t s
00:28  Mühacir jurnalistdən tanınmış vəkilə və APA-ya ağır İTTİHAM✍ 00:34  Daha bir Qarabağ qazisinin acınacaqlı durumu (FOTO, VİDEO)✍ 00:52  Laçınlılar üsyan edir: “İcra başçısı bizi vecinə almır” - Gərginlik✍ 06:06  Dünyaya qara qış gəlir - Xəbərdarlıq✍ 06:14  Putin Yaxın Şərqin xəritəsini çəkdi — Fələstin dövləti qurulmalıdır✍ 06:38  Azərbaycan üçün vəhabi təhlükəsi✍ 08:48  Quldurlara "sürpriz" - VİDEO✍ 08:54  Əmisi qızına təcavüz edən gənc öldürüldü – DƏHŞƏTLİ QİSAS✍ 09:40  Ramilə Haqqı - "Məni sevənim"✍ 10:02  Manat əksər xarici valyutalara nisbətdə ucuzlaşıb✍ 10:19  İşığın və qazın qiymətinin artırılması nələri bahalaşdıracaq?✍ 10:29  Bakı metrosunda HƏYƏCAN: 65 yaşlı kişi özünü qatarın altına atdı✍ 10:56  Fikrət Yusifov: Qiymət artımı qazdan və elektrik enerjisindən istifadə edən əhalinin 70 faizə qədərnə aid olmayacaq✍ 13:57  Manat neftin üzməsinə adaptasiya olunub✍ 14:01  Beytulla Hüseynov: Nazir tapşırmışdı ki, pulları Vidadi Zeynalova verək✍ 14:04  Azərbaycanın siyasi partiyalarına 2,5 milyon manat ayrılacaq✍ 14:06  Avropa.info-nun əməkdaşı çəkiliş apararkən qoçu dəstəsi tərəfindən vəhşicəsinə döyüldü – Kamerası və telefonu əlindən alındı, başını yararaq fiziki xəsarət yetirdilər (Video)✍ 14:07  Azərbaycanda pensiya xərcləri artırılacaq✍ 14:54  Metroda nasazlıq yaranıb✍ 15:23  Nazir: Qazın qiymətinin qalxmasına Rövnəq Abdullayev aydınlıq gətirsin✍ 
» » Rusiya Avropaya qaz nəqlini dayandıra bilərmi? - İNCƏLƏMƏ...

Rusiya Avropaya qaz nəqlini dayandıra bilərmi? - İNCƏLƏMƏ...

3-02-2022, 14:58 Yazar:  Samir Baxılıb: 106 Çap et
Rusiya Avropaya qaz nəqlini dayandıra bilərmi? - İNCƏLƏMƏ...
ABŞ Rusiyanı Ukraynanı işğal edəcəyi təqdirdə “kütləvi nəticələrlə” hədələdikdən sonra, Rusiya qarşı tərəfi “hərbi və texniki” addımlar atacağı ilə hədələyib. Görəsən, Avropanın qaz tədarükünü dayandırmaq Kremlin variantlarından biridirmi? Bəzi analitiklər deyirlər ki, bu, hər iki tərəf üçün nüvə bombasını partlatmaq kimi olardı. “Bne Intellinews” saytının təhlilində qeyd olunur ki, “Qazprom”-un 2009-cu ilin qışında Ukraynanın qaz tədarükünü kəsmək qərarından sonra Rusiyanın qazdan siyasi silah kimi istifadə etməsi adi hal alıb. O vaxtdan bəri ən azı iki daha az əhəmiyyətli epizod yaşanıb.

Bununla belə, Kreml etiraz edib ki, 2009-cu ildə Ukrayna ilə "qaz müharibəsi"ndə o, sadəcə tədarükü dayandırıb, çünki Ukrayna boru kəmərlərindən qaz oğurlayır və hesabı ödəyə bilmir.

Baş nazirin birinci müavini İqor Şuvalov o vaxt “IntelliNews”-a verdiyi müsahibədə deyib: "Bu, fors-major vəziyyət idi. Onlar hesabı ödəyə bilmədilər, ona görə də təchizatı kəsdik. Bu, tamamilə normal bir təcrübədir”.

Məsələnin həqiqəti nə olursa-olsun, təkcə Ukraynanı deyil, həm də elektrik və istilik üçün tranzit qazdan asılı olan bir çox Avropa İttifaqı (Aİ) ölkələrini qaranlığa qərq etmək qərarı böyük nüfuza zərbə vurdu və demək olar ki, Avropanın qaz tədarükünü diversifikasiya etmək səylərini sürətləndirib. Lakin Avropa hələ də Rusiya qazından ciddi şəkildə asılıdır və bu, istənilən ildə enerji qarışığının 30-40 faiziini təşkil edir. Avropanın anbar çənlərində qaz bu həftə 40 faizdən aşağı düşüb. Bu, son beş ildəki ən aşağı səviyyədir.

Avropa martın sonunda isitmə mövsümünü çənlərin cəmi 10 faiz dolusu ilə başa vurmağa hazırlaşır – bu il başa çatdırmaq üçün kifayətdir, lakin Rusiya təchizatı kəsilsə Avropa yenidən doldura bilməyəcək. Onlar gələn il böyük enerji böhranı ilə üzləşəcək və bu, V-şəkilli bazarın yaratdığı builki qaz böhranını uşaq oyunu kimi göstərəcək.

“Belə bir böhran... demək olar ki, elektrik enerjisinin kəsilməsini, eləcə də böyük istilik çatışmazlığını əhatə edəcək (qaz bir çox Avropa evlərində və iş yerlərində istilik üçün birbaşa istifadə olunur və asanlıqla başqa yanacaqlarla əvəz edilə bilməz). Avropalı istehlakçılar çox az adamın ödəməyə gücü çatmayan elektrik fakturaları ilə üzləşməzdən əvvəl sözün əsl mənasında qaranlıqda donub qalacaqdılar, - deyə BCS GM-in baş neft və qaz analitiki Roland Smit xəbərdar edir. – Həqiqət budur ki, Avropanın Rusiya qazını əvəz edəcək heç bir yeri yoxdur”.

Ukrayna qazı münaqişəsi sayəsində Avropa artıq Rusiya qazından asılılığın şaxələndirilməsində böyük irəliləyiş əldə edib. 1970-ci illərdə tədarüklər başlayanda Rusiya qazı tədarükün təxminən 70-80 faizini təşkil edirdi; lakin, o vaxtdan bəri pay davamlı olaraq aşağı düşüb və hazırda Rusiya qazı ümumi qazın 35 faizdən bir qədər azını təşkil edir, lakin hətta bu, işıqların yanması üçün çox vacibdir.

Smit bildirib: “Qaz silahı” mövcud olduğu dərəcədə nüvə silahı kimi nəzərdən keçirilə bilər: “Heç vaxt istifadə oluna bilməyəcək qədər güclüdür” və ya hətta ölkələr arasında bu və ya digər fikir ayrılığı ilə bağlı danışıqlarda birbaşa qeyd oluna bilməz. Əksinə, bu cür silahları arxa planda saxlamaq daha yaxşıdır, hər kəs onların mövcud olduğunu və mövcudluğu ilə beynəlxalq münasibətlərdə fikir ayrılıqlarının genişlənməsinin miqyasını məhdudlaşdırdığını tam başa düşür”.

Qaz borusunun bağlanması Avropaya böyük və dərhal təsir göstərsə də, Rusiyanın qaz biznesi üçün uzunmüddətli nəticələr Moskvaya son dərəcə xoşagəlməz bir seçim imkanı verir. Problem ondadır ki, qaz sövdələşmələri adətən onilliklər ərzində aparılır və buna görə də reputasiya riskləri biznes üçün açardır. Qeyd olunur ki, Rusiyanın Arktikadakı Yamal kompleksində yerin altında yüz ildən artıq qaz ehtiyatı var.

Builki qaz böhranına səbəb olan amillərin bir hissəsi Rusiya prezidenti Vladimir Putinin Avropa yeni uzunmüddətli müqavilələrə imza atmayınca, Rusiyanın müqavilə öhdəliklərindən kənarda qaz tədarükünü artırmayacağına dair təkididir. Rusiya həm yataqların, həm də infrastrukturun inkişafına böyük sərmayələr qoyur -mübahisəli “Şimal axını-2” qaz kəməri xüsusi olaraq Yamal yataqlarını birbaşa “Qazprom”un ən böyük müştərisi olan Almaniya ilə birləşdirir. Lakin bu biznesin gəlirli və davamlı olması üçün uzunmüddətli müqavilələrə ehtiyac var. Uzunmüddətli perspektivi nəzərə alsaq, Kreml növbəti 30 il ərzində möhkəm mənfəət əldə edə bilsə, qazın son bahalaşması zamanı Hollandiyadakı spot bazardan bir neçə əlavə dollar qazanmaqda maraqlı deyil.

Ukrayna ilə keçmişinə baxmayaraq, “Qazprom” və Putin dəfələrlə Rusiyanın “etibarlı enerji təchizatçısı” olduğunu təkid ediblər. Həqiqətən də, bu qışda “Qazprom” bütün tədarük müqavilələrinin şərtlərinə ciddi şəkildə əməl edib. 2019-cu ilin dekabrında Ukrayna ilə yeni tranzit sazişində imzaladığı 65 milyard kubmetrdən az qazı tranzit edəndə Rusiyanın dövlət şirkəti sadəcə olaraq 2020-ci il üçün tranzit haqlarını ödəyib.

Smit deyir: “Unutmayın ki, 1970-ci illərin əvvəllərində Sovet İttifaqı-Almaniya qaz müqavilələri başlayandan bəri Rusiya tərəfinin düşüncə tərzi “nəyin bahasına olursa-olsun müqaviləni yerinə yetirmək” idi. Bir vaxtlar bəzi texniki problemlərlə üzləşən Sovetlər hətta ixrac müqaviləsinin tam doldurulduğundan əmin olmaq üçün Leninqradın qazını bir neçə günə kəsiblər. Əlbəttə, zaman dəyişir və bu illər ərzində bir neçə hıçqırıq yaşanıb, amma məncə, bu prioritet “Qazprom”un korporativ mədəniyyətində kifayət qədər dərin kök salıb (baxmayaraq ki, belə miqyaslı qərarlar “Qazprom”da deyil, Kremldə qəbul ediləcək)”.

Mütəxəssis təxmin edir ki, əgər “Qazprom” 2009-cu ildə Ukrayna ilə toqquşmanı yenidən etsəydi, indi qaz axınını davam etdirməyi seçərdi, çünki Ukrayna ilə əlaqəni kəsmək qərarı artıq onun biznesinə ciddi ziyan vurmuşdur və bu mühüm problemlərin əldə edilməsində böyük problemlər yaratmağa davam edir.

O əlavə edib: “Düşünürəm ki, Rusiyanın məqsədyönlü şəkildə Avropanın qazını kəsmək ehtimalı çox azdır. Kreml başa düşür ki, belə bir hərəkətin Rusiya üçün uzunmüddətli nəticələri olacaq, onun dəyərini hesablamaq mümkün deyil, lakin demək olar ki, hər hansı qısamüddətli qazancın dəyərini üstələyə bilər”.

Bəs müharibə başlasa?

Kreml dəfələrlə Ukraynaya hücum etmək niyyətinin olmadığını inkar etsə də, Rusiya qonşusunu işğal etsə nə baş verərdi?

“Drujba” (“Qardaşlıq”) qaz kəmərinin Rusiyanın hücumu nəticəsində zədələnməsi və ya məhv olması ehtimalı yüksəkdir. Onsuz da mübahisəli olan Donbas bölgəsində daha kiçik bir alov baş versə belə, yaxınlıqda münaqişəyə girə biləcək qaz kəmərləri dolaşıqlığı var.

Nəzərə alsaq ki, Kreml bu müharibəni “lokal münaqişə” kimi satmağa çalışacaq, çünki həm ABŞ, həm də NATO Ukraynanı qorumaq üçün qoşun göndərməyəcəklərini açıq şəkildə demişdilər, o zaman Kreml qazın Avropaya axmasını davam etdirəcək və açıq şəkildə bildirəcək.

Bu, Ukrayna tranzitinin itkisini kompensasiya etmək üçün Belarus və Polşa üzərindən Yamal-Avropa boru kəməri ilə tədarükün indi sıfırdan 100 faizə qədər artırılması deməkdir.

Smit hesab edir ki, “Qazprom” hətta tənzimləyici orqanlar tərəfindən icazə almadan sadəcə olaraq “Şimal axını-2”-ni işə sala bilər, o, artıq aylardır ki, təcili tədbir kimi qısa müddətdə fəaliyyətə başlamağa hazırdır və cərimələri sonra ödəyə bilər. Avropanın hətta işıqları yandırmaq üçün bu qərarı qəbul etməsi mümkündür.

LNG boşluğu doldura bilərmi? LNG tədarükü Rusiya qazından uzaqlaşmaq üçün başqa bir yol təqdim etsə də, LNG biznesi böyük fərq yaratmaq üçün hələ çox gəncdir.

“Qazprom” Avropaya ildə 180-200 milyard kubmetr arasında qaz satır ki, bu da ümumi LNG istehsalının üçdə birinə bərabərdir. Bununla belə, Yaponiya kimi Asiyanın bir çox ölkəsi qaz üçün tamamilə LNG-dən asılıdır.

Smit deyir ki, bu qazın Avropanı təmin etmək üçün kifayət qədər yönləndirilməsi - ümumi tədarükün təxminən yarısı - LNG qiymətlərinin sürətlə artmasına səbəb olacaq və Asiyada böyük enerji böhranına səbəb olacaq.




www.mediaxeberleri.az
Dostlarınla paylaş: 

Oxşar xəbərlər

21:56 "ERMƏNİSTAN ƏRAZİSİNİN HANSI DƏRİNLİYİNDƏ OLSA DA, BİZ ONU MƏHV EDƏCƏYİK!" - Prezidentin müsahibəsinin TAM MƏTNİ + VİDEO Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev yanvarın 12-də yerli televiziya kanallarına müsahibə verib. "AzPolitika.info" xəbər verir ki, dövlətimizin başçısı müsahibədə jurnalistlərin Azərbaycanda 2021-ci ildə iqtisadi, sosial sahələrdə görülən işlərə, Azərbaycan ilə Ermənistan arasındakı
17:19 Prezidentin bugünkü çıxışının TAM MƏTNİ Martın 5-də Yeni Azərbaycan Partiyasının VII qurultayı keçirilib. Mediaxeberleri.az xəbər verir ki, Azərbaycan Prezidenti, Yeni Azərbaycan Partiyasının Sədri İlham Əliyev qurultaya videoformatda çıxış edib. Prezident İlham Əliyev: Yeni Azərbaycan Partiyasının VII qurultayını açıq elan edirəm.
23:22 Prezident İlham Əliyev yerli jurnalistlərə ilin yekunları ilə bağlı geniş müsahibə verib YENİLƏNİB Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev dekabrın 23-də yerli jurnalistlərə ilin yekunları ilə bağlı geniş müsahibə verib. Mediaxeberleri.Az müsahibəni təqdim edir: - Cənab Prezident, hər vaxtınız xeyir olsun. Fürsətdən istifadə edib mən Sizə hər birimizin adından təşəkkür edirəm ki,
17:17 Əli Kərimli xahiş etdi ki, məni onunla görüşdür - Rauf Arifoğlu SENSASİON SİRLƏRİ AÇDI (MÜSAHİBƏ) Azloqos.eu saytının rəhbəri, tanınmış yazıçı-jurnalist Ələkbər Əlyev "Yeni Müsavat" media qrupunun təsisçisi və baş redaktoru Rauf Arifoğludan geniş müsahibə alıb. Mediaxeberleri.az həmin müsahibəni oxucularına təqdim edir: - Rauf bəy, yaxın günlərdə “Yeni Müsavat”ın 30-illik yubileyini qeyd
17:18 "Atam mənə elə sərvət qoyub ki, heç vaxt bitməyəcək” Bəxtiyar Məmmədov mərhum xanəndə Səxavət Məmmədovun oğludur. 8 yaşından Azərbaycan Dövlət Televiziyasında (AzTV) bir sıra uşaq verilişlərinin aparıcısı olan B.Məmmədov hazırda diplomatik fəaliyyətlə məşğuldur. 1984-cü ildə anadan olan B.Məmmədov 2001-ci ildə Bakı şəhəri 43 saylı litseyi fərqlənmə

Öz şərhini bildir:

Məlumat internet səhifələrində istifadə edildikdə müvafiq keçidin qoyulması mütləqdir.
Əlaqə: +994 55 629 38 32 | aladdin.media@mediaxeberleri.az
© 2014 www.mediaxeberleri.az