibdirmi? Təbii ki, xeyr. Yəni Allahın uşaqların bu şəkildə örtünməsi ilə bağlı belə bir əmri varmı? Belə bir əmr də yoxdur".

İlahiyyatçı vurğulayıb ki, uşaqların baş örtüklərindən istifadə etməsi valideynlərin özlərinin verdikləri qərardır:

"Uşaqlar valideynlərinin qərarı ilə bunu etdikdə uşaqlıqlarını yaşaya bilmirlər. Həmçinin öz sinif yoldaşları tərəfindən fərqləndirilə, özgələşdirilə və kənarlaşdırıla bilərlər. Bu isə uşaqlara mənfi təsirlər göstərməklə nəticələnə bilər".

O, kiçik yaşlarında valideyn istəyi ilə hicaba keçən qızların iqtisadi azadlıqlarını qazandıqdan sonra baş örtüklərini açdığını söyləyib:

"Mən özüm elə insanlar tanıyıram ki, valideynləri onların başını hətta 11-ci sinfə qədər örtdürüblər. Daha sonra həmin uşaqlar SAT və ya IELTS imtahanları vasitəsilə xarici ölkələrə gedərək orada təhsil alıblar. Müstəqil həyata qədəm qoyduqdan və valideynlərindən iqtisadi cəhətdən asılı olmadıqdan sonra isə rahatlıqla bu fikirdə olmadıqlarını bildirərək başlarını açıblar. Valideynləri ilə bu məsələni müzakirə etdikdən sonra həmin valideynlər də övladlarının seçiminə hörmətlə yanaşmaq məcburiyyətində qaldıqlarını etiraf ediblər".

Vahid məktəbli forması ilə bağlı təhsil müəssisələrinin psixoloqları da həmrəydirlər:

Aytac Qasımova

“Dövlət ümumi təhsil məktəblərində müəllimlərin işgüzar geyimi və şagirdlərin vahid məktəbli formasının tətbiq olunması qanunvericiliyimizin, hüququn və Konstitusiyanın tələblərinə uyğundur”. Bunu “Azərbaycan müəllimi”nə Milli Məclisin deputatı Musa Quliyev deyib.

Onun sözlərinə görə, Azərbaycanda ümumtəhsil məktəblərində təhsil dünyəvi xarakter daşıyır və təhsilin həm mahiyyəti, həm də forması dünyəvilik prinsipinə uyğunlaşmalıdır.

Nazirlər Kabinetinin 325 nömrəli qərarını çox vacib və doğru qərar sayan M.Quliyev qeyd edib ki, burada əsas məsələ dünyəvilik prinsipinin qəbul olunmasıdır:

“Bu prinsip nəyi ehtiva edir? Birinci növbədə, ayrı-seçkiliyin olmaması, vahid yanaşmanın tətbiqi, təhsilverənlərin və təhsilalanların rahatlığının təmin edilməsidir. Bəzi hallarda görürük ki, sosial şəbəkələrdə, müəyyən kütləvi informasiya vasitələrində bu məsələni lüzumsuz müzakirə obyektinə çevirirlər. Guya bu, islam dininə, dini atributlara qarşıdır. Bunlarla bağlı heç bir müzakirənin yeri yoxdur. Məktəblinin məktəb geyimi, mədrəsənin, mollaxananın da mollaxana geyimi var. Yəni biz mollaxana, mədrəsə ilə məktəbi səhv salmamalıyıq”.

Deputat vurğulayıb ki, Azərbaycan dünyəvi, hüquqi, demokratik dövlətdir:

“Azərbaycanda hər kəsin dini inanclarına hörmətlə yanaşılır. Eyni zamanda, dinin dövlətdən ayrı olması da bizim Konstitusiyamızda təsbit edilib. Bu mənada dini atributların məktəbə gətirilməsi doğru deyil. Bu, məktəbin, təhsilverənlərin və təhsilalanların dünyəvilik prinsipinin pozulmasına gətirib çıxarar. Buna görə də vahid geyimin tətbiq olunması birinci növbədə təhsilin keyfiyyətinə müsbət təsir göstərəcək, normalar da bizim milli-mənəvi dəyərlərə uyğun müəyyənləşəcək. Bu həm də təhsilin keyfiyyətinə öz təsirini göstərəcək. Burada başqa bir nüans axtarmaq, "bu, dinə qarşıdır, dini nüanslara qarşıdır", – demək düzgün deyil. Belə bir şey yoxdur və ola da bilməz. Belə müzakirələri mən yersiz və mənasız hesab edirəm. Azərbaycan hüquqi dövlətdir və qanunun aliliyi hər yerdə tətbiq olunur, burada da tətbiq edilməlidir”.

“Məqsədimiz öz tarixini anlayan, həmin tarixlə bağlılıq hiss edən, dövlətinin əldə etdiyi nailiyyətlərin hansı proseslərin və hansı nəsillərin səylərinin nəticəsi olduğunu dərk edən vətəndaş yetişdirməkdir”.

Mediaxeberleri.Az xəbər verir ki, bunu Dini Qurumlarla İş üzrə Dövlət Komitəsinin sədri Ramin Məmmədov oktyabrın 9-da keçirilən “Gənc nəslin milli-mənəvi dəyərlər ruhunda tərbiyəsi” mövzusunda konfransda deyib.

O bildirib ki, gənclərin milli-mənəvi dəyərlər əsasında yetişdirilməsi onların dünyagörüşünün və vətəndaşlıq məsuliyyətinin formalaşmasında mühüm rol oynayır.

Ramin Məmmədov qeyd edib ki, Azərbaycanın dünyəvi dövlət modeli ilə dini-mənəvi dəyərləri arasında ziddiyyət yoxdur. O, gənclərin maarifləndirilməsi üçün birgə təlim və layihələrin həyata keçirilməsinin əhəmiyyətini də diqqətə çatdırıb.

Şəbnəm Əlizadə / Metbuat.az

Qurani-Kərimdə adı çəkilən quşlardan biri də hüdhüddür.

Mediaxeberleri.Az oxu24.com-a istinadən xəbər verir ki, bu quşun adı xüsusilə Həzrət Süleymanın (ə.s.) hekayəsi ilə bağlı olaraq çəkilir. Quranda onun Səba məmləkətindən gətirdiyi xəbər və Süleyman peyğəmbərin bu xəbərə münasibəti diqqət çəkən məqamlardandır.

Hüdhüdün Quranda xatırlanması təsadüfi hadisə kimi deyil, Hz. Süleymanın Allah tərəfindən ona verilmiş xüsusi hakimiyyəti və müxtəlif canlıların dilini anlaması ilə bağlı hadisələr silsiləsinin bir hissəsi kimi təqdim olunur.

Qurani-Kərimin “Nəml” surəsində bildirilir ki, Süleyman peyğəmbər quşları yoxlayarkən hüdhüdün olmadığını görür. O deyir:

“Quşları yoxladı və dedi: ‘Nə üçün hüdhüdü görmürəm? Yoxsa o, burada deyil?’”

Daha sonra hüdhüd peyğəmbərin qarşısına çıxaraq mühüm bir xəbər gətirir. O, Səba ölkəsində gördüklərini Süleyman peyğəmbərə danışır və həmin ölkədə bir qadının hökmranlıq etdiyini bildirir. Hüdhüdün gətirdiyi xəbərin ən mühüm hissəsi isə Səba xalqının Allaha deyil, Günəşə sitayiş etməsi idi.

Quranda hüdhüdün sözləri belə nəql edilir:

“Mən Sənin bilmədiyin bir şeyi öyrəndim. Sənə Səbədən doğru bir xəbər gətirmişəm. Mən orada bir qadının onlara hökmranlıq etdiyini gördüm. Ona hər şeydən verilmişdir və onun böyük bir taxtı vardır. Mən onu və xalqını Allahı qoyub Günəşə səcdə edən gördüm...”

Beləliklə, Quranda hüdhüd sadəcə bir quş kimi deyil, mühüm bir xəbərin çatdırılmasında vasitə olan canlı kimi təqdim edilir. Onun gətirdiyi məlumat Süleyman peyğəmbərin Səba hökmdarı Bilqislə bağlı hadisələrin başlanmasına səbəb olur.

Bu hekayənin diqqətçəkən tərəflərindən biri də budur ki, hüdhüd öz gördüklərini Süleyman peyğəmbərə çatdırır və hadisənin mahiyyətini düzgün müşahidə edir. Lakin burada mühüm bir dini məqam var: Quranda hüdhüdə xüsusi fövqəltəbii güclər verilməsi deyil, Süleyman peyğəmbərin Allahın izni ilə quşlara və digər canlılara hakim olması və onların dilini anlaması vurğulanır.

Hüdhüd quşu ilə bağlı xalq arasında və müxtəlif dini-mədəni mənbələrdə çoxsaylı maraqlı məlumatlar da yayılıb. Bu quşun sədaqətli olması, həyat yoldaşına bağlılığı və müəyyən davranışları haqqında müxtəlif rəvayətlər mövcuddur.

Bəzi rəvayətlərdə hüdhüdün ömrü boyu yalnız bir həyat yoldaşı seçdiyi və yoldaşı öldükdən sonra başqa həyat yoldaşı qəbul etmədiyi bildirilir. Erkək hüdhüdün dişiyə yemək gətirməsi, onun qarşısında müəyyən davranışlarla cütləşməyə hazır olduğunu göstərməsi barədə də müxtəlif təsvirlərə rast gəlinir.

Lakin bu məlumatların hamısını dini hökm və ya elmi fakt kimi qəbul etmək doğru olmaz. Hüdhüdün davranışları ilə bağlı elmi müşahidələr mövcud olsa da, “həyatında yalnız bir dəfə evlənir və yoldaşı öldükdən sonra heç vaxt başqa yoldaş seçmir” kimi iddialar ayrıca elmi mənbələrlə təsdiqlənməlidir.

Hüdhüdün görünüşü isə onu digər quşlardan fərqləndirən əsas xüsusiyyətlərindəndir. Başındakı açılıb-bağlana bilən kəkili onun ən xarakterik əlamətidir. Kəkil açıldıqda quşun başında sanki tac varmış kimi görünür. Elə buna görə də hüdhüd tarix boyu müxtəlif xalqların mədəniyyətində özünəməxsus quş kimi tanınıb.

Onun uzun və nazik dimdiyi də diqqətçəkən xüsusiyyətlərindəndir. Hüdhüd əsasən torpağın səthində və torpağa yaxın ərazilərdə qida axtarır. Uzun dimdiyi vasitəsilə torpağı eşələyərək müxtəlif həşəratları və digər kiçik canlıları tapıb çıxara bilir.

Hüdhüdün qida rasionunda müxtəlif həşəratlar, sürfələr və digər kiçik onurğasızlar yer ala bilər. Bu xüsusiyyət ona torpaq üzərində qida axtaran quş kimi xüsusi üstünlük verir.

Hüdhüdlə bağlı ən çox danışılan məsələlərdən biri də onun su mənbələrini aşkar etməsi barədə rəvayətlərdir. İslam mədəniyyətində yayılan bəzi rəvayətlərdə hüdhüdün yerin altında suyun olduğunu hiss etdiyi və Süleyman peyğəmbərə belə yerləri göstərdiyi qeyd edilir. Bundan sonra həmin ərazilərin qazılması və su mənbələrinin üzə çıxarılması barədə hekayələr danışılır.

Bu səbəbdən bəzən hüdhüd məcazi şəkildə “su axtaran quş” və ya “su mühəndisi” kimi təqdim edilir. Lakin bunu müasir elmi mənada hüdhüdün yerin dərinliyindəki suyu xüsusi hiss etməsi kimi qəti fakt hesab etmək düzgün deyil. Bu, daha çox dini rəvayətlər və xalq arasında formalaşmış təsvirlərlə bağlıdır.

Qurani-Kərimdə isə hüdhüdün əsas xüsusiyyəti onun Süleyman peyğəmbərə Səba ölkəsi haqqında xəbər gətirməsidir. Bu hadisə “Nəml” surəsində geniş şəkildə təsvir edilir.

Hüdhüd Səba ölkəsində insanların Günəşə sitayiş etdiyini gördükdən sonra bunu Süleyman peyğəmbərə xəbər verir. Süleyman peyğəmbər isə onun gətirdiyi məlumatı dərhal təsdiqlənmiş həqiqət kimi qəbul etmir. Əksinə, hüdhüdə xəbərinin doğru olub-olmadığının yoxlanılması üçün məktub aparmağı tapşırır.

Bu məqam Qurandakı hekayənin mühüm tərəflərindən biridir. Çünki burada xəbərin yoxlanılması, məlumatın dəqiqləşdirilməsi və tələsik qərar verilməməsi kimi əhəmiyyətli bir prinsip də görünür.

Süleyman peyğəmbər hüdhüdün gətirdiyi məlumat əsasında Səba hökmdarı Bilqisə məktub göndərir. Məktubda Allahın adı ilə başlanır və Səba xalqı Allaha təslim olmağa dəvət edilir.

Bundan sonra hadisələr daha da maraqlı istiqamətdə inkişaf edir. Səba hökmdarı Bilqis Süleyman peyğəmbərin məktubunu aldıqdan sonra öz əyanları ilə məsləhətləşir. Nəticədə onun Süleyman peyğəmbərlə qarşılaşması və İslam ənənəsində mühüm yer tutan hadisələrin baş verməsi təsvir edilir.

Beləliklə, kiçik bir quşun gətirdiyi xəbər böyük bir hadisələr zəncirinin başlanğıcına çevrilir.

Hüdhüdün Quranda xatırlanmasının əsas səbəbi də məhz bu hadisədir. Quranda onun haqqında danışılması həmin quşun bütün xalq arasında yayılan müxtəlif xüsusiyyətlərinin təsdiqi anlamına gəlmir. Qurani-Kərim hüdhüdü konkret hadisə kontekstində xatırladır.

Digər tərəfdən, İslam mədəniyyətində hüdhüd əsrlər ərzində sədaqət, xəbərçilik, uzaqgörənlik və müşahidə ilə əlaqələndirilib. Süleyman peyğəmbərin hekayəsində hüdhüdün rolu onun yalnız bir quş olmadığını, Allahın yaratdığı canlıların hər birinin özünəməxsus xüsusiyyətlərə malik olduğunu xatırladan nümunələrdən biri kimi qəbul edilir.

Burada başqa mühüm məqam da var. Qurani-Kərimdə heyvan və quşlarla bağlı hekayələr insanlara müxtəlif mənəvi mesajlar çatdırmaq məqsədi daşıyır. Süleyman peyğəmbərin hekayəsində də əsas diqqət yalnız hüdhüdün özünə deyil, Allahın qüdrətinə, peyğəmbərlik missiyasına, tövhidə və insanın Allahın yaratdığı aləmdəki yerinə yönəlir.

Hüdhüdün Səba ölkəsində insanların Günəşə səcdə etdiyini müşahidə etməsi və bunu Süleyman peyğəmbərə çatdırması isə hekayənin ən diqqətçəkən hissələrindən biridir. Qurandakı bu hadisə insan üçün mühüm bir düşüncə də yaradır: bəzən böyük bir həqiqətin çatdırılmasında çox kiçik görünən bir canlının belə rolu ola bilər.

Bu baxımdan hüdhüdün Quranda adının çəkilməsi onun zahiri görünüşündən daha çox, Süleyman peyğəmbərin həyatında oynadığı rolla əlaqəlidir.

Hüdhüdün uzun məsafələr uçması, müxtəlif iqlimlərdə yaşaması və köç etməsi ilə bağlı da məlumatlar mövcuddur. Lakin “minlərlə kilometri yorulmadan, susamadan və acımadan qət edir” kimi ifadələri sözün həqiqi mənasında elmi fakt kimi qəbul etmək olmaz. Köçəri quşların uzun məsafələr qət edə bilməsi onların fizioloji xüsusiyyətləri ilə bağlıdır, lakin belə uçuşlar zamanı onların enerji və su ehtiyacları da mövcuddur.

Həmçinin hüdhüdün Quranda Səba ilə əlaqələndirilməsi onun konkret olaraq “Yəməndən Fələstinə fasiləsiz uçduğu” barədə bütün detalları təsdiqləmir. Quranda hüdhüdün Səba haqqında məlumat gətirdiyi bildirilir, lakin müasir coğrafi və bioloji təfərrüatları mətnə əlavə edərkən diqqətli olmaq lazımdır.

İslam ənənəsində hüdhüdün xüsusi yeri məhz Qurandakı bu hekayə ilə bağlıdır. O, Süleyman peyğəmbərin ordusundakı quşlardan biri kimi təsvir edilir və onun yoxluğu peyğəmbərin diqqətindən yayınmır.

Bu hekayə eyni zamanda insanı təbiətə başqa gözlə baxmağa da sövq edir. Adi görünən bir quşun belə özünəməxsus həyat tərzi, qidalanma xüsusiyyətləri və təbiətdə mühüm rolu vardır.

Hüdhüdün başındakı kəkili, uzun dimdiyi, torpaqdan qida axtarması və xarakterik uçuşu onu digər quşlardan fərqləndirir. Qurani-Kərimdə isə onun adı insanlıq tarixində ən məşhur peyğəmbər hekayələrindən birinin mühüm hissəsində keçir.

Bu səbəbdən “Nə üçün hüdhüd quşunun adı Quranda çəkilir?” sualının cavabı ilk növbədə Süleyman peyğəmbərin Səba məmləkəti ilə bağlı hadisəsində hüdhüdün xəbər gətirməsi ilə əlaqədardır. Qurandakı hekayənin əsas mesajı isə hüdhüdün fövqəltəbii xüsusiyyətlərindən daha çox Allahın qüdrəti, tövhid və Süleyman peyğəmbərə verilmiş nemətlər ətrafında qurulur.

Hüdhüd haqqında sonradan formalaşmış müxtəlif rəvayətlər və maraqlı inanclar isə ayrıca mədəni və folklor qatını təşkil edir. Onları Quran ayələri ilə eyniləşdirməmək, elmi faktları isə rəvayətlərdən ayırmaq daha doğru yanaşmadır.

Qurani-Kərimdə “Nəml” surəsindəki bu hekayə insana həm də mühüm bir dərs verir: bəzən kiçik görünən bir canlının belə böyük bir hadisənin gedişində mühüm rolu ola bilər. Hüdhüdün gətirdiyi xəbər isə bir quşun sadəcə məlumat çatdırması deyil, Süleyman peyğəmbərin Səba hökmdarı ilə əlaqəsinin başlanmasına səbəb olan hadisə kimi Quranda öz yerini alıb.

"Süni intellektin ruhu olmadığı üçün ibadətdə insanın yerini tuta bilməz".

Mediaxeberleri.Az "Report"a istinadla xəbər verir ki, bunu Qafqaz Müsəlmanları İdarəsinin (QMİ) sədri şeyxülislam Allahşükür Paşazadə Dünya və Ənənəvi Din Liderləri Qurultayı Katibliyinin XXIV iclasında çıxışı zamanı deyib.

Onun sözlərinə görə, süni intellektin insan həyatına sərhədsiz sirayət etməsi yeni imkanlarla yanaşı, yeni problemlər də yaradır:

"Bu mövzuda ən mühüm məsələ mənəvi-etik hədlərin gözlənilməsidir. Eləcə də yaranma ehtimalı yüksək olan fəsadların önlənməsidir, xüsusilə süni intellektin ruhu olmadığı üçün insanı ibadət prosesində əvəz etməməlidir. Bu baxımdan, iclasımızda dini sahədə süni intellektdən istifadənin etik kodeksinin təqdimatını yüksək qiymətləndirirəm".

A.Paşazadə iqlim dəyişikliyi ilə mübarizədə dinlərin rolu ilə bağlı məsələyə də münasibət bildirib:

"Bakıda keçirilən COP29 zamanı dini liderlərin zirvə görüşünün yekun sənədində bu məsələ ətrafında lazımi mövqe ifadə olunub".

İlahiyyatçı Tural İrfan son günlər süni intellektin “yaradıcı” adlandırılması, bəzi şəxslərin onu “Allah” səviyyəsinə qaldırması ilə bağlı müzakirələrə münasibət bildirib.

T.İrfan Mediaxeberleri.Az-a açıqlamasında deyib ki, süni intellekt zamanın tələbidir və dövrün nailiyyətlərindən biri olaraq ortaya çıxmış bir vasitədir.

Tural İrfan bildirib ki, süni intellektdən səmərəli istifadə etmək lazımdır: “Yaradıcı yox, müəllim sayıla bilər. Lakin hər müəllimin də dediyini, etdiyini hər kəsin təkrar etməsi doğru deyil. İnsan öz yaşamı üçün, məlumat zənginliyi üçün bundan istifadə edə bilər. Lakin bu kimi vasitələr cəmiyyəti tənbəlləşdirməməli, özündən asılı duruma salmamalıdır. Süni intellekt insan həyatını süniləşdirib təbii halından çıxarmamalıdır. Bütün bunlara rəğmən süni intellektə yaradıcı kimi yanaşmaq da yanlışdır. O, sadəcə zəngin məlumat bazasıdır və bu bazada mövcud olan bilgiləri nizamlayıb suallara qismən cavab verir. Elə mənbələr, elə mətnlər və mətləblər var ki, süni intellekt ondan xəbərsizdir. Nizami Gəncəvi deyirdi ki, su da artıq içiləndə dərd verir. Bu baxımdan süni intellektdən istifadə zamanı da sərhədlər və hüdudlar olmalıdır. Sərhədsiz şəkildə istənilən suallara yaş həddi qoymadan cavab vermək müxtəlif sahələrdə problemlər də yarada bilər, təhlükələr meydana çıxar. Odur ki, istifadə zamanı ehtiyatlı və diqqətli olmaq lazımdır. İslamda haram və günah sayılan mövzularda suallara süni intellektdə cavab axtarmaq da dini yöndən qadağandır. Küfr, fəsad, terror, cinayət üsulları haqda metodlar, yollar araşdırmaq özü də həmin əməlləri işləmək kimidir. Bu mənada süni intellektdən istifadənin də sərhədləri olmalıdır. Bunu insan özü özü üçün müəyyən etməlidir. Əgər süni intellektin istifadəçisi uşaqdırsa, valideynləri onun üçün müəyyən hüdudlar qoymalı, alınan cavab real mənbələrlə, insan düşüncəsi ilə uyğunlaşdırılmalı yoxlanılmalıdır”.

Azərbaycanda fəaliyyət göstərən yəhudi dini icmaları birgə açıqlama yayıb.

Açıqlamada bildirilir ki, Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə ölkəmizdə dini müxtəlifliyin qorunması, konfessiyalararası həmrəyliyin möhkəmləndirilməsi və multikultural dəyərlərin təşviqi dövlət siyasətinin mühüm istiqamətlərindən birini təşkil edir.

“Dini icmalara göstərilən maliyyə dəstəyi də bu siyasətin ardıcıl və məqsədyönlü şəkildə həyata keçirilməsinin vacib göstəricilərindəndir. Bu dövlət siyasətinin yaratdığı əlverişli şəraitdə Azərbaycanda fəaliyyət göstərən yəhudi dini icmaları öz fəaliyyətlərini şəffaflıq, hesabatlılıq və qanunvericiliyin tələblərinə riayət olunması prinsipləri əsasında həyata keçirirlər.

Bu günlərdə özünü Azərbaycan Yəhudi Media Mərkəzi kimi təqdim edən quruma məxsus “AJMedia” xəbər portalında ölkədə fəaliyyət göstərən yəhudi dini icmalarının fəaliyyəti, o cümlədən, maliyyə məsələləri ilə bağlı həqiqəti əks etdirməyən məlumatın yayılması təəssüf doğurur.

Birmənalı şəkildə qeyd edirik ki, ayrılan vəsaitlərin istifadəsi müəyyən edilmiş qaydalara uyğun həyata keçirilir, maliyyə əməliyyatları müvafiq nəzarət və hesabatlılıq çərçivəsində aparılır”, - məlumatda qeyd edilir.

Bildirilir ki, hər hansı media qurumunun yəhudi dini icmasının adından çıxış etməsi, onun mövqeyini icmanın özünün rəsmi mövqeyinə istinad etmədən təqdim etməsi və ya icma adından ictimai rəy formalaşdırmağa cəhd göstərməsi qəbuledilməzdir və media fəaliyyətinin əsas prinsipləri ilə ziddiyyət təşkil edən yolverilməz yanaşmadır: “Bir daha qeyd edirik ki, Azərbaycanın yəhudi dini icmaları “AJMedia”nı özünün informasiya resursu olaraq qəbul etmir, onu bu və ya digər formada dəstəkləmir, həmin resursda dərc ediləm fikirlərin icmaların mövqeyini əks etdirmədiyini bildirirlər.

Yəhudi dini icmaları bundan sonra da fəaliyyətləri ilə bağlı media nümayəndələrinin suallarını cavablandırmağa və ictimaiyyəti maraqlandıran məsələlərlə əlaqədar mövqelərini birbaşa açıqlamağa hazırdırlar”.

Birgə açıqlamanı Bakı Dağ Yəhudiləri Dini İcmasının rəhbəri Milix Yevdayev, Avropa Yəhudilərinin Bakı Dini İcmasının sədri Aleksandr Şarovski və Sefarad Yəhudilərinin Bakı Dini İcmasının rəhbəri Zamir İsayev yayıb.

Amerikalı astronomlar Yeri kürəsinin məhv olacağı tarixi açıqlayıb.

Mediaxeberleri.Az Modern.az-a istinadən xəbər verir ki, onlar Günəşə bənzər ulduzların həyatlarının son mərhələsində necə dəyişdiyini müşahidə etməklə 5 milyard ildən sonrakı proseslər və Günəşin taleyi haqqında təsəvvür yarada bilirlər.

Bu proses çərçivəsində Yerdən təxminən 5 min işıq ili uzaqlıqda, Əkizlər bürcündə yerləşən NGC 2392 planetar dumanlığı tədqiq olunub. NASA-nın məlumatına görə, bu obyekt Günəşə bənzər bir ulduzun həyatının son mərhələsini əks etdirir.

Ulduzlar həyatlarının böyük hissəsində nüvələrində hidrogeni heliuma çevirərək enerji yaradır. Lakin nüvədə hidrogen ehtiyatı tükəndikcə ulduzun daxili quruluşu dəyişir və o, sürətlə genişlənərək qırmızı nəhəng mərhələsinə keçir.

Günəşin də təxminən 5 milyard ildən sonra bu mərhələyə çatacağı gözlənilir. NASA-nın məlumatına əsasən, həmin dövrdə Günəş indiki ölçüsündən 100 dəfədən çox böyüyə bilər. Merkurinin və Veneranın, böyük ehtimalla isə Yerin də bu proses nəticəsində məhv olması mümkündür. Daha uzaqdakı planetlərin taleyi isə tam aydın deyil.