t s

» » Keşikçidağ məbədində gürcülər nələr edib? – Memar sirri açdı

Keşikçidağ məbədində gürcülər nələr edib? – Memar sirri açdı

7-05-2019, 09:08 Yazar:  Firuzə Baxılıb: 139 Çap et
Keşikçidağ məbədində gürcülər nələr edib? – Memar sirri açdı
Hələ Sovet dövründə gürcülər “Keşikçidağ məbədi” adlanan Alban kilsəsinin tavanına, loru dillə desək, “şpavlyovka” vurub üstündə ikonalar işləyiblər. Gürcülər bununla kilsəni özününküləşdirməyə çalışıb. Lakin abidənin qədim Alban kilsəsi olduğunu sübut edən memarlıq üslubu var.

Bu sözləri Kult.az-a Azərbaycan Memarlar İttifaqının üzvü Keşikçidağ (“David Qareci”) monastırında 3 dəfə tədqiqat aparan memar Rizvan Qarabağlı sözügedən kilsənin memarlıq üslubundan danışarkən deyib.

Memar R.Qarabağlı bildirib ki, əslində Alban kilsələri ilə gürcü kilsələrinin memarlıq baxımından bir o qədər də fərqi yoxdur. Səbəb isə gürcülərin öz kilsələrini konstruksiya və üslub cəhətdən Alban kilsələrinə uyğun inşa etmələridir:

“Alban kilsələri ilə gürcü kilsələri arasında bir o qədər də fərq hiss olunmamasının əsas səbəbi odur ki, gürcülər öz kilsələrinin Alban kilsələrinin davamı kimi inşa ediblər. Memarlıq baxımından gürcülər Alban kilsələrinin eynisini yaradıblar. Alban kilsələri ilə gürcü kilsələrinin oxşarlıqları fərqlərindən daha çoxdur. Hər iki kilsədə tarbənd dairəvidir. Hər ikisində də aksida hissəsi nalvaridir.

Fərqli cəhətləri də əlbəttə mövcuddur. Məsələn, pəncərələrinin formasında, konstruksiyasında fərqlər var. Alban kilsələrinin əksəriyyətində divar çox qalın olduğuna görə pəncərələr içəriyə doğru çox geniş açılır. Ancaq gürcü kilsələrində belə bir memarlıq üslubu yoxdur.

Tikinti materialında da fərqlər var. Belə ki, gürcü kilsələrinin əksəriyyəti kərpic materialdan tikilib. Həmçinin Alban kilsələrindən fərqli olaraq, gürcü kilsələrində xaç xüsusi vurğulanır, qabarıq şəkildə və bacardıqca ən uca formada tikilir. Alban kilsələrində belə qayda olmayıb. Məsələn, Gürcüstanın məşhur qədim Misxeti şəhəri var. Orada dağın başında 7-cı əsrə aid kilsə var. O kilsədə olduğum zaman aşkar etdim ki, kilsə oraya xaç qoyulandan sonra tikilib. Bunu özləri də qəbul etdilər. Yəni, təsəvvür edin, neçə metr hündürlükdə uca xaç qoyulub. İllər sonra isə xaçın ətrafı kərpiclərlə hörülərək kilsə tikilib. Yəni gürcü kilsələri üçün xaç, onun yüksəkliyi və böyüklüyü, qabarıq təqdimatı önəmlidir. Alban kilsələrində belə bir ənənə yoxdur”.


Memar bildirib ki, gürcülər öz kilsələrini Alban kilsələri üslubunda tikdiyi üçün zaman-zaman Alban abidələrinin onlara məxsus olduğunu iddia edirlər:

“Mən gürcülərin “David Qareci”, azərbaycanlıların isə “Keşikçidağ” məbədi və ya “Qaraca” məbəd adlandırdığı kilsədə 3 dəfə tədqiqat aparmışam. Orada çoxlu mağaralar var və əksəriyyəti də süni mağaralardır, sonradan yaradılıb. Hələ Sovet dövründə, sərhədlər olmayan vaxt gürcülər dağı keçərək qədim Alban kilsəsinin tavanına, belə deyək, “şpavlyovka” vurub üstündə ikonalar işləyiblər. Biz tədqiqat zamanı da müəyyən etmişdik bunu. Onlar ikonaları o qədər primitiv şəkildə işləyiblər ki, o işləmələr miqyas baxımından memarlıq üslubuna uyğun gəlmir. Bunu adı vətəndaş müəyyən etməyə bilər, ancaq istənilən memar, tədqiqatçı bu dəyişikliyin sonradan edildiyini aydın görə bilər.

Bu gürcülərin özününküləşdirmə siyasətidir. Keşikçidaş məbədində vaxtilə gürcülərin gördüyü işlərin hamısı qeyri-qanunidir.

Ərazi də, orada yerləşən kilsə də tamamilə albanlara məxsusdur. Sadəcə sərhədin digər tərəfində qalan hissəsini gürcülər özününküləşdiriblər. Orada yerləşən kilsənin, məbədin gürcülərə, gürcü kilsə memarlıq üslubuna qətiyyən dəxli yoxdur. Hazırda onlar kilsənin onlar tərəfində qalan hissəsində memarlıq baxımından müdaxilələr olunduğundan özlərinin tarixi abidəsi iddiasındadırlar”.




www.mediaxeberleri.az
Dostlarınla paylaş: 

Oxşar xəbərlər

08:16 Tiflisin ərazi iddiası: Keşikçidağ kimindir? - Tarixi faktlar Son günlər Azərbaycanın Gürcüstanla sərhəddə yerləşən “Keşikçi dağ” (Gürcüstan tərəfinin versiyasına görə “David Qareci”) monastır kompleksi ətrafında yaranmış gərginlik sözügedən abidənin tarixi ilə bağlı aydınlaşma tələb edir. Məsələ ilə bağlı Axar.az-a danışan siyasi elmlər üzrə fəlsəfə
18:18 Bu, XX əsr tariximizin ən qanlı səhifəsidir Son iki əsrdə xalqımıza qarşı erməni millətçiləri tərəfindən məqsədyönlü şəkildə həyata keçirilən etnik təmizləmə, soyqırımı və təcavüzkarlıq siyasəti Azərbaycan tarixinin faciələrlə, o cümlədən qanlı hadisələrlə dolu çox ağrılı mərhələlərini təşkil edir. Bu millətçi-şovinist siyasətin əsas məqsədi
13:18 Batının Türklüyü çökdürmək istəyi Türkel Araşdırma Qurumu təqdim edir Soylu Atalı: Ürəyinizdə Günəş olsun, sayğılı yurddaşlarımız! Bu gün biz, ayrı-ayrı Azərbaycan aydınları Türkel Araşdırma Qurumu adına bir araya gəldik. İstəyimiz gündəmdə olan bir qonunu toplumumuza, insanlarımıza tanıtmaqdır, çatdırmaqdır. Qonumuz neçə
21:22 Qutsal “Yeni İl Törəni” ndə deyilmiş fikirlər Asif Atanın (İnam Atanın) Mütləqə İnam Ocağı Ata Ocaq ilsırasının 37- ili Qutsal “Yeni İl Törəni” ndə deyilmiş fikirlər Törən öncəsi həyətdə tonqal qalandı. Tonqal başında qutsal söz söylənildi. Nurtəkin Atalı: Bu Ocağın qalanması, məni “Xalqlaşma İli”mizdə yeni uğurlara çağırır. Soylu Atalı: Sən
19:55 M.Ə.Rəsulzadənin “Azərbaycan Cümhuriyyəti” bitiyini “Tanıtma törəni” keçirildi Türkel Araşdırma Qurumu sunur (Məhəmməd Əmin Rəsulzadənin “Azərbaycan Cümhuriyyəti” bitiyini “Tanıtma törəni” keçirildi) Soylu Atalı: Ürəyinizdə Günəş olsun, sayğılı yurddaşlarımız! Bu gün fevral ayının (bizdə Köçəri Ayının) 10-u Azərbaycanın tarixi faciələrindən birinin “Türkmənçay Bağlaşması”nın

Öz şərhini bildir:

Məlumat internet səhifələrində istifadə edildikdə müvafiq keçidin qoyulması mütləqdir.
Əlaqə: +994 55 629 38 32 | aladdin.media@mediaxeberleri.az
© 2014 www.mediaxeberleri.az